«ЗылIым Iуэхуищ евмыт»

Iузунейлэ адыгэ къуажэхэм къуажэ Iуэхухэр зэригъакIуэуэ нэхъыщхьэуэ цIыхуищ дэсу щытащ: мухътаркIэ зэджэ къуажэ унафэщIыр, ефэндыр, зыри къуажэ хъумакIуэр. Къуажэ унафэщIыр пIалъэкIэрэ Iэ IэткIэ хашти къуажэмрэ къэралыгъуэмрэ зэпызыщIэ Iуэхухэр зэригъакIуэт. Къуажэ ефэндым нэмэз яригъэщIу, диным пылъ нэгъуэщI Iуэхухэр зэригъакIуэуэ щытт, къуажэ хъумакIуэми губгъэм ит мэкъу-мэшхэр ихъумэт, Iэщхэм зэхыримгъэутэу.

Зы махуэ гуэрэ зы хъыбар щыIуащ жылагъуэм: Къунашхьэблэ и ефэндымрэ и унэфэщIымрэ я лъакъуэр къутащ, къуажэм и мэкъу-мэш хъумакIуэри яхэту, жари. Зэхэзыхахэм «Iэхъу, ар дау хъун?!» - жари ягъэщIэгъуащ - «щыми зэуэ я лъакъуэр къутэу» жари куэдым ар я фIэщ хъуакъым.
Къунашхьэблэ Хьэж ИсуфкIэ еджэу зы лIы зэкIэлъыкIуэ дэст, жылагъуэм щыцIэрыIуэу. Хьэж Исуф къуажэм и унафэщIт, икIи и ефэндыт, икIикI и хъумакIуэт. Зы махуэ гуэрэ мэкъу-мэшым кIэлъыплъыну губгъуэм кIуауэ къэкIуэжрэ пэт зытес шым къохуэхри и лъакъуэр екъутэ. Ерагъыуэ къотэджыж и шым зыкъытыредзэжри, и унэм къокIуэж.

Исуф и лъакъуэр шхауэ пIэм къыхэнат дахэдахэуэ Iуэхуи дэлъи хуэмыщIэжу. Къуажэ Iуэхухэр зэрыщыту къэнат унафэ зыщIын ямыгъуэту, нэмэз язгъэщIын ямыIэу, мэкъу-мэшыр зыхъумэн щымыIэжу.

Къуажэм цIыхуищыми я лъакъуэр къутащ жаIэуэ гушыIэуэ а хъыбарыр щIагъэIуар арат. Исуф и лъакъуэ къутар хъужыху къуажэр икъукIэ гугъу ехьащ, ауэ абы иужькIэй Iуэхуищ зылI ипщэ иралъхьакъым, Iуэху зэрыз цIыху зэрызым ирата фIэкIа.

Тэгъулан Екъуб

#Djrz_Гъуазэрытхэ

@astemrism «Djarez»-м и Адыгэбзэ кIуурсым хуэщIа сурэтхэм йолэжь

Пшыналъэр: КIытхэ Тимур

«Нартхэмрэ спы цIыкIухэмрэ»

Нартымэ ялъэхъаны тэ тилъэныкъо иныжъхэри спы цIыкIухэри исыгъэх. Иныжъым ыпэ къикIырэ жьым спы цIыкIур зэрилъасэщтыгъ.

— Сы пшIэрэр? — иныжъым ыIощтыгъ.
Бэщ сштэны, сыоон сихьисап! — спы цIыкIум зиIокIэ, адырэм кIаIэщтыгъ.

Иныжъхэр лъэшэу къэрабгъэщтыгъэх.

#Djrz_IуэрыIуатэ

Щхьагъэ: жьэгу
КIахэ: джэныкъу

Щыпкъэр: кIахэ къэIукIэри щхьагъэ къэIукIэри - адыгэбзэщ. ТIури пщIэмэ, зепхьэмэ фIыщ, дэгъуэщ.

УзэрыщIэмэ, узэдощIэ, узэдэщIэмэ, зы уохъу!

