🦷 Yosh doimiy tishlarda chuqur kariyesni pulpani saqlagan holda davolash (VPT)
by Dr. Mohamed Abdelkhalk
🔹 Ma’no:
Chuqur kariyesli yosh tishda pulpani tirik saqlash orqali ildiz kanali davosiga o‘tmasdan, tabiiy himoya va tiklanish imkonini beruvchi konservativ usul.
🧩 1. Tashxis va tanlov
✅ Chuqur kariyes
❌ Irreversibil pulpitis yo‘q
❌ Periapikal o‘zgarishlar yo‘q
👉 Faqat vital pulpa (tirik, tiklanish qobiliyatiga ega) tishlar tanlanadi.
🦺 2. Izolyatsiya
💧 Rubber dam bilan to‘liq izolyatsiya — infeksiya kirishining oldini oladi va steril muhit yaratadi.
⚙️ 3. Ish tartibi
1️⃣ Kariyesni tozalash – pulpa ochilguncha.
2️⃣ Qon ketishni boshqarish – yumshoq hemostatik vositalar bilan.
3️⃣ MTA (Endocem, Maruchi) kabi bioaktiv material qo‘yish –
→ pulpani tinchlantiradi
→ dentin ko‘prigi hosil bo‘lishini rag‘batlantiradi.
4️⃣ Yakuniy plombalash – germetik muhrlash.
💡 Nima uchun aynan VPT?
🩸 Pulpaning tabiiy himoya va sezuvchanligini saqlaydi.
⚡ Yosh tishlarda to‘liq endodontik davoga ehtiyojni kamaytiradi.
🌿 Biologik, konservativ, ilmiy asoslangan usul.
🦷 Xulosa:
VPT faqat sut tishlar uchun emas!
➡️ U doimiy yosh tishlarda ham juda samarali,
agar to‘g‘ri holatda qo‘llansa.
💬 “Tishni tirik saqlash – eng yaxshi stomatologiya!”
📚 Asosiy material:
MTA / Endocem / Maruchi (bioaktiv dentin stimulyatori)
🔬 Maqsad – pulpani davolab, o‘z dentinini qayta hosil qilish.
by Dr. Mohamed Abdelkhalk
🔹 Ma’no:
Chuqur kariyesli yosh tishda pulpani tirik saqlash orqali ildiz kanali davosiga o‘tmasdan, tabiiy himoya va tiklanish imkonini beruvchi konservativ usul.
🧩 1. Tashxis va tanlov
✅ Chuqur kariyes
❌ Irreversibil pulpitis yo‘q
❌ Periapikal o‘zgarishlar yo‘q
👉 Faqat vital pulpa (tirik, tiklanish qobiliyatiga ega) tishlar tanlanadi.
🦺 2. Izolyatsiya
💧 Rubber dam bilan to‘liq izolyatsiya — infeksiya kirishining oldini oladi va steril muhit yaratadi.
⚙️ 3. Ish tartibi
1️⃣ Kariyesni tozalash – pulpa ochilguncha.
2️⃣ Qon ketishni boshqarish – yumshoq hemostatik vositalar bilan.
3️⃣ MTA (Endocem, Maruchi) kabi bioaktiv material qo‘yish –
→ pulpani tinchlantiradi
→ dentin ko‘prigi hosil bo‘lishini rag‘batlantiradi.
4️⃣ Yakuniy plombalash – germetik muhrlash.
💡 Nima uchun aynan VPT?
🩸 Pulpaning tabiiy himoya va sezuvchanligini saqlaydi.
⚡ Yosh tishlarda to‘liq endodontik davoga ehtiyojni kamaytiradi.
🌿 Biologik, konservativ, ilmiy asoslangan usul.
🦷 Xulosa:
VPT faqat sut tishlar uchun emas!
➡️ U doimiy yosh tishlarda ham juda samarali,
agar to‘g‘ri holatda qo‘llansa.
💬 “Tishni tirik saqlash – eng yaxshi stomatologiya!”
📚 Asosiy material:
MTA / Endocem / Maruchi (bioaktiv dentin stimulyatori)
🔬 Maqsad – pulpani davolab, o‘z dentinini qayta hosil qilish.
Qiziq rivoyat. Manbaasi o’zim😄
Sud zali.
Ayblanuvchi terapevt-stomatolog bir yil avval depulpatsiya qilgan. Oradan bir yil o’tib periodontit bilan kasallangan bemor stomatologni sudga bergan.
Sudya: Ayting-chi, o’rtoq stomatolog. Nega siz depulpatsiya amaliyotini o’tagan tish vaqt o’tib infeksiyalangan?
Doktor: Bir nechta gumonlarim bor, aniq bir sababni ko’rsata olmayman.
