Terlashda yoqimsiz hid kelishi nimadan?

📝Endokrinolog Fayzullayev Jahongir
( @endocrinoo )

Hidli terlash (gipergidroz + gidrozis) — bu terning haddan tashqari ko‘p ajralishi va u bilan birga yoqimsiz hid paydo bo‘lishi holatidir. Bu holat inson hayot sifatiga jiddiy ta'sir ko‘rsatishi mumkin. Quyida hidli terlash sabablari, davolash usullari va profilaktikasi haqida to‘liq ma’lumot beraman.

I. HIDLI TERLASH SABABLARI

1. Fiziologik sabablari (normal holatlar)

Issiq iqlim, jismoniy ish yoki sport bilan shug‘ullanish

Stress, hayajon, qo‘rquv

Achchiq, issiq yoki ziravorli ovqatlar

Gormonal o‘zgarishlar (balog‘at yoshi, hayz, menopauza)

2. Patologik sabablari (kasallik bilan bog‘liq)

Gipergidroz: Ter bezlarining ortiqcha faolligi (yog‘li terlash)

Gormonal buzilishlar: Qandli diabet, qalqonsimon bez kasalliklari (gipertireoz)

Neyropsixik buzilishlar: Asabiylik, nevroz, depressiya

Infeksiyalar: Sil, OITS, surunkali infeksiyalar

Genetik moyillik: Oila a'zolarida kuzatilsa, irsiy bo‘lishi mumkin

Baʼzi dorilar: Antidepresantlar, baʼzi antibiotiklar, og‘riq qoldiruvchi dorilar

Ter bezlarining bakterial ifloslanishi: Ayniqsa, qo‘ltiq va oyoq sohalarida

Davomi bor...👇👇👇

@endocrinoo

Davomi...☝️☝️☝️

📝Endokrinolog Fayzullayev Jahongir
( @endocrinoo )

HIDLI TERLASHNI DAVOLASH USULLARI

1. Uy sharoitida gigiyena va parvarish

Har kuni dush olish, ayniqsa ter ajraladigan joylarni (qo‘ltiq, oyoq, qorin osti)

Yengil, tabiiy matoli kiyimlar kiyish (paxta, zig‘ir)

Sintetik kiyimlardan saqlanish

Antibakterial sovun va gel ishlatish

2. Dezodorant va antiperspirantlar

Antiperspirantlar ter bezlarini vaqtincha toraytirib, ter ajralishini kamaytiradi (aluminiy tuzlari asosida)

Antibakterial dezodorantlar yoqimsiz hidni keltirib chiqaruvchi bakteriyalarni yo‘q qiladi

3. Tabiiy vositalar

Olma sirkasi: Qo‘ltiq yoki oyoqqa surtib quritish

Limon: Bakteriyalarga qarshi xususiyatga ega

Choy daraxti moyi: Antiseptik ta’siri bor

Adaçay (shalfey) choyi: Ichilsa ham, surtib qo‘llansa ham foyda beradi

4. Dorivor davolash

Ter ajralishini kamaytiruvchi dorilar: antixolinergiklar (faqat shifokor tavsiyasi bilan!)

Bakterial infektsiyalar bo‘lsa — antibiotiklar (tashxis asosida)

Gormon muvozanatini tekshirish va davolash (endokrinologga murojaat qilish zarur)

Kanalga aʼzo boʻling
Malumotni yaqinlarga ham ulashing

@endocrinoo

Selen (Se) yetishmasligi


Selen elementi — qalqonsimon bez va immun tizimini normal ishlashi uchun muhim ahamiyatga ega. Shuningdek, u Ye vitamini bilan birgalikda organizmni antioksidant himoya qilish jarayonlarida ishtirok etib, hujayralarni shikastlanishdan himoya qiladi. Uning yetishmasligi ateroskleroz, miokard infarkti, saraton kasalligi xavfini oshiradi, temir va yod yetishmasligi kuzatiladi (selen ularning kofaktori hisoblanadi) odatda autoimmun tireoidit bilan birga kechadi.

✓ Selen tanani ogʻir metallar va mishyakdan himoya qiladi (ularni antagonisti hisoblanadi).

✓ Selen ayniqsa, homiladorlik asoratlarini oldini olish uchun farzand rejalashtirishda erkaklarga kerakli element.

