√نكته : در مناطق سردسير عمق كانال حفاري شده و بطور كلي مسير عبور كابل مسي خيلي مهم مي باشد و نبايد در معرض يخبندان قرار گيرد . تاثير كاهش درجه حرارت بر افزايش مقاومت سيستم زمين به شرح زير مي باشد .

□ ساير روش ها:
روش هاي ديگر در مناطق كوهستاني و سنگلاخي و مكانهاي خاص كاربرد دارد كه بنا به مورد با بازديد از محل و اندازه گيريهاي لازم ميتواند طرح مناسب تهيه گردد.

■ اجراي ارت در ارتفاعات

ارتفاعات كشور را با توجه به نوع زمين و خاك ميتوان به سه دسته تقسيم كرد.
۱-ارتفاعات خاكي كه امكان حفاري و كوبيدن ميله مغز فولادي در آنها وجود دارد.
۲-ارتفاعات سنگلاخي كه امكان حفاري عميق در آنها وجود ندارد ولي ميتوان شيار ايجاد كرد.
۳-ارتفاعات صخره اي

براي حالت اول : به يكي از روش هاي حفر چاه يا كوبيدن ROD ميتوان سيستم ارت را اجرا نمود

در حالت دوم شيارهايي بصورت ستاره و پنجه اي ايجاد نموده و تسمه مسي را در داخل شيار ها خوابانده و براي كاهش مقاومت روي تسمه را با مخلوط خاك و بنتونيت مي پوشانيم .

نكته : كليه اتصالات در زير خاك بايد به يكديگر جوش داده شود .

روش اول :
در زمينهاي صخره اي كه امكان حفاري وجود ندارد با مصالح ساختماني كانال ساخته، تسمه مسي را در كف كانال خوابانده و كانال را با بنتونيت پر مي نمائيم . طول كانال يا كانالها بايد به اندازه اي باشد كه مقاومت اندازه گيري شده زير ۳ اهم گردد. براي گرفتن نتيجه مطلوب ميبايستي داخل كانال بصورت مصنوعي دائما مرطوب نگهداشته شود.

روش دوم:
روش شبكه اي است بدين صورت كه ابتدا شبكه شطرنجي با سيم مسي  بطوريكه نقاط اتصال به هم جوش داده شده درست كرده سپس با مصالح ساختماني آنرا در زمين با بنتونيت به ارتفاع ۴۰cm بطوريكه ابتدا ۲۰cm بنتونيت ريخته سپس شبكه ساخته شده را قرار داده و روي آنرا هم تا ۲۰cm با بنتونيت مي پوشانيم و انشعابهاي لازم جهت دكل و سايت ونقاط ديگر از آن گرفته ميشود متغيير هاي x و y به ميزان مقاومت خوانده شده بستگي دارد .

√√ نكات عمومي و مهم در خصوص سيستمهاي ارت

۱-كليه اتصالات با مفتول برنج يا نقره جوشكاري گردد.سطح جوش بايد CM 6 باشدو جهت اتصالات وجوشكاري رعايت گردد(در مواردي كدولد توصيه ميشود).

۲-ازهرپايه دكلهاي خودايستا هم فونداسيون دكل توسط سيم مسي و بست مخصوص به سيستم ارت و هم پاي دكل به سيستم ارت جوشكاري گردد.

۳-سيم ميله برقگير ازپايه اي كه آنتنهاي كمتري نصب مي شود و با كابلهاي روي لدر حداكثرفاصله را داشته باشد،بدون خمش درمسير ومستقيما به رينگ داخل كانال و از كوتاهترين مسير توسط جوش متصل گردد.

۴-ميله برقگير روي دكل در بالاترين نقطه دكل(با رعايت مخروط حفاظتي با زاويه ۴۵ درجه ) بطوريكه تجهيزات راكاملا پوشش دهد،قرارگيرد و جنس آن تمام مس با آلياژ استاندارد به قطرmm 16 و طول آن بستگي به ارتفاع نصب انتنهاي روي دكل دارد.

