Forwarded from Мурат Кумпилов
БзэшIэныгъэлэжь, профессор, кавказовед цIэрыIоу, адыгэ бзэшIэныгъэм зиIахьышхо хэзышIыхьэгъэ КIэрэщэ Зэйнаб къызыхъугъэр илъэсишъэ зэрэхъурэр непэ хэтэгъэунэфыкIы.
Адыгеим ибзылъфыгъэхэмкIэ апэрэу филологие шIэныгъэхэмкIэ доктор ары хъугъэр. ЩытхъуцIэхэу «РСФСР-м шIэныгъэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшху», «Адыгэ Республикэм шIэныгъэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшху» зыфиIохэрэр къыфагъэшъошагъэх, шIэныгъэхэмкIэ Дунэе Адыгэ Академием идействительнэ членэу щытыгъ.
КIэрэщэ Зэйнаб илъэсыбэрэ гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтым Iоф щишIагъ, Адыгэ къэралыгъо университетым щыригъэджагъэх. Адыгабзэм изигъо Iофыгъохэм япхыгъэ научнэ ушэтынхэм ар апылъыгъ, научнэ IофшIэгъи 100-м ехъу къыдигъэкIыгъ. Адыгабзэм изэхэф гущыIалъэрэ адыгабзэм играмматикэрэ зэхэзыгъэуцуагъэхэм ащыщ.
Научнэ IофшIэным дакIоу общественнэ Iофхэми апылъыгъ. Илъэс зэфэшъхьафхэм СССР-м и Апшъэрэ Совет идепутатыгъ, народнэ депутатхэм я Краснодар край, я Адыгэ хэку Советхэм ядепутатыгъ.
Адыгэ къэралыгъо университетым инаучнэ тхылъеджапIэ КIэрэщэ Зэйнаб иунэе тхылъ зэгъэуIугъэхэр чIэлъых. БзэшIэныгъэмкIэ, диалектологиемкIэ, бзитIушIэныгъэмкIэ, ижъырэ славяныбзэмкIэ, урысыбзэмкIэ тхылъ гъотыгъуаехэр ащ хэлъых. Тхылъ минитIум ехъу зыхэхьэрэ коллекцием кавказ бзэшIэныгъэм фэгъэхьыгъэхэри хэлъых.
КIэрэщэ Зэйнаб наукэмкIэ кIэн баеу къыгъэнагъэр адыгэ бзэшIэныгъэм иушэтын тапэкIи лъыгъэкIотэгъэнымкIэ лъэпсэшIу зэрэхъущтым уехъырэхъышэнэу щытэп. Зышъхьамысыжьэу зилъэпкъ фэлэжьэгъэ, ащ ыбзэ, итарихъ, икультурэ афэгумэкIыгъэ ащ фэдэ цIыфхэр зыщыдгъэгъупшэхэ хъущтэп, яшIэжь дгъэлъэпIэн фае.
Адыгеим ибзылъфыгъэхэмкIэ апэрэу филологие шIэныгъэхэмкIэ доктор ары хъугъэр. ЩытхъуцIэхэу «РСФСР-м шIэныгъэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшху», «Адыгэ Республикэм шIэныгъэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшху» зыфиIохэрэр къыфагъэшъошагъэх, шIэныгъэхэмкIэ Дунэе Адыгэ Академием идействительнэ членэу щытыгъ.
КIэрэщэ Зэйнаб илъэсыбэрэ гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтым Iоф щишIагъ, Адыгэ къэралыгъо университетым щыригъэджагъэх. Адыгабзэм изигъо Iофыгъохэм япхыгъэ научнэ ушэтынхэм ар апылъыгъ, научнэ IофшIэгъи 100-м ехъу къыдигъэкIыгъ. Адыгабзэм изэхэф гущыIалъэрэ адыгабзэм играмматикэрэ зэхэзыгъэуцуагъэхэм ащыщ.
Научнэ IофшIэным дакIоу общественнэ Iофхэми апылъыгъ. Илъэс зэфэшъхьафхэм СССР-м и Апшъэрэ Совет идепутатыгъ, народнэ депутатхэм я Краснодар край, я Адыгэ хэку Советхэм ядепутатыгъ.
