Ёзар экан аёл бир кеча
Ухлаб қолди чарчоқдан ногоҳ.
Шоир эса кутганди қанча,
Кўзларида қотди ашъор-оҳ!

Кўзларида шеър эди қат-қат,
Кўзларининг ўзи шеър эди!
Тўколмасди қоғозга фақат,
Бу шеър шоир юрагин ерди!

Ёзай деса, қўли ишламас,
Айтай деса, айланмас тили.
Фақат ёри… у ҳам одам, бас,
Вайрон эди шоирнинг дили…

Кўзларига тўлди ўша шеър,
Кўзларидан боқди ўша шеър.
Қани чора? О, золим фалак!
Кўзларидан оқди ўша шеър!

Кўзларидан оқди шеър — кадар,
Оқиб шоир кўксин куйдирди!
Шу дамдаги олов томчилар
Унга ОЛЛОҲ СИРИН туйдирди!

Ўша сирда эди ҲАММАСИ,
Шоир буни тушуниб етди.
Тушунди-ю, шеърга сололмай
Ўзи билан,воҳ,олиб кетди…

2015 йил 19-январ

Талант Бек
ОЙБЕК ХОТИРАСИГА

Чўр, тутуқ, тархон — чигил уруғидан ишхид Тўн Ябғу (618-630) жорий этган унвонлар. Ўша замонпарда сўғдий, хоразмий, парфиён, оромий ёзувларидан ташқари махсус Фарғона ёзувлари ҳам бўлган…

Тутуқунвонини билмайди алар,
Билар панжарада тутиб туришни.
Ноғора чалади. Билар бесамар,
Тарихни тўнкариб қайта қуришни.

Фақат юрагингга томади ёшинг,
Қирларда югурган тулпорлар толди.
Идорага кирсанг урилар бошинг,
Чўқморлар болғага айланиб қолди.

Қиличлар емрилиб бўлди-ю ўроқ,
Аммо қолиб кетди қонларнинг иси.
Аскарлар қабрида турибди сўроқ,
Ойбекнинг тилида тутуқ белгиси.
2013

Муслимбек Мусалламов
ОЙБЕК ДОМЛАГА

Қандоқ чизай суратин айтинг ,
Сочларида қалам синади .
Икки қошин чизётган пайтим
Ўртасида олам синади .

Қандоқ чизай унинг кўзига ,
Қарамоққа кўзим бермас дош .
Тонгда турсам мато юзига,
Фаришталар йиғлаб тўкар ёш .

Қандоқ чизай унинг нигоҳи ,
Тарихларни айлайди баён .
Чўлпон, бўлиб кўринар гохи,
Гох Навоий бўлар намоён .

Ичга ютиб йиллар додини,
Боқар Ойбек қайгадир узоқ .
Бир Миллатнинг эътиқодини ,
Мен рангларга жойлайман қандоқ .

07 -1 2015

Ойбек ҳаёти ва ижодига бағишланган "Хуршид Даврон кутубхонаси" саҳифалари билан танишинг: https://kh-davron.uz/tag/oybek

ОЙБЕК
“Эй, тилим, Эй, элим, Эй, она тупроқ» номли сонетлар туркумидан

Ноҳақ зарбалардан бўлдинг минг тилим,
Ҳаётга қайтарди олис чироқлар.
Йўлингни тўсмоқчи бўлди қароқлар,
Сени енголмади хиёнат, дилим.

Тунлари юракни ҳовучлаган дам,
Алам дафтаримга битганида шеър,
Олис-олислардан келдилар пурғам
Таскин бермоқ учун ҳазрат Алишер.

Этакларин ўпдим шивирлаб: “Пирим…”
Ва сездим билакда пайдо бўлди куч,
Англадим, Сен бор-ки, бошқа нарса – пуч…

Шундан қоғоз ёнди – ёндирди шеърим…
Куйди, кул бўлмади, чиқмади жоним,
Ўчмади овозим, сўнмади қоним…

1985
Хуршид ДАВРОН Охирги икки сатр Ойбек домланики

Мусо Тошмуҳаммад ўғли Ойбек - Ўзбекистон. Шеър

Шеърни Ўзбекистонда хизмат кўрсатган артист Фатҳулла Маъсудов ўқиган.
Режиссёр - Сарвар Каримов Оператор - Иззатилла Лутфуллаев

Роликни тасвирга олишда яқиндан ёрдам берган Ойбек уй-музейига ўз миннатдорчилигимизни билдирамиз.