۵-شعاع خم سيم مسي حداقل CM20 وزاويه قوس حداقل ۶۰ درجه رعايت گردد(رعايت زاويه خمش سيم مسي )

۶- پايه‌ها و نقاط ابتداوانتهاي لدر افقي به سيستم گراند متصل گردد.

۷-كليه كابلهاي ورودي به سالن دستگاه توسط بست گراند به بدنه دكل و ابتداي لدر افقي(بعد از محل خم شدن كابل)گراند شوند.

۸-به هيچ عنوان در روي دكل،جوشكاري صورت نگيرد.

۹-اتصال از شبكه گراند سيستم اجرا شده به تانكر سوخت ديزل ژنراتور، تانكر آب هوايي ، اسكلت فلزي ساختمان و در و پنجره هاي اتاق دستگاه صورت گيرد.

۱۰-اگر سيستمي‌ازقبل‌اجرا شده باشد،سيستم قديم به‌جديد در عمق‌خاك متصل گردند.

۱۱-سيم‌ارت‌ درروي زمين بايد باروكش‌وسيم‌داخل‌كانالها‌ بايد بدون روكش و مستقيم كشيده شود.

۱۲-پركردن كانال بايد با خاك سرند شده كشاورزي يا خاك نرم انجام گردد.

۱۳-ارتفاع نصب شينه مسي CM 50 ازكف تمام شده باشد.

۱۴-شينه داخل اتاق حدالمقدور به چيدمان دستگاهها نزديك باشد.

۱۵-از هر دستگاهي جداگانه سيم ارتي به شينه متصل گردد ( قطر و طول شينه گراند بستگي به تعداد انشعابات آن دارد).

۱۶- در دكلهاي مهاري پر ظرفيت ، مهارهاي دكل بايستي توسط بست مخصوص به گراند اتصال يابد.

۱۷- جهت استفاده ترانس برق شهر در ايستگاههاي مخابرات بايستي گراند جداگانه اجرا گردد.

۱۸- در سايتهاي کامپوتری جهت اجراي سيستم زمين حتي المقدور بايستي از يك زمين با سطح يكنواخت ( بدون شيب ) استفاده نمود. 

۱۹- در ايستگاهها بين نول و گراند نبايستي اختلاف ولتاژ وجود داشته باشد.

۲۰- در دكلهاي پر ظرفيت كه ابعاد قسمت بالاي دكل بيشتر از m 2 مي‌باشد نياز به نصب يك عدد برقگير اضافي در سمت مقابل برقگير اول مي‌باشد.

۲۱- در سيم‌كشي داخل محوطه سايت هاي کامپوتری براي چراغهاي روشنايي و ساير موارد بايد از كابل زميني استفاده گردد و در ايستگاههاي بالاي كوه و نقاط دور از شهر نبايد از چراغهاي روشنايي خياباني استفاده شود. 

۲۲- استاندارد قابل قبول آزمايش و تحويل اتصال زمين براي سايتهاي كوچك زير ۱۰ اهم و براي سايت هاي بزرگ و مهم زير ۳ اهم مي‌باشد.

 براي طراحي سيستم زمين مراحل كار بدين صورت است كه ابتدا بايد بيشترين مساحت زمين در دسترس جهت احداث سيستم زمين پست، تعيين گردد، سپس بعد از آن بايد يك مسیر بسته در محيط اين زمين ايجادگردد و هاديهاي موازي در داخل اين حلقة محيطي كه موازي هم و همرديف تجهيزات است، قرار داد. براي آنكه تجهيزات را به سيستم زمين متصل نماييم از ميله هايي حلقوي شكل به نام ، پيك تيل (Pick tale) استفاده مي گردد.