Адыгэ къэралыгъо университетым инаучнэ тхылъеджапIэ КIэрэщэ Зэйнаб иунэе тхылъ зэгъэуIугъэхэр чIэлъых. БзэшIэныгъэмкIэ, диалектологиемкIэ, бзитIушIэныгъэмкIэ, ижъырэ славяныбзэмкIэ, урысыбзэмкIэ тхылъ гъотыгъуаехэр ащ хэлъых. Тхылъ минитIум ехъу зыхэхьэрэ коллекцием кавказ бзэшIэныгъэм фэгъэхьыгъэхэри хэлъых.
КIэрэщэ Зэйнаб наукэмкIэ кIэн баеу къыгъэнагъэр адыгэ бзэшIэныгъэм иушэтын тапэкIи лъыгъэкIотэгъэнымкIэ лъэпсэшIу зэрэхъущтым уехъырэхъышэнэу щытэп. Зышъхьамысыжьэу зилъэпкъ фэлэжьэгъэ, ащ ыбзэ, итарихъ, икультурэ афэгумэкIыгъэ ащ фэдэ цIыфхэр зыщыдгъэгъупшэхэ хъущтэп, яшIэжь дгъэлъэпIэн фае.
👏5❤3
Лъэрыбжьанэ лъапсэм и къуэпсхэр:
1. Елыркъэш теплъэхэр - ракообразные - Crustacean - Crustacea
2. Бэдж теплъэхэр - паукообразные - Arachnid - Arachnida
3. ХьэпIацIэхэр - насекомые - Insect - Insécta
#Djrz_Псэущхьэ
1. Елыркъэш теплъэхэр - ракообразные - Crustacean - Crustacea
2. Бэдж теплъэхэр - паукообразные - Arachnid - Arachnida
3. ХьэпIацIэхэр - насекомые - Insect - Insécta
#Djrz_Псэущхьэ
🔥6❤3👍1
Щхьагъэ: жэмэщ
КIахэ: чэмэщ
Щыпкъэр: макъкIэ мащIэ дыдэу зэщхьэщыкI нэхъ мыхъумэ, кIахэ къэIукIэри щхьагъэ къэIукIэри зыщ.
УзэрыщIэмэ, узэдощIэ, узэдэщIэмэ, зы уохъу!
#Djrz_ЗыБзэ
КIахэ: чэмэщ
Щыпкъэр: макъкIэ мащIэ дыдэу зэщхьэщыкI нэхъ мыхъумэ, кIахэ къэIукIэри щхьагъэ къэIукIэри зыщ.
УзэрыщIэмэ, узэдощIэ, узэдэщIэмэ, зы уохъу!
#Djrz_ЗыБзэ
❤9
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
ФIэхъус фыдох!
Нобэ #Djrz_Storytelling рубрикэм хэтыр Гуэнгъэпщхэ Ленэщ
Ленэ «Djarez»-м и кIуурсым ди лъэпкъэгъухэр хьэрыпыбзэкIэ адыгэбзэ ирегъаджэ. И хъыбарыр къытхуиIуэтэжащ. ФедаIуэмэ ди гуапэщ!😊
Нобэ #Djrz_Storytelling рубрикэм хэтыр Гуэнгъэпщхэ Ленэщ
Ленэ «Djarez»-м и кIуурсым ди лъэпкъэгъухэр хьэрыпыбзэкIэ адыгэбзэ ирегъаджэ. И хъыбарыр къытхуиIуэтэжащ. ФедаIуэмэ ди гуапэщ!😊
❤15👍2🔥2
ПкъырыкIуэ лъапсэм и къуэпсхэр:
1. Щхьэпкъыджэхэр - бесчерепные - Cephalochordata - Acrania
2. Бдзэхэр/бдзэжьейхэр - рыбы - Fish - Pisces
3. ЩIыпсырыкIуэхэр - амфибии - Amphibian - Amphibia
4. Хьэфтырыпщхэр - рептилии - Reptile - Reptilia
5. Къуалэбзухэр - птицы - Bird - Aves
6. ШэрыпIхэр - млекопитающие - Mammal - Mammalia
#Djrz_Псэущхьэ
1. Щхьэпкъыджэхэр - бесчерепные - Cephalochordata - Acrania
2. Бдзэхэр/бдзэжьейхэр - рыбы - Fish - Pisces
3. ЩIыпсырыкIуэхэр - амфибии - Amphibian - Amphibia
4. Хьэфтырыпщхэр - рептилии - Reptile - Reptilia
5. Къуалэбзухэр - птицы - Bird - Aves
6. ШэрыпIхэр - млекопитающие - Mammal - Mammalia
#Djrz_Псэущхьэ
👍10❤5
Щхьагъэ: лэгъунэ
КIахэ: лэгъун
Щыпкъэр: кIахэ къэIукIэри щхьагъэ къэIукIэри зыщ - адыгэбзэщ.
