#репост

Ойбек: «Тош экан бошим»

***

Мусо Тошмуҳаммад ўғли Ойбек эгаллаган марралар мухолифлар назарида, 45-50 йилларда матбуотда пайҳон этилиб, унинг иродаси синдирилгач, 1951 йилнинг бошларида Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмасининг разил В.Мильчаков раҳбарлик қилган партия ташкилоти Ойбекни фирқа сафидан ўчириш масаласини кўриб чиқди.

***
«1951 йилнинг бошларида, - деб ёзган эди Иноят Махсумов қисқартириб эълон қилинган хотирасида, - севимли шоиримиз Туроб Тўла Ўзкомпартиянинг маданият бўлимида ишлар, менинг ишим тушган, кўришишимиз керак эди. Телефон қилсам: "Соат 20 минут кам 2 да Ёзувчилар союзига келиб туринг. Вақт топиб борсам, 2 гача гаплашиб оламиз. Бўлмаса, кичкина мажлисимиз бор, озгина кутасиз, бўшаганимдан сўнг гаплашамиз", - деди.

Туроб Тўла соат 2 да келди. "20 минутда чиқаман", деб шошиб кириб кетди. мен унинг кетидан Ёзувчилар союзининг бир хонасига кириб ўтирдим. Бир оздан кейин қаршисидаги хонадан бир одамнинг дунёга сиғмай бўғилиб гапираётгани эшитилди. Бу Ойбекнинг товуши эди. У ниҳоятда ҳаяжону изтироб билан гапирар, баъзан бировларнинг "Ойбек ака, ўзингизни босинг, унча ҳафаланманг..." - деган ачинарли нидоси эшитилар эди. Ойбек ака тинимсиз, ҳеч кимнинг гапига қулоқ солмай, жони борича дод-фарёд қилиб гапирар эди.

Аммо мен нима гаплигини яхши эшитмас, ҳурматли адибимизни бунчалик нолишга келтираётган нарса нималигини тушунмас эдим. Шу ҳилда гапириб турган Ойбек ака тўсатдан тарс этиб эшикни очиб, ҳаяжон билан ташқарига чиқиб кетди. Ранги қув ўчган, катта, шаҳло кўзлари косасидан чиқаёзган, ҳаёли ғоятда паришон эди. У кишининг бежо кўзига қаршисида оёққа турган мен ҳам кўринмадим. Ойбек аканинг сўнгидан, кабинетдан яна 7-8 та ёзувчи чиқди. Уларнинг ҳаммаси ҳам паришон аҳвол, саросима ва ҳафа ҳолатда бўлиб, гапсиз-сўзсиз ҳаммаси ҳар ёнга тарқаб кетишди.

Туроб тўла менга: "Бўлмайди. Бошқа куни телефон қилинг", - деб ўтиб кетди. Эртасига Ойбек ака фалаж бўлиб қолибди, деб эшитдим.

Кейин билсам, шу мажлисда Ойбек акани партия сафидан ўчириш масаласи қўйилган экан».

***

Мен бу вофеа тафсилотини Туроб Тўладан сўраган вақтимда, коммунистик истибдод даврида эҳтиёткор бўлиб қолган шоир очилиб сўзламаган . У фақат энг муҳим воқеаларни ўз кундалигига ёзиб қўйганлигини ва мавруди келганда, шу кундалиги саҳифаларида қолган битикларни ўқиб беражагини айтган. Бундай мавруд, афсуски, келмади. Туроб Тўла оламдан ўтиб кетди. Лекин у ўша машъум кунларда бир кимсанинг Ойбек домлага сиёҳдон отганини ва, бахтимизга, бу сиёҳдон адибга тегмай қолганини ҳикоя қилган. Мен қанчалик илтимос қилмай, у сиёҳдонни ким отганини айтмаган. Кейинроқ турли хотираларни ўрганар эканман, кунларнинг бирида бу кимсанинг ким эканлигини аниқлагандек бўлдим.

