G’ilaylik o’zi nima?, davolasa bo’ladimi❓

G‘ilaylik – bu faqat tashqi ko‘rinish muammosigina emas, balki bolaning ko‘rish qobilyatini buzilishidir. Ya’ni bemor bola bitta buyumni 2 ta qilib ko’radi. Bu mo’ljal olishga katta to’sqinlik qiladi, to’gridan kelayotgan shaxslar 2 ta bo’lib ko’rinadi va qaysi biri haqiqiyligini faqatgina bitta ko’zini yumib qaraganda aniqlay oladilar👁️

G‘ilaylik tug’ma, nerv kasalliklari natijasida, xomiladagi intoksikatsiyalar va boshqa ko‘z kasalliklarining oqibatida ham yuzaga kelishi mumkin: miopiya, gipermetropiya, astigmatizm.🟡

Bu asosan maktabgacha bo’lgan davrda davolatilishi eng yaxshi variant hisoblanadi, chunki maktabga chiqqandan so’ng atrofdagilari tomonidan og’ir psixologik holat qabul qilish ehtimoli yuqori, qancha kech shifokorga olib borilsa shuncha qiyin bo’ladi, chunki vaqt o’tishi bilan ko’z bu narsaga moslashib boradi va uni to’g’irlash qiyin bo’ladi🔴

@endocrinoo

O'sish gormoni

O'sish gormoni ( somatotropin) olimlar, klinisyenler, sportchilar va shunchaki xayolparastlarning eng qiziqarli fikridir. U haqiqatan ham juda ko'p sehrli xususiyatlarga ega, lekin siz uni juda ehtiyotkorlik bilan ishlatishingiz kerak, chunki hayotingizga katta zarar etkazishi mumkin.

Bu gormon o'z nomiga mos holda birinchi navbatda, bolalar, o'smirlar va yoshlarda uzun suyaklarning o'sishiga yordam beradi. Bu o'sish zonalari suyaklarda ishlaganda sodir bo'ladi. Ular hamma uchun har xil tarzda yopiladi. Maksimal 22 yoshgacha.

Somatotropin o'zining anabolik ta'siri uchun sportchilar tomonidan juda yaxshi ko'riladi: u mushak to'qimalarining o'sishiga yordam beradi, oqsil sintezini oshiradi va shu bilan birga uning parchalanishini bostiradi. Shu bilan birga, u yog 'massasining miqdorini kamaytiradi.
Shuningdek, u qondagi glyukoza darajasini ko'tarish orqali to'yishni rag'batlantiradi.
Uning suyak to'qimalariga ijobiy ta'siri ma'lum, bu kaltsiyning suyak to'qimalariga kirib borishini oshirish orqali mustahkamlanadi.

Har qanday gormon singari, somatotropin ham doimiy ravishda ishlab chiqarilmaydi, lekin impulslarda, O'sish gormoni sintezi maksimal vaqti - chuqur uyqu fazasi boshlanganidan taxminan bir yoki ikki soat o'tgach, boshlanadi.Shuning uchun, bolalar o'sishi uchun uxlashlari kerakligi aytilganda, bu mutlaq haqiqatdir.
Somatotropin kunduzgi uyqu paytida ham ko'tariladi, lekin juda kichikroq hajmlarda.
Yoshi ortgan sayin o'sish gormoni darajasi pasayadi va bu keksalik sarkopeniyasi (mushak massasining pasayishi), zaiflik va boshqalarning sabablaridan biridir.
Gormonni tashqaridan kiritish bazan, u siz xohlagandek bo'lmagan hujayralarni uyg'otishi va shish paydo bo'lishiga olib kelishi mumkin. Bundan tashqari, keksa yoshdagi o'sish gormoni in'ektsiyalari mushaklarning o'sishiga olib kelmasligi, faqat suvni ushlab turishni boshlaganligi haqida tadqiqotlar mavjud.

Nima qilsa bo'ladi?

Somatotropin imkon qadar uzoq vaqt davomida tabiiy ravishda ishlab chiqarilishi uchun tanangizdagi barcha sharoitlarni yarating.
Ya'ni:
1. Tungi uyquni iloji boricha saqlang, chunki u ushbu gormon ishlab chiqarishni rag'batlantiradi
2. Nihoyat jismoniy tarbiya bilan shug'ullaning.
3. Ratsiondagi oddiy uglevodlar miqdorini kamaytiring, chunki yuqori shakar miqdori o'sish gormonlari sinteziga hissa qo'shmaydi.

Aslida, ushbu uchta qoida sizga sog'liq muammolarining 2/3 qismini engishga yordam beradi

@endocrinoo

Soʻngi Sifilis bilan kasallangan inson, penicilin yaratilgunga qadar 1890.