📌 Organizmda yaxshi soʻriladigan formalari: selenometionin va se-metil-L-selenosistein (dorixonalardan soʻrang).

@endocrinoo

@endokrinolog_maslaxatii

#hazil_time

👨‍⚕Nimaga sizga yozgan dorimni ichmay qoʻydingiz. Mana qonda glukoza 15 ga chiqipti

👵Uni zarar ekanini koʻrdim Youtubeda

👨‍⚕Kim aytdi bu narsani?

👵Ischanov

@endocrinoo

Olimlar alginat va inson oshqozon osti bezi to‘qimalaridan foydalanib, 3D-printerda funksional Langergans orolchasini bosib chiqishga muvaffaq bo‘lishdi.

To‘g‘ri sozlamalar (0,3 atmosfera bosimi, 20 mm/daqiqa) hujayralarning 90 foizini tirik va insulin ishlab chiqarish qobiliyatida saqlab qoldi. Ular glyukozaga to‘liq javob bera oladi.

Hozirda texnologiya hayvonlarda sinab ko‘rilmoqda. Agar sinovlar muvaffaqiyatli yakunlansa, 1-tur diabetni shaxsiylashtirilgan usulda davolashda to‘liq inqilob bo‘lishi mumkin.

@endocrinoo

@endokrinolog_maslaxatii

Shakar isteʼmoli qanday oʻzgarishlarni paydo qiladi ?

@endocrinoo

Marsda.

6 yillik urinishlardan soʻng ginekolog: endi farzandli boʻlishingiz qiyin boʻlyapti, bir endokrinologga ham koʻrinib qoʻyo'rilarchi 🗿

@endocrinoo

#hazil_time

Bitta bitta chiqilarda 😂😂

@endocrinoo

Terlashning ortishi

💦 Terlash - bu oddiy jarayon, mutlaqo barcha tirik odamlar terlaydi. Issiq havoda bizni haddan tashqari issiqlikdan qutqaradi. Stress, qo'rquv, hayajon, jismoniy zo'riqish bilan terlash juda normaldir.
Ammo ortiqcha terlashning boshqa sabablari ham bor:

1⃣ Qalqonsimon bez kasalliklari. Ushbu organning gormonlari asosiy metabolizm uchun javobgardir, yoki boshqacha qilib aytganda, ular har bir hujayraning ishini boshlaydi! Reaktsiyalar oxirida suv hosil bo'ladi - almashinuv qanchalik kuchli bo'lsa, teri orqali ham ko'proq suv chiqariladi.

✅ Nima qilish kerak: endokrinologga tashrif buyuring, qalqonsimon bez gormonlarini tekshiring.

2⃣ D vitamini yetishmasligi/ortiqchaligi. Bu paradoksal, ammo D vitamini yetishmovchiligi va ko‘pligi alomatlari juda o‘xshash, shuning uchun qondagi D vitamini darajasini tahlil qilish i.

✅ Nima qilish kerak: tahlil qiling, so'ng kamchilikni to'ldiring yoki ortiqchasini yo'q qiling.

3⃣ Ortiqcha vazn. Ortiqcha tana yog'i tufayli metabolizm natijasida hosil bo'lgan issiqlik tanani tark etishi qiyinroq. Bunday holda, terlashning ko'payishi sovutishga yordam beradi va qizib ketishdan saqlaydi.

✅ Nima qilish kerak: vaznni normal holatga keltiring. Bu bir zumda sodir bo'ladigan jarayon emasligi sababli, chiqish yo'li bor - salqinlash uchun tez-tez dush qabul qilish.

4⃣ O'smirlik. Gormonal darajadagi o'zgarishlar ko'pincha o'smirlarda terlashning ko'payishi bilan birga keladi. Bundan tashqari, bu yoshda asab tizimi ko'proq labil bo'lib, bu shubhasiz hissa qo'shadi.

✅ Nima qilish kerak: kutib turing, chunki shaxsiy gigiena vositalarining xilma-xilligi mavjud. Kontrastli dush ham yordam beradi.

5⃣ Menopauza. Issiqlik hujumlari va terlashning kuchayishi ayollarning tanasida estradiol darajasining pasayishi va umuman gormonal darajadagi o'zgarishlar bilan bog'liq.

✅ Nima qilish kerak: menopauza belgilarini kamaytiradigan dori tanlashda yordam beradigan endokrinologga tashrif buyuring.

