☀️ Хотира кунидаги ўйларим...
РАЪНО ИБРОҲИМОВА, филология фанлари доктори:
Ойбек уй музейида йилнинг ҳар 10 январь ва 1 июль санасида адиб хотирасига бағишланган тадбир муносабати билан очиқ эшиклар куни ўтказилади. Одатдагидек, бу йилнинг 10 январида ҳам адиб таваллудининг 120 йиллиги олдидан навбатдаги, анаънага айланган хотира куни ўтказилди. Маскан меҳмонлар, журналистлар, тадқиқотчилар, Ойбек домла ижодининг муҳлислари билан тўлди.
Бу маскан адибимиз Ойбек домла ҳаётлигида ҳам, улардан кейин оилани бошқарган, адиб меросини умумхалқ мулкига айлантирган хотинлари, профессор Зарифа Саидносирова бошчилигида ҳам хонадонлари ҳамиша меҳмонлар билан тўла бўлган. Бу икки улуғ дарға – Ойбек домла ва Зарифа Саидносированинг ўтганларига ҳам анча вақт бўлди. Лекин, Ойбек уй музейи мақомида халққа хизмат қилиб келаётган бу хонадон, бу кун ҳам зиёратчилар, йўқлаб келган меҳмонлар билан гавжум. Сабаби нимада экан, Ойбек домла ўз ижоди билан мухлисларини қалбига йўл топганими ёки жаҳон танигани, машҳурлигими?! Бу кун ҳам, бу хонадондан зиёратчилар сони янги авлод ҳисобига йил сари ортиб бормоқда, туб сабаби нимада экан деб, ўйга ботдим.
Сабаби: Ойбек домланинг беназир ижодлари билан бир сирада инсон сифатида бетакрорликлари, инсонпарвар, оилапарликлари. Адибнинг қаламидан чиққан ҳар бир сўзи, айтган гапи, ҳаракати, амалга оширган ишлари – ҳамма, ҳаммаси ибрат, ҳаммаси халққа намуна бўлиб хизмат қилаётгани.
Лекин чуқурроқ ўйлаб кўрсам, бетакрор ижод, самимий муносабат, эл ардоғида бўлишнинг ўзи ҳам етарли эмас экан. Яна бир бўғин ҳаракат занжирини тўлдириши керак экан. Бу бўғин - ижодкордан қолган зурриёт, невера, эваралар. Улар ўзларидаги авлодлари ижодига бўлган муҳаббати, муҳаббатини атрофдагиларга юқтириб яшаш ҳислатига эга бўлиши, ижодга муносабати, соҳани тушуниши каби хилқатлар йўқламага киришиб, ҳаракатда бўлиши жоиз экан.
Соҳа эгаларининг фарзандларидан бири, албатта ота касбига эгалик қилиши, бўлмаса ота касби, ижодкор бўлса кутубхонаси, қўлёзмалари, бошқа соҳа эгаларининг касбидан келиб чиқиб асбоб-анжомлари, ҳаммаси ҳайратда, ўлик капитал бўлиб қолиш хавфи бўлар экан.
Ойбек домланинг тўртта фарзандидан биронтаси ота касбини олмаган. Худди ўз фикримга ўзим қарши чиқаётгандек туюлмасин. Катта ўғиллари Тошмуҳамедов Омон Мусаевич тарихчи олим, қизлари Гулранг Мусаевна арабшунос, ўғиллари Бек Ойбекович биолог олим, Суюн ўғиллари химик олим. Тўрт фарзанд тўрт хил соҳа эгаси, лекин уларни битта кесишган нуқтаси бор - бу адабиёт. Улар ўз соҳалари бўйича етук, таниқли, кашфиётчи олимлигидан ташқари, қондан ўтган бўлса керак, адабиётга бўлган муҳаббатлиги чексиз фарзандлар эди. Қўллигида қалами бор, оталарининг ижодига бефарқ бўлмаган, муҳаббатли, ўзбек адабиётини юзаки эмас чуқур билган, севган, жаҳон адабиётини адабиётчилардан оз билмаган фарзандлар эди.