@endocrinoo

​Bolaning boʻyi oʻsmay qolishiga nima sabab boʻladi?

— Inson boʻyining oʻsishi gipofiz bezi ishlab chiqaradigan gormonga bogʻliq. U inson a’zo va toʻqimalarida oqsil hosil boʻlishini tezlashtiradi. Shu bilan birga, agar organizm kuchsiz ahvolda boʻlsa, u shunchaki oʻsishdan toʻxtaydi.

Demak, bolangizning oʻsmayotganini sezdingizmi, birinchi galda shifokor-endokrinologga uchrab, uni toʻlaqonli tekshiruvdan oʻtkazishingiz kerak.

Shifokor UTT hamda qonda gormonlar nisbatini aniqlaydi, shuningdek, rentgenografiya yordamida bilak suyaklari tekshiriladi. Bu — tekshiruv bolaning suyaklari oʻsish hududidami yoki yoʻqmi, bilish uchun zarur.

Bola boʻyi oʻsmasligining qator sabab va omillari mavjud. Yuqorida keltirilganpp tahlillar orqali aniqlanadi. Birinchi navbatda, oʻsishdan toʻxtash irsiyat bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Bolaning me’yoriy oʻsishida 100 ta gen muhim rol oʻynaydi.

Boʻyi past ota-onadan tugʻilgan bolaning uzun boʻyli boʻlishi kam kuzatiladi. Boʻy oʻsishiga organizmdagi ayrim gormonlarning koʻp yoki kamligi ham ta’sir qiladi. Qalqonsimon va buyrak usti bezlarida yetiladigan gormonlar oʻsish gormonlari deyiladi. Shu bois endokrin tizimdagi turli izdan chiqishlar boʻy oʻsishidagi patologiyalarga olib keladi.

Ba’zida buyrak, yurak, oʻpka va hazm a’zolaridagi surunkali kasalliklar ham boʻy oʻsishini toʻxtatadi. Boshqa surunkali kasalliklar tonzillit(angina), xoletsistit (oʻt qopi yalligʻlanishi) odatda boʻy oʻsishiga salbiy ta’sir qilmaydi. Ammo bunday hollarda ishtaha yoʻqoladi, bu esa boʻy oʻsishini pasaytiradi.

Agar bolada parazitlar boʻlsa ham boʻy oʻsishida muammolar tugʻiladi. Shuning uchun ichki organizm faoliyati normal yoʻlga qoʻyilsa, boʻy oʻsishda davom etadi.

@endocrinoo

📍Endometrioz qanday kasallik?


🔍 Hozirgi kunda ayollar oʻrtasida eng koʻp uchraydigan kasalliklardan biri bu - endometrioz. Kasallik boshlanganini bildiruvchi belgilar quyidagilar:

⚠️ Endometriozni tashxislash birmuncha qiyin. Aniq diagnoz qoʻyish uchun bir nechta tekshiruvlar kerak: UTT (UZI), ginekologik oyna yordamida tekshirish, kolposkopiya va laproskopiya, qolgan simptomlar quyidagilar:

⭕️ Hayz vaqtida ogʻriq kuzatilishi eng koʻp uchraydigan simptomdir. Ogʻriq hayzdan 2 kun oldin boshlanib, hayzning 3-kunida maksimal darajaga yetadi.
⭕️ Siyish vaqtidagi ogʻriqlar.
⭕️ Hazm qilishning buzilishi hamda diareyalar, ba’zan koʻngil aynishi.
⭕️ Hayz siklining buzilishi roʻy beradi. Hayz sikli choʻziladi yoki hayz suyuqligi miqdori ortib ketadi.
⭕️ UTTda bachadonning kattalashgani aniqlanadi.

 
@endocrinoo

Qandli diabetda qoʻziqorinning ahamiyati

Laboratoriyada tadqiqot oʻtkazildi, unda kemiruvchilarga har kuni ovqatlanishi uchun qoʻziqorinlar berildi, ularning kunlik hajmi oʻrtacha odamning vazniga nisbatan 85 g ga teng edi.

Ma’lum boʻlishicha, qoʻziqorinlarni organizmda qoʻllash natijasida uglevod almashinuvida ishtirok etadigan Превотельла turidagi bakteriyalar soni koʻpaygan. Ularning faoliyati insonni metabolik kasalliklardan, birinchi navbatda, qandli diabetdan himoya qiladi.
Demak, qandli diabetda va metabolik kasalliklarda kunlik ratsionga 85 g qoʻziqorin qoʻshish kerak.

@endocrinoo

Suv aqliy qobiliyatni oshiradi!