Sudya: ularni sanab o’ta olasizmi?
Doktor: ha, menimcha ayb vaqtinchalik dentin pastada, u so’lak va bakteriyalarni o’tkazib yuborgandan keyin restovratisya amaliyoti o’tkazilgan!
Sud zalidan dentin pasta: Yolg’on. Mendan avval kanal ustyasi qirindilarga to’la edi, yaxshi tozalanmagan joyga meni qo’ydi va uzoq muddat qolib ketdim!
Doktor: demak ayb paxtada, u avvaldan steril bo’lmagan!
Sud zalidan paxta: men sterill edim, mana bu doktor meni kanaldan chiqqan dentin qirindilaridan yaxshi tozalanmagan joyga qo’yib yubordi.
Doktor: unda ayb aniq gutta perchada. Ba’zi doktorlar guttani infeksiya transporti deb hisoblashadi.
Gutta: balki, lekin men kanalga kirganimda devorlarda bulg’alangan qavatlar bor edi, meni odatda kanalni yaxshilab tozalab bo’lib keyin kiritishadi.
Doktor: demak gap silerda!
Siler: mening vazifam kanalda germetizmni kuchaytirib berish. Infeksiya qolib ketgan kanalda mendan foyda yo’q. Ular mengacha ham bor edi.
Doktor: tushunarli! Hammasi gipoxlorit natriyga borib taqaladi, ayb unda! U menga dezinfeksiyani ta’minlab berishi kerak edi!
Gipoxlorit natriy: o’rtoq sudya, men kanaldagi qirindilarni toj qismga xaydab berishim mumkin, uchragan infeksiyani yo’q qila olaman. Lekin bulg’alangan qavat mavjudligida, uning ortidagi dentin kanalchalarida joylashgan mikroorganizmlarga yetib bora olmayman va aktivatsiyasiz men hechkimman. Men apikal sohaga yetib bormadim, shunchaki sig’may qaytib keldim. Men yaxshi ishlashim uchun men oson kira oladigan kenglik kerak. Mana bu doktor esa bunday sharoit qilib bermagan.
Doktor: Ha, bildim, ayb instrumentlarimda ekan. Ularning vazifasi kanalni mikroorganizmlardan mexanik tozalab berish!
Rotatsion fayl 25/06: nimalar deyapsan? Kanalni uzunligi va diametri haqida bilarmiding? Men faqat kanalni yuqori 2/3 qismida dentinga tega oldim. Apikal soha diametri mening uch qismimdagi diametrdan bir necha 100 mikronga kengroq edi. Mendan keyin esa hech qaysi instrument ishlatmading. Hamma qirindilarni o’sha sohaga haydash bilan ovora bo’ldim. Ha aytgancha, keyingi safar bir dona davolayotgan tishingni izolyatsiya qil, yondagi tish fissurasiga tegib ketding, o’zing bilmading. U yerdan bir qancha mikroorganizmlarni o’zim bilan olib davolayotgan tishing kanaliga kirib ketdim.
Doktor: bilmadim, baki ayb avvaldan kanalda mavjud bo’lgan infeksiyadadir..
Mikroorganizmlardan biri: Shunday deb o’ylaysanm!? Men kanal ustyasida nekrotik to’qimada edim. Apikal sohaga o’zing olib borib joylashtirding. Men o’zim istasam ham u joylarga bora olmayman. Ishchi uzunlikni aniqlamoqchimiding? O’sha vaqtda 10 diametrli fayl ishlatding. Shu fayl bilan birga borib joylashdim. Avval meni kanalning yuqori qismidan nekrotik to’qima bilan birgalikda tozalab olishing kerak edi.
Doktor: Kofferdamga ishonch yo’q ekan. Baribir periodontit bilan yakunlandi.
Latex: Meni taqib olib nekroektomiya qilib, hamma bakteriya va qirindilar yuzamni qoplab olgan holda endodontik amaliyotni davom ettirding. Yangi latex ishlatish hayolingga kelmadimi? Menmi aybdor?
Doktor: Kanalga infeksiya karies orqali kirgan bo’lishi mumkin.
Bo’r: yo’q, meni karioz to’qimalarni tozalashga ham, kanalga dostup ochishga ham ishlatding. Menimcha sabab shu. Kanalga kirishda yangi bo’r ishlatishing kerak edi.
Scaler: Meni unutib qo’yding. To’g’ri, menda endodontik davo oldidan tish karashlarini tozalashga-ku tozalading, lekin kanalga dostup shakllantirib bo’lganingdan keyin karashlarga to’la holimda nega kanal ustyalariga meni yana kiritding? Boshqa scalering yo’qmidi?
Doktor: Karashlar?