#Djrz_ЗыБзэ

«Иужьырей къафэ»

Иужьрей къафэр иуха нэужь утыкум ит щIалэхэм язым Кэзибан иIыгъ пшынэ плъыжьыр къыIырихри зы лъэныкъуэкIэ уващ. Кэзибан жэщ псом и закъуэпцIий джэгу яригъэщIа пэтрэ зи езэша хуэду щыттэкъым. Пшынэр игъэтIылъа нэужь зыхэт хъыджэбз гупым къыхэкIри тIэкIу ипэкIэ уващ. ИкъукIэ зыщыгугъыжу а фэр тетт. Ныщхьэбэ къэхъуа псом нэужь абы жиIэнум чэтым щIэт зэпсори хуэпабгъэт. Сыту пIэрэт Кэзибан иджы жиIэнур? Щым джэдыкIампIэ жыхуаIэм хуэдэуэ, цIыхур щIэубауэ зыщIэт чэтым макъ зыри щызэхэпхтэкъым.

ЛIот нытIэ жэщ джэгу щащI чэтым ныжэбэ къыщIэхъухьар?

Уэрдым Кэзибан хъыджэбз псыгъуэ кIыхь къамылыфэт. Ибг псыгъуэм къекIуэкI дыжьын бгырыпхымрэ и лъапэм къэс дыщэпскIэ гъэщIэрэщIа и бохуцей кIыхьымрэ узэIэпишэт, апхуэдизкIэ дахэти. Щыгъын дынкIэ Iэзэти, и бохуцейхэри езбы идыжт, езбы хидыкIыжт…

Тхыгъэр «Djarez»-м и ВКонтакте-м къыщыпыдощэ - https://vk.com/djarez.club

#Djrz_Гъуазэрытхэ

«Натрыф» зыкIаIуагъэр

Нартхэр иныгъэх, кIочIэшхуагъэх, пелыуаныгъэх. ЗэонымкIи IофшIэнымкIи бэлахьэу щытыгъэх. ЗэраIорэмкIи ахэр ары тэ тызытекIыгъэр. Нартхэм яшIугъоу, лажьэмэ шхэжьхэу, хасэхэр ашIыхэмэ санэм ешъохэу, хъохъу шIагъохэр къаIохэу щытыгъэх. Арэущтэу яшIугъоу зэхъум, тхьэм елъэIугъэх нартхэр:

— Тэ тыбгъэкIодыщтыми тцIэ рыраIожьынэу, агу тыкъырыкIыжьынэу, шхыни тфэхъунэу лэжьыгъэ горэ къытфэгъэкI — аIуи.

Арыти, тхьэм нартхэр зэрэлъагэм фэдэу лъагэу, итеплъэкIи ахэр угу къыгъэкIыжьынхэу шъхьэхэр готхэу, шъхьэмэ цэхэр атетыжьэу къыгъэкIыгъ. Ащ нартмэ «нартфыгъу» раIуагъ, ежьмэ а лъэхъаным фыгъор ащIэу щытыгъэти.

Арары «натрыф» зытраIукIынэу хъугъэр!

#Djrz_IуэрыIуатэ

Ди гуапэу дауэдапщэм хэтынухэр фи пащхьэ идолъхьэ 💚

Бэчхэ Азэмэтрэ Беслъэнейхэ Ренатэрэ, Тхьэкӏумащӏэхэ Аслъэн, Хьэхъупащӏэхэ Амырхъан, Щокъуийхэ Мурат, Къуэдзхэ Залым, Хьэтыхъухэ Аскэр, Мэремыкъуэхэ Резуан, ӏэбейхэ Рустам, Теунэхэ Джэмал, Теркъулхэ Астемыр, Гъукӏэхэ Ислъам (Къэбэрдей гуп), Щӏанкӏэхэ Темырлан, Иуанхэ Бетӏал, Хьэхъупащӏэхэ Астемир.

Езыгъэкуэкӏыныр Нэхущхэ Тимурщ


@nahush07
@betal_ivanov
@aza_bek
@azabekirenata
@amirkhankhavpachev
@aslan_thakumachev_
@rezuan_maremukov
@abaev_rustam07
@zalim_kodz_
@islam_gukov
@kabardey_gup
@jamal_teunov
@muratshokuev_
@astemir.terkulov
@shankov_temirlan
@asker_khatukhov_official_
@astemr.ism

Нобэ адыгэм ди ныпгъэфIэжщ!