فیلم آموزشی #جوش‌احتراقی یا #CadWeld

در پایان و پیش از ارائه استانداردهای مربوط به #سیستم‌زمین یا #ارتینگ یادآور میشود دسته بندی های گوناگونی برای #ارت وجود دارد که ممکن است در حین مطالعه گاهی با واژگانی چون #Clean_Earth، #ارت‌الکتریکال، #ارت‌خانگی برخورد نمایید که درصورت نیاز به دانستن توضیحات هریک که به نوعی در توضیحات فوق آمده است در گروه متصل به کانال بصورت پرسش و پاسخ توضیح داده خواهد شد.
همچنین برای مصارف خانگی، ارسترها و ... مقدار مقاومت زیر 5 اهم و در مصارف صنعتی و ابزار دقیق مقدار مقاومت زیر 2 اهم، مقادیر مناسبی است که در استانداردها آورده شده است.
نکته آخر اینکه امروز با استفاده از فوندانسیون سازه ها نیز ارتینگ در تاسیسات و ساختمانها ایجاد میگردد که درصورتیکه ساختمان در حال ساخت میباشند روشی مقرون به صرفه و با طول عمر بالا خواهد بود.

ا#ستانداردهای #ارتینگ

● #IEEE81
اصول اندازه گیری مقاومت مخصوص خاک

● #IEC60364-5-54
تجهیزات الکتریکی ولتاژ پائین سیستم ارتینگ و هادی حفاظتی

● #IEEE1050
سیستم ارتینگ تجهیزات کنترل  و ابزارآلات در سایت های تولیدی

● #IEEE80
اصول ایمنی در ارتینگ انشعابات AC (استاندارد آمریکا مربوط به طراحی و اجرای سیستم ارتینگ پستهای برق جریان متناوب)

● #نشریه110
سیستم های اتصال زمین

● #IPS-100
استاندارد مهندسی برای طراحی سیستم الکتریک

● #IEC62305 Part 1 to 4
استاندارد بین المللی مربوط به طراحی و اجرای سیستم حفاظت در برابر صاعقه

● #IEC62561 Part 1 to 7
استاندارد بین المللی مربوط به ساخت و تست اتصالات سیستم حفاظت در برابر صاعقه - صاعقه گیر

● #NFC17102 -2011
استاندارد فرانسوی مربوط به طراحی، اجرا و تست  صاعقه گیر الکترونیکی 

● #BS7430-2011
استاندارد انگلستان مربوط به سیستم ارتینگ حفاظتی تاسیسات الکتریکی

● #UL467
استاندارد آمریکا مربوط به ساخت و تست تجهیزات ارتینگ و همبندی

● #IEEE837
استاندارد آمریکا مربوط به اتصلات دائمی در سیستم ارتینک پست های برق

● #IEEE_STD_1100

IEEE Recommended Practice for Powering and Grounding Electronic Equipment

مقایسه چاه ارت و میله‌ی ارت (راد)

فیلم آموزشی انواع #سیستم‌ارت

#توالی‌سنج‌فاز یا #RSTمتر

‍ ★ توالی سنج فاز یا RST متر ★

● توالی سنج فاز و یا RST متر ابزاری است که به منظور مشخص کردن جهت فاز و همچنین گردش موتور بکار می رود. معمولا توالی سنج هاتوالی صحیح فاز را با یک صدای بوق و یا چراغی اعلام می کنند.

● توالی سنج های فاز با کاربری آسان توانایی آشکار سازی فاز را با دقت بالا در مدارات سه فاز دارا می باشند و به راحتی در محیط های سیم کشی قابل استفاده می باشند، با قراردادن 3 چنگک دستگاه بر روی هر فاز می توان تست مربوطه را انجام داد در برخی از مولتی متر های تست ولتاژ و جریان هم قابلیت عمل تست توالی فاز وجود دارد.

● توالی سنج های فازکاربردهای فراوانی در صنایع مختلف دارد و به راحتی قابل استفاده می باشند.

● در نوعی دیگر از توالی سنج های القایی با استفاده از تکنولوژی جدید اجازه تست ایمنی را بدون تماس مستقیم بین پراب و سیم را فراهم می کند و چرخش فاز را با نور چرخشی LEDها و زنگ قابل شنیدن منطقی نشان میدهد.

● دستگاه های سه فاز نظیر پمپ ها، کمپرسورها، و … بایستی فازهایشان به ترتیب درستی وصل شود تا از خرابی آنها جلوگیری شود.