Los-Anjeles va Manxettenda 9—11 yoshli maktab bolalaridan siydik namunalari olindi, ma’lum boʻlishicha, bolalarning deyarli uchdan ikki qismi maktabga suvsizlangan holatda keladi va aynan shu qismida darslarga ulgurish, diqqat, qabul qilish darajasi pastligi aniqlangan.

Sinfxonada tajriba oʻtkazib koʻring, bir guruh maktab oʻquvchilarini taxminiy taqsimlab, yarmiga bir piyola/stakan suv ichishni buyuring, boshqa yarmiga esa ichishni ta’qiqlang. Taxmin qilingchi, testdan kim yaxshiroq ball oladi? Albatta suv ichganlar.
Tadqiqotchilarning fikriga koʻra, natijalar shuni koʻrsatadiki "Hattoki, yengil suvsizlangan bolalar ham suv ichishni koʻpaytirishdan foyda olishlari va aqliy faoliyatini yaxshilashlari mumkin".

Maktab, oʻqish yoki repetitorga ketayotganda suv ichishga odatlaning va bolalarni odatlantiring!

@endocrinoo

🧂​Osh tuzi nima uchun yodlangan bo‘lishi zarur?

◽️Yod tanqisligi aqliy zaiflikning asosiy omilidir. Ma’lumotlarga ko‘ra, har yili dunyoda 38 millionga yaqin bola yod tanqisligi xavfi bilan tug‘iladi.

◽️Qolaversa, bu modda yetishmasligi qalqonsimon bez va ovqat hazm qilish organlari faoliyati bilan bog‘liq turli jiddiy kasalliklarni keltirib chiqaradi.

🔹Osh tuzlarining saqlanish harorati 28 darajadan oshmasligi lozim. Qotib qolgan, nam tortgan, begona hidlarga ega bo‘lgan, yaroqlilik muddati o‘tgan, qadoqlari buzilgan osh tuzlarining foydali xususiyatlari yo‘qolgan bo‘ladi.

🔹Bunday mahsulotlarni iste’mol qilmaslikni tavsiya qilamiz

@endocrinoo

Agar tomirga havo ketsa odam vafot etadi, degan gap rostmi?

Havo pufakchasi odamni oʻldirishi dargumon. Birinchidan, havo katta arteriya yoki tomirga kiritilishi kerak – uni kichik tomirga kiritib boʻlmaydi.

Ikkinchidan, qon tomirlari yoʻlini toʻsib qoʻyish uchun havo pufagining oʻzi yetarlicha katta hajmda boʻlishi kerak. Kichkina havo pufakchalari tana hujayralarida tarqalib ketadi, deydi mutaxassislar.

@endocrinoo

Toʻgʻri in’eksiya qilishni bilasizmi?

✅Buni har kim xavfsizlik uchun bilishi kerak. Rasmda in’eksiya qilish uchun "xavfsiz zona" koʻrsatilgan.

✅In’eksiya qilishda nervlarni shikastlab qoʻyilsa, jiddiy asoratlarga olib kelishi mumkin. Juda kam hollarda oddiy xato tufayli nerv shikastlanib, oyoqlarni falaj boʻlib qolishi ham uchrab turadi, afsuski.

@endocrinoo

Bemorlar uchun dieta qanday koʻrinishda

@endocrinoo

Oddiy retsept

Qatiqga grechka ivitib 10 kunda 3-4 kgga ozish mumkin. Ertalab yeyilsa juda ma’qul boʻladi, yoki kechki ovkat o'rniga yeysiz 👍

Kechqurungi ovqatni eng oxirgi vaqti 18 da qilib yetarli suv ichilsa natija sezilarli boʻladi.

Sinab koʻrishingiz mumkin

@endocrinoo

BEPUSHTLIKKA(farzand koʻra olmaslik) OLIB KELUVCHI MAHSULOTLAR ROʻXATI!

Eng achinarlisi, bu mahsulotlarni biz kundalik turmush tarzimizda doimiy iste’mol qilamiz!😢

🧾Bepushtlikka olib keluvchi maxsulotlar roʻyxati;
➖Gazlik ichimliklar(kunlik norma 200-300ml);
➖Chips(k/n=70gr);
➖Margarin(k/n=50-100gr);
➖Oq shakar(k/n=25-30gr);
➖Yogʻsiz sutlik maxsulotlar(k/n=200gr);
➖Soyalik maxsulotlar(k/n=35-50gr);
➖Qizil goʻsht(k/n=50-150gr);
➖Spirtlik ichimliklar;
(Roʻyxat amerika olimlarining tadqiqotlari natijasidan soʻng tuzilgan!)

