Qandli diabetga chalingan bemorlar ovqatlanishda quyidagi tamoyillarga amal qilish lozim:
• Kunda kamida 3 marta qandli diabet taomnomasi asosida ovqatlanish;
• Hech qachon oʻzni och qolish darajasiga olib bormaslik;
• Kaloriyasi nisbatan yuqori boʻlgan taomlarni kunning birinchi yarmida isteʼmol qilish;
• Ovqatlanish orasida biror narsa tamaddi qilishga odatlanmaslik;
• Qorin och qolmagan boʻlsa, shunchaki birovga hamroh boʻlib yoki kayfiyatni koʻtarish uchun taom isteʼmol qilmaslik;
• Ovqatlanish vaqtida kitob oʻqimaslik yoki televizor koʻrmaslik;
• Toʻyganlikni his qilganda, kosa yoki laganda ovqat qolsa ham uni isteʼmol qilishni toʻxtatish;
• Masalliqlarni xarid qilishda ularni kaloriyasi va yogʻiga eʼtibor berish.

@endocrinoo

Buyrak usti bezlari
Buyrak usti bezlari [ glandula suprarenalis ] – odam ichki sekretsiya bezi; ikkala (oʻng va chap) buyrak ustida joylashgan juft bez (nomi shundan kelib chiqqan). Uning oldi, orqa va pastki yuzalari farq qilinadi, ogʻirligi 3-5 g. Buyrak usti bezlari tashqi – poʻstloq qavati (adrenokortikal bez) va ichki – magʻiz qavati (adrenal bez)dan iborat. Har ikkala qavat tuzilishi va vazifasi alohida boʻlgan ichki sekretsiya bezlari hisoblanadi. Poʻstloq qavati kimyoviy tuzilishiga koʻra steroidlar qatoriga kiradigan, ta’siri jihatdan farq qiladigan 3 xil gormon ishlab chiqaradi, shiralari qonga shimiladi. Mineralokortikoidlar (aldosteron, kortikosteron, dezoksikortiksteron] – mineral almashinuvini boshqaradi, bularning eng faoli aldosteron organizmda suv-tuz almashinuvi jarayoniga ta’sir etadi. Glyukokortikoidlar dan gidrokortzon oqsil, yogʻ va karbonsuv almashinuvida qatnashadi, organizmning kasallikka qarshilik kuchini oshirib, yalligʻlanishning tez tuzalshiga olib keladi. Buyrak usti bezlari poʻstloq qavatining jinsiy gormonlari – androgenlar va estrogenlar jinsiy bezlar faoliyatini boshqaradi, bolalik davrida jinsiy a’zolarning rivojlanishini ta’minlaydi; balogʻat yoshiga yetganda bu gormonning ahamiyati kamayadi. Buyrak usti bezlari magʻiz kavatida adrenalin va noradrenalin gormonlari ishlanadi. Ular nerv oxirlariga ta’sir etib, yurak-tomir tizimi ishini tartibga solib turadi. Buyrak usti bezlarining shikastlanishi turli kasalliklar (masalan, Bronza kasalligiga olib keladi. Buyrak usti bezlari faoliyatini nerv tizimi va bosh miya poʻstlogʻi idora etadi.

@endocrinoo

Biopsiya o’zi nima?
•Biopsiya (bio va yun. opsis—koʻrish, tekshirish)—davolash va kasallikni aniqlash maqsadida tirik odamning toʻqima yoki biror aʼzosidan bir qismini kesib olib tekshirish.
• Toʻqima, biror aʼzoni qisman olib tashlash ham biopsiya hisoblanadi. Biopsiya maxsus tibbiy asboblar (endoskop, qisqich, shpatel, jarroxlik pichogʻi) va jarrohlik usullari (punksiya, qirib olish va boshqalar) yordamida amalga oshiriladi. Biopsiya organizmga zarar yetkazmaydi.

