«Ящэмыкъо Iащэмэзы икъэхъукI»
Нарт Ящэр аIоу лIы дэгъу горэ щыIагъ. ЛIыхъужъэу, чIыгубэ къыгъэгъунэу, ичIыгу гъунэхэр чыжьэу щытыгъ. Къуих иIагъ.
Нарт Ящэм ичIыгу гъунэ нарт Лъэгуц-ЖакIэ ичIыгу къынэсэу щытыгъ. Нарт Ящэм ичIыгу зы дэшко чъыг горэ итыгъ, мэл мин фэдиз ыгъэжьаунэу. Лъэгуц-ЖакIэм ар ыдагъэп.
– Мы чъыгэр о уичIыгу итын фаеп, сэ сичIыгу итын фае нахь, – еIошъ къыщэхьэ.
– Сэ сичIыгу мыр зэрытэр, укъысщымыхь, – реIожьышъ, къаигъэ зэфэхъух.
– Мы чъыгэри, мы чIыгори птесхыт, – еIошъ къыщэхьэ шъхьае, езэгъырэп мыдрэр.
Зэфэгубжыгъэх ай къырагъэкIи. Сагъындакъыщэджэ зэзэонхэу, мафэ къэс сагъындакъыщэ щэкI-щэкIыджэ зэзэонхэу унашъо зэдашIыгъэ.
Мэфищэ зэзэуагъэх. Лъэгуц-ЖакIэм щэ хахьэтыгъэп. Ящэм щэр къыхахьэтыгъ. Ащ фэдэгоу къыукIыгъагъ Ящэр. Ящэм иш Лъэгуц-ЖакIэм ыубытын ыIуи шъхьай, фэмыубытэу къышIокIожьыгъ.
Ишъузи шэр шъхьарытIупщэу зэрэдэхьажьыгъэр ылъэгъугъ. Яджэгъагъ ыкъохэмэ шъузэр.
– Шъо непэ шъуимэфэ мыгъу, тхьамыкIэ куп, шъукъызыкIэныгъэми тхьэ еуагъ, шъуятэ иш онэгу нэкIэу къэкIожьыгъ, – ыIуишъ ариIогъагъ.
КIалэхэр псынкIэу зэкIэшасэхи, яIашэхэр зыгуалъхьи, кIогъагъэх. Лъэгуц-ЖакIэр мыкIожьыгъэу, зигъэпсэфэу IукIэгъагъэх кIалэхэр.
– Шъыд тятэ лажьэу иIэу зыфэуукIыгъэр? – аIуи, пхъашэу дэгущэIэгъагъэх.
– Шъори шъусыукIыт, – ыIуи, къафэгубжи къязэуагъ.
Къязауи, зэшихэри къыукIыгъэх.
– Ыджы сыерэхьат, – ыIуи Лъэгуц-ЖакIэр кIожьыгъэ ядэжьы.
Хьадэхэри къащэжьи чIалъхьажьыгъэх.
Ящэм ишъуз гъумэу а чIапIэм къэнэгъагъ. Шъузым шъао къыфэхъугъ. Сабыеу къылъфыгъэм «Ящэм ыкъо Iащэмэз» цIэу фиусыгъагъ.
#Djrz_IуэрыIуатэ
Нарт Ящэр аIоу лIы дэгъу горэ щыIагъ. ЛIыхъужъэу, чIыгубэ къыгъэгъунэу, ичIыгу гъунэхэр чыжьэу щытыгъ. Къуих иIагъ.
Нарт Ящэм ичIыгу гъунэ нарт Лъэгуц-ЖакIэ ичIыгу къынэсэу щытыгъ. Нарт Ящэм ичIыгу зы дэшко чъыг горэ итыгъ, мэл мин фэдиз ыгъэжьаунэу. Лъэгуц-ЖакIэм ар ыдагъэп.
– Мы чъыгэр о уичIыгу итын фаеп, сэ сичIыгу итын фае нахь, – еIошъ къыщэхьэ.
– Сэ сичIыгу мыр зэрытэр, укъысщымыхь, – реIожьышъ, къаигъэ зэфэхъух.
– Мы чъыгэри, мы чIыгори птесхыт, – еIошъ къыщэхьэ шъхьае, езэгъырэп мыдрэр.
