Мэл гъэхъуным епха щIыхьэху Iэнэхэр
Мэл гъэхъуныр ижь лъандэрэ адыгэм къадекIуэкI хабзэжьхэм ящыщщ. Мэлым и цыр, и лыр, и фэр къагъэщхьэпэкIэрэ псэукIэр куэду ирирагъэфIэкIуащ. ЖыIэпхъэщ, адыгэм езым къекIуну мэл лъэпкъыфIи къигъэхъуауэ зэриIэжар. Пасэрейм щыгъуэ мэлхэр къуажэ кIуэцIым дагъыхьэртэкъым (къуажэр къабзэлъабзэу щытын папщIэ), атIэ къуажэм пэIэщIэу губгъуэм мэлэщхэр щаухуэрти, абы щаIыгът. Мэлыцым унэ хьэпшып, щыгъыныпхъэхэр куэду къыхащIыкIырт:
гъатхэ бацэр уэншэкум иралъхьэрт, цылъэпэд, цыджанэ, цыхъар IэлъэщI, упщIэ, упщIэ пыIэ хуэдэхэр къыхащIыкIырт;
бжьыхьэцми щIакIуапхъэ, упщIэфI, цеипхъэ (щэкI), цыпыIэ, Iэлъэ, упщIэ лъей хуэдэхэр къыхахырт.
Мэлыфэ гъэтэджами джэдыгу кIэщI, цеикIэ джэдыгу, хъурыфэ джэдыгу, дыжь джэдыгу, дыжь пыIэ, хъурыфэ пыIэ, дыжь лъей, хъурыфэ лъей, къущхьэ лъей, джэдыгу Iэлъэ хуэдэхэр къыхащIыкIырт.
#Djrz_Iэнэ
Мэл гъэхъуныр ижь лъандэрэ адыгэм къадекIуэкI хабзэжьхэм ящыщщ. Мэлым и цыр, и лыр, и фэр къагъэщхьэпэкIэрэ псэукIэр куэду ирирагъэфIэкIуащ. ЖыIэпхъэщ, адыгэм езым къекIуну мэл лъэпкъыфIи къигъэхъуауэ зэриIэжар. Пасэрейм щыгъуэ мэлхэр къуажэ кIуэцIым дагъыхьэртэкъым (къуажэр къабзэлъабзэу щытын папщIэ), атIэ къуажэм пэIэщIэу губгъуэм мэлэщхэр щаухуэрти, абы щаIыгът. Мэлыцым унэ хьэпшып, щыгъыныпхъэхэр куэду къыхащIыкIырт:
гъатхэ бацэр уэншэкум иралъхьэрт, цылъэпэд, цыджанэ, цыхъар IэлъэщI, упщIэ, упщIэ пыIэ хуэдэхэр къыхащIыкIырт;
бжьыхьэцми щIакIуапхъэ, упщIэфI, цеипхъэ (щэкI), цыпыIэ, Iэлъэ, упщIэ лъей хуэдэхэр къыхахырт.
Мэлыфэ гъэтэджами джэдыгу кIэщI, цеикIэ джэдыгу, хъурыфэ джэдыгу, дыжь джэдыгу, дыжь пыIэ, хъурыфэ пыIэ, дыжь лъей, хъурыфэ лъей, къущхьэ лъей, джэдыгу Iэлъэ хуэдэхэр къыхащIыкIырт.
#Djrz_Iэнэ
❤3
«НЭГЪУЕЙ ХЬЭЖ-УЭСМЭН»
Нэгъуей Хьэж-Уэсмэн зауэм кIуэну къуажэм дэкIа шу 96-м яхэтт, унагъуэм и щIалэ закъуэт, къызэришэри зы лъэс ирикъуа къудейт.
Къуажэ шу гупыр, Узуняйлэ адыгэ къуажэхэм къикIа адрей шухэм яхыхьэри, 1914 гъэм къуэкIыпIэ лъэныкъуэм къыщызэщIэплъа зауэм кIуащ.
А лъэныкъуэм щекIуэкIа зауэм илъэситI икIури, иужьым, щиухым, абы къела дзэлIхэр зы мафIэгу ирагъэтIысхьэри къухьэпIэмкIэ Тыркум и адрей лъэныкъуэм щекIуэкI зауэм ягъэкIуэну ирагъажьэ.
Хьэж-Уэсмэни а мафIэгум ирагъэтIысхьахэм яхэтт, гупыр зы зауэм щагъэзэуауэ адрей зауэм яхут, жэшитI-махуитIкIэ мыувыIэуэ гъуэгу ирикIуа мафIэгур Шаркъышлэ къыщысым, тIэкIу мэувыIэ.