6⃣ Kaltsiy tanqisligi. Kaltsiy asosiy makroelement bo'lib, har bir hujayramizning qo'shilishi va uning to'g'ri ishlashi bog'liq. Kaltsiy etishmovchiligi har qanday yoshda paydo bo'lishi mumkin!

Ko'pincha kaltsiy etishmovchiligi tufayli terlash ayollarda ham, erkaklarda ham menopauza boshlanganidan keyin sodir bo'ladi. Ikkala jinsdagi menopauza bilan jinsiy gormonlar darajasining pasayishi kuzatiladi, ular ham suyak to'qimasida kaltsiyni saqlash uchun javobgardir.

✅ Nima qilish kerak: kontrendikatsiyalar bo'lmasa, jinsiy gormonlar etishmovchiligini to'ldiring. Kaltsiy etishmovchiligini kaltsiyga boy ovqatlar bilan to'ldiring va/yoki kerak bo'lganda kaltsiy qo'shimchalarini oling.

7⃣ Ba'zi dorilarni uzoq muddat qo'llash: antibiotiklar, steroid bo'lmagan yallig'lanishga qarshi dorilar va ichak mikroflorasiga ta'sir qiluvchi boshqalar.

✅ Nima qilish kerak: oshqozon-ichak traktining normal faoliyatini tiklash.

❗️ Va bu to'liq ro'yxat emas. Terlashning ko'payishi o'tkir va surunkali yuqumli kasalliklar, asab tizimi va buyraklar kasalliklarida ham boʻladi

Agar yuqoridagi belgilar mavjud bo'lsa, sabablarni bartaraf etish uchun shifokorga tashrif buyuring.

Sog' bo'ling!❤️

@endocrinoo

Stentlash amaliyoti

@endocrinoo

Qaygadir yo‘qolgan ko‘ngil xohishi,
Azob libosini kiymagandekman.
Mening kayfiyatim juda ham yaxshi-
Hech kimni hech qachon suymagandekman.

Yashayapman bugun tanti zo‘r bo‘lib,
Uxlayapman sokin, xayol surmasdan-
Muhabbatning ko‘zi ko‘ppa ko‘r bo‘lib,
Yonimdan o‘tgandek meni ko‘rmasdan.

Ey to‘pori dardlar, menga-chi tegmang,
Endi yoqmas menga yurak shovqini.
Shu bugun tushunib qolgandekman-ey
SЕVMAY yashamoqning ajib zavqini!

Xayrulla Hamidov

@endocrinoo

#mening jurnalistika va soʻz tuzish sanatida va kerakli joyda kerakli soʻzlarni qoʻllash boʻyicha eng namunabop kumirim.

Fikri teran, qilichi oʻtkir Qahramon aka

@endocrinoo

Sayyid ul ayyom
Hajjul masokin juma muborak 🌙

@endocrinoo

Agar........ boʻlmaganda albatta osmonni ustingizga temir, yerni yaydoq tekislik, tuproqni esa kul qilgan, sizlarga osmondan bitta ham tomchi tushirmagan, yerda birorta don oʻstirmagan va ustlaringizdan azobni yogʻdirgan boʻlar edim.

@endocrinoo

#analiz

Ferritin nima?

📝Endokrinolog Fayzullayev Jahongir
( @endocrinoo )

Ferritin – bu temirni saqlovchi protein kompleksidir. Organizmda temir zaxiralarini ko‘rsatadigan asosiy biomarker hisoblanadi. Odatda sitoplazmada boʻladi, ammo oz miqdorda qonda ham mavjud. Qondagi ferritin miqdori organizmdagi umumiy temir zaxirasi bilan bogʻliq.

⚙Tarkibi va tuzilishi:
Ferritin 24 ta subunitlardan iborat globulyar protein.

Ichida 4500 gacha temir atomini saqlaydi.

Yadroda ferrigidrit kristallari mavjud.


❇️Ferritinning vazifalari

❇️Temirni saqlash :
Temir ionlarini saqlaydi va kerak bo‘lganda ajratib beradi.

❇️Temir toksikligini oldini olish:
Erkin temirning ROS hosil qilishini cheklaydi.

❇️Temir gomeostazi:
Temir yetishmovchiligi yoki ortiqligida balansni saqlaydi.