Навбатдаги учрашувимизда мен ишонч билан: "Туроб ака, Ойбек домлага ким сиёҳдон отганини биламан. У Уйғун экан!" дедим. Туроб Тўра саросимада қолди У, бир томони, бу исмни менга ўзи айтмаганидан мамнун бўлса ва виждони олдида поклигини ҳис этса, иккинчи томони, ҳалиги ҳадик унга тинчлик бермас эди. "Бошқа ҳеч кимга айтманг. Болалари бор. Қулоғига етмасин", - деди.

Ойбек домла қанчалик даҳшатли кечинмалар қуюнида қолмасин, ўша кунларда Тошкентда бўлиб ўтаётган Ўрта Осиё ва Қозоғистон тилшунослари илмий анжуманида қатнашишга, ўзида академияга бориб мажлис ўтказиш учун матонат топди.

Зарифа Саидносированинг хотирлашича, адиб ўша куни - 1951 йил 17 февралда уйга Тил ва адабиёт илмгоҳининг илмий котиби Сергей Зайцев билан қайтган. Уни ёзув столи ёнига ўтқазиб, ўзи хонада у ёқдан бу ёққа тинимсиз юрган ҳолда нималарнидир айтиб турган. Бу, Фанлар академияси ҳайъатига ёзилган ариза эди. Унинг мазмунидан хабардор бўлган Зарифа хоним адибдан нима учун ўзи ёзмаётганини сўраган. Шунда: "Бармоғим ишламаяпти", - деб жавоб берган адиб.

***

©️Наим Каримов («Фан ва турмуш», 1992 йил 7-8-сонлари)

@turkiston_kutubxonasi

Таклифнома

М.Т.Ойбек таваллудининг 50 йиллиги муносабати билан ўтказиладиган дўстона учрашув оқшомига таклифнома.

***

Ҳурматли ўртоқ ____
_ июнь, кеч соат _ да бўладиган дўстонаучрашувда сизнинг иштирок этишингизни сўрайман.

Адрес: Кисловодск кўчаси, I линия, уй №26.

М.Т.ОЙБЕК. 1955 й.

. . . . . . . .

Уважаемый товарищ ____
Прошу Вас принять участие на вечери дружеской встречи, котороя состоится _ июня в _ часов вечери.

Адрес: ул. Кисловодская, I-я линия, дом №26.

М.Т.ОЙБЕК. 1955 г.

***

👉Туркистон кутубхонаси👈

☀️ ЭРКИН ВОҲИДОВНИНГ ОЛИЙЖАНОБЛИГИ

Бу кишининг Ойбекка қилмишидан кейин у пес бўлиб қолган экан. Тушликка бўлимдагиларнинг ҳаммаси алоҳида, у киши алоҳида чиқаркан. Кўпчилик нима учун бундайлигини билар экан. Эркин Воҳидов эса унинг яккаланиб қолганидан ўксинар экан.
Эркин унинг бу гуноҳини ёшлиги, қолаверса, ўша замон зайли билан қилган-ку, унга шунча азоб бериш шартмикан, дея мақола ҳам ёзган. Бу Эркиннинг олийжаноблиги белгиси.

Наим Каримов,
академик, адабиётшунос олим.

👇👇👇
🌐 www.facebook.com/evohidov
🌐 https://t.me/Erkin_Vohidov
🌐 www.erkinvohidov.com

Хуршид ДАВРОН
1985 ЙИЛДА ЁЗИЛГАН ШЕЪРИМДАН ПАРЧА
"ҚАҚНУС" ТЎПЛАМИДАН (1987)

***

Усмон Носир, Ойбек ва Бобур,
Мен сиздан кўп ўргандим,
бу рост.
Лекин шеърда устоз йўқ...
Бордир
Фақат виждон –
Энг буюк устоз.

Виждон бордир – юрак тубида
Булоқ каби жимирлаб турган.
Виждон бордир – зулмат тунида
Юзимизни қуёшга бурган.

Виждон юрак мисоли тинмас,
Тозаланар унда шеър қони.
Мусо Ойбек шеъриятимас,
Айтмоқ керак:
Ойбек виждони.

Шундай экан, ҳақ дея сармаст,
Дилда алқаб юрт суратини,
Шоирларнинг ўгитин эмас,
Ёдла улар жасоратини.

