Sigaret 🚬 va #bepushtlik

📝Endokrinolog Fayzullayev Jahongir
( @endocrinoo )

Erkaklar bepushtligi va sigaret chekish o‘rtasidagi tibbiy bogʻliqlik aniq va ilmiy jihatdan isbotlangan:

1. Sigaret tutunining tarkibi va uning ta’siri

Sigaret tutunida 7000 dan ortiq kimyoviy modda mavjud. Ulardan ba’zilari:
-Nikotin
-Karbon monoksid
-Formaldegid
-Benzopiren
-Kadmiy, qoʻrgʻoshin, simob

Bu moddalar organizmda oksidlovchi stressni kuchaytiradi, gormonlar tizimini izdan chiqaradi va spermatozoidlar ishlab chiqarilishiga to‘sqinlik qiladi.

2. Sigaret chekishning erkaklar reproduktiv tizimiga ta’siri

A. Spermatogenez (sperma ishlab chiqarilishi) buzilishi

Spermatozoidlar sonining kamayishi: Chekuvchilarda sperma miqdori chekmaydiganlarga nisbatan sezilarli darajada kam bo‘ladi (30–40% gacha).

Spermatozoidlar harakatchanligining pasayishi: Spermatozoidlar tuxum hujayraga yetib bora olmaydi.

Spermatozoidlar morfologiyasining buzilishi: Noto‘g‘ri shakldagi spermatozoidlar urug‘lantirishga yaroqsiz bo‘ladi.

DNK fragmentatsiyasi: Tutun tarkibidagi erkin radikallar spermatozoid DNK sini shikastlaydi, bu esa homiladorlikni qiyinlashtiradi yoki homila tushishiga sabab bo‘ladi.

B. Gormonlar tizimiga ta’siri

Testosteron darajasi pasayadi, bu jinsiy faoliyatni va spermatozoid ishlab chiqarishni kamaytiradi.

FSG va LG (gonadotrop gormonlar) darajasi ham buzilishi mumkin, bu esa moyaklarning faoliyatiga salbiy ta’sir qiladi.

3. Organlarga va qon aylanishiga ta’siri

Moyak qon aylanishining buzilishi: Nikotin qon tomirlarini toraytiradi, bu moyaklarda kislorod yetishmovchiligiga olib keladi.

Prostata va seminal vezikulalarda surunkali yalligʻlanish xavfi ortadi.

Erektil disfunksiya (impotensiya): Sigaret chekish qon aylanishini yomonlashtirib, jinsiy quvvatni pasaytiradi.

4. Tibbiy tadqiqotlar natijalari

Oxford University (2022): Sigaret chekuvchi erkaklarda DNK shikastlangan spermatozoidlar ulushi 25–30% yuqori.

WHO (JSST) hisobotlari: Chekish bepushtlik xavfini 50% gacha oshiradi.

American Society for Reproductive Medicine: IVF (sun’iy urug‘lantirish) natijalariga sigaret chekish salbiy ta’sir qiladi – spermatozoidlar tuxum bilan birikmaydi.

5. Chekishni to‘xtatishning foydasi

3 oy ichida spermatozoid sifati tiklana boshlaydi.

6–12 oyda reproduktiv salomatlik ancha yaxshilanadi.

DNK shikastlanishi kamayadi, testosteron darajasi normallashadi.

XULOSA
Sigaret chekish erkaklar bepushtligining asosiy xavf omillaridan biridir. Bu nafaqat sperma sifatini, balki gormonal muvozanat, jinsiy quvvat va hatto erkaklarning umumiy sog‘ligiga jiddiy zarar yetkazadi. Shifokorlar bepushtlik bilan murojaat qilgan erkaklarga eng birinchi bo‘lib chekishni to‘xtatishni tavsiya qilishadi.

Kanalga aʼzo boʻling
Malumotni yaqinlarga ham ulashing

@endocrinoo

@endokrinolog_maslaxatii

Nonushtaga nima yeysiz

Ozishni istovchilar uchun ovqatlanishni reja qilishda oltin qoʻllanma (kerakli video)

Maʼlumotni yaqinlarga ham ulashing
Kanalga aʼzo boʻling

@endocrinoo

#hazil_time

2dan koʻra ogʻir jinoyatda bu

@endocrinoo

Oʻsish haqida poster tayyor

@endocrinoo

Hayz vaqtida ogʻriq boʻlishi sabablari

📝Endokrinolog Fayzullayev Jahongir
( @endocrinoo )

Hayz (menstruatsiya) vaqtida ogʻriq (dismenoreya) koʻplab ayollar va qizlarda uchraydigan holat bo‘lib, bu odatda bachadonning qisqarishi bilan bogʻliq.