@endocrinoo

Nozik igna aspiratsion biopsiya (FNA-fine needle aspiration).
•Ushbu turdagi biopsiya o'simtadan juda kichik bo'laklarni olib tashlash uchun ingichka igna va shpritsdan foydalanadi. Mahalliy og'riqsizlantiruvchi vosita ba'zan hududni uyqusizlik qilish uchun ishlatiladi. Sinov kamdan-kam hollarda juda ko'p noqulaylik tug'diradi va hech qanday iz qoldirmaydi.
•U melanomaning tarqalishi yoki yo'qligini aniqlash uchun melanoma yaqinidagi katta limfa tugunlarini biopsiya qilish uchun ishlatilishi mumkin. Ko'krak va qalqonsimon bez o'smalari FNA tomonidan tekshirilishi mumkin bo'lgan o'smalarga misoldir.

@endocrinoo

🤱🏻 "Onasi shamollagan payti bolani emizish taqiqlanadi" degan tushuncha noto'g'ri. Mutaxassislarning aytishlaricha, agar ayol an'anaviy tibbiyot orqali davolansa va dori-darmonlar qabul qilmasa, emizishga qarshi ko'rsatmalar yo'q. Aksincha, bu holat bola immunitetini mustahkamlashi mumkin.

 @endocrinoo

Endokrin kasalliklarda anamnez yigʻish

@endocrinoo

​Quyidagilarni shifokorsiz dorixonadan sotib olish MUMKIN EMAS!

⛔️ Xomilador va emiziklilar uchun xar qanday dori turini;
⛔️ Bir yoshgach boʻlgan bolalarga xar qanday dori vositasini;
⛔️ Yurak dorilari, Qon bosimini tushiruvchi dorilar;
⛔️ Koʻzga surtiladigan va tomiziladigan dori vositalarini;
⛔️ Antbiotiklar, Uxlatuvchilar Nootrop dori vositalar. Shuning uchun retsept asosida va retseptsiz beriladigan dori vositalar guruxi ajratilgan.
⛔️Psixotrop dorilar qatiyan mumkin emas.
⛔️Deyarli barcha ukollar.

@endocrinoo

Baliq yogʻining foydalari

➥ Depressiya va xavotirni kamaytiradi
➥ Qon bosimini pasaytiradi
➥ Stressning salbiy ta’sirini kamaytiradi
➥ Quruq teriga qarshi kurashadi va psoriaz kasalligini davolashda yordam beradi
➥ Surunkali kasalliklar, yurak kasalliklari, artrit va hatto saraton xavfini kamaytiradi
➥ Butun tanadagi yalligʻlanishni kamaytiradi
➥ Triglitsyeridlarni pasaytiradi
➥ Diqqatni yetishmasligi, giperaktivlik buzilishini davolashga yordam beradi
➥ Tanadagi yogʻni eritadigan genni stimullaydi
➥ Oqsil sintezini ragʻbatlantiradi.

@endocrinoo

🔷Melatonin gormoni haqida bilasizmi ?

🌘Melatonin uyquning chastotasi va sifati uchun javobgardir, endokrin tizim faoliyatini tartibga soladi, immunitetni qo'llab -quvvatlaydi va qarish jarayonini sekinlashtiradi.

Ertalab uning kontsentratsiyasi minimal, kechqurun esa u ko'payib, tanani uyquga tayyorlaydi.

@endocrinoo

S–reaktiv oqsil (SRO)
rus: S–reaktivnyy belok (SRB) 

C–reaktiv oqsil — jigarda sintezlanadi va yalligʻlanish jarayoni boʻlmaganida deyarli hamma sogʻlom odamlar (taxminan 1 mkg/ml) qonida boʻladi. Ushbu oqsil 1930-yilda shu nomni olgan, sababi u pnevmokokklarning C–polisaxaridini bogʻlay oladi. 

S–reaktiv oqsil sintezining asosiy stimulyatori interleykin-6, oʻsimta nekroz faktori interleykin-1. Odatda, uning qondagi konsentratsiyasi yalligʻlanish yoki toʻqima shikastlanishi boshlanganidan keyin 6 soat ichida koʻtariladi. Deyarli har qanday genezga ega yalligʻlanish, nekrotik jarayon, oʻsimta oʻsishi bilan qon zardobida CRO miqdori sezilarli darajada oshadi.