Шаркъышлэ жылагъуэр Узуняйлэ къыбгъурыту, адыгэхэр кIуэ зэпыту, и губгъуэхэм шы щытесу апхуэдэт. Хьэж-Уэсмэн абы къызэрысу губгъуэхэр къецIыхужри, и къуажэ пэгъунэгъуу зэрыщытыр къещIэ…⬇️
Тхыгъэр и кӏыхьагъкӏэ ВКонтакте-м щыӏэ ди «Djarez Club» напэкӏуэцӏым щывгъуэтыфынщ - https://vk.com/wall-91320497_5007
#Djrz_Гъуазэрытхэ
Нэгъуей Хьэж-Уэсмэн зауэм кIуэну къуажэм дэкIа шу 96-м яхэтт, унагъуэм и щIалэ закъуэт, къызэришэри зы лъэс ирикъуа къудейт.
Къуажэ шу гупыр, Узуняйлэ адыгэ къуажэхэм къикIа адрей шухэм яхыхьэри, 1914 гъэм къуэкIыпIэ лъэныкъуэм къыщызэщIэплъа зауэм кIуащ.
А лъэныкъуэм щекIуэкIа зауэм илъэситI икIури, иужьым, щиухым, абы къела дзэлIхэр зы мафIэгу ирагъэтIысхьэри къухьэпIэмкIэ Тыркум и адрей лъэныкъуэм щекIуэкI зауэм ягъэкIуэну ирагъажьэ.
Хьэж-Уэсмэни а мафIэгум ирагъэтIысхьахэм яхэтт, гупыр зы зауэм щагъэзэуауэ адрей зауэм яхут, жэшитI-махуитIкIэ мыувыIэуэ гъуэгу ирикIуа мафIэгур Шаркъышлэ къыщысым, тIэкIу мэувыIэ.
Шаркъышлэ жылагъуэр Узуняйлэ къыбгъурыту, адыгэхэр кIуэ зэпыту, и губгъуэхэм шы щытесу апхуэдэт. Хьэж-Уэсмэн абы къызэрысу губгъуэхэр къецIыхужри, и къуажэ пэгъунэгъуу зэрыщытыр къещIэ…⬇️
Тхыгъэр и кӏыхьагъкӏэ ВКонтакте-м щыӏэ ди «Djarez Club» напэкӏуэцӏым щывгъуэтыфынщ - https://vk.com/wall-91320497_5007
#Djrz_Гъуазэрытхэ
❤2👏2
«БЫГЪУРБАЩ»
XIX-нэ лIэщIыгъуэм и кIэуххэм адыгэхэр Тыркум къыщыкIуам, Уэсмэным и пащтыхьуэ тетыр СулътIан Абдулхьэзизти, «Азизие» цIэр абы къытрахауэ фэеплъу фIащат, «Азизиери» адыгэ жыIэкIэу адыгэбзэ акценткIэ Хьэзей хъужат.
Аурэ куэд дэмыкIыу, Уэсмэн империер зэтелъэлъэлъэжу пащтыхь унагъуэр лъахэм ирахуа нэужь, Хьэзей и цIэр яIэтыжри, тыркубзэкIэ «псынащхьэ» къикIыу цIэщIэуэ Пынарбашы фIащами, адыгэхэм ар зи ямыбгынэу Хьэзейм и цIэр а зэрытету Хьэзейуэ къагъэнащ.
Хьэзей и гъунэгъу къуажэу адыгэ къуажэ зыхыбл щыIэщ, Узуняйлэм къыщыщIив Заманты псышхуэм и Iэгъуэблагъуэм къыщысу. Псым ижьырабгъуэмкIэ Исмелкъуажэ, Къылышбийхьэблэ, Аслъэнхьэблэ, Къунашей, псым адрыщIымкIи – Хъуэстхьэблэ, Мэхъарэхьэблэ, Къуэтхьэлей къыщысщ, Джылъахъстэней лъэныкъуэмкIэ тIэкIу укIуатэми Шыпшхьэблэрэ Маргъущейрэ ухуозэ…⬇️
Тхыгъэр и кӏыхьагъкӏэ ВКонтакте-м щыӏэ ди «Djarez Club» напэкӏуэцӏым щывгъуэтыфынщ - https://vk.com/wall-91320497_5014
#Djrz_Гъуазэрытхэ
XIX-нэ лIэщIыгъуэм и кIэуххэм адыгэхэр Тыркум къыщыкIуам, Уэсмэным и пащтыхьуэ тетыр СулътIан Абдулхьэзизти, «Азизие» цIэр абы къытрахауэ фэеплъу фIащат, «Азизиери» адыгэ жыIэкIэу адыгэбзэ акценткIэ Хьэзей хъужат.