Тошкент - 2020

ЗАРИФА ОПАНИНГ ЧЎҚҚИСИ
Шундайлар бўлмаса агар дунёда,
Бу қадар муҳтарам бўлмасди аёл.
Абдулла Орипов
Табаррук, муқаддас жойларни зиёрат килиш кимгадир эрта, яна кимгадир кеч насиб килар экан. Энг мухими, насиб қилишида. Улуғ инсонларнинг хаёт йўллари билан якиндан танишиб, уларнинг изтиробларини ҳис этиш ҳам зиёратдек гап.

Бу сатрларни ёзишимга Зарифа Саидносированинг "Ойбегим менинг" китоби мутолааси сабаб бўлди. Эндиликда бу асар китоб жавонимдаги "Навоий", "Қутлуқ қон" романлари қаторидан ўрин эгаллади.
Ўсмирлик йилларимда "Ўткан кунлар", "Меҳробдан чаён" романларини ўқиганимда туғилган ажиб бир ҳиссиёт ушбу китобни ўқиганимда ҳам қайта уйғонгандек бўлди. Мен Ойбек домланинг барча асарларини бўлмаса ҳам, кўп китобларини такрор-такрор мутолаа қилганман. Уларнинг қаҳрамонлари билан ҳамнафас бўларканман, адиб-нинг ўзи билан ҳам сирлашгандек бўлганман. Зарифа опанинг хотира ки-тобини ўқиганимдан сўнг Ойбек ижодини, айниқса, адиб умрининг охирида ёзган асарларини қайтадан ўқиш нияти туғилди.
Аёл зотининг буюклигига шубҳа йўқ. Машҳур француз ёзувчиси Оноре де Балзакнинг "Миллатнинг келажаги оналар қўлида" деган эътирофи шунчаки баландпарвоз гап эмас. Балзакнинг бу ҳақиқатига кенгроқ маънода қарасак, "Инсониятнинг келажаги оналар қўлида" деган тўхтамга ҳам келишимиз мумкин...
Китобни мутолаа қилганимда келган хулосам шуки, тақдир бу икки Шахсни учраштиргани фақат улар муҳаббатининг натижасигина эмас, балки ўзбек маданиятининг ҳам бахтидир. Агар адибнинг ёнида Зарифа опадек умр йўлдоши ҳамнафас бўлмаганда эди, Ойбекнинг ўзи ўттизинчи ва эллигинчи йилларнинг қора тўфонларини мардона енгиб ўта олиши даргумон бўларди. Ойбек ҳам шоир, ҳам адиб. Унинг ижодидан хабардор бўлган ҳар қандай ўқувчи адиб асарларидаги бадиият Зарифа опанинг юрак тафтидан ҳам бахраманд эканига амин бўлади. Зарифа Саидносирова Ойбек билан бир умр ҳамфикр, энг яқин сирдош, маслаҳатгуй ва биринчи ўқувчиси бўлиш билан баробар ўзи ҳам етук ади-ба даражасига кўтарилганлиги "Ойбе¬гим менинг" китобида руй-рост намоён бўлиб турибди...
Бир вақтлар давр тақозоси билан "Марксизм-ленинизм" кечки университетида ўқишимга тўғри келган. Ўшанда Иванов исмли тингловчи: "Аёлларда маълум ёшдан сўнг аклий фаолият сусая бошлайди", деган фикрни ўртага ташлаган эди. Ўшанда мунозара роса авж олган. Қизларимиз балоғат ёшига етгач, оила қурадилар, илм олиш масаласи иккинчи ва учинчи даражали мақсадга айланади. Афсус... Бунга урф-одатларимизнинг "нозик томонлари", хаёт тарзимиз ҳам сабабчи. Улар яхши она, саришта уй бекаси, вафоли ва гўзал ёр бўлиш ҳаракатига тушадилар. Яъни илм олиш, кашфиётлар қилишдан чалғийдилар. Агарда аёлларимиз ва қизларимиз эркаклар каби бир умр ҳеч нарсага чалғимасдан илмий кашфиётлар орқасидан интилишганида борми, инсоният балки бундан бир неча юз йиллар илгари ўзининг ҳозирги тараққиёти даражасига етиб келган бўлармиди?! Лекин, афсуски, инсоният тараққиёт йўлини танлаганда ақлий куч эмас, аксинча жисмоний куч етакчилик қилган. Эркакларнинг жисмонан бақувват эканлиги қизлар ва аёлларнинг ўз истеъдодларини тўла намоён қила олишларига имконият бермаган.
Биологлар дунёдаги энг етук мавжудот аёллар эканини аллақачон исботлаб беришган! Оилани ушлаб қолиш, тушкунликка тушган эрнинг кўнглини кўтариш, кейинги наслларни тарбиялашдек мураккаб вазифа инсониятнинг сара ақл эгалари бўлган аёллар зиммасида... Бундай қисматдан онда-сонда озод бўлиб, юмушлари енгиллаган аёлларимиз етиб борган марраларни унча-мунча эркаклар эгаллай олмагани ҳам сир эмас. Нобел мукофоти мустасно тариқасида Мария Складовская-Кюри (1903-11), Л.Полинг (1954-1962) ва Ж.Бардин (1956-72)га икки мартадан берилган. Саналардан кўриниб турибдики, Мария фанда эришган ютуқ-ларини эркаклар қарийб эллик йилдан кейингина такрорлай олишган.
Тарихда бундай мисоллар кўп. Бу фикрларнинг исботини Зарифа Саид¬носированинг ўзи олим сифатида эришган чуққилар ҳам кўрсатиб турибди.