УэщIыр щыIэху ди ныпымрэ лъэпкъымрэ зэщIыгъурэ зэдэщIу щыIэну дохъуахъуэ!

Адыгэ ныпыр мэпсалъэ, мэхасэри мэхабзэ!

СыщхъуантIэурэ, Адыгэ Хэкужьым сринэщэнэщ!
СыщхъуантIагъэмэ, гъащIэм, гъатхэм, щIалэгъуэм, бэгъуэным сыхуонэщэнэ.
Бжыгъэ гъэнэхуаурэ "ПЩЫКIУТIЫР" Iэпкълъэпкъ зэкIуж узыншэм и нэщэнэщ.
Си вагъуэ пщыкIутIырщи, АДЫГЭ ЛЪЭПКЪЫЩХЬЭР зэдэурэ зэкIужу щыIэным и нэщэнэщ.
Хабзэгъэнэхуаурэ си "ЩЫ"-рамэ, уэщIым и мафIэ жылэм, жьы жылэм, псы жылэм я нэщэнэщ.
Шабзэмэ - адыгэ лIыхъущхьэм и нэщэнэфIщи,
Си шабзэшищыр хуитыныгъэм, захуагъэм, щыпкъагъэм я нэщэнэщ.
Дыщэурэ си дыщафэзэрылэр дыгъэм, нэхугъэм, лъэщыгъэм я пкъыдэщI-фэдэщIи.

«Нартым унэ зыкIимышIыгъэр»

Нахьыпэм нартымэ илъэс 300—400-хэр агъашIэтыгъэ. Арыти, зы нарт горэм ылъэси 150-рэ нахь ымыгъэшIэнэу Усэрэжъ къызыреIом:

— Ащ нахь сымыгъэшIэтмэ унэ сшIыщтэп, — ыIуи унэ ышIыгъагъэп.

#Djrz_IуэрыIуатэ

ВакIуэдэкI

@astemrism

МэкъумэшыщIэр, Iэхъуэшыхъуэр гъэм йохъуэхъу

Нобэ гъатхэщ, гъалъхуэщ!
Сохъуахъуэ, сотхьэлъэIу:
Ди тхьэу, Тхьэшхуэ!
Дыгъэпсым, уэсэпсым,
Псы уэрым дыщомыгъащIэ.
Мэшрэ гъэшкIэ, хьэсэрэ гъасэкIэ къытхуэупсэ.

УэщI къэщIу псэхэр къызыхэхъукI.
Псэущхьэхэу:
ХьэкIэри кхъуэкIэри,
Къуалэри бзури,
Хьэпщри хупщри,
Псыхэсри псыхупщри,
Гъуди бадзи,
ЦIыври цIутIри,
ХьэпIацIэри хъумпIэцIэджри,
Къакъэри кIэцIри,
ЦIыху цIыкIури
Псырэ шхынкIэ иригъэкъу.

Ди хъушэхэу:
Iэщыр, Iэбгъэр,
IэщIэ – выщIэр, щIэжьейхэр,
ХакIуапщIэ жэрыбэр гъэбагъуэ.
БжьэкъэпщIыр гъэбати,
Фо хьэкIуэкIэ къыдэтэ.

Адырейуэ:
Ди щIыр гъэтIэпI,
Ди щIанэр гъэкIыр.
Гъагъэ, гъавэ,
Гъуэмылэ, мэкъумылэ,
Жылэ, шхылэ
куэду къэдгъэлэжь.

БатIхэ МатIэ и къуэ Хьэбас (Къылышбий хьэблэ 12.03.1928гъ. къыщалъхуащ) 1996 гъэм, гъатхэ мазэу хъуахъуэу зэхэсхри, нобэр къыздэсым гукIэ къесхьэкIащ. И хьэдэрыхэ дахэ ухъу!

Думэныщхэ Iэулэдин

Гъэгъащхьэтыхь

Пасэрей адыгэм игъэлъэпIа дауэдапщэхэм ящыщ зыщ гъэгъащхьэтыхьыр.

