#Қутлуғ_сана

☀️ Адабиётшунос олим, академик Наим Каримов 90 ёшда!

❇️ Устозимиз Ойбек асарларининг мукаммал тўпламини тўплашда, Ойбек ва Зарифахонимнинг ҳаётлари ва ижодларини ўрганишда музейимиз архиви, фондига ўзларининг улкан ҳиссаларини қўшганлар.

✅ Биздан доим бебаҳо маслаҳатларини аямайдилар.

Устоз Наим Каримов бахтимизга доим соғ-омон бўлиб юрсинлар.

🙏 🙏 🙏

Доим бизнинг ардоғимиздасиз, устоз!
🌺 🌺 🌺

* * *
Хастамен… Фикрга, туйғуга тўлиб —
Ой менга ҳамқадам — сокин юрамен.
Соғайсам бир куни ёзамен тўйиб,
Ҳисларга қалбимни қўшиб ёзамен.

...Кечалар юрурмен телбадай ҳориб –
Бошимда ой борур — менга ҳамқадам.
Хаёллар учади машъалдай ёниб,
Тўйиб ёзажакман бир кун соғайсам...”

© Ойбек
1959, 15-август
https://t.me/Adabiyot_olami

Нигорахон, рахмат!

Sizningcha, 2022-yilning eng yaxshi uy muzeyi qaysi?

(So‘rovnomaga barcha muzeylarni kiritishning imkoni bo‘lmadi)

Ovoz berish
 
Telegram | Instagram | Facebook | You Tube

#taqriz

Oybekning "Nur qidirib" kitobiga TAQRIZ!

Oybek domlaning "Bolalik" kitobidan boshqa asarini o'qish nasib qilmagandi. "Nur qidirib" ibtido uchun debocha bo'ldi. Asar voqealari Pokiston diyorida bo'lib o'tadi. Qahramonimiz Ahmad Husaynning o'z ishidan nohaqlik sabab haydalishidan boshlangan voqealar o'quvchini davrning turfa voqeliklariga yetaklab ketadi.

Mutolaa boshida menga muallif nega aynan Pokiston misolida o'z qarashlarini ifoda etgani qiziq tuyuldi. Mutolaa davomida buni tezda anglay boshladim. Kommunistik idealogiyaga qarshi fikrlar. Chunki asar voqealari bayon etilgan davrda Pokistonda kommunizm, sotsializmga nisbatan juda salbiy munosabatda bo'lingan. Adib esa muhit va makon imkoniyatidan o'z g'oyalarini ifodalashda foydalangan.

Yana bir e'tiborli jihat shuki, asarning bir qancha qismlarida bosh qahramonlar tilidan Islom diniga ham ayovsiz tosh otilgan. Buni o'sha davrdagi umumiy sotsialistik kayfiyatga mos qarash deb hisoblab, jiddiy qabul qilmadim. Chunki, bilamizki, SSSR davrda yozilgan adabiyotlarda o'sha davrning qaysidir bir idealogiyasi olqishlanmasa, asar ham, uning muallifi ham xavf ostida qolgan.

Endi bevosita asar sujetiga to'xtalsak, asarda urdu millatining zolim ingliz mustamlakasidan ozod bo'lgandan keyingi o'tish davridagi ijtimoiy kayfiyati qalamga olingan. Bosh qahramonlar timsolida o'sha davr Pokistonidagi iqtisodiy-ijtimoiy muammolar, tengsizlik, haqsizlik, millat dardi katta mahorat bilan ochib beriladi. Adib mahorati shunchalar yuksakki, o'quvchi o'zini Pokiston ko'chalarida sayr qilgandek, tanti odamlari bilan birgadek his qilaveradi. Hattoki, umrida bir bora Pokistonga bormagan, uni ko'rmagan kitobxon ham. Asarning satridan satriga ko'chib borarkansiz Oybek domlaning soxta din peshvolaridan, dinni niqob qilib har turli razilliklarga qo'l urayotgan kimsalardan cheksiz darajada bir nafrat tuyishini yurak-yurakdan his qilasiz. Vatanparvar sifatida o'z yurtini bu kabi yaloqxo'rlardan qizg'anadi.