Quyida hayz ogʻrigʻining sabablari

1. Birlamchi dismenoreya (birlamchi hayz ogʻrigʻi)

Bu eng keng tarqalgan tur bo‘lib, sog‘lom ayollarda kuzatiladi. Asosiy sabab — prostaglandinlar deb ataladigan moddalar. Ular hayz paytida bachadon devorining qisqarishini kuchaytiradi, bu esa og‘riqqa olib keladi.

Sabablari:
--Prostaglandinlar darajasining ortishi
--Bachadon mushaklarining kuchli qisqarishi
--Oqsillar va qon aylanishining cheklanishi

Belgilari:
--Hayzdan 1–2 kun oldin yoki birinchi kuni boshlanadi
--Pastki qorin yoki belda ogʻriq
--Ba'zida bosh ogʻrig‘i, holsizlik, koʻngil aynishi kuzatiladi

Davomi bor...

@endocrinoo

Davomi...

2. Ikkilamchi dismenoreya (ikkilamchi hayz ogʻrigʻi)

Bu holat boshqa ginekologik kasalliklar fonida yuzaga keladi.

Sabablari:
Endometrioz – bachadon ichki qavati (endometriy) boshqa joylarda rivojlanishi

Miyoma – bachadon devorida paydo bo‘lgan yaxshi sifatli o‘simta

Spaykalar – bachadon yoki tuxumdon atrofidagi to‘qimalarning o‘zaro yopishib qolishi

Yallig‘lanishli kasalliklar – masalan, tuxumdon yoki bachadon yo‘lining yallig‘lanishi

Spiral (IUD) – ayrim hollarda hayz og‘rig‘ini kuchaytirishi mumkin

Belgilari:

Yil osha kuchayib boradigan ogʻriq

Hayzdan tashqari ham og‘riq bo‘lishi

Ko‘p yoki gʻayrioddiy qon ketishi

Bezor qiluvchi jinsiy aloqa yoki bepushtlik

Qoʻshimcha omillar:

Stress va asabiylik
Uyqusizlik
Gormonal nomutanosiblik
Oziqlanish muammolari (masalan, temir yetishmovchiligi)
Jismoniy faoliyat yetishmasligi

Yengillashtirish usullari:

Issiq suv termofori bilan qorin sohasini isitish

Yengil jismoniy mashqlar (yoga, yurish)

Prostaglandinlarni kamaytiruvchi dorilar (NSAIDlar: ibuprofen, naproksen)

Shifokor tavsiyasiga koʻra gormonal dorilar

Dam olish, meditatsiya va stressni kamaytirish

Agar ogʻriq juda kuchli boʻlsa yoki odatdagidan farq qilsa (tovonlab og‘risa, hayz oralig‘ida ham davom etsa, qon ketish juda koʻp boʻlsa), ginekologga murojaat qilish zarur. Bu jiddiyroq sabablar borligidan darak bo‘lishi mumkin.

Davolash Endokrinolog va ginekolog bilan

@endocrinoo

@endokrinolog_maslaxatii

Boʻy oʻstirishda ovqatlanish uchun tavsiya

📝Endokrinolog Fayzullayev Jahongir
( @endocrinoo )

Bo‘y o‘sishini qo‘llab-quvvatlaydigan ovqatlanish rejasi yosh, jins, jismoniy faollik va mavjud sog‘liq holatiga qarab farqlanadi. Quyida umumiy, sog‘lom va o‘sishni rag‘batlantiruvchi bir haftalik ovqatlanish rejasini keltiraman. Bu reja asosan 13–25 yosh oralig‘idagi yoshlar uchun mo‘ljallangan.