● این دستگاه ها عموماً هنگامی که به اشتباه وصل شوند جریان کمتری را می کشند و می توانند به آسانی توسط یک آمپروب (گیره روی آمپر متر) برای میزان جریانی که از شبکه می کشند امتحان شوند. برای مثال آزمایش یک هوا ساز که دارای یک کمپرسور است، می توان فهمید که اگر این وسیله به صورت غلطی به برق سه فاز متصل شود، جریان بسیار کمی را خواهد کشید و بنابراین جای هر کدام از دو سیم برق را می توان برای تغییر فازها عوض کرد. به همین منظور برای تشخیص جهت فاز و همچنین گردش می توان از موتور توالی سنج فاز استفاده کرد.

‍ ‍ ✔️آموزش پیدا کردن اتصالی دربرق ساختمان

✔️فرض کنید یه خونه برقش قطع شده و ظاهرا اتصالی داره ٬ باید اول مطمئمن بشید که برق در اثر اتصالی افتاده. ببینید که فیوز فورا و بلافاصله که میدید بالا با صدای بلند قطع میشه یا نه و خیلی شل و بدون صدا و یا پس از چند ثانیه قطع میشه
اگه حالت اوله که به به احتمال نود درصد اتصالی اتفاق افتاده اما اگه حالت دومه پس به احتمال صد در صد فیوز خرابه و باید فیوز را تعویض کنید.

✔️اگر مطمئن شدید که اتصالی شده باید سعی کنید محل اتصالی را پیدا کنید برای همین اگه سیستم برق خونه قدیمیه و تابلو برق نداره و اتقاقها و روشنایی و پریزها خط بندی نشدن و همه به هم وصل هستن پیدا کردن اتصالی کمی سخت است.

✔️اولین کار اینه که تمام وسایل برقی مثل یخچال و تلویزیون و کامپیوتر و خلاصه همه وسایل برقی و حتی سه راهی ها و محافظ ها را از برق جدا کنید پس از این کار ببینید دوباره پس از وصل فیوز قطع میشه یا نه . اگه قطع نشد معلوم میشه که توی سیستم یکی از وسایل برقی یا سه راهیها مشکلی هست و در سیم کشی مشکل نبوده . حالا به نوبت و یکی یکی وسایل و سه راهی ها را وصل کنید یکی از اونها فیوز را خواهد پراند و متوجه میشید که مشکل در کجاست.

✔️اما اگه با وجود جدا کردن وسایل از برق باز هم فیوز پس از وصل کردن میپره نوبت به کلیدهای روشنایی میرسه . باید تمام کلیدهای لامپها را در حالت خاموش قرار دهید٬ حالا دوباره فیوز را وصل کنید اگه فیوز نپرید یکی یکی کلید لامپها را روشن کنید هر کدام از کلیدها که باعث پریدن فیوز شود همان کلید یا سرپیچ آن مشکل دارد و باید اقدام به درست کردنشان کنید.

✔️اگر خانه به سیستم جدید برقکاری شده بود و تابلو برق داشت سراغ تابلو بروید و تمام فیوزهای تابلو را پایین بدهید حالا فیوز کنتور را اگر پایین بود وصل کنید اگر فیوز پرید در سیم اصلی که به طرف تابلوی واحد رفته مشکل و اتصالی وجود دارد اما اگر فیوز وصل شد و نپرید دوباره سراغ تابلو بروید و اول فیوز اصلی را وصل کنید حالا یکی یکی فیوزها را وصل کنید هر فیوز که پریدو میفهمید که اتصالی مربوط بر ه کدام قسمت خانه است وبه سراغ آن قسمت بروید و همان دو مرحله که قبلا توضیح داده شد(جدا کردن تمام وسایل و خاموش قرار دادن کلیدهای روشنایی) را در آن قسمت انجام دهید تا به محل اتصالی آگاه شوید.

✔️اگر این مراحل را انجام دهید در پنجاه در صد موارد بلافاصله پس از حداکثر پنج دقیقه اتصالی را پیدا خواهید کرد و همه به استادی شما پی خواهند برد.