Не бахтки, набира эваралар ҳам қўлида қалами бор ўз соҳасининг билимли эгалари. Уларнинг ҳаммасини Ойбек домлага бўлган қондошлик нуқтаси билан бир сирада, Ойбек ижодига бўлган муҳаббат бирлаштириб туради.
Ойбек уй-музейига Ойбекнинг набираси, Бекжон ўғилларининг қизи Тошмуҳамедова Ойнур Бекжоновна раҳбарлик қилади. Музей фақат сақланган қўлёзмалар ҳисобига эмас, балки янги тўлдирилган материаллар, олиб борилаётга илмий изланишлар, адиб ҳаёти ва ижоди билан боғлиқ қизиқарли экскурсиялар ва анъана тусини олаётган маҳорат дарслари, учрашувлар билан эътиборли. Уй-музейига ташриф буюрувчиларнинг сони шу сабабдан ҳам тинимсиз ортиб бормоқда. Чунки музейга ташриф буюрган ҳар бир киши ўзи учун, ўзи билан қандайдир бир янгилик олиб кетади, ўзи учун ҳар гал келганида адибимиз Ойбек ҳаёти ва ижоди билан боғлиқ ниманидир кашф этади.
Мақолани эмас, фикримни хулосалаб ҳар бир соҳа эгасини йўқловчиси бўлиши учун кейинги бўғин, фарзандлари, ташкилот ходимлари эътиборли бўлиши, ҳаракатда бўлиши лозим. Шу маънода Ёзувчилар уюшмаси томонидан пресс- турлар ташкил этилгани айни муддао.
РАЪНО ИБРОҲИМОВА, филология фанлари доктори:
Ойбек уй музейида йилнинг ҳар 10 январь ва 1 июль санасида адиб хотирасига бағишланган тадбир муносабати билан очиқ эшиклар куни ўтказилади. Одатдагидек, бу йилнинг 10 январида ҳам адиб таваллудининг 120 йиллиги олдидан навбатдаги, анаънага айланган хотира куни ўтказилди. Маскан меҳмонлар, журналистлар, тадқиқотчилар, Ойбек домла ижодининг муҳлислари билан тўлди.
Бу маскан адибимиз Ойбек домла ҳаётлигида ҳам, улардан кейин оилани бошқарган, адиб меросини умумхалқ мулкига айлантирган хотинлари, профессор Зарифа Саидносирова бошчилигида ҳам хонадонлари ҳамиша меҳмонлар билан тўла бўлган. Бу икки улуғ дарға – Ойбек домла ва Зарифа Саидносированинг ўтганларига ҳам анча вақт бўлди. Лекин, Ойбек уй музейи мақомида халққа хизмат қилиб келаётган бу хонадон, бу кун ҳам зиёратчилар, йўқлаб келган меҳмонлар билан гавжум. Сабаби нимада экан, Ойбек домла ўз ижоди билан мухлисларини қалбига йўл топганими ёки жаҳон танигани, машҳурлигими?! Бу кун ҳам, бу хонадондан зиёратчилар сони янги авлод ҳисобига йил сари ортиб бормоқда, туб сабаби нимада экан деб, ўйга ботдим.
Сабаби: Ойбек домланинг беназир ижодлари билан бир сирада инсон сифатида бетакрорликлари, инсонпарвар, оилапарликлари. Адибнинг қаламидан чиққан ҳар бир сўзи, айтган гапи, ҳаракати, амалга оширган ишлари – ҳамма, ҳаммаси ибрат, ҳаммаси халққа намуна бўлиб хизмат қилаётгани.
Лекин чуқурроқ ўйлаб кўрсам, бетакрор ижод, самимий муносабат, эл ардоғида бўлишнинг ўзи ҳам етарли эмас экан. Яна бир бўғин ҳаракат занжирини тўлдириши керак экан. Бу бўғин - ижодкордан қолган зурриёт, невера, эваралар. Улар ўзларидаги авлодлари ижодига бўлган муҳаббати, муҳаббатини атрофдагиларга юқтириб яшаш ҳислатига эга бўлиши, ижодга муносабати, соҳани тушуниши каби хилқатлар йўқламага киришиб, ҳаракатда бўлиши жоиз экан.