УзэрыщIэмэ, узэдощIэ, узэдэщIэмэ, зы уохъу!
#Djrz_ЗыБзэ
КIахэ: лэгъун
Щыпкъэр: кIахэ къэIукIэри щхьагъэ къэIукIэри зыщ - адыгэбзэщ.
УзэрыщIэмэ, узэдощIэ, узэдэщIэмэ, зы уохъу!
#Djrz_ЗыБзэ
👍7❤3
Щхьагъэ: пщэфIапIэ, лэгъунлей
КIахэ: пщэрыхьапI
Щыпкъэр: псалъу хъуар зэмыфэгъущ, ди зэхуэдэ адыгэбзэщ.
УзэрыщIэмэ, узэдощIэ, узэдэщIэмэ, зы уохъу!
#Djrz_ЗыБзэ
КIахэ: пщэрыхьапI
Щыпкъэр: псалъу хъуар зэмыфэгъущ, ди зэхуэдэ адыгэбзэщ.
УзэрыщIэмэ, узэдощIэ, узэдэщIэмэ, зы уохъу!
#Djrz_ЗыБзэ
❤5🔥3
Бдзэжьей къуэпсым и щылъхухэр:
1. Хъыщтыпкъ бдзэжьейхэр - хрящевые рыбы - Chondrichthyes - Chondrichthyes
2. Къупщхьэпкъ бдзэжьейхэр - костистые рыбы - Teleost- Teleostei
#Djrz_Псэущхьэ
1. Хъыщтыпкъ бдзэжьейхэр - хрящевые рыбы - Chondrichthyes - Chondrichthyes
2. Къупщхьэпкъ бдзэжьейхэр - костистые рыбы - Teleost- Teleostei
#Djrz_Псэущхьэ
👍5❤2
Зы мащIэкIэ узэщIэIэбэжмэ, НИУ «ВШЭ»-м щыщ лингвист Ландер Юрий ди хьэщIат. Нэхъыбэу дыщIызэхуэзар адыгэбзэм и корпIусыращ (зыгуэркIэ бзэ корпIусыр зиIысыр фымыщIэмэ, «корпусная лингвистика» е «corpus linguistics» жыфIи фылъыхъуэ). Юрэрэ и гупымрэ ипэIуэкIэ кIахэ адыгэбзэм и корпIусыр ящIат, иджы дызэгъусэу къэбэрдей диэлектым ейм иужь дихьэмэ тфIэигъуэщ.
НобэкIэ нэхъ лъэщу дызыпылъыр адыгэбзэкIэ тха текстхэр куэду зэхуэхьэсынырщ. Абы щхьэкIэ зы илъэсым щIигъуауэ тхылъхэр скан дощI, текстхэр прэграмэкIэ къытыдохри, щыуагъэу хэтыр дыриплъэжурэ зыдогъэзэхуэж. Щыуагъэ къыщIыхэкIыр скан щIа файлым тет текстыр прэграмэм къыщытыриджыкIкIэ симвэл, тхыпкъ псори захуэу къыхуэлъагъукъым -«м»-р «н»-уэ къыщохъу, «э»-р, «а»-уэ, н. къ. ЗэIуэхущIэгъухэм, зэныбжьэгъухэм тхылъхэр зэхуэдугуэшурэ щIыдоджыкIыж.