🔄Ferritin sintezi:
Gepatositlar, makrofaglar, retikuloendotelial tizim hujayralari ishlab chiqaradi.


IL-1, IL-6, TNF-α kabi yallig‘lanish sitokinlari taʼsirida ortadi.


📈📉Norma (referens intervallar) (ng/ml)

Erkaklar 20 – 500
Ayollar 20 – 200
Homilador ayollar 10 – 120
Bolalar 7 – 140


🟢Ferritin oshishi sabablari🟢

🔼Gemoxromatoz
Genetik temir ortiqligi.

🔼Yallig‘lanish / infeksiya
O‘tkir faza reaktanti sifatida ko‘tariladi.

🔼Jigar kasalliklari
Gepatositlar shikastlanishida qonga chiqadi.

🔼Onkologiya
Ayrim o‘sma turlarida oshadi.

🔼Alkogolizm
Jigar ferritini oshadi.


🟡Ferritin kamayishi sabablari🟡

🔽Temir tanqisligi anemiyasi
Asosiy sabab.

🔽Oziqlanish yetishmovchiligi
Temir yetarli qabul qilinmasligi.

🔽Malabsorbsiya sindromlari


🖇Ferritin va yallig‘lanish

Ferritin o‘tkir faza oqsili. Yallig‘lanishda ferritin temir zaxirasi kam bo‘lsa ham normal yoki yuqori chiqishi mumkin. Shu sababli CRP bilan birga baholanadi.


Klinik qoʻllanilishi

✅ Temir yetishmovchiligi diagnostikasi
✅ Temir ortiqligi (gemoxromatoz) aniqlash
✅ Anemiyalar differensial diagnostikasi
✅ Jigar kasalliklari va yalligʻlanishlar baholash

Kanalga aʼzo boʻling
Malumotni yaqinlarga ham ulashing

@endocrinoo

@endokrinolog_maslaxatii

Aytishlaricha shunaqa emish

@endocrinoo

Nega ortiqcha vaznda kuchli terlash kuzatiladi?

📝Endokrinolog: Fayzullayev Jahongir
( @endocrinoo )

Ortiqcha vaznli odamlar ko'pincha ortiqcha terlashni boshdan kechirishadi. Asosiy sabablari haqida yozsam:

1. “Termos” effekti
Yog 'qatlami kuchli issiqlik izolatsiyasini yaratadi. Ushbu holatda:
🔘 Har bir qo'shimcha kilogramm issiqlik ishlab chiqarishni oshiradi
🔘 Yog' qatlami teri orqali issiqlikning chiqib ketishini qiyinlashtiradi.
🔘 Tana ter orqali "favqulodda" sovutishni faollashtirishga majbur boʻladi

2. Tana tizimlariga haddan tashqari yuklama tushadi
🔴 Yurak ortiqcha yuklama bilan ishlaydi (30-50% ko'proq intensiv)
🔴 Nafas olish harakatlarining chastotasi ortadi
🔴 Teridagi qon tomirlari issiqlik almashinuvi uchun kengayadi

❗️ Bu jarayonlarning barchasi ter bezlarini rag'batlantiradi

3. Gormonal bo'ron
Yog 'to'qimasi ulkan endokrin zavod bo'lib, u:
🔘 Leptin (to'yinganlik gormoni) muvozanatini buzadi.
🔘 Ortiqcha estrogenni qo'zg'atadi
→ Termoregulyatsiya markaziga bevosita ta'sir qiladigan narsa

4. Tananing geometriyasi
🔴 Ko'proq teri maydoni = ishlash uchun ko'proq ter bezlari
🔴 Terining tabiiy ventilyatsiyasi buziladi

Nima qilish mumkin?🤔
➡️ Harorat sharoitlarini optimallashtirish
➡️ Havo o'tkazadigan matolarni tanlang (paxta, maxsus membranalar)
➡️ Alyuminiy xloridli antiperspirantlardan foydalaning
➡️ Biz bilan barchasi haqida habardor boʻling

Kanalga aʼzo boʻling
Malumotni yaqinlarga ham ulashing

@endocrinoo

@endokrinolog_maslaxatii

🩺 Buxoroda shifokorning favqulodda hushyorligi tufayli fojia oldi olindi

📅 2-iyul kuni kechki payt Buxoro viloyati narkologiya bo‘limida yuz bergan hodisada navbatchi shifokor Elbek Dilovning hushyorligi tufayli ehtimoliy fojia bartaraf etildi.