Соҳа эгаларининг фарзандларидан бири, албатта ота касбига эгалик қилиши, бўлмаса ота касби, ижодкор бўлса кутубхонаси, қўлёзмалари, бошқа соҳа эгаларининг касбидан келиб чиқиб асбоб-анжомлари, ҳаммаси ҳайратда, ўлик капитал бўлиб қолиш хавфи бўлар экан.
Ойбек домланинг тўртта фарзандидан биронтаси ота касбини олмаган. Худди ўз фикримга ўзим қарши чиқаётгандек туюлмасин. Катта ўғиллари Тошмуҳамедов Омон Мусаевич тарихчи олим, қизлари Гулранг Мусаевна арабшунос, ўғиллари Бек Ойбекович биолог олим, Суюн ўғиллари химик олим. Тўрт фарзанд тўрт хил соҳа эгаси, лекин уларни битта кесишган нуқтаси бор - бу адабиёт. Улар ўз соҳалари бўйича етук, таниқли, кашфиётчи олимлигидан ташқари, қондан ўтган бўлса керак, адабиётга бўлган муҳаббатлиги чексиз фарзандлар эди. Қўллигида қалами бор, оталарининг ижодига бефарқ бўлмаган, муҳаббатли, ўзбек адабиётини юзаки эмас чуқур билган, севган, жаҳон адабиётини адабиётчилардан оз билмаган фарзандлар эди.
Не бахтки, набира эваралар ҳам қўлида қалами бор ўз соҳасининг билимли эгалари. Уларнинг ҳаммасини Ойбек домлага бўлган қондошлик нуқтаси билан бир сирада, Ойбек ижодига бўлган муҳаббат бирлаштириб туради.
Ойбек уй-музейига Ойбекнинг набираси, Бекжон ўғилларининг қизи Тошмуҳамедова Ойнур Бекжоновна раҳбарлик қилади. Музей фақат сақланган қўлёзмалар ҳисобига эмас, балки янги тўлдирилган материаллар, олиб борилаётга илмий изланишлар, адиб ҳаёти ва ижоди билан боғлиқ қизиқарли экскурсиялар ва анъана тусини олаётган маҳорат дарслари, учрашувлар билан эътиборли. Уй-музейига ташриф буюрувчиларнинг сони шу сабабдан ҳам тинимсиз ортиб бормоқда. Чунки музейга ташриф буюрган ҳар бир киши ўзи учун, ўзи билан қандайдир бир янгилик олиб кетади, ўзи учун ҳар гал келганида адибимиз Ойбек ҳаёти ва ижоди билан боғлиқ ниманидир кашф этади.
Мақолани эмас, фикримни хулосалаб ҳар бир соҳа эгасини йўқловчиси бўлиши учун кейинги бўғин, фарзандлари, ташкилот ходимлари эътиборли бўлиши, ҳаракатда бўлиши лозим. Шу маънода Ёзувчилар уюшмаси томонидан пресс- турлар ташкил этилгани айни муддао.
Ойбек домланинг хотинлари профессор Зарифа Саидносирова соҳалари химик бўлишига қарамасдан, адабиёт, санъатни, расм санъатини юрак юракдан тушунуар эдилар. Ойбек домлани эслаганда уларни эсламасдан илож йўқ. Сабаб, Ойбек асарларини қўлёзмасини халққа етказишда, умумхалқ мулкига айлантиришда хизматлари катта. Ишчилар шаҳарчасидаги уйга эгаллик қилгунларича ижарама-ижара уйдан уйга кўчиб юришган. Ва Ойбекнинг қўлёзмалари оиланинг энг қиммат баҳо жиҳози, энг қиммат баҳо буюми сифатида Зарифа Саидносирова томонидан бирга кўчиб, бирга олиб юрилган. Ойбек уй-музейининг қиммати ҳам Ойбек қўлёзмалари билан. Ойбек билан боғлиқ қўлёзма, жихозларининг барчаси бугунги кундан Ойбек уй-музейини бойлигини ташкил этади, уларнинг ҳар бири бир мақола ё тадқиқот учун мавзу беради.