Зэфэгубжыгъэх ай къырагъэкIи. Сагъындакъыщэджэ зэзэонхэу, мафэ къэс сагъындакъыщэ щэкI-щэкIыджэ зэзэонхэу унашъо зэдашIыгъэ.
Мэфищэ зэзэуагъэх. Лъэгуц-ЖакIэм щэ хахьэтыгъэп. Ящэм щэр къыхахьэтыгъ. Ащ фэдэгоу къыукIыгъагъ Ящэр. Ящэм иш Лъэгуц-ЖакIэм ыубытын ыIуи шъхьай, фэмыубытэу къышIокIожьыгъ.
Ишъузи шэр шъхьарытIупщэу зэрэдэхьажьыгъэр ылъэгъугъ. Яджэгъагъ ыкъохэмэ шъузэр.
– Шъо непэ шъуимэфэ мыгъу, тхьамыкIэ куп, шъукъызыкIэныгъэми тхьэ еуагъ, шъуятэ иш онэгу нэкIэу къэкIожьыгъ, – ыIуишъ ариIогъагъ.
КIалэхэр псынкIэу зэкIэшасэхи, яIашэхэр зыгуалъхьи, кIогъагъэх. Лъэгуц-ЖакIэр мыкIожьыгъэу, зигъэпсэфэу IукIэгъагъэх кIалэхэр.
– Шъыд тятэ лажьэу иIэу зыфэуукIыгъэр? – аIуи, пхъашэу дэгущэIэгъагъэх.
– Шъори шъусыукIыт, – ыIуи, къафэгубжи къязэуагъ.
Къязауи, зэшихэри къыукIыгъэх.
– Ыджы сыерэхьат, – ыIуи Лъэгуц-ЖакIэр кIожьыгъэ ядэжьы.
Хьадэхэри къащэжьи чIалъхьажьыгъэх.
Ящэм ишъуз гъумэу а чIапIэм къэнэгъагъ. Шъузым шъао къыфэхъугъ. Сабыеу къылъфыгъэм «Ящэм ыкъо Iащэмэз» цIэу фиусыгъагъ.
#Djrz_IуэрыIуатэ
❤2
Мэл гъэхъуным епха щIыхьэху Iэнэхэр
Мэл гъэхъуныр ижь лъандэрэ адыгэм къадекIуэкI хабзэжьхэм ящыщщ. Мэлым и цыр, и лыр, и фэр къагъэщхьэпэкIэрэ псэукIэр куэду ирирагъэфIэкIуащ. ЖыIэпхъэщ, адыгэм езым къекIуну мэл лъэпкъыфIи къигъэхъуауэ зэриIэжар. Пасэрейм щыгъуэ мэлхэр къуажэ кIуэцIым дагъыхьэртэкъым (къуажэр къабзэлъабзэу щытын папщIэ), атIэ къуажэм пэIэщIэу губгъуэм мэлэщхэр щаухуэрти, абы щаIыгът. Мэлыцым унэ хьэпшып, щыгъыныпхъэхэр куэду къыхащIыкIырт:
гъатхэ бацэр уэншэкум иралъхьэрт, цылъэпэд, цыджанэ, цыхъар IэлъэщI, упщIэ, упщIэ пыIэ хуэдэхэр къыхащIыкIырт;
бжьыхьэцми щIакIуапхъэ, упщIэфI, цеипхъэ (щэкI), цыпыIэ, Iэлъэ, упщIэ лъей хуэдэхэр къыхахырт.
Мэлыфэ гъэтэджами джэдыгу кIэщI, цеикIэ джэдыгу, хъурыфэ джэдыгу, дыжь джэдыгу, дыжь пыIэ, хъурыфэ пыIэ, дыжь лъей, хъурыфэ лъей, къущхьэ лъей, джэдыгу Iэлъэ хуэдэхэр къыхащIыкIырт.