CRO darajasining oshishi infeksiyaning dastlabki belgisidir. CRO tarkibining koʻpayishi virusli infeksiyalarda emas, balki bakteriyalarda koʻproq namoyon boʻladi. SRO miqdorining koʻpayishi faol revmatik jarayon, revmatoid artrit, miokard infarkti, oʻtkir pankreatit va me’da osti bezi nekrozi, sepsis bilan qayd etiladi. CRO konsentratsiyasini aniqlash antibakterial terapiyada antibiotiklarni qoʻllashni davomiyligini baholash uchun ishlatiladi. ECHT (eritrotsit choʻkish tezligi) va SRO ortishi oʻrtasida bogʻliqlik bor, lekin CRO ECHT oʻzgarishidan oldin paydo boʻladi va yoʻqoladi.

Miqdorini ortishi:
• Virusli infeksiyalarda, oʻsimta metastazlari, uzoq kechuvchi surunkali va ba’zi tizimli revmatik kasalliklarda CRO konsentratsiyasi 10-30 mg/l gacha ortishi xarakterlidir. 
• Bakterial infeksiyalarda ba’zi surunkali yalligʻlanish kasalliklarining kuchayishida, masalan, revmatoid artrit, toʻqimalarning shikastlanishi (jarrohlik, oʻtkir miokard infarkti) CRO konsentratsiyasi 40–100 mg/l gacha, ayrim hollarda 200 mg/l gacha oshishi mumkin. 
• Ogʻir umumiy infeksiyalar, sepsis, kuyishlar SRO miqdorini yuqori miqdorda ortishiga olib keladi. SRO konsentratsiyasi 300 mg/l va undan yuqori boʻlishi mumkin.

@endocrinoo

Metabolik sindrom va nima uchun har kuni piyoda yurish juda muhim

Metabolik sindrom — bu yuqori qon bosimi, qonda qand miqdorini ortiqligi va ortiqcha vaznni oʻz ichiga olgan murakkab sogʻliq muammosi. Ushbu sindrom diabet, yurak-qon tomir tizimi kasalliklari, erta oʻlim elchisi hisoblanadi.

Metabolik sindrom harakatsiz turmush tarzi sabab paydo boʻladi, ammo buni samarali va bepul vosita — ayerobik mashqlar va toʻgʻri ovqatlanish yordamida yengish mumkin!

Kunda piyoda yurish kasalliklar bilan kurashishda ajoyib yechim!

@endocrinoo

Shirinliklarni koʻp miqdorda iste’mol qilish jigarni "oʻldiradi"

Ratsiondagi ortiqcha shakar nafaqat tishlarning yemirilishi va ortiqcha vazn, balki alkogolsiz yogʻli jigar kasalligi rivojlanishiga sabab boʻladi. Bu oʻz navbatida jigar sirozi va saraton rivojlanishiga olib keladi.

American journal of clinical Nutrition tomonidan olib borilgan tadqiqotda, shirinliklardan kuniga qoʻshimcha 1000 kaloriya iste’mol qiladigan odamlarning faqat 2% ortiqcha vaznga ega, ammo 27% ida ular xavfli yogʻli jigar kasalligi bilan ogʻrigan.

@endocrinoo

Interval och qolish qanchalik foydali?

AQSH olimlari tomonidan interval och qolish foydalarini bilish uchun tadqiqot oʻtkazildi, natijalar esa hayratlanarli:
Kuniga bir marta ovqatlangan sichqonlar kun davomida past kaloriyali ovqat iste’mol qilganlariga qaraganda taxminan olti oy koʻproq yashagan. Odatda sichqonlarning oʻrtacha umri taxminan ikki yilni tashkil qiladi, lekin birinchi guruhdagi kemiruvchilar 25% koʻproq umr koʻrgan.

Biroq, vazn yoʻqotish uchun kaloriya defitsitini hosil qilish zarurligini ham unutmaslik kerak. "Interval och qolish" aslida Roʻza tutishni hozirgi zamondagi bir koʻrinishidir. Haftaning ma’lum bir yoki ikki kunida roʻza tutish umrni uzaytiradi,qondagi glyukoza miqdori normallashtiradi, organizmni umumiy holati yaxshilaydi.