🟩1-KUN (Dushanba)

Nonushta:

✓ 2 dona tuxum (qaynatilgan yoki qovurilgan)
✓1 bo‘lak qora non
✓1 stakan sut
✓1 dona banan

Peshin:
✓150 g tovuq go‘shti
✓1 piyola guruch yoki grechka
✓1 piyola sabzavotli salat (bodring, pomidor, karam)
✓1 stakan kefir yoki yogurt

Kechki ovqat:
✓100 g baliq yoki tuxumli sabzavotli omlet
✓1 dona qaynatilgan kartoshka
✓1 piyola karam sho‘rva

Uyqudan oldin:
✓1 stakan iliq sut yoki kefir
✓2 dona bodom yoki yong‘oq

🟩2-KUN (Seshanba)

Nonushta:
✓1 stakan jo‘xori yormasi bo‘tqasi (suv yoki sutda)
✓1 dona olma
✓1 dona qaynatilgan tuxum

Peshin:
✓150 g mol go‘shti
✓1 piyola grechka
✓Sabzavotli salat
✓1 stakan yogurt

Kechki ovqat:
✓1 kosa sho‘rva
✓2 dona qaynatilgan tuxum
✓1 bo‘lak qora non

Uyqudan oldin:
✓1 dona banan yoki 1 stakan sut

🟩3–7-KUNLAR:

Boshqa kunlar uchun yuqoridagi menyu tarkiblarini bir oz o‘zgartirib aralashtirib foydalanish mumkin. Quyidagilarni kiritib turing:

Qo‘shimchalar (kun davomida):
✓Yong‘oqlar (bodom, yeryong‘oq) – 1-2 kaft
✓Mevalar – olma, banan, apelsin
✓Sutli mahsulotlar – kefir, tvorog, yogurt
✓Qaynatilgan tuxum – har kuni 1–2 dona
✓Ko‘katlar – kashnich, ko‘kat piyoz, rayhon

Muhim maslahatlar:

1. Har kuni 2–3 litr suv iching.

2. Ovqatni muntazam, 3 asosiy va 2 oraliq ovqat bilan tashkil qiling.

3. Uyqudan kamida 2 soat oldin ovqatlanishni tugating.

4. Har kuni eng kamida 30 daqiqa jismoniy mashq bajaring.

5. D vitaminini quyoshdan olishga harakat qiling (ertalabki quyosh nurlari foydali).

Kanalga aʼzo boʻling
Malumotni yaqinlarga ham ulashing

@endocrinoo

@endokrinolog_maslaxatii

#hazil_time

Bunaqasi koʻp uchraydi. Mediklarda koʻp boʻladi 😁😁

@endocrinoo

9 - may necha minglagan vatandoshlarimizning tinchlik yoʻlida jon fido qilgan kunni eslash kuni. Hotira va qadrlash kuni.

Gʻalaba kuni emas! Jangda faqat magʻlubiyat boʻladi. Kimdir oilasidan, otasidan, akasidan, ukasidan , yaqinidan judo boʻladi.

@endocrinoo

Sayyid ul ayyom
Hajjul masokin juma muborak 🌙

@endocrinoo

#hazil_time

Hayrli tong havfsizlar 😂

@endocrinoo

Tadqiqot:🥭 Mango insulinrezistentlikni kamaytirishga yordam beradi

🔍 Amerikalik olimlar mango iste'mol qilish ortiqcha vaznli va semiz odamlarda insulin darajasiga ijobiy ta'sir ko'rsatishini aniqladilar. Natijalar Nutrients nashrida chop etildi.

Tajriba davomida👍 kuniga ikki marta mango (taxminan 330 gramm) iste'mol qilgan ishtirokchilar,📊 qondagi insulinning o'rtacha kontsentratsiyasining pasayishi va insulin qarshiligi ko'rsatkichlarining nazorat guruhiga nisbatan yaxshilanganligini ko'rsatdi.
Mangoning ijobiy ta'siri uglevod almashinuvini normallashtirishga yordam beradigan o'simlik tolalari va mangiferin tarkibiga bog'liq deb taxmin qilinadi.

Kanalga aʼzo boʻling
Malumotni yaqinlarga ham ulashing

@endocrinoo

@endokrinolog_maslaxatii

Eng xavfsiz juma tabrigi 😁

@endocrinoo

40 hadisi qudsiy

Qanoatli boʻl, behojat boʻlasan

@endocrinoo

#hazil_time

Xotiniga aytyapti:
- "Tez tibbiy yordam" chaqir, mazam bo‘lmayapti, o‘lib qolaman.
- Telefoningizning parolini bering, ocholmayapman.
- Bo‘ldi, kerakmas. "Har bir jon o‘lim (sharobi)ni totguvchidir"..
😁😁😁

@endocrinoo

Axlat qutisiga ega chiqqan it
Shu joyni muqaddas makon biladi.
O'tgan-ketganlarga tish irshaytirib,
Yolg'ondakam hurib, suron qiladi.