Shotka: Men bu amaliyotda ishtirok etmadim!😆
Sud zali.
Ayblanuvchi terapevt-stomatolog bir yil avval depulpatsiya qilgan. Oradan bir yil o’tib periodontit bilan kasallangan bemor stomatologni sudga bergan.
Sudya: Ayting-chi, o’rtoq stomatolog. Nega siz depulpatsiya amaliyotini o’tagan tish vaqt o’tib infeksiyalangan?
Doktor: Bir nechta gumonlarim bor, aniq bir sababni ko’rsata olmayman.
Sudya: ularni sanab o’ta olasizmi?
Doktor: ha, menimcha ayb vaqtinchalik dentin pastada, u so’lak va bakteriyalarni o’tkazib yuborgandan keyin restovratisya amaliyoti o’tkazilgan!
Sud zalidan dentin pasta: Yolg’on. Mendan avval kanal ustyasi qirindilarga to’la edi, yaxshi tozalanmagan joyga meni qo’ydi va uzoq muddat qolib ketdim!
Doktor: demak ayb paxtada, u avvaldan steril bo’lmagan!
Sud zalidan paxta: men sterill edim, mana bu doktor meni kanaldan chiqqan dentin qirindilaridan yaxshi tozalanmagan joyga qo’yib yubordi.
Doktor: unda ayb aniq gutta perchada. Ba’zi doktorlar guttani infeksiya transporti deb hisoblashadi.
Gutta: balki, lekin men kanalga kirganimda devorlarda bulg’alangan qavatlar bor edi, meni odatda kanalni yaxshilab tozalab bo’lib keyin kiritishadi.
Doktor: demak gap silerda!
Siler: mening vazifam kanalda germetizmni kuchaytirib berish. Infeksiya qolib ketgan kanalda mendan foyda yo’q. Ular mengacha ham bor edi.
Doktor: tushunarli! Hammasi gipoxlorit natriyga borib taqaladi, ayb unda! U menga dezinfeksiyani ta’minlab berishi kerak edi!
Gipoxlorit natriy: o’rtoq sudya, men kanaldagi qirindilarni toj qismga xaydab berishim mumkin, uchragan infeksiyani yo’q qila olaman. Lekin bulg’alangan qavat mavjudligida, uning ortidagi dentin kanalchalarida joylashgan mikroorganizmlarga yetib bora olmayman va aktivatsiyasiz men hechkimman. Men apikal sohaga yetib bormadim, shunchaki sig’may qaytib keldim. Men yaxshi ishlashim uchun men oson kira oladigan kenglik kerak. Mana bu doktor esa bunday sharoit qilib bermagan.
Doktor: Ha, bildim, ayb instrumentlarimda ekan. Ularning vazifasi kanalni mikroorganizmlardan mexanik tozalab berish!
Rotatsion fayl 25/06: nimalar deyapsan? Kanalni uzunligi va diametri haqida bilarmiding? Men faqat kanalni yuqori 2/3 qismida dentinga tega oldim. Apikal soha diametri mening uch qismimdagi diametrdan bir necha 100 mikronga kengroq edi. Mendan keyin esa hech qaysi instrument ishlatmading. Hamma qirindilarni o’sha sohaga haydash bilan ovora bo’ldim. Ha aytgancha, keyingi safar bir dona davolayotgan tishingni izolyatsiya qil, yondagi tish fissurasiga tegib ketding, o’zing bilmading. U yerdan bir qancha mikroorganizmlarni o’zim bilan olib davolayotgan tishing kanaliga kirib ketdim.
Doktor: bilmadim, baki ayb avvaldan kanalda mavjud bo’lgan infeksiyadadir..
Mikroorganizmlardan biri: Shunday deb o’ylaysanm!? Men kanal ustyasida nekrotik to’qimada edim. Apikal sohaga o’zing olib borib joylashtirding. Men o’zim istasam ham u joylarga bora olmayman. Ishchi uzunlikni aniqlamoqchimiding? O’sha vaqtda 10 diametrli fayl ishlatding. Shu fayl bilan birga borib joylashdim. Avval meni kanalning yuqori qismidan nekrotik to’qima bilan birgalikda tozalab olishing kerak edi.
Doktor: Kofferdamga ishonch yo’q ekan. Baribir periodontit bilan yakunlandi.
Latex: Meni taqib olib nekroektomiya qilib, hamma bakteriya va qirindilar yuzamni qoplab olgan holda endodontik amaliyotni davom ettirding. Yangi latex ishlatish hayolingga kelmadimi? Menmi aybdor?
Doktor: Kanalga infeksiya karies orqali kirgan bo’lishi mumkin.
Bo’r: yo’q, meni karioz to’qimalarni tozalashga ham, kanalga dostup ochishga ham ishlatding. Menimcha sabab shu. Kanalga kirishda yangi bo’r ishlatishing kerak edi.