ЩIэныр щIэншэщ, зыщIэр мащIэщ. Аращи, «Djarez»-м щIыхьэху доублэ. ФымыпIащIэурэ адыгэбзэкIэ тха тхылъ зэвгъэзэхуэжыну фыхущIыхьэнумэ, фыкъытхуэтхэ. ⬇️
УзэрыщIэмэ - узэдощIэ, узэдэщIэмэ – зы уохъу.
НобэкIэ нэхъ лъэщу дызыпылъыр адыгэбзэкIэ тха текстхэр куэду зэхуэхьэсынырщ. Абы щхьэкIэ зы илъэсым щIигъуауэ тхылъхэр скан дощI, текстхэр прэграмэкIэ къытыдохри, щыуагъэу хэтыр дыриплъэжурэ зыдогъэзэхуэж. Щыуагъэ къыщIыхэкIыр скан щIа файлым тет текстыр прэграмэм къыщытыриджыкIкIэ симвэл, тхыпкъ псори захуэу къыхуэлъагъукъым -«м»-р «н»-уэ къыщохъу, «э»-р, «а»-уэ, н. къ. ЗэIуэхущIэгъухэм, зэныбжьэгъухэм тхылъхэр зэхуэдугуэшурэ щIыдоджыкIыж.
ЩIэныр щIэншэщ, зыщIэр мащIэщ. Аращи, «Djarez»-м щIыхьэху доублэ. ФымыпIащIэурэ адыгэбзэкIэ тха тхылъ зэвгъэзэхуэжыну фыхущIыхьэнумэ, фыкъытхуэтхэ. ⬇️
УзэрыщIэмэ - узэдощIэ, узэдэщIэмэ – зы уохъу.
❤9👍2
«Djarez»-м шIыхьаф тэублэ
БэмышIэу НИУ «ВШЭ-м» щыщ лингвистэу Юрий Ландер тихьэкIагъ. ТызфызэIукIагъэр адыгабзэм икорпус ары (зыгорэкIэ бзэ корпусыр зыщыщыр шъумышIэмэ, «корпусная лингвистика» е «corpus linguistics» ишъутхи, шъулъыхъу). Юрэрэ икупрэ ыпэкIэ кIахэ адыгабзэм икорпус ашIыгъ, джы тызэгъусэу къэбэртэе диалектым ием ыуж тихьэмэ тшIоигъу.
НепэкIэ нахь лъэшэу тызпылъыр адыгабзэкIэ тхыгъэ текстхэр тыугъоинхэр ары. Ащ пае зы илъэс хъугъэу тхылъхэр скан тэшIых, текстхэр программэмкIэ къитэхых, хэукъоныгъэу хэтхэр тырыплъэжьызэ тэгъэтэрэзыжьых. Хэукъоныгъэхэр къызкIыхэкIхэрэр, скан шIыгъэ файлым тет текстыр программэм къызытыриджыжькIэ символхэр, тхыпкъхэр тэрэзэу къыфэлъэгъухэрэп – «м»-р «н»-у къыщэхъу, «э»-р, «а»-у ыкIи нэмыкIхэр. ЗэIофшIэгъухэм, зэныбджэгъухэм тхылъхэр зэфэдгощхэзэ кIэтэджыкIыжьых.
ШIэныр шIэнчъэ, зышIырэр макIэ. Арышъ, «Djarez»-мкIэ шIыхьаф тэублэ. АдыгабзэкIэ тхыгъэ тхылъхэр зэжъугъэзэфэжьын шъулъэкIыщтмэ, шъумыукIытэу шъукъатх.
Узэдэлажьэмэ - узэрэшIэ, узэрашIэмэ - зы охъу.
БэмышIэу НИУ «ВШЭ-м» щыщ лингвистэу Юрий Ландер тихьэкIагъ. ТызфызэIукIагъэр адыгабзэм икорпус ары (зыгорэкIэ бзэ корпусыр зыщыщыр шъумышIэмэ, «корпусная лингвистика» е «corpus linguistics» ишъутхи, шъулъыхъу). Юрэрэ икупрэ ыпэкIэ кIахэ адыгабзэм икорпус ашIыгъ, джы тызэгъусэу къэбэртэе диалектым ием ыуж тихьэмэ тшIоигъу.