🔹 تقسیم بندی انکدرها

🔴 انکودرها از لحاظ ساختمان در دو نوع:
۱-خطی (Linear encoder)
۲-چرخشی (Rotary encoder)
تقسیم بندی شده اند.

1⃣انکودر خطی:
این نوع انکودر به منظور اندازه گیری حرکت خطی مورد استفاده قرار می گیردو از لحاظ ساختمانی در انواع نوری ، مغناطیسی و مقاومتی تولید می شوند. انکودر خطی مدل نوری دارای خروجی دیجیتال و انکودر خطی مدل مغناطیسی و مقاومتی دارای خروجی آنالوگ است. این انکودرها در دستگاههایی مثل دستگاه پرس برای اندازه گیری میزان حرکت طولی پیستون جک ودر غلتکها برای اندازه گیری میزان فاصله طولی بین توپی های غلتک استفاده می شوند.

2⃣انکودر دوار:
انکودر دوار یا شافت انکودر (Shaft encoder) ، در واقع یک تجهیز الکترومکانیکی است که موقعیت یا حرکت زاویه ای یک شافت یا یک محور را به یک کد آنالوگ یا دیجیتال تبدیل میکند. این نوع انکودر به طور معمول از یک با دو جفت LED فرستنده و گیرنده و یک دیسک مدرج (سیاه و سفید یا جای خالی و جای پر) استفاده می کند. دیسک مدرج مابین سنسورهای فرستنده و گیرنده قرار دارد و این مجموعه بر روی محور چرخان دستگاه قراردارد. هنگام چرخش شافت دیسک درجه بندی شده به همراه شافت می چرخد و سنسورهای گیرنده وفرستنده ثابت می مانند. درنتیجه سیگنالی که از سمت فرستنده به گیرنده ارسال می شود توسط چرخش دیسک به طور متوالی قطع و وصل می شود به این صورت ما در خروجی گیرنده یک قطار از پالسهای متوالی صفر و یک منطقی داریم. این پالسها همان کدهایی هستند که انکودر تولید میکند و برای اینکه تبدیل به موقعیت و یا تعداد دوران شافت شود به ورودی یک دیکودر داده می شود. هر چه تعداد نقاط سیاه و سفید روی دیسک بیشتر باشد تعداد این صفر و یک های منطقی در یک دوران کامل( ۳۶۰ درجه) بیشترمیشودو درنتیجه دقت اندازه گیری آن افزایش می یابد.

🔴🔴 انکدر ها از لحاظ عملکرد نیز در دو نوع:
۱-انکودر مطلق (Absolute encoder)
۲-انکودر افزایشی (Incremental encoder)
تقسیم بندی شده اند.

1⃣ انکودر افزایشی (Incremental encoder) :
اگر انکودر فقط دارای یک ردیف پالس باشد نمی تواند به درستی جهت چرخش را نشان دهد و باید دارای پالس دومی نیز باشد که به این منظور باید یک فرستنده و گیرنده نوری دیگر به مجموعه اضافه شود. بنابر این در لحظاتی که نمی توان جهت چرخش شفت را تشخیص داد(در لحظاتی هر دو پالس یک منطقی و در لحظاتی صفر منطقی هستند) نیاز به پالس سومی داریم که این پالس بر اثر یک دور چرخش کامل به وجود می آید که به آن پالس فرمان میگویند و از آن برای شمارش تعداد دوران نیز استفاده می شود.

