Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti bilan birgalikda O‘zbekistonda aholining 18-64 yosh vakillari o‘rtasida o‘tkazilgan tadqiqot natijalariga ko‘ra, respublika aholisining yarmi og‘ir vaznga ega.

Shuningdek, aholining 20 foizi semizlikdan aziyat chekadi. 46 foizining qonida xolesterin miqdori oshgan. JSST tomonidan tavsiya etilgan tuz iste’moli miqdori besh grammdan oshmasligi kerak bo‘lgan holda, aholi belgilanganidan uch baravar ko‘p — 14,9 gramm tuz iste’mol qiladi.

Bundan tashqari, aholining 67 foizi, ya’ni uchdan ikki qism odam yetarli miqdorda —400 grammdan kam meva va sabzavotlar yemaydi.

Sanitariya-epidemiologiya qo‘mitasi esa, me’yorda ovqatlanmaslik yoshlarda ratsional o‘sish va aqliy rivojlanishda ortda qolish, kattalarda esa yurak qon-tomir, endokrin, xavfli o‘sma kabi insonning erta o‘limiga olib keluvchi qator kasalliklarning rivojlanishiga sabab bo‘lishini ta’kidlagan.

Avvalroq, yer yuzi aholisining 45 foizi 2030 yilga borib semirib ketishi mumkinliki haqda xabar berilgandi.

@endocdinoo

#asorat

Qandli diabetga chalingan insonlarga shifokorlar tomonidan qonda qandni 10 dan past holatda "ushlab yurish" zarurligi aytiladi

Buning sababi esa oddiy.
Qonda glukoza 10 dan oshgan siydik orqali glukoza ajrala boshlaydi (buyrak boʻsagʻasi)
Bu yomon signal xisoblanadi.
Yani endi sizga buyrak bilan bogʻliq muammolar boshlanishi yoki boshlangan boʻlishi mumkin ( diabetik nefropatiya)

Sogʻligingizni asrang va shifokor koʻrsatmasiga amal qiling

Kanalga aʼzo boʻling
Maʼlumotni yaqinlarga ham ulashing

@endocrinoo

Mulohaza uchun

@endocrinoo

Somodji fenomeni

Tadqiqotchining taxminiga ko'ra, ortiqcha kiritilgan insulin gipoglikemiyaga olib keladi, bu glikogenolizni faollashtiradi, buning natijasida glikogen jigarda glyukozaga parchalanadi va uning molekulalari qonga kiradi.
Bu o'z navbatida, keyingi giperglikemiyani keltirib chiqaradi.Shuni ta'kidlash kerakki, Somodji fenomeni, shunga o'xshash namoyon bo'lishiga qaramay, patofiziologik mexanizmlari bo'yicha 1-toifa qandli diabet bilan og'rigan bemorlarda ertalabki soatlarda giperglikemiya yuzaga keladigan "tong shafaqlari" fenomenidan sezilarli darajada farq qiladi.
Somatotrop gormonning ta'siri va oldingi tungi gipoglikemiya bilan bog'liq emas

@endocrinoo

Har bir kilogramm ortiqcha vazn organizmda 22 km yangi qon tomirlar shakllanishiga majbur qiladi.

Bu haqiqatni bilib, nima uchun semirish va yurak kasalliklari doimo yonma-yon borishini tushunish oson. Bizning tanamizdagi tomirlarning ko‘pchiligi katta tomirlar va arteriyalar emas, balki barcha organlarni panjara kabi bog‘laydigan mayda kapillyarlardir. Ular yog‘ to‘qimalarida ham mavjud, shuning uchun uning o‘sishi hujayralarni kislorod bilan oziqlantirish uchun tanani yangi tomirlar paydo qilishga majbur qiladi.

Qon tomirlari qanchalik ko‘p bo‘lsa, yurakka tushadigan yuk shuncha ortadi.

Agar siz ortiqcha vaznni yo‘qotsangiz tana keraksiz bo‘lib qolgan tomirlarni yo‘q qiladi. Shunday qilib, hech bo‘lmaganda ozgina miqdorda ortiqcha vazndan xalos bo‘lish yurak ishini osonlashtiradi.

@endocrinoo

1 kg vazn uchun 22 km qon-tomir xosil boʻladimi, bu juda katta koʻrsatkich deganlar uchun FAKT:
Inson tanasida 95 000 km qon-tomir mavjud

@endocrinoo

Botulizm - clostridium botulinum bakteriyasi ishlab chiqaradigan toksin tufayli yuzaga keladigan kam uchraydigan, ammo jiddiy kasallik.