Shu bilan birgalikda asarda olg'a surilgan aksariyat fikrlar bugungi kun uchun o'z ahamiyatini yo'qotib ulgurganligini ham e'tirof etmasdan bo'lmaydi. Nimani nazarda tutganimni topqir kitobxonning o'zi mutolaa jarayonida tezda ilg'ab oladi. Kitob yaxshi, o'qilsa, kerakli xulosalar olish mumkin. Lekin ushbu kitob Oybek domlaning chin ma'nodagi iste'dodini ochib bera olmagan, deb hisoblayman.

Kitobdan iqtiboslar:

☁️ Chuqur yaralarni xo'jayinlar Qur'on so'zi bilan davolamoqchilar! Ishsizlarga masjid darvozasini ochadilar: toat qil! Ochlarni sabr-u qanoat safsatasi bilan boqadilar, yalang'ochlarga jannatdan to'n va'da qiladilar! Yirik zamindorlar, sarmoyadorlar uchun o'z manfaati, o'z foydasidan yuqori narsa yo'q. Vaqti kelganda, ular nazarida, Vatan, Xalq sariq chaqaga arzimaydi. Nima uchun? O'z boyliklarini, mavqelarini saqlash uchun, xolos!

☁️ Najot faqat kurashdadir, azizim. Yuraklarda olmosday qattiq chidam bo'lsa, albatta, kurash bu g'urbatdagi xalqimizni nurli, porloq hayotga eltajak.

☁️ – Yevropa boshqa – biz boshqa. Har yerning o'z sharoiti bor, – dedi.
– Menimcha, xalqning haqiqati har yerda bir! – dedi Ahmad Husayn.

☁️ Hayot bizniki! Kurashga otilganmiz, bu bizning birinchi vazifamiz. Kambag'alman, lekin tole peshonamizga quyoshday nur to'ksin, shu bizning to'yimiz.

📱 @Ilm_nur_kutubxonasi

10 ЯНВАРЬ — УСТОЗ ОЙБЕК ТАВАЛЛУДИГА 118 ЙИЛ ТЎЛАДИ
Ойбек шеърияти сирли, мўъжизага бой, ғоят залвор туғёнлар жо бир ғалаён, ой шуъласидай ёруғ ҳислар бекинган қўшиққа ўхшайди. Шу билан бирга, оташин юрак кечинмаларининг ёдномасидир. Мен бу шеърларни ўқиганимда вужудимда шундай бир тасвири ноаён ҳайрат ва дард сезаманки, бу – дунёда яшашдан мақсадим, олаётган ҳузурларимнинг энг гўзали ва ёқимлиси бўлиб туюлади.

Тасаввуримда ХХ аср ўзбек шеъриятида Чўлпондан кейин Ойбекдай шоир йўқдирким, бир-икки сатрини (таъкидламоқдаман – сатрини!) соатлаб ўқиб мароқланиш мумкин бўлса: “Қани, шеър, сўйла абадиятдан”; “Ўтди ваҳший гўзал кунлар”; “Шу кечам умримда ўлмасин”; “Юлдуз каби жимирлайди жон”; “Ариқда оқар нотинч, қора сас”; “Чўпон уйқусига томчилар томди”; “Булутларнинг алвони – бўронларга байроқдир!” Яна қанчадан-қанча гўзал, буюк сатрлар… Ойбекнинг ҳаёти шеърларида мужассам: “Ётма, ўғлон, уйғон, кўз оч, ухлама”; “Абадий яшамоқ, кулмоқ истайман”; “Курашади икки тўлқин, қараб турайми?”; “Ассалом, Навоий!”; “Гулханга отдилар дўстлар китобим”; “Тўйиб ёзажакман бир кун соғайсам”; “Кўнглимда ҳақиқат бир оз сўнмади…”; “Коинот эртаги битмайди…” Ушбу сатрларга унинг таржимаи ҳоли сингиб кетган. Ойбек тунни севади. Исми бутун ижодига ярашиғлиқ шоир худди ойдай тўлиб, гўёки тун узра туриб уни сергак кузатади. Тун ҳақидаги шеърларининг ажиб фазилати шуки, шоир тунни сукут ва уйқу билан эмас, бедорлик ва ҳаракат билан боғлайди. У бедор ва ҳаракатчан тунда қуёш юзини кўради. Юксак чинорлар учи қуёш сочлари билан секин ўйнаши ҳам, япроқлар бетида мудраган ой нурлари ҳам, учган япроқ сасидаги баҳорнинг ёди ҳам юрагимиздан ўтаркан, беиз кетмайди. Ойбек шеърларидаги табиат, кеча, кундуз, майса худди инсон янглиғ нафас олади, нафасимизга нафас қўшади. Жуковский шеъриятни бекорга тасвирий санъат билан муқояса қилмаган эди. Ойбек шеърлари тасвирий санъатнинг тенгсиз намуналарига яқин, улардаги рангин ташбеҳлар гўзал суратлар чизади