Ойбек асарларининг ХХ томлик академ нашри чоп этилди. Бугунги кунда бу нашрдан бир нусҳа ҳам топиб бўлмайди. Ёш авлод ҳам мазкур академ нашрдан баҳраманд бўлиши учун қайта нашр этиш зарурати етилди. Ойбекнинг ҳаёти ва ижоди ҳақида олиб борилган тадқиқот ишлари, ёзилган мақола, эсселар, битилган шеърлар унинг ХХ томлик асаридан бир неча баробар ошиб кетган. Лекин бу Ойбек ҳақида ёзишга мавзу қолмади дегани эмас. Ойбек уй-музейида тадқиқ этилишини кутаётган материаллар кўп. Ойбек мактублари, ёзишмалари деярлик ишланмаган.
Зарифа Саидносирова Ойбек шеърларини ёддан, юракдан шу қадар чиройли ўқир эдиларки, улардан кейин Ойбек шеърларини ўқишга киши журъат этиши қийин эди. Эсимда, Ойбек ижодий меросини ўрганиишга қўшган ҳиссамиз учун Зарифа Саидносирова бошчилигида 8 кишига Беруний номидаги Давлат мукофоти топширилаётганда сўзга чиқиб Ойбекнинг “Тўйиб ёзамен бир кун соғайсам” шеърини ёддан ўқиб, чиқишларини якунладилар. Залга бир сония, айнан бир сония шундай сукут чўкдики, ҳаёлимда мана шу бир сония сукут давомида ўтирганлар бутун ҳаётини ҳаёлидан кечириб, хулосалаб улгуришига Зарифа опа ўқиган Ойбекнинг шеъри сабаб бўлди.
Зарифа Саидносировадан кейин Ойбек шеърларини ҳеч ким ўқишга журъат этолмаса керак деб ўйлар эдим. Адашган эканман. Ойбекнинг ҳамма набиралари Ойбек шеърларини ёддан билишади, чиройли ўқишади. Набиралари уй-музей директори Ойнур Тошмуҳамедова Ойбек шеърларини фақат ёддан, фақат чиройли ўқиши билангина эмас, балки сон жиҳатдан ҳам Ойбекнинг деярлик кўпчилик шеърини ёддан билиши билан эътиборни тортади.
Ойбеклар оиласига тегишла яна бир чизги, Ойбекнинг фарзандлари соҳаларига оид маърузаларини ўзбек, рус ва инглис тилида ўқишар эди. Бу - бугунги кунда одатий холдек кўриниши мумкин, лекин у кезларда инглиз тилида маърузалар ўқийдиган олимлар камчилик эди. Ойбекнинг набиралари ташқаридан қараганда русий забон деган тасаввур уйғотсада, ҳаммалиги мактабни ўзбек синфини битиришган.
Ойбек ҳаёти ва ижодига бўлган қизиқишнинг ўсишида, Ойбек уй-музейида анъана тусини олган очиқ эшиклар куни, илмий изланишлар, учрашувлар, маҳорат соатларини муқим тус олишида Ойбекнинг набираси Ойнур Тошмуҳамедова бошчилигидаги Николай Тихонов ибораси билан айтганда “Кичик академия”нинг ҳам ҳиссаси беқиёс.
✍ D.Sc.Раъно Иброҳимова (Рано Ибрагимова)
Ойбек асарларининг ХХ томлик академ нашри чоп этилди. Бугунги кунда бу нашрдан бир нусҳа ҳам топиб бўлмайди. Ёш авлод ҳам мазкур академ нашрдан баҳраманд бўлиши учун қайта нашр этиш зарурати етилди. Ойбекнинг ҳаёти ва ижоди ҳақида олиб борилган тадқиқот ишлари, ёзилган мақола, эсселар, битилган шеърлар унинг ХХ томлик асаридан бир неча баробар ошиб кетган. Лекин бу Ойбек ҳақида ёзишга мавзу қолмади дегани эмас. Ойбек уй-музейида тадқиқ этилишини кутаётган материаллар кўп. Ойбек мактублари, ёзишмалари деярлик ишланмаган.