Scaler: Meni unutib qo’yding. To’g’ri, menda endodontik davo oldidan tish karashlarini tozalashga-ku tozalading, lekin kanalga dostup shakllantirib bo’lganingdan keyin karashlarga to’la holimda nega kanal ustyalariga meni yana kiritding? Boshqa scalering yo’qmidi?
Doktor: Karashlar?
Shotka: Men bu amaliyotda ishtirok etmadim!😆
😁11❤6👍4🔥1
ДЕНЬ 11: КОНУСНОСТЬ VS РАЗМЕР АПИКАЛЬНОГО ПРЕПАРИРОВАНИЯ.
Разбираем вечный спор за 2 минуты ⬇️
💡 Главный инсайт: качество очистки канала НЕ зависит от конусности инструмента. Оно зависит от размера апикального препарирования (ISO) + актививации ирригационного раствора.
✅ ЧТО РАБОТАЕТ:
Конусность 0.2–0.4 + правильная ирригация = отличная очистка от инфекции и смазанного слоя
Примеры инструментов:
🔹 Машинная ковровая дорожка: 12.02, 16.02, 19.02, 15.03
🔹 Формирование: 15.04, 20.04, 25.04, 30.04, 35.04
🔹 Широкие каналы (резцы, небный верхнего моляра, дистальный нижнего моляра): 40.04, 45.04, 50.04, 55.04, 60.02, 70.02 и выше
🔹 Узкие каналы (подростки): машинные 40.02, 45.02, 50.02, 55.02, 60.02
❌ ЧТО НЕ РАБОТАЕТ:
Конусность больше 0.6 = чрезмерное удаление дентина
Последствия: 😢 Снижение прочности зуба
📈 Рост риска вертикальных фрактур
⚠️ Повышенный риск перфораций
Вывод: от больших конусностей отказываемся.
📊 АНАТОМИЧЕСКИЙ ФАКТ:
Естественная конусность корневых каналов:
🦷 Центральные резцы: ~05–06 (максимум)
🦷 Палатинальный канал верхнего моляра: ~5–6%
🦷 Все остальные каналы: 1–3% (редко достигает 4%)
Поэтому инструменты должны повторять анатомию, а не ломать её!
Все современные протоколы направлены на снижение конусности инструментов.
🎯 ЗОЛОТОЕ ПРАВИЛО:
✅ Увеличивайте размер ISO (30 → 35 → 40 → 45)
❌ НЕ увеличивайте конусность (0.4 более чем достаточно)
📌 Сохраняйте себе, чтобы не потерять!
💬 Вопросы? Пишите в комментариях — разберём вместе!
Разбираем вечный спор за 2 минуты ⬇️
💡 Главный инсайт: качество очистки канала НЕ зависит от конусности инструмента. Оно зависит от размера апикального препарирования (ISO) + актививации ирригационного раствора.
✅ ЧТО РАБОТАЕТ:
Конусность 0.2–0.4 + правильная ирригация = отличная очистка от инфекции и смазанного слоя
Примеры инструментов:
🔹 Машинная ковровая дорожка: 12.02, 16.02, 19.02, 15.03
🔹 Формирование: 15.04, 20.04, 25.04, 30.04, 35.04
🔹 Широкие каналы (резцы, небный верхнего моляра, дистальный нижнего моляра): 40.04, 45.04, 50.04, 55.04, 60.02, 70.02 и выше
🔹 Узкие каналы (подростки): машинные 40.02, 45.02, 50.02, 55.02, 60.02
❌ ЧТО НЕ РАБОТАЕТ:
Конусность больше 0.6 = чрезмерное удаление дентина
Последствия: 😢 Снижение прочности зуба
📈 Рост риска вертикальных фрактур
⚠️ Повышенный риск перфораций
Вывод: от больших конусностей отказываемся.
📊 АНАТОМИЧЕСКИЙ ФАКТ:
Естественная конусность корневых каналов:
🦷 Центральные резцы: ~05–06 (максимум)
🦷 Палатинальный канал верхнего моляра: ~5–6%
🦷 Все остальные каналы: 1–3% (редко достигает 4%)
Поэтому инструменты должны повторять анатомию, а не ломать её!
Все современные протоколы направлены на снижение конусности инструментов.
🎯 ЗОЛОТОЕ ПРАВИЛО:
✅ Увеличивайте размер ISO (30 → 35 → 40 → 45)
❌ НЕ увеличивайте конусность (0.4 более чем достаточно)
📌 Сохраняйте себе, чтобы не потерять!
💬 Вопросы? Пишите в комментариях — разберём вместе!
🔥3❤1