Ойбегим менинг" китобида учраган баъзи бир кимсаларнинг номларини ўқиб Алишер Навоий хазратларининг "Нопок эрдин яхшироқ, пок хотунларнинг оёғи изи" деган ҳикмати ёдга тушади. ...Залворли туйғуларнинг оғриғи ҳам кучли бўларкан... Шу боис Зарифахонимнинг айрим шахсларга, давр сиёсатига нисбатан қилган ишораларида синчков китобхон ҳеч ҳам кечириб бўлмас туйғу зарбасини сезиши табиий. Шу боис яна бир карра Зарифахонимнинг журъатига қойил қоламан. Бизгача етиб келган Тумарис онамиз ҳақидаги тарихий ривоят шунчаки афсона эмас, аслида ҳақиқат эканлигига ич-ичдан иқрор бўласан киши. Бугун бизга экранларимизни кун сайин буткул эгаллаб олаётган турфа хорижий сериаллар эмас, балки тарихий ҳақиқатга суянган ҳолда Абдулла Қодирий, Чўлпону Фитратларнинг қамоқхоналардаги азоб-уқубатларини тўкис гавдалантириб берадиган, Ойбек ва Зарифахоним ўтган йўлни асл холича кўрсата оладиган бадиий филмлар, миллий се¬риаллар керак.
Назаримда, шўроларнинг сиёсий қатағони қурбони бўлган Саидносирбойдек миллатпарвар отанинг беназир тарбиясини олган Зарифа Саидносирова кўтарилган маънавий чўққи ҳам Бибихоним, Зебунисо, Нодирабегимлар эгаллаган чўққидан асло кам эмас. Табиийки, Ойбекдек буюк бир сиймони ардоқлай ол¬ган инсоннинг сийрати ҳам буюкдир.
Ёшларимиз, истеъдодли қизларимиз ана шундай улуғ оналаридан ибрат олсинлар. Хаётда ҳам, илм ва ижодда ҳам ўз момоларига муносиб бўлсинлар, дегим келади.
Мансурхон Тоиров
“Ўзбекистон адабиёти ва санъати” газетаси, 2008-йил, 25-январь, № 4 (3936)

Зарифа Саидносирова...Биринчи ўзбек аёл рассоми. Биринчи ўзбек кимёгар олимаси. Назаримда, шўроларнинг сиёсий қатағони қурбони бўлган Саидносирбойдек миллатпарвар отанинг беназир тарбиясини олган Зарифа Саидносирова кўтарилган маънавий чўққи ҳам Бибихоним, Зебунисо, Нодирабегимлар эгаллаган чўққидан асло кам эмас. Табиийки, Ойбекдек буюк бир сиймони ардоқлай олган инсоннинг сийрати ҳам буюкдир.

