نمودارهای جالبی که به برآیند این هفته نرسیدن -- ۲

نمودار بالا: هزینه Train یک مدل AI چقدره؟ (Polymath707)
طبق محاسبه این وبلاگ Train مدلی از جنس Mythos حدوداً ۳.۷ میلیارد دلار هزینه داره! این فارغ از گردآوری دیتای مورد نیاز برای Train هست که خودش بسیار پرهزینه می‌تونه باشه (۲.۳ میلیارد دلار).

نمودار پایین: هزینه‌های توسعه‌ی AI در آمریکا (JP Morgan)
حجم سرمایه‌گذاری در زیرساخت AI از تمام پروژه‌های بزرگ زیرساختی صد سال اخیر آمریکا جلو زده!

در این رقابت پرهزینه تکلیف کشورهای دیگه -از جمله ایران- چی میشه؟ آیا برای استفاده از مدل‌ها باید برای همیشه به شرکت‌های آمریکایی وابسته بمونن؟

وضعیت کسب‌وکارهای هوش‌مصنوعی

انتشارات Exponential View گزارشی از وضعیت درآمدها و هزینه‌های شرکت‌های AI-ای تهیه کرده. سه تا از نمودارهای این گزارش رو ببینیم:

تصویر بالا - مهم‌ترین کاربرد AI
طبق اعلام شرکت‌ها، ۷۰% خروجی AI برای اون‌ها مربوط به افزایش بازدهی بوده. این افزایش بازدهی شامل کاهش هزینه‌ها، افزایش سرعت نیروها، یا افزایش خروجی نیروها بوده.

تصویر پایین چپ - میزان Token مصرفی مدل‌های جدید
در نسل Agentic Coding میزان مصرف Tokenها نسبت به کاربردهای ساده‌تر قبلی ۱۲۰۰ برابر بیشتر شده! خوشبختانه در همین بازه کوتاه ۲-۳ ساله هزینه‌ی تولید Tokenها اونقدر کاهش پیدا کرده که چنین مصرف عظیم Token-ای برای کاربرها دسترس‌پذیر و شدنیه.

تصویر پایین راست - درآمد AI به کی می‌رسه؟
این جالب‌ترین نمودار برای من محسوب میشد. NVIDIA شرکتیه که داره به استخراج‌کننده‌های طلا بیل می‌فروشه و بیشترین سود رو می‌بره. با این حال به مرور سهم درآمد مدل‌ها بیشتر شده. در آینده چه اتفاقی می‌افته؟ سهم درآمد مدل‌ها افزایش پیدا می‌کنه یا به واسطه ظهور مدل‌های باز چینی کاهش پیدا می‌کنه؟

◀️ گزارش کامل Exponentioal View

آمازون: درآمد ۱ تریلیون دلاری و ۲ شرط‌بندی در AI

نمودار بالا - روند رشد درآمدهای آمازون (Shay Booler)
آمازون شرکت خیلی عجیبیه. نه تنها بزرگترین ایکامرس جهانه، که یک واحد تبلیغات راه انداخته که الآن با ۷۰ میلیارد دلار درآمد خودش سومین سرویس تبلیغاتی بزرگ جهان محسوب میشه و یک واحد برای تولید چیپ‌های دیتاسنترهاش راه‌انداخته که الآن خودش به بیزینسی ۱.۵ برابر AMD تبدیل شده!
با این روند آمازون تا سال ۲۰۲۸ می‌تونه به اولین شرکت جهان با درآمد ۱ تریلیون دلاری تبدیل بشه.

نمودار وسط و پایین - شرط‌بندی‌های AI آمازون (Oguz Erkan)
آمازون نه تنها برای افزایش حاشیه سودش به سمت تولید چیپ‌های خودش برای دیتاسنترهاش رفته، که تا سال ۲۰۳۰ بیشترین دیتاسنترهای آمریکا رو قراره بسازه در حالیکه برخلاف گوگل بخش کمتری از این ظرفیت رو هم اجاره می‌کنه و در نتیجه حاشیه سود بالاتری داره. (تصور پایین)
علاوه بر اون آزماون برای کاهش ریسک‌اش برخلاف دیگر سرویس‌دهنده‌های ابری روی یک مشتری خاص شرط‌بندی نکرده و به این ترتیب تونسته درآمدش رو به یکسان بین OpenAI و Anthropic و دیگران توزیع کنه! (تصویر وسط)

ایران: محدودیت‌های اندروید و کلاد، و ادامه اختلال بانکی

✳️ محدودیت اندروید (KeepAndroidOpen)
از ۳ ماه بعد با آپدیتی که اجباراً روی تمام گوشی‌های اندرویدی اعمال میشه، فقط اپلیکیشن‌های تاییدشده در Google Play می‌تونن در این گوشی‌ها نصب بشن. اتفاقی بد برای کاربرها و اپلیکیشن‌های ایرانی.

✳️ محدودیت آنتروپیک (Zoomit)
با سخت‌گیری‌های دولت آمریکا، آنتروپیک داره استفاده از محصول‌هاش برای کاربران رو معطوف به ارائه کارت‌شناسایی می‌کنه. همین هفته کاربرهای ایرانی زیادی در توئیتر گزارش دادن که اکانت کلادشون بسته شده.

✳️ اختلال ۲+ هفته‌ای بانک‌ها در ایران (پیوست)
۴ بانک ایران به دلیل حمله سایبری بیش از ۲ هفته است که با اختلال جدی مواجه‌ان. زیرساخت این بانک‌ها به اینترنت عمومی وصل نیست و مشخصه که ایران‌اکسس کردن نت هم قرار نیست از حمله‌های سایبری جلوگیری کنه.