Хуршид Даврон

УСТОЗ ОЙБЕККА БАҒИШЛОВ

МИРТЕМИР
УСТОЗГА АТАГАНИМ


Шеър — ҳикмат дарёси, сеҳр дарёси,
Жумбоқдай битталаб ечолсам, дейман.
Илму ишқ дарёси, меҳр дарёси,
Қониб-қониб мен ҳам ичолсам, дейман.

Бағри бир хазина — бебаҳо дурдан,
Тозалиги ўтар тоза биллурдан,
Яралибсан гўё бир дарё нурдан,
Нурини нур бўлиб қучолсам, дейман.

Ҳайратда қарайман дил тошиб-тўлиб,
Ундан сув ичганлар қолмайди сўлиб,
Мен ҳам шу дарёда бир тўлқин бўлиб,
Чўллардан сел каби кечолсам, дейман.

Жонларнинг озиғи — сўзнинг ётиғи,
Сўзим бўлсин элнинг қўшиқ ё тиғи,
Кўнглимни титратмас асло ёт йиғи,
Доим хушвақт даврон қучолсам, дейман.

Кўкламда қуйилар не-не ирмоқ, сел,
Тўқайларда кезар елпиб-елпиб ел.
Баҳра олар, қонар ҳам тупроқ, ҳам эл,
Соҳилларда мен ҳам соз чалсам, дейман.

Тўлқинида юз бир қуёш жилоси,
Ҳар қатраси не-не дардлар давоси.
Бўйларида ўсар меҳригиёси,
Мавжига тўш уриб, учолсам, дейман.

Жайҳунмисан, қайдам, ё теран Сайҳун?
Ҳар қалай тошқинсан, жўшқинсан-жўшқин,
Она тупроғингга зарурсан ҳар кун,
Мен ҳам қониб-қониб ичолсам, дейман.

Мақсуд ШАЙХЗОДА
АДИБ ОЙБЕККА

Кечалар илҳомбахш саҳарни кутиб,
Мунаққаш бобларни қоғозга битиб,
Соатни ютқизса, йилларни ютиб,
Сеҳрли сафарлар йўлидан ўтиб,
Аср биносига бир гумбаз қўшиб,
Тиколди ложувард ранглардан адиб.

Бу китоб саҳнида юрар Алишер,
Шеърда — Ардашер, ақли, дили шер.
Севади оламни, армони ҳар он
Бахтли кўрмоқ истар башарнинг юзин,
Маънидан гулдаста дўстларга тутиб,
Элга бағишлади у жўмард адиб.

Шамоллар боғларга ҳаво бағишлар,
Табиблар дардларга даво бағишлар,
Ирмоқлар тупроққа неъмат келтирар,
Муқова китобга зийнат келтирар,
Шоирлар дўстини қутласин, бахайр, деб,
Қаламинг соғ бўлсин, соғ бўл, эй адиб!