Toksin mushaklar harakatini boshqaruvchi nervlarga tasir qilib, falajga olib kelishi mumkin. Agar o'z vaqtida davolanmasa, botulizm o'limga olib kelishi mumkin.

Botulizmning uchta asosiy turi mavjud:

✅Oziq-ovqat botulizmi: Bu botulizmning eng keng tarqalgan turi bo'lib, ifloslangan ovqatni iste'mol qilish natijasida yuzaga keladi. Toksin odatda noto'g'ri konservalangan yoki qayta ishlangan ovqatlarda rivojlanadi.

✅-Yara botulizmi: Botulizmning bu turi Clostridium botulinum bilan yara infektsiyasidan kelib chiqadi. Bakteriyalar teridagi jarohat orqali tanaga kirishi mumkin.

✅Chaqaloqlarda botulizm: Botulizmning bu turi Clostridium botulinum sporalari bilan ifloslangan asal yoki makkajoʻxori siropidan kelib chiqadi. Sporalar chaqaloqning ichaklarida unib chiqishi va toksin ishlab chiqarishi mumkin.

Botulizm belgilari odatda zararlangan ovqatni iste'mol qilgandan keyin 18-36 soat o'tgach boshlanadi, bazan 4 soatdan 8 kungacha boʻlgan vaqtda ham boshlanishi mumkin.

Simptomlar quyidagilarni o'z ichiga olishi mumkin:
❗️ Buyumlarni ikkita ko'rish
❗️Hira ko'rish
❗️Osilgan ko'z qovoqlari
❗️Yutish qiyinligi
❗️Duduqlanish
❗️Mushaklar kuchsizligi
❗️Falajlik
❗️Ko'ngil aynishi
❗️Qusish
❗️Qabziyat
❗️Diareya

Qish va konserva bankalar mavsumi. Bu kasallik tez tez uchrab turadigan kunlardamiz.

Kasallik belgilari aniqlanganda zudlik bilan yuqumli kasalliklar shifoxonasiga murojaat qiling

@endocrinoo

Seboreya surunkali teri kasalligi bo'lib, u ortiqcha yog' ishlab chiqarish bilan tavsiflanadi. U tananing turli sohalariga ta'sir qilishi mumkin, lekin ko'pincha bosh terisi, yuz va ko'krak qafasida joylashadi.

Seboreyaning ikkita asosiy shakli mavjud:
-Yog'li seboreya yog'ning haddan tashqari ko'p ishlab chiqarilishi bilan tavsiflanadi, bu esa sochlar va terining yog'lanishiga, shuningdek, kepak paydo bo'lishiga olib keladi.
-Quruq seboreya yog'ning yetarli darajada ishlab chiqarilmasligi bilan tavsiflanadi, bu esa terining qurishi, qichishiga olib keladi.

Seboreyaning aniq sababi noma'lum, ammo irsiy va gormonal omillarning kombinatsiyasi sabab bo'lishi mumkin, deb ishoniladi. Seboreya toshbaqa kasalligi, ekzema va akne kabi holatlar bilan ham bog'liq bo'lishi mumkin.

Seboreya belgilari uning shakliga qarab farq qilishi mumkin. Eng ko'p uchraydigan alomatlar:
- Kepaklanish
- Yog'li sochlar va teri
-Quruq teri
- Peeling
- Qichishish

Kanalga aʼzo boʻling
Maʼlumotni yaqinlarga ham ulashing


@endocrinoo

#asorat

Qandli diabetning asoratlaridan yana biri diabetik retinopatiya

Qandli diabet - kompleks kasallikdir. Metabolizm buzilishi organizmda juda ko'plab ikkilamchi kasalliklar kelib chiqishiga zamin yaratadi.

Ulardan biri oftamologik patologiyalardir. Yog' almashinuvining buzilishi natijasida ko'z to'rpardasidagi kichik qon tomirlarning bekilib qoladi. Natijada ko'z ichi qon ketishi va anevrizma rivojlanishiga olib kelishi mumkin.

Kasallikning keyingi bosqichida neovaskulirizatsiya (yangi qon tomirlar hosil bo'lishi) kuzatiladi, ammo yosh tomirlar mo'rt va yupqaligi sababli tezda yorilishga moyil bo'ladi.

