«Чойхоналарнинг ёнида давлат машинаси турганини кўрган куним ишдан олиб ташлайман, жиноий жавобгарликка тортаман. Тўй энг кўпи 150 кишига, ош 200 кишига бўлади. Бирорта раҳбар уйида туғилган кунини ҳам, тўйини ҳам мендан бошлаб нишонламайди.

Бўлди, у замонлар тугади энди, одамларнинг ғашини келтиряпмиз, лаънатини келтиряпмиз. Маросим ҳам, тўй ҳам раҳбарларсиз бўлади. Бош вазир боради ғўддайиб, ҳамма муовини билан, ҳамма туради... Сен ўша қилган 20 килограмм гўштингни пулига битта камбағалнинг уйига бориб краска қилиб бер, телевизор олиб бер, ноинсоф.

Қарор чиқади, қарор! Президент қарори эмас, сенатнинг қарори чиқади. Қани бирортанг ғинг деб кўр. У тўйга бориш энди ман этилади. Мен ўзим юрагимдан билган ҳолда шуни айтяпман. У ҳаммаси хиёнат бизнинг халқимизга, иккинчидан, тўй қилишнинг меъёрини ҳам ёзиб берамиз.

Тошкентда тўрт қизи бор одам ўзини осиши керак, тўй қилиш учун. Оддий одам, оилали, бюджетдан ойлик оладиган одам ўзини осиши керак! Тўртта қизини эрга бериш учун ўзини осса тўғри бўлади.

Нимага?! Ҳеч қандай имконияти йўқ, барибир бечора қарз олади, ўзига қарамайди, дўхтирга бормайди, фақат шу тўйга йиғади.

Кимга керак бу тўй? Бўлди, биз олдин ташвиқот қилиб кўрдик, бўлмади бу ташвиқот. Хиёнат қиляпмиз халқимизга, тўйларни агар жойига қўйсак, коррупция бўлмайди, адолат пайдо бўлади. Ҳамма бир хил тўй қилади. Агар бирорта раҳбар, прокурорми, ҳокимми, солиқчими, чегарачими, шу меъёрдан чиқса, ўша куни кўрасизлар, қамайман ҳаммасини».

Сўнгги кунларда халқаро юк ташиш билан шуғулланувчи бир гуруҳ тадбиркорлар Ўзбекистон инсон ҳуқуқлари “Эзгулик” жамиятига оғриқли мурожаат билан чиқишди. Улар Россия Федерацияси ҳудудида ўз ҳайдовчилари ва автотранспорт воситалари билан боғлиқ ҳақсиз ҳолатлар юзага келаётганини маълум қилишди.

Маълумотларга кўра, Россияда Ўзбекистон, Қирғизистон, Тожикистонлик ҳайдовчиларга нисбатан гўёки “90 кунлик муҳлатни бузган” деган баҳона билан маъмурий баённомалар расмийлаштирилмоқда. Натижада ҳайдовчилар самолёт орқали мамлакатдан чиқариб юборилаяпти, юк ортилган машиналар эса жарима майдонларида қолиб, юк эгаларига катта моддий зарар етказмоқда.

Бир қарашда бу оддий маъмурий ишдек туюлади. Лекин аслида бу ҳолат — фуқаролар ҳуқуқларини ҳимоя қилишдаги тизимли сусткашликнинг навбатдаги исботидир.

Чунки ҳар бир ҳайдовчи — ўз меҳнати билан юрт иқтисодига ҳисса қўшаётган инсон. Унинг тақдири, ҳуқуқи ва хавфсизлиги давлатнинг дипломатик обрўси билан чамбарчас боғлиқ. Аммо афсуски, айни пайтда бизнинг Ташқи ишлар вазирлиги бу масалага гўё “бизга дахли йўқ”дек ёндашмоқда.

Тадбиркорлар жамиятимиздан ёрдам сўраб, вазирликларга мурожаат қилишни илтимос қилган. Улар аниқ ечим сўрамоқда: Россияда фаолият юритаётган ҳайдовчиларнинг ҳуқуқлари ҳимоя қилиниши, юклар асоссиз жарима майдонларида қолмаслиги керак.

Бу талаб мутлақо ҳақли. Чунки Ўзбекистон МДҲ давлатлари билан транспорт ва логистика соҳасида ўнлаб меморандумлар имзолаган. Аммо амалий натижа борми? Йўқ. Қоғозда бор, амалда — ҳайдовчи самолётда, юк эса жаримада.

Шундай экан, савол туғилади:
Бу меморандумлар нимани таъминлаяпти?
Фуқаролар ҳуқуқини ҳимоя қилиш фақат дипломатик байрам нутқларидагина мавжудми?

Мамлакатимизда тадбиркорлик ва эркин ҳаракат ҳуқуқини таъминлаш давлат сиёсати даражасига кўтарилган бир пайтда, фуқароларимизнинг чет элда шундай муаммоларга дуч келиши — давлат нуфузига соя соладиган ҳолатдир.

Агар Ташқи ишлар вазирлиги ҳақиқатан ҳам “фуқаролар ҳуқуқларини ҳимоя қилувчи давлат институти” эканини исботламоқчи бўлса, энди жим туриш эмас, нота киритиш, расмий талаб қўйиш, муаммони хал қилиш вақти келди.

Ҳайдовчи — меҳнат қилмоқда, тадбиркор — иш яратмоқда. Улар мамлакатга фойда келтираётган одамлар. Улар ҳимоясиз эмаслигини давлат ўз ҳаракати билан кўрсатиши керак.

Акс ҳолда, саволлар яна кўпаяди:
— 90 кунлик муҳлатни ҳайдовчи буздими ёки вазирлик ўз мажбуриятини бажармадими?
— Нега фуқаро ҳимоясини жамият сўраши керак, давлат эмас?
— Ва ниҳоят, агар ҳайдовчи кетса, юк қолса — юрт нуфузи қаерда қолади?

“Юксалиш” ҳаракати қуйидагиларни таклиф этмоқда:
— Бож тўловлари ва лимитлар фақат қонун билан белгиланиши керак;
— Нормадан ошган товарларга пастроқ ва прогрессив ставкалар жорий этиш;
— Божхона тарифларини монополияни эмас, рақобатни ривожлантириш воситаси сифатида қўллаш;
— Рақобат етарли бўлмаган товарлар импортини енгиллаштириш;
— UzIMEI орқали 1–2 дона шахсий қурилмани бепул рўйхатдан ўтказиш.