Paygʻambarimiz Muhammad Mustafo sollallohu alayhi vasallam hazratlari ham dushanba va payshanba kunlari roʻza tutganlar. Yani bu bizga sunnat amal xisoblanadi.
Butun olam topayotgan tilsimlarni bundan 1400 yil muqaddam sayyidimiz qoldirgan aslida

@endocrinoo

SEMIRISH UCHUN NIMA QILAY ?

Eng avvalo, gastroenterolog shifokor koʻrigidan oʻtib, oshqozon va ichaklarni tekshirtiring.
✔️ Har kuni ichingiz ravon kelib turishini nazorat qiling. Insonning ichi kelmasa ovqat yegisi kelmaydi.
✔️ Uygʻongan zahotingiz bir stakan qaynagan suv iching.
✔️ Har kuni nonushtada sariyogʻli non, sutli shirin choy, tuxum yoki mannali boʻtqalar taomnomangizdan oʻrin olishi kerak.
✔️ Semirish uchun kun davomida kamida 300 gramm non, smetana yoki qaymoq, somsa, osh, yogʻli taomlar, qovun-tarvuz, hoʻl mevalar, turshak yeyishingiz darkor.
✔️ Qizil lavlagili salatlarga yongʻoq, mayiz qoʻshib iste’mol qiling. Imkon qadar koʻproq ovqat yeng.
✔️ Nazarimda, sizni nevroz, ya’ni asabiylashish xastaligi qiynaydi. Asabiylashmang, ana shunda ham semirasiz, ham hayotingiz yanada zavqli boʻladi.

@endocrinoo

Vitamin D yetishmasligi ogʻir turidan kelib chiqqan Raxit kasalligi koʻrinishi

@endocrinoo

TUXUMDONLAR POLIKISTOZI NIMA VA U QANDAY DAVOLANADI?

Tuxumdonlar polikistozi sindromi – 15-44 yoshdagi ayollarda koʻp uchraydigan endokrin buzilish xisoblanadi. Ayrim ma’lumotlarga koʻra tugʻish yoshidagi ayollarning 26,7 foizida ushbu kasallik kuzatilib, xayz siklini ogʻriqli kelishi va yuzdagi xusnbuzarlar bilan namoyon boʻladi. Tuxumdonlar polikistozi nima? Bunga aniqlik kiritish uchun anatomiyani yodga olamiz. Tuxumdonlar – bu juft a’zo boʻlib, bachadonning ikki tomonida joylashadi. Ularda ayollarning jinsiy (tuxum) xujayralari yetilib, odatda xayz siklini oʻrtasida «yoriladi» va buni ovulyatsiya deyiladi. Undan tashqari tuxumdonlar endokrin funksiyani xam bajaradi – ularda jinsiy gormonlar yetilib, qonga  quyiladi. Bu juda murakkab va aniq jarayonlar boʻlib, ayrim xollarda ularda buzilish ketadi.         Tuxumdonlar polikistozida gormonlar va tuxum xujayralar xosil boʻlishi buziladi. Tuxumdonlar koʻproq androgenlar – erkak gormonlari sintezlashni boshlaydi. Tuxum xujayralar esa yetilib ulgurmaydi, tuxumdondan ajralib yorilmaydi, ya’ni ovulyatsiya kuzatilmaydi.     Oyma-oy tuxumdonlarda yorilmay qolgan diametri 8 mm gacha boʻlgan tuxum xujayralari toʻplanib qolib, tuxumdon oʻlchami va xajmi kattalashadi. Shu tariqa tuxumdonda koʻpgina kistachalar xosil boʻladi.    Tuxumdonlar polikistozini qanday belgilari bor? Tuxum xujayralarning yetilishi va gormonlar sintezini buzilishi bir qator klinik belgilarni namoyon qiladi: •    Xayz koʻrishning nomuntazamligi yoki yoʻqolishi. •    Xayz kunlari kindik pastida tortishib ogʻrish va odatdagidan kuchliroq qon ketishlar. •    Ovulyatsiya buzilishi xisobiga xomilador boʻlishni qiyinlashishi. •    Androgenlar koʻpayishi xisobiga maskulinizatsiya belgilari (erkaklarga xos tuklanish). •    Boshdagi sochlarni toʻqilishi. •    Gormonal buzilishlar xisobiga semirish. •    Yuz va tananing boshqa qismlariga xusnbuzarlar toshishi (akne).