2⃣ انکودر مطلق (Absolute encoder) :
يكی از ایرادات انكودرهاي افزايشي اين است كه شمارش پالسهاي آن در يك ميانگير يا اكسترنال كانتر (Counter External) ذخيره مي شود. اگر برق قطع شود و يا به هر حال اختلال پيدا كند شمارش گم خواهد شد زیرانقطه صفر براي دستگاه به هنگام راه اندازي مجدد كم يا تعريف نشده است اين بدان معناست كه چنانچه قدرت را از يك ماشين الكتريكي با انكودري كه داراي چرخاننده الكتريكي است بگيريم ديگر انكودر موقعيت صحيح را نخواهد دانست. براي حل اين مشكل از انكودرهاي مطلق استفاده مي شود و در اين صورت ماشين هميشه موقعيت خود را می داند. در انکودر مطلق دیسکی که دارای چندين گروه از قطعات به فرم دايره هاي متحدالمركز نقطه شروع دايره هاي متحدالمركز در مركز ديسك انكودر چرخشي است استفاده می شود. چنانچه حلقه به سمت محيط دايره برود هر يك از آنها داراي دو برابر قطعه نسبت به حلقه قبلي و داخلي تر خود خواهند داشت اولين حلقه كه داخلي ترين حلقه هاست يك قسمت شفاف و يك قسمت تيره خواهد داشت و حلقه سوم نيز از هر يك از قطعات ۴ قسمت خواهد داشت اگر انكودر داراي ۱۰ حلقه باشد آخرين حلقه يا دورترين آن از مركز داراي ۵۱۲ قطعه مي باشد چنانچه هر حلقه از انكودر مطلق داراي دو برابر قطعه از حلقه قبلي خود باشد بين شماره ها يك سيستم باينري برقرار مي شود. در اين نوع انكودر به ازاي هر حلقه روي ديسك يك منبع نور و دريافت كننده آن وجود دارد.
#انکودر #encoder

#فیوز #مینیاتوری یا همان #کلیدمینیاتوری از نظر کاربرد به تیپهای B روشنایی ، C موتوری ، D ترانسفورماتوری ، K قدرت ، Z بسیار حساس تقسیم بندی می گردد:

فیوز مینیاتوری نوع B روشنایی :

کلید مینیاتوری نوع B عموما در مصارف خانگی و روشنایی کاربرد دارند. این کلیدها در جریان اضافه بار بین 3 تا 5 برابر جریان نامی در زمان مشخص ، مدار را قطع می کنند و حساسیت مناسبی برای کاربردهای عادی خانگی دارند. این کلید به فیوز مینیاتوری تندکار نیز معروف است.

فیوز مینیاتوری نوع C موتوری :

کلید مینیاتوری نوع C بیشتر کاربرد صنعتی دارند. این کلیدها در جریان اضافه بار بین 5 تا 10 برابر جریان نامی در زمان مشخص ، مدار را قطع می کنند و زمان قطعشان از تیپ B بیشتر است. این کلید به فیوز مینیاتوری کندکار نیز معروف است.

فیوز مینیاتوری نوع D ترانسفورماتوری :

کلید مینیاتوری نوع D برای مصارف صنعتی خاص ( مانند مولد های اشعه ایکس X-Ray و یا ترانسفورماتورها ) استفاده می شوند. این کلیدها در جریان اضافه بار بین 10 تا 20 برابر جریان نامی در زمان مشخص ، مدار را قطع می کنند و زمان قطعشان از تمامی تیپها بیشتر است.

فیوز مینیاتوری نوع K قدرت :

کلید مینیاتوری نوع K برای حفاظت در مدارات قدرت ، ترانسفورماتور و موتور ها استفاده می شوند. در این نوع از کلید مینیاتوری حد جریان برای قطع در موارد اضافه بار کمتر از سایر کلیدهاست و هنگام به وجود آمدن اضافه بار مدار را سریعتر قطع می کنند ولی در موارد اتصال کوتاه منحنی قطع این نوع کلید ها بین تیپ D و C می باشد.

فیوز مینیاتوری نوع Z بسیار حساس :

این نوع از کلید مینیاتوری هنگامی که جریان عبوری از جریان نامی بیشتر شود در یک مدت زمان خاص ( که از تمامی تیپها کمتر است ) طبق منحنی قطع ، فرمان قطع را صادر می کند. حساسیت این نوع از کلیدها ، هم در مواقع اضافه بار و هم اتصال کوتاه از تمامی تیپهای دیگر بیشتر است و در صورت بروز خطا مدار را سریعتر قطع می کند. بنابر این کاربرد این نوع فیوز مینیاتوری در مدارات با حساسیت بالا می باشد.
زمان قطع این تیپها به ترتیب ( از سریعترین ) عبارت است از : Z و B و C و D