To'rpardaga tez-tez qon ketishi tufayli yorugʻlikka sezgir hujayralar o'ladi, bu esa ko'rish qobiliyatini pasayishi va keyinchalik butunlay to'xtashiga sabab bo'ladi.

@endocrinoo

Bizning mamlakatimizda yod defitsiti (yetishmasligi) oʻrtacha 80% xisoblanadi. Asosiy sabab esa dengizdan uzoqda ekanida. Lekin soʻngi tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki hatto dengiz boʻyidagi Yevropa davlatlarida ham yod defitsiti rivojlanib ketgani bor gap.

Shu sababdan aqliy zaif bolalar dunyoga kelishi ortgan. Masalan Rossiya federatsiyasida kuniga o'rtacha 865 ta aqliy zaif bolalar , yilligi 315 000 ta aqliy faoliyat buzilishi bor bolalar tugʻiladi. Bu juda katta va jiddiy koʻrsatkich xisoblanadi.

Maʼlumotni yaqinlarga ham ulashing
Kanalga aʼzo boʻling

@endocrinoo

#asorat

Oʻpka sili uchrashi ehtimoli 2-tip diabetda 4-11 barobar yuqori boʻlsa, 1-tip diabetda 5 barobar yuqori xisoblanadi sogʻlom insonlarga nisbatan.

O'pka sili uchrashi ehtimoli 1-tip diabet bilan kombinatsiyasi ko'proq erkaklarda, 2-toifa diabet bilan esa ayollarda uchraydi.

Qandli diabet bilan og'rigan erkaklar ayollarga qaraganda 3 baravar ko'proq sil kasalligini rivojlanish xavfiga ega.

Ko'pincha sil kasalligi og'ir holatlarda va diabetning uzoq muddatli dekompensatsiyasida rivojlanadi.
Qandli diabet o'rtacha 82% hollarda sildan oldin, ikkala kasallik bir vaqtning o'zida bemorlarning 8 foizida namoyon bo'ladi, 10% bemorlarda sil kasalligi diabetdan oldin boshlanadi.
Sil kasalligi ko'pincha 5 yildan ortiq diabet bilan og'rigan bemorlarda kuzatiladi.

Maʼlumotni yaqinlarga ham ulashing
Afsuski bu fakt

@endocrinoo

#asorat

Qandli diabetda immunitet zaiflashadi, ya'ni infektsiyaning ko'payishi ehtimoli yuqori.

Ko'pincha diabetga chalinganlar quyidagi tish kasalliklarini boshdan kechirishadi: karies, tish milki yallig'lanishi, periodontit (surunkali bo'lishi mumkin), og'iz kandidozi va tish milkidagi yaralar.

Bularning barchasiga eng yaxshi himoya qondagi normal glukoza darajasini saqlab turishdir.
Bundan tashqari og'iz gigienasining tamoyillariga rioya qilish kerak:
✅yiliga kamida 2 marta stomatologga tashrif buyurish;
✅ovqatdan keyin tishlaringizni yuving;
✅tishlar yuzasidan blyashka olib tashlash uchun maxsus tish ipidan foydalaning.

Maxsus maslahat: tish cho'tkasining yumshog'idan oling chunki u og'iz bo'shlig'ini shikastlamaslikka yordam beradi.
❗️Qandli diabetda chekish ham og'iz bo'shlig'ining yomonlashishiga sabab boʻladi va davolash jarayonini buzadi.

Maʼlumotni yaqinlarga ham ulashing
Kanalga aʼzo boʻling

@endocrinoo

Sayyid ul ayyom hajjul masokin juma muborak 🌙

@endocrinoo

Noumid boʻlmang
Kibrga berilmang

@endocrinoo

Semizlik qanday xavfli kasalliklarni keltirib chiqaradi?

Mutaxassislar xulosasiga ko‘ra, ortiqcha vazn va semizlik noto‘g‘ri ovqatlanish hamda kam harakatlik oqibatida yuzaga keladi.

Ushbu holat quyidagi kasalliklarning paydo bo‘lishi va rivojlanishiga sabab bo‘ladi:

🩺 metabolik sindrom
💉 qandli diabet
🫀yurak-qon tomir kasalliklari,
🫁 nafas olishi tizimi xastaliklari,
🔎 jigar va o‘t qopi kasalliklari,
🧑🏻‍🦼suyak-bo‘g‘im xastaliklari,
💊 gormonal buzilishlar,
📌 podagra kasalligi,
🔬onkologik xastaliklar.