НепэкIэ нахь лъэшэу тызпылъыр адыгабзэкIэ тхыгъэ текстхэр тыугъоинхэр ары. Ащ пае зы илъэс хъугъэу тхылъхэр скан тэшIых, текстхэр программэмкIэ къитэхых, хэукъоныгъэу хэтхэр тырыплъэжьызэ тэгъэтэрэзыжьых. Хэукъоныгъэхэр къызкIыхэкIхэрэр, скан шIыгъэ файлым тет текстыр программэм къызытыриджыжькIэ символхэр, тхыпкъхэр тэрэзэу къыфэлъэгъухэрэп – «м»-р «н»-у къыщэхъу, «э»-р, «а»-у ыкIи нэмыкIхэр. ЗэIофшIэгъухэм, зэныбджэгъухэм тхылъхэр зэфэдгощхэзэ кIэтэджыкIыжьых.
ШIэныр шIэнчъэ, зышIырэр макIэ. Арышъ, «Djarez»-мкIэ шIыхьаф тэублэ. АдыгабзэкIэ тхыгъэ тхылъхэр зэжъугъэзэфэжьын шъулъэкIыщтмэ, шъумыукIытэу шъукъатх.
Узэдэлажьэмэ - узэрэшIэ, узэрашIэмэ - зы охъу.
❤6👍2
Forwarded from Джэрпэджэжь / Yankı/الصدى
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
Адыгабзэм идиалектхэм ащыщэу кlэмгуер литературабзэм сыда нахь пэблагъэу зыкlалъытэрэр, игъэпсыкlэ сыд фэда? Кlэмгуе диалектым иушэтынкlэ сыда къуаджэу Джамбэчые къызкlыхахыгъэр?
Мыхэм ыкlи нэмыкl упчlэхэм джэуап къаретыжьы шlэныгъэлэжьэу, филологие шlэныгъэхэмкlэ докторэу Унэрэкъо Рае.
Çerkesçe dialektlerinde Çemguyabze neden yazın-literatür diline yakın sayılıyor, yapısı nasıl? Çemguyabzenin araştırılmasında neden Cambeçıye köyü seçildi? Bu ve benzeri soruları biliminsanı filoloji bilimdalında Dr. Wunereko Raye cevaplıyor.
لماذا تعتبر لهجة الچمغوي هي أقرب اللهجات الى اللغه الشركسيه الأدبيه ؟
كيف تكوينها ؟
لماذا تم إختيار قريه جامپچي لدراسة لهجة الچمغوي ؟
هذه الأسئله و غيرها نجد إجاباتها عند الباحثه في فقه اللغه الدكتوره «رايا ونه روقه».
Мыхэм ыкlи нэмыкl упчlэхэм джэуап къаретыжьы шlэныгъэлэжьэу, филологие шlэныгъэхэмкlэ докторэу Унэрэкъо Рае.
Çerkesçe dialektlerinde Çemguyabze neden yazın-literatür diline yakın sayılıyor, yapısı nasıl? Çemguyabzenin araştırılmasında neden Cambeçıye köyü seçildi? Bu ve benzeri soruları biliminsanı filoloji bilimdalında Dr. Wunereko Raye cevaplıyor.
لماذا تعتبر لهجة الچمغوي هي أقرب اللهجات الى اللغه الشركسيه الأدبيه ؟
كيف تكوينها ؟
لماذا تم إختيار قريه جامپچي لدراسة لهجة الچمغوي ؟
هذه الأسئله و غيرها نجد إجاباتها عند الباحثه في فقه اللغه الدكتوره «رايا ونه روقه».
❤6👍6
Щхьагъэ: мэлэщ
КIахэ: мэлэщ
Щыпкъэр: кIахэ къэIукIэхэри щхьагъэ къэIукIэри зэщхьыркъэпсщ.
УзэрыщIэмэ, узэдощIэ, узэдэщIэмэ, зы уохъу!
#Djrz_ЗыБзэ
КIахэ: мэлэщ
Щыпкъэр: кIахэ къэIукIэхэри щхьагъэ къэIукIэри зэщхьыркъэпсщ.
УзэрыщIэмэ, узэдощIэ, узэдэщIэмэ, зы уохъу!
#Djrz_ЗыБзэ
❤5👍2