САҲИФА ТАНИҚЛИ АДИБ ОРЗИҚУЛ ЭРГАШ ТАВАЛУДИНИНГ 70 ЙИЛЛИГИГА БАҒИШЛАНАДИ

Орзиқул ЭРГАШ
ЯХШИ ОДАМЛАР
ёхуд Ижод дарди https://kh-davron.uz/kutubxona/uzbek/memuarlar/orziqul-ergash-yaxshi-odamlar.html

📷 📸 Ойбекнинг набираси Элжон Аббосов, академик, адабиётшунос олим Наим Каримов, мусиқашунос, шарқшунос, санъатшунослик фанлари номзоди Александр Жумаев

Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги - расмий хабарлар, тезкор янгиликлар, таҳлилий-танқидий материаллар, қонун ҳужжатлари, фото ва видеорепортажлар
https://uza.uz/ru/posts/poistine-narodnyy-pisatel_443646

Таржима бекати.
Бугун Ойбек домла туғилган кун.

Сендадир кўзларим, сендадир кўнгил,
Узоқларга ҳасрат билан боқаман.
На қуёш, на баҳoр, на гулшанда гул
Юракни юпатмас — мен соғинаман.

Сени соғинаман, руҳда йўқ қарор,
Ошиб кел тоғ, довон!
Бу қадар ҳижрон!..
Дардим бор, гулим бор, қўшиқларим бор..
Сен йўқсан! Наҳотки бу мангу армон?!

A poem by OYBEK

I fix my eyes on you, indeed I love you,
I melancholy look into the distance.
Neither sun, nor spring, nor blooming view –
To my longing – can render assistance.

I miss you and my soul is insane,
What a yearning!
Come closer through the hill!
I have my songs, my flowers, and my pain,
You’re not with me! Would that forever thrill?!

Ойбекнинг "Навоий" романи венгер тилида:
http://azamabidov.uz/?p=3337

"Навоий" романи чех тилида:
Танишинг: Ойбек домланинг “Навоий” романи чехиялик таржимони Войтех Гая!

Роман “Қуръон ва қилич” номи билан 1958 йили қаттиқ муқовада, 5000 нусхада Прагада босилган. Китоб 321 саҳифадан иборат.
http://azamabidov.uz/?p=3325

"Навоий" романи француз тилида:
Алис Оран – бу унинг тахаллуси, асли исми Александра Петровна Орановская (дугоналари уни Шуретта деб чақиришган) асли Россияда туғилган, жуда ёшлигида Францияга кетиб қолади ва 15 ёшгача Парижда яшайди. 1914 йили Алис оиласи билан Россияга қайтиб келади, ҳарбий муҳандисга турмушга чиқади, урушдан сўнг эса Москвадаги “Иностранный рабочий” (ҳозирги номи “Прогресс”) нашриётига ишга киради, француз тили клуби очади. Жуда кўп рус ва совет ёзувчиларининг китобларини, жумладан, “Навоий” романини русчадан маҳорат билан французчага ўгирган.
http://azamabidov.uz/?p=3308

10 - январь ОЙБЕК туғилган кун!

Бир ўлкаки, тупроғида олтин гуллайди,
Бир ўлкаки, қишларида шивирлар баҳор,
Бир ўлкаки, сал кўрмаса, қуёш соғинар…
Бир ўлкаки, ғайратидан асаби чақнар.
Бахт тошини чақиб, бунда куч гувиллайди....

НАЪМАТАК

Нафис чайқалади бир туп наъматак
Юксакда, шамолнинг беланчагида,
Қуёшга кўтариб бир сават оқ гул,
Виқор-ла ўшшайган қоя лабида,
Нафис чайқалади бир туп наъматак…

Майин рақсига ҳеч қониқмас кўнгил,
Ваҳший тошларга ҳам у берар фусун.
Сўнмайди юзида ёрқин табассум,
Яноқларни тутиб олтин бўса-чун
Қуёшга тутади бир сават оқ гул!

Пойида йиғлайди кумуш қор юм-юм…
Нафис чайқалади бир туп наъматак…
Шамол инжуларини сепар чашмадак,
Бошида бир сават оқ юлдуз-чечак,
Нозик саломлари нақадар маъсум.

Тоғлар ҳавосининг ферузасидан
Майин товланади бутун ниҳоли,
Ваҳший қояларнинг ажиб ижоди:
Юксакда рақс этар бир туп наъматак,
Қуёшга бир сават гул тутиб хурсанд!

@Shodmonqul_SALOM

Ўзбекистон Миллий ахборот агентлиги - расмий хабарлар, тезкор янгиликлар, таҳлилий-танқидий материаллар, қонун ҳужжатлари, фото ва видеорепортажлар
https://uza.uz/ru/posts/prezentaciya-novyx-knig-o-korifeyax-nacionalnoy-literatury_443696