ایران در سیاست‌گذاریِ فناوری، رویکرد پارادوکسیکالی داره: نه توان استقلال کامل از جریان فناوری جهان رو داره، نه به واسطه تحریم می‌تونه خودش رو کامل به اون متصل کنه؛ در چنین حالتی با فیلترینگ و محدودیت‌های اضافه‌تر بر تحریم خودش جلوی جذب بیشتر فناوری رو هم می‌گیره.

سقوط سریع سهام SpaceX
در حالیکه ایران دوباره درگیر جنگ شده، خبرهای تکنولوژی جهان این چند روز بیشتر حول انتشار Kimi K3 می‌چرخید که فردا بیشتر ازش می‌نویسم، و این نمودار هم از SpaceX توجه‌ام رو جلب کرد:

نمودار چپ - روند سهام SpaceX
همین ماه قبل بود که SpaceX بزرگترین عرضه‌ی اولیه‌ی تاریخ رو تجربه کرد و حسابی خبرساز شد، اما امروز بعد از حدود یک ماه بیش از ۴۰%~ افت رو نسبت به پیک بعد از IPO تجربه کرده.

نمودار راست - تجربه IPO شرکت‌های تک
روندی که SpaceX طی کرده چندان عجیب نیست و میشه پیش‌بینی کرد که این افت همچنان هم ادامه پیدا کنه. Ren چند روز قبل از IPO این نمودار رو از تجربه‌ی قبلی چند شرکت پرسر-و-صدای تکنولوژی منتشر کرده بود. همه این شرکت‌ها یک رشد اولیه نجومی، سقوط سریع، و در ادامه ۱ سال یا کمی کمتر بیشتر درجا زدن رو تجربه کردن.
البته برگشت از این افت بستگی به این داره که شرکت می‌تونه اهداف مالی خودش رو محقق کنه یا نه. شرکت‌هایی مثل Rivian هم بودن که هیچ وقت نتونستن به اوج IPO برگردن. SpaceX در کدوم دسته قرار می‌گیره؟ در توئیتر کمی بیشتر نوشتم.

⬅️ کمی بیشتر از وضعیت مالی و بیزینس‌مدل SpaceX در توئیتر

درباره Kimi K3، و تاثیر مدل‌های متن‌باز چینی

مهم‌ترین مزیت مدل‌های چینی تا الآن امکان دسترسی به سطح هوش قابل قبول برای اکثر تسک‌ها با قیمت‌های بسیار ارزون بود. اما این هفته انتشار مدل پر-سر-و-صدای Kimi K3 (و خبر انتشار قریب‌الوقوع دو مدل چینی دیگه، Qwen 3.8 و GLM 5.5 که گفته میشه عملکردی مشابه یا بهتر دارن) ناگهان زمین بازی رو کاملاً عوض کرد.
الآن نه تنها یک مدل چینی هم‌سطح GPT Sol و Fable به صدر لیست مدل‌های پیشرو (Frontier) رفته، که همچنان تونسته مزیت ارزون‌تر بودن رو حفظ کنه، و مهم‌تر از همه برخلاف مدل‌های آمریکایی به شکل متن‌باز منتشر میشه.
اهمیت متن‌باز بودن چیه؟ یک حمله‌ی سایبری عجیب به Hugging Face مثال خوبی به دست میده: این هفته یک AI Agent‌ (که معلوم شده شرکت OpenAI برای تست ازش استفاده کرده و دچار خطا شده) به Hugging Face حمله سایبری می‌کنه. وقتی Hugging Face می‌خواد به کمک Fable جلوش رو بگیره محدودیت‌های امنیتی Fable اجازه‌ی انجام این تسک رو بهش نمیده! در نهایت Hugging Face که خودش یک شرکت آمریکاییه مجبور میشه از مدل چینی GLM کمک بگیره.

⬅️ بیشتر: درباره اهمیت مدل‌های متن‌باز (در توئیتر)

سازمان‌های همکاری‌های هوش مصنوعی
هفته قبل World AI Conference در شانگهای چین برگزار شد، و به شکلی دور از انتظار شی جین‌پینگ، رهبر چین، شخصاً سخنرانی افتتاحیه اون رو برعهده داشت که با و وعده دسترسی آزادتر به هوش‌مصنوعی برای کشورهای جهان آغاز شد. بخشی از برنامه این کنفرانس تشکیل سازمان همکاری‌های هوش مصنوعی بود.

نکته مهم (تصویر بالا) غیاب ایران در این سازمانه که علاوه بر چین کشورهایی مثل اندونزی، مالزی، روسیه و برزیل در اون عضویت دارن. ایران به شکل عجیبی مرتباً فرصت‌های همکاری در پروژه‌های استراتژیک اقتصادی چین رو نادیده می‌گیره!

در سرمایه‌گذاری‌های خارجی چین در انرژی‌های نو (تصویر پایین) که یکی از بزرگترین پروژه‌های سرمایه‌گذاری تاریخ جهان محسوب میشه هم مجدداً ایران غایبه در حالیکه ۵۰ کشور جهان (از اندونزی و مالزی و مراکش گرفته تا حتی رقبای تجاری چین آمریکا و کشورهایی از اروپا) از این سرمایه‌گذاری‌های صنعتی بهره بردن.