Tuxumdonlar polikistozi nimasi bilan xavfli? Yosh oʻtgan sayin endokrin buzilishlar ogʻirlashishi, oy surish va aknedan boshqa sogʻliq uchun yana bir qator salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin. Bular quydagilar: •    xolesterin miqdorini ortib ketishi; •    qandli diabetning 2-tipini rivojlanishi; •    depressiya; •    xomilador boʻlgan taqdiringizda xam gestoz rivojlanishi (qon bosimi ortishi, shishlar, xomiladorlik tushishi kabi asoratlar); •    ovqatlanish xulqini buzilishi; •    apnoe – uyqu paytida nafasni toʻxtashi; •    alkogolli steatogepatit – jigarni yalligʻlanishi va yogʻlanishi; •    bachadondan anomal qon ketishlar; •    bachadon shilliq qavati saratoni. Tuxumdonlar polikistozi qaydan rivojlanadi? Endokrin buzilishlar va tuxumdonlar polikistozi rivojlanishiga olib keladigan sabablar quyidagilar boʻlishi mumkin: 1. Insulinning ortiqchaligi Insulin – qonda qand miqdorini boshqaradigan gormon. U organizmdagi boshqa gormonlar bilan chambarchas bogʻliq. Masalan, insulinni ortishi - androgenlarni koʻpaytiradi. U esa oʻz navbatida tuxumdonlar polikistoziga sabab boʻladi. 2. Androgenlarning ortiqchaligi Tuxumdonlar ma’lum sabablarga koʻra ortiqcha erkaklar gormonini ishlab chiqaradi va ular kistalarga olib keladi. 3. Irsiy moyillik Polikistoz sindromiga olib keluvchi aniq bir genni aniqlashmagan boʻlsada uning rivojlanishida irsiyat muxim rol oʻynaydi va bu kasallik onadan bolaga uzatiladi. 4. Xronik yalligʻlanishlar Organizmda kuchsiz kechuvchi yalligʻlanish jarayonlari immun tizimini zoʻriqtirib doimiy shay xolatida ushlab turadi. Masalan xronik yalligʻlanishlar, choʻzilgan stress xolatlari, tez-tez qaytalanuvchi tumov kabi xolatlar androgenlar ortishiga olib keladi.    Tuxumdonlar polikistozi qanday davolanadi? Agar Siz oʻzingizda aytib oʻtilgan belgilarning kamida 2-3 tasini topgan boʻlsangiz, ginekologingizga murojaat qiling. Ular sizni tinglab, koʻrikdan oʻtkazadi. Aniq tashxis qoʻyish uchun qon taxlillarini topshirish va ultratovushli tekshirishga xam yuborishi mumkin.

  Agar gap polikistoz sindromi xaqida gap ketganda mutaxassislar quyidagi preparatlarni buyurishi mumkin: •    oral kontratsyeptivlar – xayz siklini tiklash uchun; •    gormonal preparatlar – androgen yoki insulin darajasini kamaytirish uchun; •    androgenlarning teriga ta’sirini bloklaydigan preparatlar (masalan, akneda); •    bepushtlikka qarshi dorilar – xomilador bulishni istaganlarda. Ovulyatsiyani tiklash uchun kichik operativ muolajalar xam qoʻllanishi mumkin. Undan tashqari vrachlar xayot tarziga bir qator oʻzgartirish kirgizish kerakligini tavsiya qiladi: •    Ovqatlanish rejimini korreksiyalash – oddiy uglevodlar (shirinliklar, yarimfabrikatlar) ni chegaralash. Bu maxsulotlar qonda insulin miqdori oshiradi. •    Koʻproq xarakatlanish: jismoniy yuklamalar birinchidan insulin miqdorini kamaytirsa, ikkinchidan ortiqcha vaznni yoʻqotadi. •    Kamroq asabiylashish - stress xronik yalligʻlanishga olib keladi. •    Uyqu rejimiga rioya qilish - 8 soatdan kam uxlamaslik.

@endocrinoo