#Djrz_Iэнэ
Мэл гъэхъуныр ижь лъандэрэ адыгэм къадекIуэкI хабзэжьхэм ящыщщ. Мэлым и цыр, и лыр, и фэр къагъэщхьэпэкIэрэ псэукIэр куэду ирирагъэфIэкIуащ. ЖыIэпхъэщ, адыгэм езым къекIуну мэл лъэпкъыфIи къигъэхъуауэ зэриIэжар. Пасэрейм щыгъуэ мэлхэр къуажэ кIуэцIым дагъыхьэртэкъым (къуажэр къабзэлъабзэу щытын папщIэ), атIэ къуажэм пэIэщIэу губгъуэм мэлэщхэр щаухуэрти, абы щаIыгът. Мэлыцым унэ хьэпшып, щыгъыныпхъэхэр куэду къыхащIыкIырт:
гъатхэ бацэр уэншэкум иралъхьэрт, цылъэпэд, цыджанэ, цыхъар IэлъэщI, упщIэ, упщIэ пыIэ хуэдэхэр къыхащIыкIырт;
бжьыхьэцми щIакIуапхъэ, упщIэфI, цеипхъэ (щэкI), цыпыIэ, Iэлъэ, упщIэ лъей хуэдэхэр къыхахырт.
Мэлыфэ гъэтэджами джэдыгу кIэщI, цеикIэ джэдыгу, хъурыфэ джэдыгу, дыжь джэдыгу, дыжь пыIэ, хъурыфэ пыIэ, дыжь лъей, хъурыфэ лъей, къущхьэ лъей, джэдыгу Iэлъэ хуэдэхэр къыхащIыкIырт.
#Djrz_Iэнэ
❤3
«НЭГЪУЕЙ ХЬЭЖ-УЭСМЭН»
Нэгъуей Хьэж-Уэсмэн зауэм кIуэну къуажэм дэкIа шу 96-м яхэтт, унагъуэм и щIалэ закъуэт, къызэришэри зы лъэс ирикъуа къудейт.
Къуажэ шу гупыр, Узуняйлэ адыгэ къуажэхэм къикIа адрей шухэм яхыхьэри, 1914 гъэм къуэкIыпIэ лъэныкъуэм къыщызэщIэплъа зауэм кIуащ.
А лъэныкъуэм щекIуэкIа зауэм илъэситI икIури, иужьым, щиухым, абы къела дзэлIхэр зы мафIэгу ирагъэтIысхьэри къухьэпIэмкIэ Тыркум и адрей лъэныкъуэм щекIуэкI зауэм ягъэкIуэну ирагъажьэ.
Хьэж-Уэсмэни а мафIэгум ирагъэтIысхьахэм яхэтт, гупыр зы зауэм щагъэзэуауэ адрей зауэм яхут, жэшитI-махуитIкIэ мыувыIэуэ гъуэгу ирикIуа мафIэгур Шаркъышлэ къыщысым, тIэкIу мэувыIэ.
Шаркъышлэ жылагъуэр Узуняйлэ къыбгъурыту, адыгэхэр кIуэ зэпыту, и губгъуэхэм шы щытесу апхуэдэт. Хьэж-Уэсмэн абы къызэрысу губгъуэхэр къецIыхужри, и къуажэ пэгъунэгъуу зэрыщытыр къещIэ…⬇️
Тхыгъэр и кӏыхьагъкӏэ ВКонтакте-м щыӏэ ди «Djarez Club» напэкӏуэцӏым щывгъуэтыфынщ - https://vk.com/wall-91320497_5007
#Djrz_Гъуазэрытхэ
Нэгъуей Хьэж-Уэсмэн зауэм кIуэну къуажэм дэкIа шу 96-м яхэтт, унагъуэм и щIалэ закъуэт, къызэришэри зы лъэс ирикъуа къудейт.
Къуажэ шу гупыр, Узуняйлэ адыгэ къуажэхэм къикIа адрей шухэм яхыхьэри, 1914 гъэм къуэкIыпIэ лъэныкъуэм къыщызэщIэплъа зауэм кIуащ.
А лъэныкъуэм щекIуэкIа зауэм илъэситI икIури, иужьым, щиухым, абы къела дзэлIхэр зы мафIэгу ирагъэтIысхьэри къухьэпIэмкIэ Тыркум и адрей лъэныкъуэм щекIуэкI зауэм ягъэкIуэну ирагъажьэ.
Хьэж-Уэсмэни а мафIэгум ирагъэтIысхьахэм яхэтт, гупыр зы зауэм щагъэзэуауэ адрей зауэм яхут, жэшитI-махуитIкIэ мыувыIэуэ гъуэгу ирикIуа мафIэгур Шаркъышлэ къыщысым, тIэкIу мэувыIэ.