@endocrinoo

Axilles bursit - bu Axilles boylamini o'rab turgan bursaning yallig'lanishi. Axilles boylami tanadagi eng kuchli boylam bo'lib, oyoq mushaklarini orqa tarafdagi tovon suyagi bilan bog'laydi.

Axilles bursit ko'pincha sportchilarda, shuningdek, o'rta va keksa odamlarda uchraydi.
Axilles bursitining sabablari:
- Axilles boylamida uzoq muddatli kuchlanish (yugurish, yurish, noqulay poyabzal kiyish, ortiqcha vazn)
- Axilles boylamining shikastlanishi
- Infeksiyalar

Axilles bursitining belgilari:
-Axilles boylami va tovon sohasidagi og'riq, harakat bilan kuchayadi
-Tovon sohasidagi shish va qizarish
- Yurish va yugurishda qiyinchilik

@endocrinoo

#bepushtlik

Kriptorxizm - bu tug'ma anomaliya bo'lib, unda bir yoki ikkala moyaklar skrotum(yorg'oq)ga tushmaydi, ammo qorin bo'shlig'ida yoki inguinal kanalda qoladi. Bu o'g'il bolalarda jinsiy rivojlanishning eng keng tarqalgan kongenital buzilishidir.

Kriptorxizmning aniq sababi noma'lum, ammo bu moyaklarning intrauterin rivojlanishining buzilishi va ularning skrotumga tushishi bilan bog'liq deb taxmin qilinadi.
Kriptorxidizm xavfini oshiradigan omillarga quyidagilar kiradi:
- Erta tug'ilish
- Tug'ilganda kam vazn
-Daun sindromi
-Boshqa tug'ma anomaliyalar
- Gormonal buzilishlar
- Kriptorxizmning oilaviy mavjudligi

Kriptorxizmning asosiy alomati bir yoki ikkala moyakning skrotumga tushmasligi hisoblanadi. Ba'zi hollarda moyak to'liq tushmasligi va inguinal kanalda sezilishi mumkin.

@endocrinoo

@endokrinolog_maslaxatii

#kayfiyat_time

Vaynerdan ajoyib futbol baxsi

@endocrinoo

#analiz

RW tahlili - qon testi har qanday bosqichdagi sifilis belgilarini aniqlash imkonini beruvchi laboratoriya tekshiruvidir.

Ushbu tahlil Vasserman reaktsiyasi deb ham ataladi. Bu sifilisni yashirin bosqichda tashxislash imkonini beradigan yagona usul.

RW qon testi yordamida Treponema pallidum- sifilisning asosiy qo'zg'atuvchisi, inson immuniteti tomonidan ishlab chiqarilgan va kasallikning mavjudligini ko'rsatadigan antikorlarni aniqlash mumkin.

Tadqiqot uchun biomaterial bemorning venasidan olingan qondir.

@endocrinoo

Minamata kasalligi - surunkali simobdan zaharlanish, nevrologik va ruhiy kasalliklarga olib keladi. Kasallik nomi Yaponiyaning Minamata shahridan olingan, u erda birinchi marta 1956 yilda aniqlangan.

Minamata kasalligi simobning eng zaharli shakli bo'lgan metil-simob ta'siridan kelib chiqadi.
Metil simob organik simob birikmalarining bakterial parchalanishi natijasida hosil bo'ladi, ular sanoat chiqindi suvlaridan atrof-muhitga chiqishi mumkin.

Minamata kasalligida metil simob inson tanasiga oziq-ovqat, asosan simob bilan ifloslangan dengiz mahsulotlari orqali kiradi.

Minamata kasalligining belgilari odatda asta-sekin rivojlanadi va vaqt o'tishi bilan og'irlashadi.
Erta klinik belgilar quyidagilarni o'z ichiga olishi mumkin:
- Muvozanat va muvofiqlashtirishning yo'qolishi
- Hira ko'rish
- Tinnitus
- Eshitish qobiliyatini yo'qotish
- Mushaklar spazmlari
- Konvulsiyalar
- Asabiylashish, tushkunlik va apatiya kabi xatti-harakatlarning o'zgarishi

@endocrinoo