djeguako
667 subscribers
578 photos
188 videos
16 files
85 links
Download Telegram
Badin
73
«История одного экспоната»

Перевязи на детскую люльку (адыг. кушъэпс)

Датировка: начало XX в.
Материал: бархат, хлопчатобумажная ткань.

Кушъэпс – длинная матерчатая полоса, которой завязывают ребенка в люльке. Тупым концом кушъэпс надевается на палочку (кушъэбэщ) и таким образом крепится к люльке (кушъэ). К заостренному концу пришиваетя шнур для завязывания.
Кушъэпс из бархата красного цвета, по контуру окантован материалом черного цвета. Украшен был стилизованным растительным орнаментом (сохранился контур орнамента). Вышивка в технике гладь золотными нитями, о чем свидетельствуют единично сохранившиеся элементы. Подкладка – хлопчатобумажный материал бежевого цвета.

Экспонат был приобретен музеем у гражданки Хатит из аула Бжегокай в 1937 г.


#НациональныйМузейРА
#ИсторияОдногоЭкспоната
52
Из полевых материалов Л.И. Лаврова - Кража яблок и дедовские обычаи.

"О патриархальных чертах адыгейского быта было написано уже немало, поэтому ограничусь лишь несколькими иллюстрациями из лакшукаевской действительности 1929 г.

Однажды вместе с молодым адыгейцем я забрался в чужой сад. Мы перелезли через высокий забор, разобрав на нем колючие ветки сухого терновника, натрясли с дерева яблок, спокойно снова перелезли через забор и поправили ветки терновника. Все это время хозяин издали наблюдал за нами и, может быть, в душе ругал нас, но вслух не произнес ни одного слова, чтобы не прослыть скрягой и нарушителем дедовских обычаев".

Л.И. Лавров. Этнография Кавказа (по полевым материалам 1924-1978 гг.). - Ленинград: Наука, 1982. - С. 15.

Как говорится: "Гум пыкIырэр пэкIэжьы" (пер. Что от сердца дано, то отрастает вновь).