Зарифа Саидносирова Ойбек шеърларини ёддан, юракдан шу қадар чиройли ўқир эдиларки, улардан кейин Ойбек шеърларини ўқишга киши журъат этиши қийин эди. Эсимда, Ойбек ижодий меросини ўрганиишга қўшган ҳиссамиз учун Зарифа Саидносирова бошчилигида 8 кишига Беруний номидаги Давлат мукофоти топширилаётганда сўзга чиқиб Ойбекнинг “Тўйиб ёзамен бир кун соғайсам” шеърини ёддан ўқиб, чиқишларини якунладилар. Залга бир сония, айнан бир сония шундай сукут чўкдики, ҳаёлимда мана шу бир сония сукут давомида ўтирганлар бутун ҳаётини ҳаёлидан кечириб, хулосалаб улгуришига Зарифа опа ўқиган Ойбекнинг шеъри сабаб бўлди.
Зарифа Саидносировадан кейин Ойбек шеърларини ҳеч ким ўқишга журъат этолмаса керак деб ўйлар эдим. Адашган эканман. Ойбекнинг ҳамма набиралари Ойбек шеърларини ёддан билишади, чиройли ўқишади. Набиралари уй-музей директори Ойнур Тошмуҳамедова Ойбек шеърларини фақат ёддан, фақат чиройли ўқиши билангина эмас, балки сон жиҳатдан ҳам Ойбекнинг деярлик кўпчилик шеърини ёддан билиши билан эътиборни тортади.
Ойбеклар оиласига тегишла яна бир чизги, Ойбекнинг фарзандлари соҳаларига оид маърузаларини ўзбек, рус ва инглис тилида ўқишар эди. Бу - бугунги кунда одатий холдек кўриниши мумкин, лекин у кезларда инглиз тилида маърузалар ўқийдиган олимлар камчилик эди. Ойбекнинг набиралари ташқаридан қараганда русий забон деган тасаввур уйғотсада, ҳаммалиги мактабни ўзбек синфини битиришган.
Ойбек ҳаёти ва ижодига бўлган қизиқишнинг ўсишида, Ойбек уй-музейида анъана тусини олган очиқ эшиклар куни, илмий изланишлар, учрашувлар, маҳорат соатларини муқим тус олишида Ойбекнинг набираси Ойнур Тошмуҳамедова бошчилигидаги Николай Тихонов ибораси билан айтганда “Кичик академия”нинг ҳам ҳиссаси беқиёс.
✍ D.Sc.Раъно Иброҳимова (Рано Ибрагимова)
👍3
Бугун музейга Тошкент тўқимачилик ва енгил саноат институти (ТТЕСИ) "ТСТФ кимё" кафедра ўқитувчилари ташриф буюришди.
🤔1
Forwarded from Nazokat
Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги - расмий хабарлар, тезкор янгиликлар, таҳлилий-танқидий материаллар, қонун ҳужжатлари, фото ва видеорепортажлар
https://uza.uz/uz/posts/oybek-betakror-adib-chin-inson-buyuk-qalb-sohibi_556016
https://uza.uz/uz/posts/oybek-betakror-adib-chin-inson-buyuk-qalb-sohibi_556016
Uza.uz
Ойбек – бетакрор адиб, чин инсон, буюк қалб соҳиби
Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси томонидан Мусо Тошмуҳаммад ўғли Ойбек уй-музейида атоқли шоир таваллудининг 119 йиллигига б
👍2
Тошкент Тўқимачилик ва енгил саноат институти (ТТЕСИ) МТ факультети "Ўзбек ва хорижий тиллари" кафедра ўқитувчиларининг музейга ташрифи
Бугунги меҳмонларимиз - Муҳаммад ал-Хоразмий номидаги Тошкент ахборот технологиялари университети (ТАТУ) проректорлари : Жамшид Баҳодирович Султонов - ўқув ишлари бўйича проректор, Комил Ахматович Ташев – илмий ишлар бўйича проректор ва Шавкат Шуҳратович Тўраев - ҳудудий таълим муассасалари бўйича проректор.
👍1