Шаркъышлэ жылагъуэр Узуняйлэ къыбгъурыту, адыгэхэр кIуэ зэпыту, и губгъуэхэм шы щытесу апхуэдэт. Хьэж-Уэсмэн абы къызэрысу губгъуэхэр къецIыхужри, и къуажэ пэгъунэгъуу зэрыщытыр къещIэ…⬇️
Тхыгъэр и кӏыхьагъкӏэ ВКонтакте-м щыӏэ ди «Djarez Club» напэкӏуэцӏым щывгъуэтыфынщ - https://vk.com/wall-91320497_5007
#Djrz_Гъуазэрытхэ
❤2👏2
«БЫГЪУРБАЩ»
XIX-нэ лIэщIыгъуэм и кIэуххэм адыгэхэр Тыркум къыщыкIуам, Уэсмэным и пащтыхьуэ тетыр СулътIан Абдулхьэзизти, «Азизие» цIэр абы къытрахауэ фэеплъу фIащат, «Азизиери» адыгэ жыIэкIэу адыгэбзэ акценткIэ Хьэзей хъужат.
Аурэ куэд дэмыкIыу, Уэсмэн империер зэтелъэлъэлъэжу пащтыхь унагъуэр лъахэм ирахуа нэужь, Хьэзей и цIэр яIэтыжри, тыркубзэкIэ «псынащхьэ» къикIыу цIэщIэуэ Пынарбашы фIащами, адыгэхэм ар зи ямыбгынэу Хьэзейм и цIэр а зэрытету Хьэзейуэ къагъэнащ.
Хьэзей и гъунэгъу къуажэу адыгэ къуажэ зыхыбл щыIэщ, Узуняйлэм къыщыщIив Заманты псышхуэм и Iэгъуэблагъуэм къыщысу. Псым ижьырабгъуэмкIэ Исмелкъуажэ, Къылышбийхьэблэ, Аслъэнхьэблэ, Къунашей, псым адрыщIымкIи – Хъуэстхьэблэ, Мэхъарэхьэблэ, Къуэтхьэлей къыщысщ, Джылъахъстэней лъэныкъуэмкIэ тIэкIу укIуатэми Шыпшхьэблэрэ Маргъущейрэ ухуозэ…⬇️
Тхыгъэр и кӏыхьагъкӏэ ВКонтакте-м щыӏэ ди «Djarez Club» напэкӏуэцӏым щывгъуэтыфынщ - https://vk.com/wall-91320497_5014
#Djrz_Гъуазэрытхэ
XIX-нэ лIэщIыгъуэм и кIэуххэм адыгэхэр Тыркум къыщыкIуам, Уэсмэным и пащтыхьуэ тетыр СулътIан Абдулхьэзизти, «Азизие» цIэр абы къытрахауэ фэеплъу фIащат, «Азизиери» адыгэ жыIэкIэу адыгэбзэ акценткIэ Хьэзей хъужат.
Аурэ куэд дэмыкIыу, Уэсмэн империер зэтелъэлъэлъэжу пащтыхь унагъуэр лъахэм ирахуа нэужь, Хьэзей и цIэр яIэтыжри, тыркубзэкIэ «псынащхьэ» къикIыу цIэщIэуэ Пынарбашы фIащами, адыгэхэм ар зи ямыбгынэу Хьэзейм и цIэр а зэрытету Хьэзейуэ къагъэнащ.
Хьэзей и гъунэгъу къуажэу адыгэ къуажэ зыхыбл щыIэщ, Узуняйлэм къыщыщIив Заманты псышхуэм и Iэгъуэблагъуэм къыщысу. Псым ижьырабгъуэмкIэ Исмелкъуажэ, Къылышбийхьэблэ, Аслъэнхьэблэ, Къунашей, псым адрыщIымкIи – Хъуэстхьэблэ, Мэхъарэхьэблэ, Къуэтхьэлей къыщысщ, Джылъахъстэней лъэныкъуэмкIэ тIэкIу укIуатэми Шыпшхьэблэрэ Маргъущейрэ ухуозэ…⬇️
Тхыгъэр и кӏыхьагъкӏэ ВКонтакте-м щыӏэ ди «Djarez Club» напэкӏуэцӏым щывгъуэтыфынщ - https://vk.com/wall-91320497_5014
#Djrz_Гъуазэрытхэ
❤4
Щхьагъэ: благъэ
КIахэ: благъэ
Щыпкъэр: кIахэ къэIукIэри щхьагъэ къэIукIэхэри – зыщ, адыгэбзэщ. Адыгэр дызыхуеблагъэрэ благъэ дызэхуэхъуу Тхьэм дыщигъыIэ.
