کلام امامیه

💥 دکتر محمدتقی #سبحانی در نشست توسعه و تکامل #فلسفه؛ افق‌ها و راهکارها / 9 (بخش پایانی)

📌 نکته‌ی دوم اینکه علوم اولای ما و متافیزیک ما قدرت تأثیر و تأثر ترکیب در نظام طبیعت را نمی تواند توضیح دهد. در فلسفه‌ی اولی توضیحی برای اینکه وقتی آتش می آید کاغذ را می‌سوزاند، این آتش است که کاغذ را می‌سوزاند توضیحی وجود ندارد. آخرین توضیح در فلسفه چیست؟ این است که وقتی آتش می آید کنار کاغذ قرار می گیرد، عقل فعال مقارنت این دو را میبیند، صورت سوختن را می اندازد در کاغذ.

📌 فلسفه اولای ما ترکیب حقیقی ماده و صورت را نمی تواند توضیح بدهد. توضیح اینکه دو جوهری که هر دو ماده و صورت دارند با هم بخواهند ترکیب شوند و یک موجود جدید ایجاد بکنند در فلسفه ما جایی ندارد. باید بنشینید روی اینها فکر کنید. همانطور که وجوب و امکان آمد و کلی از مسائل ما را حل کرد، حرکت جوهری آمد کلی مسئله های ما را حل کرد، چرا کسانی برای تکامل و تحول در این مبانی اقدام نمی کنند تا مسئله های دیگری را هم حل کنند؟

📌 نکته سوم این‌که نسبت جزء و کل در علم اولای ما قابل توضیح و تبیین نیست. فلسفه ما «کلی» را توضیح می دهد اما «کل» را نمی تواند توضیح دهد. ما تفکیک می کنیم و می گوئیم: «شیء» یا «کلی» است یا «جزئی»، این را توضیح میدهیم. تا آنجا که ساحت کلی» و «جزئی» است تبیین ها دقیق جلو می رود بعد «کلی» و اقسامش را هم
می گوییم، نحوه شکل گیری «جزئی» را هم می گوئیم. اما برای رابطه میان فرد و جمع، رابطه میان جزء و کل ما در دستگاه فلسفی مان هیچ توضیحی نداریم.

📌 بحث امروز ما در #جامعه_شناسی، رابطه بین فرد و جامعه است. پرسش بین رابطه فرد و جامعه که در دوره معاصر پدید آمد از ناحیه فیلسوفان ما به آن پرداخته شد. مرحوم علامه #طباطبایی به این پرداختند، قبل از ایشان هم پرداختند. در دوره معاصر آیت الله #مصباح و شهید #مطهری به این مسئله پرداختند. این‌ها آثارشان در اختیار هست و در این مسئله اختلاف نظر دارند. کسانی اساساً معتقدند کل و جامعه هیچ اصالتی ندارد، هیچ تأثیری ندارد. تمام آثار متعلق به افراد و اجزاء است، حیث جمعی آنهاست که یک اثر را ایجاد می کند به نام جامعه؛ ولی برخی دیگر معتقدند که واقعاً حیث ترکیبی جامعه مهم است و خودش هویت مستقل دارد.

📌 سؤال من این است و اگر کسی قرار است پاسخ بدهد مبتنی بر مبانی فلسفه متافیزیک ما پاسخ بدهد که: آیا ما برای جامعه هویت می توانیم قائل بشویم یا نه؟ دولت، نهاد، نهاد اجتماعی اینها پرسش های جامعه شناسی است. شما برای دولت هویت مستقل قائل هستید یا نیستید؟ آیا دولت مجموعه ایی از ترکیبی از اجزاء و عناصر است؟ نهادهای اجتماعی چه وضعیتی دارند؟ ما در فلسفه اولایمان ادعایمان این است که: فاقد آن مبانی و مبادی هستیم که بتواند «کل» را توضیح بدهد، نسبت میان اجزاء را توضیح بدهد و مصادیقش را.

👈🏻 دریافت متن و صوت نشست

@ekalam