Иллюстрация из книги "Тыркуем ис адыгэхэр. IорыIуатэр" (Адыги живущие в Турции. Фольклор). Художник: Феликс Петуваш.
122
72
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Хьэтӏэхъущокъуэ Мухьэмэд ӏэшэ и уэрэд абазэбзэкӏэ. Песня о знаменитом кабардинском князе Мухамеде ашэ Атажукине, на абхазском языке.
198
Please open Telegram to view this post
VIEW IN TELEGRAM
229
165🍓4
Forwarded from Maraqua (Maraqua)
Уимыlэри зомыхьэри зыщ (thats what my mom said)
Не хранить = не иметь
76🍓1
Ажджэрий и къуэ Кушыку балигъ хъууэ шым щышэсым щыщIидзэри дунейм ехыжыху зауэ фащэр щимыхыу и хэкур ихъумэжу пащтыхьыдзэм езэуащ. И джатэрэ и лIыгъэкIэ зыхэт гупым дзыхь зыхуригъэщIауэ, псоми я щапхъэу, гупышхуэм я дзэпщу, лIыхъужь мышынэу, зауэлI хъыжьэу щытащ.
Кушыкупщ нэхърэ нэхъ шу гъуазэ Iэзэ дзэпщхэм яхэмытауэ къэзыIуэтэжхэм къыжаIэж. Кушыкупщ яхэтащ инэрал Засс и пхъур къэзыдыгъуауэ щытахэм. Ахэр Хъарцыжь Алэ, Щоджэн Шумахуэ, Кушыку сымэт.
«Арысеймэ цIыхушхуэ фызхэм
Зи гугъуфI гущэхэр ямыгъэпсэху,
Ар данапIэ гущэмэ щымыгупсэхут,
Шы кхъаблэ гущэри зи гъэпсэхупIэ,
Аредэ, ди Кушыкупщт.
Апхуэдэпщ гущэри гъуэтыжыгъуейт.
Данэ гущэхэри зи пащIэкIитIри
Шэ фIыцIэжь гущэм кърагъэзэгъщ.
ДанапIэ гущэм хэмызэгъэжыр
Хъанхэ япхъу гущэу КумпIылхъан дахэрщ.
Чэнифасым и дарий фIыцIэр
Лъы нэпс жагъуэм къызогъэгъэф,
Шэ тхъурымбэм хуэдэурэ си куафэ хужьхэри
Секуэфауэ гущэурэ согъэуфIыцI», - щыжиIащ и фызым Кушыку къыщаукIам фыз хьэдагъэм щиуса гъыбзэм.
Ауэ абы и ужькIэ Кушыкупщ и дзэм хэта зауэлIхэм мы уэрэдыр яусащ:
Гъатхэ шухэр дыщызэхыхьэкIэ,
Шу джакIуэр зыкIэлъагъакIуэ,
Арэдэщ, дыкъыщыкIуэжкIэ
ШуукIэр тхуэзыгъэгушхуэ.
Пхъэрышхуэр къыщыткIэлъыкIуэкIэ,
ЛIыхъущхьэр тхуфIэзыгъащIэ.
Мылицэжьурэ кхъуэцхэр зыгъэкIри
ЩхьэцыкIэм зыдыхэбгъыIэт.
Iэпщашэм щызэдеIэжкIэ,
Фоч пэбжкIэ дыкъэзышэж.
Едыджыпщыр зытес трамэр
Фызым ялъагъуу къытхудэзыш.
Шыщмагъырмэ и щIылъэ пшагъуэр
ЗекIуэ шухэм я щIакIуэ къащхъуэт.
Пащтыхьыжьмэ и топ щхъуантIэжьыр
Шы лъабжьэм тхуезыгъэкъутэ.
Дунеижьым и къутэжыгъуэри
Ди нобэм ди нэрылъагъут.
Данэ гущэхэри зи шхуэмылакIэ,
Псы икIыгъуэри къытхуэзыпщытэ.
Iуфэ Iусымэ фи къэзакъ ябгэхэм
ПхъэрынкIэрэ загъэпсэхуж.
Дунеижьмэ къытезна псом
КумпIылхъан гущэри я нэхъ тхьэмыщкIэт.
53
«Уэкъуо джэгуакIуэт. Истамбыл икIыжхэм яхэзэрыхьри ядикIащ. Ауэ куэдрэ щымыIэу къигъэзэжащ.
- Сыт, Уэкъуо, къыщIэбгъэзэжар? Сыт абы щыплъэгъуар? - жаIэу щеупщIым, джэгуакIуэм жиIар мыращ:
- Ягъэпэщащэр я вабдзэщ.
Вагъэбдзумэншэр я хьэсэщ.
МыIэрысэпсыр я фадэщ,
«Къамылыр фощ», - жари къагъавэ.
Я мывэ унэр чэтыщхьэщ,
Я щхьэм сарыкъор фIэмыкI,
Я вакъэм лъапэ пымыт,
Iэгъуапэ пытщи, ирауркъым.
Я псэум я напэр къыщапхэ,
Я пхэм щIакхъуэ Iыхьэр темыкI,
ЗыкIэрымыкIыр цыбыкъщ.
Цыбыкъыр пщампIэм дасэж.
Хъарбызыр пыткIэ къашэч,
Я ашыкыжьыр зи шыпэрыт,
Сэ сыкъагъапцIэри сыкъашащ,
Сыкъэзышам къыхуимыгъэгъукIэ,
Гъуамэр щыкуэд щIыпIэм сыхуейкъым,
Сыкъыщалъхуам сокIуэж, - жысIэри сыкъэкIуэжащ, - яжриIащ Уэкъуо». «Истамбылыжьым имыкIыр щIолIэ, икIар йолIыхь» жызыIари аращ.
32
Forwarded from Maraqua (Maraqua)
мне нравится
«а унэм щӏэсыр»
«ди анэм и нысэр»

ремарка
«Унэ гуащэ»
112
Шапсугский (Черкесский ) кисет , начало 20 века
214
Forwarded from Aratti.Moratti
186
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
Khakhupache Astemr⚡️
18
Forwarded from Maraqua (Maraqua)
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
джэгу
5.02.25
Къуэжей Темыркъан & Егъужокъуэ ӏэминэ
98