کلام امامیه

‌ 💥 #نشست_علمی: «توسعه و تکامل #فلسفه (5)؛ نظریه #شناخت از دیدگاه فیلسوفان مسلمان (2)» ▫️سخنران: حجت الاسلام و المسلمین دکتر محمدتقی #سبحانی ⏱ زمان: پنج شنبه، 23 آذر 96 از ساعت 8:30 الی 13 📍مکان: اصفهان، رو به روی برج جهان نما، کوچه سرلت، دفتر تبلیغات اسلامی…

📚 خلاصه نشست توسعه و تکامل #فلسفه (۵) - نقد نظریه #شناخت (۲)

در جلسه گذشته اشاره شد که چالش‌های فراروی فلسفه در مسئله شناخت را در ۴ عنوان کلی می‌توان خلاصه کرد:

👈🏻 ۱. انگاره صورت: این موضوع در نشست گذشته بحث شد و پنج نقد و اشکال به این اصل مطرح گردید.
در صورت نیاز می‌توان در این جلسه بر روی اشکالات پیش گفته به بحث نشست و یا به ادله تفصیلی فیلسوفان و نقد آنها پرداخت.

👈🏻 ۲. شناخت حضوری: در فلسفه اسلامی به تدریج #علم_حضوری از اهمیت و جایگاه ویژه‌ای برخوردار گردید، چنان که در #حکمت_متعالیه همه انواع شناخت‌ها به این نوع شناخت بازگردانده می‌شود و شارحان معاصر آن را سنگ زیرین شناخت می‌دانند.
ما می گوییم: هر چند علم حضوری به معنای متعارف نزد عموم مردم را نمی‌توان انکار کرد، اما به مفهوم فلسفی آن که «حضور وجودی» است و بر پایه وحدت یا اتحاد وجودشناختی میان عالم و معلوم و نیز تجرد نفس بنا شده است، جای مناقشه بسیار دارد. در این جلسه هم تعریف علم حضوری در فلسفه و هم تقسیم بندی علم به حضوری و حصولی و هم ادله و مصادیق آن مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد.

👈🏻 ۳. یقین خاص: فیلسوفان بر این باورند که #فلسفه_اسلامی بر پایه ادله برهانی و یقینیات بنا شده است و یقینی بودنِ ماده استدلال را به معنای «یقین بالمعنی الاخص» یا «یقین مضاعف» گرفته‌اند. منظور از یقین مضاعف این است که #یقین به ثبوت محمول برای موضوع و یقین به این که سلب محمول از موضوع محال است.
در مقابل، گفته می‌شود که این معنای از یقین اگر به خودی خود درست باشد، اما:
▫️ اولاً، بسیار نادر است،
▫️ ثانیاً، بیشتر در گزاره‌های تحلیلی است که از واقعیت بیرون گزارش نمی‌دهد و تنها نسبت میان مفاهیم را برقرار می‌کند،
▫️ ثالثاً، در #متافیزیک بدان نمی‌توان بسنده کرد و نیازمند علوم حسی و وجدانی و ... هستیم که هیچ کدام یقین به معنای اخص نیستند و به این ترتیب نتیجه تابع اخس مقدمات می‌شود.

👈🏻 ۴. #قیاس: فلاسفه معتقدند که از میان سه راه شناخت، تنها روش قیاس ما را به یقین می‌رساند و #تمثیل و #استقرا قابل اعتماد نیستند.
در مقابل، ضمن پذیرش اصل قیاس به عنوان یکی از روش‌های تفکر، یادآور می‌شود:
▫️ اولاً، قیاس هم به لحاظ موضوع و هم به لحاظ شیوه استنتاج دارای محدودیت‌های جدی است و در همه ابواب و برای همه انواع معرفت فلسفی به کار نمی‌آید،
▫️ ثانیاً، تمرکز فیلسوفان بر روش قیاس و غفلت از موادی که در این اقیسه می‌ریزند سبب شده است که ادله فیلسوفان از نقص و مغالطه فراوان خالی نباشد و گاه صورت قیاس منطقی پوششی برای قیاس فقهی (تمثیل) شود.
▫️ ثالثاً، در تبیین‌های متافیزیکی نیاز به روش‌های دیگر هم داریم و تکیه انحصاری به قیاس، نه تنها دشواری‌های فراوانی را فراروی فلسفه می‌نهد بلکه به نقص شناخت ما از جهان و تحجر بر علوم طبیعی و انسانی کهن و واماندنگی از کاروان تحول و تکامل معرفت بشری می‌انجامد.

@ekalam

1.43K views15:03