Аурэ куэд дэмыкIыу, Уэсмэн империер зэтелъэлъэлъэжу пащтыхь унагъуэр лъахэм ирахуа нэужь, Хьэзей и цIэр яIэтыжри, тыркубзэкIэ «псынащхьэ» къикIыу цIэщIэуэ Пынарбашы фIащами, адыгэхэм ар зи ямыбгынэу Хьэзейм и цIэр а зэрытету Хьэзейуэ къагъэнащ.
Хьэзей и гъунэгъу къуажэу адыгэ къуажэ зыхыбл щыIэщ, Узуняйлэм къыщыщIив Заманты псышхуэм и Iэгъуэблагъуэм къыщысу. Псым ижьырабгъуэмкIэ Исмелкъуажэ, Къылышбийхьэблэ, Аслъэнхьэблэ, Къунашей, псым адрыщIымкIи – Хъуэстхьэблэ, Мэхъарэхьэблэ, Къуэтхьэлей къыщысщ, Джылъахъстэней лъэныкъуэмкIэ тIэкIу укIуатэми Шыпшхьэблэрэ Маргъущейрэ ухуозэ…⬇️
Тхыгъэр и кӏыхьагъкӏэ ВКонтакте-м щыӏэ ди «Djarez Club» напэкӏуэцӏым щывгъуэтыфынщ - https://vk.com/wall-91320497_5014
#Djrz_Гъуазэрытхэ
❤4
Щхьагъэ: благъэ
КIахэ: благъэ
Щыпкъэр: кIахэ къэIукIэри щхьагъэ къэIукIэхэри – зыщ, адыгэбзэщ. Адыгэр дызыхуеблагъэрэ благъэ дызэхуэхъуу Тхьэм дыщигъыIэ.
УзэрыщIэмэ, узэдощIэ, узэдэщIэмэ, зы уохъу!
#Djrz_ЗыБзэ
КIахэ: благъэ
Щыпкъэр: кIахэ къэIукIэри щхьагъэ къэIукIэхэри – зыщ, адыгэбзэщ. Адыгэр дызыхуеблагъэрэ благъэ дызэхуэхъуу Тхьэм дыщигъыIэ.
УзэрыщIэмэ, узэдощIэ, узэдэщIэмэ, зы уохъу!
#Djrz_ЗыБзэ
❤4👍2
«Орзэмэджы имыжъоупцIищ зэритыгъэ шIыкIэр»
– МыжъоупцIэ лъэпIищ тиIэшъ, – еIо Орзэмэджы, –
Шэн-сэнхэр мыщ фэдэу ахэлъ:
Сэ лъыгъэм зыр нахь чан,
Шхынэу узфаер адрэм къехьы,
Бзылъфыгъэ анахьышIур рыбгъотынэу ящэнэрэр щыт.
Нартмэ лIыгъэкIэ анахьышIум зыр еттын,
Нартымэ ныбэкIэ анахьышIум адрэр ий,
Нартымэ шъузыкIэ анахьышIум къэнагъэр ий.
Зы нэбгырэм щыри ыхьымэ апшъэ хъун.
Ар зымыхъурэм, тIур зыхьрэр ары.
Зы нэбгырэм тIу фэмыхьымэ,
ЛIыгъэрышIур апшъэ тшIын!
Нарт тхьаматэхэм зэдашти, мэфэ гъэнэфагъэкIэ зэкIэ нартхэр зэфагъэсыгъэх. Хъымыщыкъори къэкIуагъ…
Тхыгъэр и кӏыхьагъкӏэ ВКонтакте-м щывгъуэтыфынщ - https://vk.com/wall-91320497_5020
#Djrz_IуэрыIуатэ
– МыжъоупцIэ лъэпIищ тиIэшъ, – еIо Орзэмэджы, –
Шэн-сэнхэр мыщ фэдэу ахэлъ:
Сэ лъыгъэм зыр нахь чан,
Шхынэу узфаер адрэм къехьы,
Бзылъфыгъэ анахьышIур рыбгъотынэу ящэнэрэр щыт.
Нартмэ лIыгъэкIэ анахьышIум зыр еттын,
Нартымэ ныбэкIэ анахьышIум адрэр ий,
Нартымэ шъузыкIэ анахьышIум къэнагъэр ий.
Зы нэбгырэм щыри ыхьымэ апшъэ хъун.
Ар зымыхъурэм, тIур зыхьрэр ары.
Зы нэбгырэм тIу фэмыхьымэ,
ЛIыгъэрышIур апшъэ тшIын!