АтIэ, кIыхьым и кIэщIыр аращи… БэлигъыпIэ иувэ щIалэщIэхэм хъуромэ дауэдапщэр (гъатхэпэм и 21-22-хэм) зэрращIэкIым хуэдэ дыдэу, пасэрейм щыгъуэ бэлигъыпIэ иувэ, зи джэгу хыхьэгъуэ хъуа пщащэ цIыкIухэр хъыджэбзыгъэм хашэрт, хуагъасэрт, хуаущийрт, дауэдапщи иращIэкIыжырт. Гъатхэм, мэлыжьыхьым и тIощIхэм щегъэжьауэ накъыгъэм и тIощIхэм нэсыхункIэ щIыпIэ хэхам (псалъэм папщIэ, ди Адыгеижьым ШапсыгъымкIэ щегъэжьауэ Мэздэгу лъэныкъуэмкIэ Къурей губгъуэжьым нэсыху) и уафэщIыкIэм елъытакIэрэ жылэ, хьэблэ, къуажэ къэсыху нэхъ къыщезэгъ махуэм хабзэр ягъэзащIэт.

Дауэдапщэм и къекIуэкIыкIэр арати, зы къуажэ, зы хьэблэ щыщ зэныбжь пщащэ цIыкIухэр хъыджэбз нэхъыжьыIуи яхэту зэхуашэсырти, гуимэкIэ хъуромэм хэта щIалэщIэ шу гъусэ гупым мэз лъапэ зэщIэгъэгъам нагъэсырт. Гъатхэ псыхыхьэри гъэгъащхьэтыхь уэрэд-уджри абдеж къыщекIуэкIырт…

Щапхъэ мащIэ:

Гъатхэ псыхыхьэ къебжэкI.
«ТхьэщIагъэ гъатхэ,
Псыхыхьэ махуэ,
Си узри, си бзаджэри
Ныджэм къытиунэ».

Гъэгъащхьэ къебжэкI.
«Уей, Уей,
Уэ гъэгъащхьэ умэ,
ГъащIэр зыгъэдахэ,
МыщIэплъыр зи нэвагъуэ,
Дэнагъуэр зи къэухь,
Мэ дахэу къыпхуэщхьэлъэ,
Бгыщхьэ уэсу нэхунэ,
Махуэм къытхуэупсэ,
Жэщым зыгъэпсэху,
Нэхум къыддэтэдж».

ЕтIанэгъэ пIалъэ фIыкIэ дызэхузэ!

«Щхьэмыгъэуз»

1968 гъэм си шынэхъыжъ дыдэм къыщыхуэтшэм къатшэ нысэм, Егъэн Расим и пхъум я унагъуэр Iэнкэра къалэм дэсти, нысашэр абы щытщIын хуей хъуат.

ЩIымахуэт, нобэ хуэду шылэ мазэм диту, иджы хуэдэтэкъым нытIэ абы щыгъуэ щIымахуэхэр - нэхъ ткIийт икIи зыщIыпIэ уикIыу зыщIыпIэ укIуэныр нэхъ къыин хъурт, ауэ нысашэ щыуиIэкIэ умыкIуэнри Iэмалыншэт. Сытми, си шынэхьыжьымрэ сэрэ - зэшхэм нэхъыщIитIыр си адэшхуэ дыкъыбгъэдагъанэри унагъуэр зэрыщыту нысашэм Iэнкэра кIуащ.

Ди нэр къижрэ ди нэр къикIыу ди закъуэпцIий унэм дкъыщIэнат ауэ «щхьэмыгъэуз» къытхуагъэнат, си анэм джэдитI тхуиукIщ бжьыныхукIэ иушийри пхъуантэм дилъхьат. Джэд гъэвар щхьэмыгъэуз тхуэхъуат, ауэ ди гури ди псэри нысащэмкIэ щыIэт.

А льэхъанэм адыгэхэм къалэхэми джэгу щIащIу къырагъэжъати салон джэгу жаIэт ахэм щхьэкIэ, а ди нысашэри «салон джэгу ящIащ» жаIэурэ зыкъомрэ ягъэхъыбарыжащ, зэш нэхьыщIитIми щхьэмыгъэузыр дигу къинэжащ.

#Djrz_Гъуазэрытхэ