Ўлкани тутмишдир Ойбекнинг донги,
Курашда тобланмиш Йўлчининг онги.
Чинор умри насибанг, соғ бўл, эй дўстим,
Самимий юракдан қўлингни қисдим.
Олтмишда эр йигит келбатли адиб,
Етмишдан ошмоқлик бўлғуси насиб,
Саксонда Чимёнда ўйнаб, сакрашиб,
Элу юрт маънавий юкини ташиб,
Шу қутлуғ ёшида дўстимни қутлаб,
Дегайман: “Ҳормагил, эй улуғ адиб!!!”

Абдулла ОРИПОВ
ОЙБЕК ҲАҚИДА ҚЎШИҚ

Қалби пок мардона элнинг сен азиз фарзандисан,
Ганжу мулкка бергисиз эл гавҳари, дилбандисан.

Ҳар калиманг маърифатнинг уфқида ойдек тўлиб,
Эл аро топдинг шараф сен, Устоз Ойбек бўлиб.

Шан ҳаётинг одамийлик хайру софликдан нишон,
Чақнади шеърингда нурли эътиқод бирлан имон.

Гоҳ Навоий суҳбатингда, гоҳ Торобий, Йўлчи гоҳ,
Сен севикли халқим ўғли бегумон, беиштибоҳ.

Хизматингдан, ҳикматингдан элу юрт мангу ризо,
Учмагай, номинг асрлар сўнгидан бергай садо.

Рауф ПАРФИ
ОЙБЕК ХОТИРАСИГА

Тоғлар аро бир ойдин булоқ,
Атрофида шивирлар ўтлоқ.
Булоқда шаън ва собит чирой.
Нур йўлидек ўйлари йироқ,
Сувда мангуликдек сузар ой…

Бироқ, ҳайҳот, бир қуюн келди…
Ойдин булоқ қайга беркинди?!
Қайдадир шаън ва собит чирой?
Фалакларга қарайман энди,
Фалакларда сузиб юрар ой…

Омон МАТЖОН
ОЙБЕК

Сукунат тиллардир.
… Оқшомнинг юлдузли тиллари,
Гулларнинг илтижо тиллари,
Вулқоннинг им-илиқ тиллари.
Сукунат тиллардир.

Тоғларимнинг оғир тош тили,
Кўзнинг киприк тили, ёш тили,
Бутун самовотнинг бош тили
Сукунат тиллардир.

Алангалар, чўғлар шу тилда сўйлар,
Ўйлар, хотиротлар шу тилда сўйлар,
Унут булган зотлар шу тилда сўйлар…
Шу тилни ўйлагим келади.
Шу тилда сўйлагим келади.

Сукунат — шоирнинг сўзлари.
Айта…
олмай…
кетган…
сўзлари.


Муҳаммад РАҲМОН
ОЙБЕК

Бўлолса ҳам қалбингга тилмоч
Қўл — қўл экан, кўз ҳам кўз экан.
Яшар кимдир лутфингга муҳтож,
Сўз ҳам асли ризқу рўз экан.

Изҳор истар муҳаббат, меҳр,
Изҳор истар мендан бу юрак.
Иссиқ нондек уларни ҳозир
Сизга узиб беришим керак.

Кўзларимда унсиз бир нидо,
Ҳаяжонлар жоним қасдида.
Ўлтирибман тилимдан жудо
Бўғриққан қалб рўпарасида.

Менда қолди ҳаққингиз, дўстлар,
Рози бўлинг, дўстларим, энди.
Ёнаяпти ичимда сўзлар,
Димоғимда куйган нон ҳиди!..


Усмон АЗИМ
ОЙБЕКНИНГ УЙ МУЗЕЙИДА ЎҚИЛГАН ШЕЪР


Бу ерга келганда
Ишондим. аниқ —
Ойбекнинг муқаддас остонасида
ёлғон ўлса керак уятдан ёниб,
киролмай шоирнинг шеърхонасига.

Биламан,
бу уйда яшайди ҳамон,
Ойбекнинг қалбидан мерос диёнат.
Амммо келаримда
Ишондим — аён —
шу эшик олдида ўлар хиёнат.