Zoti mastga amal tekkandan keyin,
Ko'rasan har qancha tantiqlik bo'lsa.
Nima ham der eding ota betayin,
Onasining kasbi qanjiqlik bo'lsa...

@endocrinoo

⚡️ Buyrak funktsiyasi buzilgan holatlarda statinlarni qoʻllash:

🔵 Simvastatin - KFT < 30 ml/min bilan - 10 mg dan oshmasligi kerak

🔵 Rozuvastatin - agar KFT < 30 ml/mindan past bo'lsa - buyurmang, 40 mg doza - agar KFT < 60 ml/min dan past bo'lsa, buyurmang

🔵 Atorvastatin va Pitavastatin - cheklovlar yo'q

🔵 Fenofibrat - KFT < 60 ml/mindan past boʻlsa buyurilmaydi

🔵 Ezetimib - cheklovlar yo'q

🔵 PKC-9 ingibitorlari - KFT< 30 ml/min da ehtiyotkorlik bilan

Kanalga aʼzo boʻling
Malumotni yaqinlarga ham ulashing

@endocrinoo

@endokrinolog_maslaxatii

Spermogrammada Kruger (Kryuger) morfologik kriteriylari — bu erkak urugʻ hujayralarining (spermatozoidlarning) shakliy sifati (morfologiyasi)ni baholashning aniq va qatʼiy mezonlaridir. Ushbu baholash World Health Organization (WHO) tomonidan tavsiya qilingan bo‘lib, ayniqsa erkak bepushtligini aniqlashda muhim ahamiyatga ega.

@endocrinoo

Kruger morfologiyasi nima?

📝Endokrinolog Fayzullayev Jahongir
( @endocrinoo )

Kruger formulasi yoki Kruger strict criteria — spermatozoidlarning faqat mukammal shaklga ega bo‘lganlarini normal deb hisoblaydi. Bu metod juda qat'iy hisoblanadi va natijalar bepushtlikni baholashda sezilarli ahamiyatga ega.

Baholash mezonlari:

Spermatozoid quyidagi jihatlar bo‘yicha o‘rganiladi:

1. Bosh (head) — oval shaklda, silliq yuzali, yadro bir xilda joylashgan bo‘lishi kerak.

2. Oraliq zona (midpiece) — ingichka, bir tekis va boshi bilan simmetrik bog‘langan.

3. Dum (tail) — tekis, uzun, harakatchan va bukilmagan bo‘lishi kerak.

4. Akrozoma (boshi ustidagi qoplama) — boshning 40–70% qismini qamrab olishi kerak.

Agar spermatozoid bu barcha mezonlarga to‘liq javob bersa, normal morfologiyaga ega deb baholanadi.

Norma (WHO 2010 mezonlari bo‘yicha):

≥4% normal morfologiyadagi spermatozoidlar — normal holat.

<4% — morfologik jihatdan past sifatli, bu fertilitet (urug‘lantirish) qobiliyatining pastligini ko‘rsatishi mumkin.

Tahlil qanday o‘tkaziladi?

Spermatozoidlar maxsus bo‘yama orqali mikroskop ostida 100 yoki 200 dan ortiq hujayra asosida baholanadi.

Tajribali androlog yoki laboratoriya mutaxassisi ularni Kruger mezonlariga asosan baholaydi.

Klinik ahamiyati:

Tug‘ish qobiliyatini aniqlash: Past morfologiyaga ega erkaklarda homiladorlik ehtimoli kamaygan bo‘ladi.

IVF yoki ICSI tanlovi: Agar spermatozoidlar sifatsiz bo‘lsa, sun’iy urug‘lantirish texnikalari tanlanadi.

Spermatozoidlarning sifatini boshqa ko‘rsatkichlar bilan birga (konsentratsiya, harakatchanlik) baholash zarur.

Kanalga aʼzo boʻling
Malumotni yaqinlarga ham ulashing

@endocrinoo

@endokrinolog_maslaxatii

Yoshlikka qaytdizmi ?

@endocrinoo