Шеърларингни эмас, умрингни
Улар билан айлагил қиёс,
Элга бахш эт юрак қўрингни,
Садоқатли бўл, мисли қуёш.

Виждон эрур Абдулла Қаҳҳор
“Жаллодлар” деб ҳайқирган сўзлар,
Тилсиз қолган Ойбекнинг ошкор
Дил дардларин айқирган кўзлар...

Эй, жигарим парчаси, шеърим,
Эй, виждоннинг покдомон ўғли,
Занжирларни узгин, эй, шерим,
Мард бўл, бўлгин юраги чўғли.

Усмон Носир, Ойбеку Бобур,
Сўзларимиз балки хўб ўхшаш.
Аммо, устоз йўқдир
бирма-бир
Душман билан келганда тўқнаш.

Устоз йўқдир ишқда.
Устоз йўқ
Олар чоғи душмандан қасос.
Ўлимдаям устоз йўқ,
фақат
Виждон бордир –
Энг буюк устоз.


Xurshid DAVRON
1985 YILDA YOZILGAN SHЕ’RIMDAN PARCHA
"QAQNUS" TO'PLAMIDAN (1987)

***

Usmon Nosir, Oybek va Bobur,
Men sizdan ko‘p o‘rgandim,
bu rost.
Lekin she’rda ustoz yo‘q...
Bordir
Faqat vijdon –
Eng buyuk ustoz.

Vijdon bordir – yurak tubida
Buloq kabi jimirlab turgan.
Vijdon bordir – zulmat tunida
Yuzimizni quyoshga burgan.

Vijdon yurak misoli tinmas,
Tozalanar unda she’r qoni.
Muso Oybek she’riyatimas,
Aytmoq kerak:
Oybek vijdoni.

Shunday ekan, haq deya sarmast,
Dilda alqab yurt suratini,
Shoirlarning o‘gitin emas,
Yodla ular jasoratini.

She’rlaringni emas, umringni
Ular bilan aylagil qiyos,
Elga baxsh et yurak qo‘ringni,
Sadoqatli bo‘l, misli quyosh.

Vijdon erur Abdulla Qahhor
“Jallodlar” deb hayqirgan so‘zlar,
Tilsiz qolgan Oybekning oshkor
Dil dardlarin ayqirgan ko‘zlar...

Ey, jigarim parchasi, she’rim,
Ey, vijdonning pokdomon o‘g‘li,
Zanjirlarni uzgin, ey, sherim,
Mard bo‘l, bo‘lgin yuragi cho‘g‘li.

Usmon Nosir, Oybeku Bobur,
So‘zlarimiz balki xo‘b o‘xshash.
Ammo, ustoz yo‘qdir
birma-bir
Dushman bilan kelganda to‘qnash.

Ustoz yo‘qdir ishqda.
Ustoz yo‘q
Olar chog‘i dushmandan qasos.
O‘limdayam ustoz yo‘q,
faqat
Vijdon bordir –
Eng buyuk ustoz.

❇️ Бугун Ойбек уй-музейида Тошкентдаги Абдулла Қодирий номидаги ижод мактаби жамоаси ва 9-10 синф ўқувчилари ҳамкорлигида “1 октябрь – Ўқитувчи ва мураббийлар куни” умумхалқ байрами муносабати билан “Устозларга таъзим” номли маънавий – маърифий тадбир бўлиб ўтди.

Бугун Тошкент вилояти Бекобод шаҳридаги 2-сонли махсус мактабнинг 9 ва 10 синф ўқувчилари адиб Ойбекнинг хаёти ва ижодини ўрганиш мақсадида музейга ташриф буюришди.

🍂 Нафис чайқалади бир туп наъматак...

✍ Ойбекнинг "Наъматак" шеъридан

Бугун Хоразм вилояти Хива шаҳридаги Огаҳий номидаги ижод мактабининг “Заковат” клуби аъзолари А.Рўзибоев раҳбарлигида адиб Ойбекнинг ҳаёти ва ижодини ўрганиш мақсадида музейга ташриф буюришди.