Bu mahsulotlar ayollarga xam erkaklarga xam tegishlik, asosan shu mahsulotlarni kundalik iste’molini normadan koʻp tanovur qilinsa, erkaklarda spermatozoidlarni sintezini buzilishga, ayollarda esa ovulyatsiyani buzilishiga olib keladi! Natijada, farzand koʻrishlik qiyinlashadi!

@endocrinoo

📍Glikemik indeksi (GI) yuqori boʻlgan mahsulotlar roʻyxati


📍Yuqoridagi rasmda glikemik indeksi yuqori boʻlgan mahsulotlar roʻyxati keltirib oʻtilgan Ushbu mahsulotlarni me’yoridan ortiq iste’mol qilish:

⭕️ Tana vaznining ortishiga;
⭕️ Qon bosimining koʻtarilishiga;
⭕️ Ateroskleroz rivojlanishiga;
⭕️ Me’da osti bezi yetishmovchiligiga va boshqa koʻplab kasalliklarga sabab boʻladi.

⚠️Qandli diabet kasalligida suratdagi mahsulotlarni iste’mol qilish xavfli hisoblanadi!

 @endocrinoo

⚡️Boʻyim necha sm boʻlishi kerak?

🔖 Farzand katta boʻlar ekan ota ona uning boʻyiga diqqat qila boshlaydi. Muxlislar koʻp boʻy oʻsishi muammosiga toʻxtalishimizni soʻrashgan.

Farzandlar boʻyi normada oʻssa nasliy omillar tufayli taqriban qancha boʻlishini xisoblash formulasi bor.

Biroz matematika :

Qizlar boʻyi=( otasini boʻyi sm da + onasining boʻyi sm da)/2 -6.5sm

Oʻgʻillar boʻyi ( otasining boʻyi sm da + onasining boʻyi sm da)/2 + 6.5 sm

🪄Masalan: dadaning boʻyi 165sm, onaning boʻyi 162sm. Bolaning boʻyi qanchaga oʻsishi mumkin? Formulaga qoʻyamiz:

(165+162): 2 + 6.5 sm = 170 sm

♻️ Xisoblashlarda 10 sm gacha farq boʻlishi mumkin.

@endocrinoo

📍Genetika orqali "meros" boʻlib qoladigan kasalliklar


🔴 Genetika orqali koʻz rangi, tana shakli va boshqalar bilan bir qatorda ota-onadan bolalarga koʻplab kasalliklar ham oʻtadi.

🟠 Qandli diabet. Ushbu kasallikning bir nechta turlari mavjudligiga qaramasdan, ushbu kasallikning ota-onalardan bolalarga oʻtish ehtimoli yuqori. Statistik ma’lumotlarga koʻra, 1- toifa diabet 10 foiz hollarda «meros» boʻlib oʻtsa, 2-toifa diabetni «meros» qilib olish xavfi 80 foizgacha koʻtariladi.

🟣 Miopiya. Agar ikkala ota-ona ham miopik boʻlsa, bolalarning ham ushbu kasallikka chalinish ehtimoli 50 foizni tashkil qiladi. Agar ota-onalardan faqat bittasi zaif koʻrishga ega boʻlsa, miopiyani «meros» qilib olish ehtimoli 10 foizgacha kamayadi.

🟡 Gemofiliya qon ivishining buzilishi bilan bogʻliq kasallik. Odatda faqat erkaklarga nasl orqali «meros» boʻlib oʻtadi. Ayollar ham ushbu kasallikning tashuvchisi boʻlishi mumkin, ammo ular erkaklardan farqli oʻlaroq deyarli kasal boʻlmaydilar.

@endocrinoo

Qandli diabet

1- tipi: Me’da osti bezidagi (insulin ishlab chiqaradigan) betta-hujayralarni immun tizim tomonidan zararlanishi natijasida normal insulin ishlab chiqarilmasligi. Bu tipi odatda tugʻma boʻladi va qandli diabet bilan ogʻriganlarni oʻrtacha 5% ini tashkil qiladi.

2- tipi: Insulinga nisbatan nishon hujayralarni sezgirligini pasayishi sababli yuzaga keladi. Oddiy qilib aytganda, insulin gormoni qonda yetarli miqdorda lekin a’zolarni (hujayralarni) unga nisbatan sezgirligi pasayadi. (Insulinrezistentlik)

1-tipida insulinni oʻzidagi muammo sababli kasallik paydo boʻlsa, 2-tipida gormonda muammo yoʻq, lekin nishon hujayralarini insulinga sezgirligini yoʻqolishi sababli kasallik rivojlanadi.

Qandli diabet 2–tipi ХХИ asr vabosi nomini olgan.

@endocrinoo