🔎 Nima bo‘ldi?
– 46 yoshli Bobomurod Navro‘zov spirtli ichimlik iste’mol qilganlikda gumonlanib, profilaktika inspektori tomonidan tibbiy ko‘rikka olib kelingan;
– Ko‘rik vaqtida erkak stol ustida turgan pichoqni olib, o‘z qo‘lini kesishga uringan.

⚡️ Shifokor tezkor harakat qildi:
– Navbatchi shifokor Elbek Dilov zudlik bilan harakat qilib, pichoqni tortib olgan va bemorni zararsizlantirgan;
– Hodisada hech kim jarohat olmadi;
– Voqea joyidagi kuzatuv kamerasi holatni qayd etgan.

📌 Hozircha rasmiy idoralar hodisaga izoh bermagan. Ammo bu holat tibbiyot xodimlarining nafaqat davolash, balki og‘ir vaziyatlarda ijtimoiy xavfsizlikni ta'minlashdagi muhim rolini yana bir bor namoyon etdi.

@endocrinoo

@endokrinolog_maslaxatii

Qalqonsimon bez bilan bogʻliq muammolarni asosiy belgilari

Qalqonsimon bez tanamizdagi koʻplab jarayonlarni tartibga soladi, shuning uchun uni salomatligiga ahamiyat berish muhimdir.

🔘 Haddan tashqari koʻp terlash — metabolizmni tezlashtiradigan va energiyani oshiradigan qalqonsimon bez gormonlari miqdorining oshishi bilan bogʻliq boʻlib, organizm terlash bilan javob beradi.

🔘 Sochlarning toʻkilishi, zaiflashishi — koʻpincha gipotireoz belgisi hisoblanadi. Bunda endokrinologga murojaat qilishingiz kerak.

🔘 Ichaklardagi muammolar — qalqonsimon bez gormonlari oshqozon-ichak tizimi faoliyatini ham nazorat qiladi. Agar gormonlar miqdori kam yoki aksincha juda koʻp boʻlsa, uning ishi ham buziladi.

🔘 Tana vaznini oʻzgarishi — agar turmush tarzi va ratsioningizni oʻzgartirmagan holda semirishni boshlasangiz, unda qalqonsimon bez holatini tekshirtirish kerak. Gap shundaki, bez faolligi pasaysa — metabolizm sekinlashadi va natijada organizm kamroq energiya sarflaydi. Agar bez faolligi oshib ketsa — ozib ketish kuzatiladi.

Kanalga aʼzo boʻling
Maʼlumotni yaqinlarga ham ulashing

@endocrinoo

@endokrinolog_maslaxatii

Qandli diabetda 7⃣ oltin qoida❗️

📝Endokrinolog: Fayzullayev Jahongir
( @endocrinoo )

1⃣.Qonda qand miqdorini doimiy nazorat qiling.Imkon boʻlsa glukometr olib qoʻying.

2⃣.Dorilarni vaqtida qabul qiling. Yozilgan vaqt va jadvalga asosan.

3⃣.Buyraklaringizga g'amho'rlik qiling.Diabetda buyrak zararlanishi koʻp uchragani sababli uni asrash juda muhim.

4⃣.Qonda holesterinni nazorat qiling. Chunki "yomon holesterin" sababli infarkt va insult havfi ortishi mumkin.

5⃣.Toʻgʻri ovqatlaning.Parxezga rioya qiling.

6⃣.Ortiqcha vazndan halos boʻling.Semizlik holesterin ortishiga sabab boʻladi.

7⃣.Doimiy jismoniy mehnatda boʻling.Harakat sababli insulin ajraladi,qon aylanishini yaxshilanadi,ovqat energiya uchun parchalanadi.

Kanalga aʼzo boʻling
Maʼlumotni yaqinlarga ham ulashing

@endocrinoo

@endokrinolog_maslaxatii

#hazil_time

Bemor boʻyingiz qancha?
---152sm holos.

Oy kichkintoy ekansizu. Vazningiz qancha?
---xech qancha farq qilmaydi,atigi 112kg

😳😳😳

@endocrinoo

@endokrinolog_maslaxatii