УзэрыщIэмэ, узэдощIэ, узэдэщIэмэ, зы уохъу!
#Djrz_ЗыБзэ
КIахэ: благъэ
Щыпкъэр: кIахэ къэIукIэри щхьагъэ къэIукIэхэри – зыщ, адыгэбзэщ. Адыгэр дызыхуеблагъэрэ благъэ дызэхуэхъуу Тхьэм дыщигъыIэ.
УзэрыщIэмэ, узэдощIэ, узэдэщIэмэ, зы уохъу!
#Djrz_ЗыБзэ
❤4👍2
«Орзэмэджы имыжъоупцIищ зэритыгъэ шIыкIэр»
– МыжъоупцIэ лъэпIищ тиIэшъ, – еIо Орзэмэджы, –
Шэн-сэнхэр мыщ фэдэу ахэлъ:
Сэ лъыгъэм зыр нахь чан,
Шхынэу узфаер адрэм къехьы,
Бзылъфыгъэ анахьышIур рыбгъотынэу ящэнэрэр щыт.
Нартмэ лIыгъэкIэ анахьышIум зыр еттын,
Нартымэ ныбэкIэ анахьышIум адрэр ий,
Нартымэ шъузыкIэ анахьышIум къэнагъэр ий.
Зы нэбгырэм щыри ыхьымэ апшъэ хъун.
Ар зымыхъурэм, тIур зыхьрэр ары.
Зы нэбгырэм тIу фэмыхьымэ,
ЛIыгъэрышIур апшъэ тшIын!
Нарт тхьаматэхэм зэдашти, мэфэ гъэнэфагъэкIэ зэкIэ нартхэр зэфагъэсыгъэх. Хъымыщыкъори къэкIуагъ…
Тхыгъэр и кӏыхьагъкӏэ ВКонтакте-м щывгъуэтыфынщ - https://vk.com/wall-91320497_5020
#Djrz_IуэрыIуатэ
– МыжъоупцIэ лъэпIищ тиIэшъ, – еIо Орзэмэджы, –
Шэн-сэнхэр мыщ фэдэу ахэлъ:
Сэ лъыгъэм зыр нахь чан,
Шхынэу узфаер адрэм къехьы,
Бзылъфыгъэ анахьышIур рыбгъотынэу ящэнэрэр щыт.
Нартмэ лIыгъэкIэ анахьышIум зыр еттын,
Нартымэ ныбэкIэ анахьышIум адрэр ий,
Нартымэ шъузыкIэ анахьышIум къэнагъэр ий.
Зы нэбгырэм щыри ыхьымэ апшъэ хъун.
Ар зымыхъурэм, тIур зыхьрэр ары.
Зы нэбгырэм тIу фэмыхьымэ,
ЛIыгъэрышIур апшъэ тшIын!
Нарт тхьаматэхэм зэдашти, мэфэ гъэнэфагъэкIэ зэкIэ нартхэр зэфагъэсыгъэх. Хъымыщыкъори къэкIуагъ…
Тхыгъэр и кӏыхьагъкӏэ ВКонтакте-м щывгъуэтыфынщ - https://vk.com/wall-91320497_5020
#Djrz_IуэрыIуатэ
❤3👍2
Щхьагъэ: унэкъуэщ
КIахэ: унэкъощ
Щыпкъэр: благъагъэ-Iыхьлыгъэр къагъэлъагъуу адыгэбзэ диэлектхэм хэт псалъэхэр зыщ. Псори ущыадыгэкIэ аращ тIэ.
УзэрыщIэмэ, узэдощIэ, узэдэщIэмэ, зы уохъу!
#Djrz_ЗыБзэ
КIахэ: унэкъощ
Щыпкъэр: благъагъэ-Iыхьлыгъэр къагъэлъагъуу адыгэбзэ диэлектхэм хэт псалъэхэр зыщ. Псори ущыадыгэкIэ аращ тIэ.
УзэрыщIэмэ, узэдощIэ, узэдэщIэмэ, зы уохъу!
#Djrz_ЗыБзэ
❤9