Нарт тхьаматэхэм зэдашти, мэфэ гъэнэфагъэкIэ зэкIэ нартхэр зэфагъэсыгъэх. Хъымыщыкъори къэкIуагъ…
Тхыгъэр и кӏыхьагъкӏэ ВКонтакте-м щывгъуэтыфынщ - https://vk.com/wall-91320497_5020
#Djrz_IуэрыIуатэ
❤3👍2
Щхьагъэ: унэкъуэщ
КIахэ: унэкъощ
Щыпкъэр: благъагъэ-Iыхьлыгъэр къагъэлъагъуу адыгэбзэ диэлектхэм хэт псалъэхэр зыщ. Псори ущыадыгэкIэ аращ тIэ.
УзэрыщIэмэ, узэдощIэ, узэдэщIэмэ, зы уохъу!
#Djrz_ЗыБзэ
КIахэ: унэкъощ
Щыпкъэр: благъагъэ-Iыхьлыгъэр къагъэлъагъуу адыгэбзэ диэлектхэм хэт псалъэхэр зыщ. Псори ущыадыгэкIэ аращ тIэ.
УзэрыщIэмэ, узэдощIэ, узэдэщIэмэ, зы уохъу!
#Djrz_ЗыБзэ
❤9
«Нартхэр уашъом зэрэдэкIыгъэ шIыкIэр»
Хъымыщыкъо Пэтэрэзы ятэ ылъэуасэкIэ нартхэр зырегъэзхэм ашIэн фаеу ариIуагъэхэр афэгъэцэкIагъэп, бгъэцэкIэн плъэкIынэу щытэпти.
ТIэкIу тешIагъэу, ежь нартхэр Пэтэрэзы еупчIыжьыгъэх:
– Орыгъэмэ сыдэущтэу уашъом удэкIыни? – аIуи. Арыти:
– Лъэой ешъудзи уашъом шъудэкI,
Шъузэтеуцуи уашъом шъунэс,
Ащ нэмыкI шъосымыIон! –
Афегъэпытэ Хъымыщыкъом.
Нартхэр зэплъыжьых,
Нартхэр зэупчIыжьых:
– Тыплъэмэ – тлъэгъоу,
ТыкIомэ – тынэмысэу,
Уашъом щэхъу сыд щыIах?! –
Сэтэнай-гуащэм ащ къареIо:
– Къушъхьэр уашъом кIао,
Уашъом инэзхэр тэлъэгъу,
Ошъуапщэр къэшхъмэ – чIым къынэсы,
Тызэтеуцомэ – тынэсын!
ЯзэрэгъаIо, зэрэгъэгушхох,
Нартышхохэр зэтеуцох.
Ау нэсынхэ алъэкIыгъэп. ЕтIани: цIыфи, иныжъи, испи, былыми, къолэбзыу тэмабгъуи, чъыги, мыжъуи ятIи – мы псы-о-чIым тет пстэури зэтрагъэуцуи, ащ акIыIу дэдэ Пэтэрэз трагъэуцожьыгъ.
ЗыдэIэбаем, уашъом нэсынкIэ зы чэтыукIэ щиз шыкIагъ.
#Djrz_IуэрыIуатэ
Хъымыщыкъо Пэтэрэзы ятэ ылъэуасэкIэ нартхэр зырегъэзхэм ашIэн фаеу ариIуагъэхэр афэгъэцэкIагъэп, бгъэцэкIэн плъэкIынэу щытэпти.
ТIэкIу тешIагъэу, ежь нартхэр Пэтэрэзы еупчIыжьыгъэх:
– Орыгъэмэ сыдэущтэу уашъом удэкIыни? – аIуи. Арыти:
– Лъэой ешъудзи уашъом шъудэкI,
Шъузэтеуцуи уашъом шъунэс,
Ащ нэмыкI шъосымыIон! –
Афегъэпытэ Хъымыщыкъом.
Нартхэр зэплъыжьых,
Нартхэр зэупчIыжьых:
– Тыплъэмэ – тлъэгъоу,
ТыкIомэ – тынэмысэу,
Уашъом щэхъу сыд щыIах?! –
Сэтэнай-гуащэм ащ къареIо:
– Къушъхьэр уашъом кIао,
Уашъом инэзхэр тэлъэгъу,
Ошъуапщэр къэшхъмэ – чIым къынэсы,
Тызэтеуцомэ – тынэсын!
ЯзэрэгъаIо, зэрэгъэгушхох,
Нартышхохэр зэтеуцох.
Ау нэсынхэ алъэкIыгъэп. ЕтIани: цIыфи, иныжъи, испи, былыми, къолэбзыу тэмабгъуи, чъыги, мыжъуи ятIи – мы псы-о-чIым тет пстэури зэтрагъэуцуи, ащ акIыIу дэдэ Пэтэрэз трагъэуцожьыгъ.
ЗыдэIэбаем, уашъом нэсынкIэ зы чэтыукIэ щиз шыкIагъ.
#Djrz_IуэрыIуатэ
👍3❤2