🎤Абдул Ҳамид домла жавоб берадилар

Савол:

❓Фақат бомдод ва хуфтонни ўқиса, бўладими?
------------------------
🎧Жавобни аудиода тингланг

🎤Абдул Ҳамид домла жавоб берадилар

Савол:

❓Ғусл қилгандан сўнг уйқуда булғаниб қолса, яна ғусл қилиш керакми?

------------------------
🎧Жавобни аудиода тингланг!

Абдул Ҳамид домла жавоб берадилар

Савол:

❓Намозда зам сурага оятул курсийни ўқиса бўладими?

------------------------
🎧Жавобни аудиода тингланг!

Абдул Ҳамид домла жавоб берадилар

Савол:

❓Эрталабки таҳорат билан пешин, аср, шом намозларини ўқиса бўладими?
------------------------
🎧Жавобни аудиода тингланг!

🎤Абдул Ҳамид домла жавоб берадилар

Савол:

❓2 – 3 қават пайпоқнинг устидан масҳ тортса бўладими?
------------------------
🎧Жавобни аудиода тингланг!

Ота-онага яхшилик қилиш ҳақида:

Ҳасан Басрий роҳимаҳуллоҳдан Ота-онага яхшилик қилиш қандай амалга оширилади? ― деб сўрашганида: У киши: "Бор йўғингни улардан аямайсан. Сўзларига итоат қиласан, илло маъсиятга буюрсалар итоат қилмайсан, ― деб жавоб берган экан.

Ваҳб ибн Мунаббиҳ айтади: "Ота-онага яхшилик қилиш умрни узайтиради".

ХУЛОСАГА ШОШИЛМАНГ

Бир қишлоқда бир чол яшаган экан. У жуда камбағал бўлсада, бисотидаги яккаю-ягона чопқир отига ҳатто подшоҳлар ҳам ҳавас қилишар экан. Оти учун жуда кўп пул таклиф қилишса ҳам у сотмас экан. Чол: «Бу менга нафақат от, балки дўстим. Дўстни қандай сотаман?», - дер экан.
Аммо бир куни эрта билан от боғланган жойидан ғойиб бўлди. Бутун маҳалла йиғилиб чолни тергай бошлашди:
«Эҳ, аҳмоқ чол, - дейишарди унга. – Отни бир куни ўғирлаб кетишларини билардик. Сотганингда яхши эмасмиди? Қандай омадсизлик!»
Чол деди: «Мен отимни ўғирлашдими, ўзи кетдими, билмайман.
Бу воқеа ҳам омад ёки омадсизлик экани ҳаммамизга қоронғу. Оқибати Аллоҳга аён».
Халойиқ унинг устидан кулиб тарқалди. Қишлоқ аҳли чолни аввалдан сал соддароқ деган фикрда эдилар. Бироқ ўн беш кун ўтиб кутилмаганда от қайтиб келди. Қайтиб келганда ҳам ўзи билан бирга тўртта тойни эргаштириб келди.
Одамдлар яна тўпланиб: «Эй, чол сен ҳақ экансан, бу омадсизлик эмас, бахт экан», дейишди.
Чол яна: «Отим йўқолганди, яна пайдо бўлди. Бу бахт ёки бахтсизликлигини ҳеч қайсимиз билмаймиз. Сиз гапдаги биргина сўзни ўқиб, бутун китобнинг мазмунини била олмайсизку!», деди.
Лекин одамлар яна «Чол ноҳақ, ахир унинг отлари кўпайдику», деб ўйладилар. Чолнинг ёлғиз ўғли тойларни минишга ўргата туриб, отдан йиқилди ва оёғи синди.
Халқ: «Ана омадсизлик! Сенинг ёлғиз ўғлинг оёғи синиб, бетоб бўлди. Ундан кўра отни сотганингда ҳеч бўлмаганда, пуллик бўлиб қолардинг», дейишди.
Бу сафар ҳам чол уларга қараб: «Сизлар ҳукм чиқаришга шошилманглар. Мен ўғлимнинг оёғи цинганини биламан, аммо бунинг ҳам омад ёки омадсизлигини Аллоҳдан бошқаси билмайди», деди.
Орадан бир неча кун ўтиб, мамлакатда уруш бошландию ҳамма ёшларни ҳарбийга олиб кета бошладилар. Фақат чолнинг ўғли оёғи сабабли урушга бормади. Халойиқ урушда мағлуб бўлганлари ва кўпчилик урушга кетганлар ҳалок бўлганларини кўриб, чол ҳузурига келдилар ва йиғлаб: «Сен ҳақ экансан, ўғлингнинг чўлоқлиги бахт экан. Мана у сен билан бирга, бизларнинг болаларимиз энди ҳечам қайтмайдилар», дейишди.
Чол яна ўша гапларини такрорлади: "Сизларга шунча гапларим бекор бўлган кўринади. Ҳеч ким бир воқеанинг ортидан қанақаси келишини билмайди. Шошилиб ҳукм чиқариш онгнинг қотиб қолишидан дарак. Бир ҳодисанинг ортидан бошқаси келади, бир қисм тугаб бошқаси бошланади, бир эшик ёпилиб, бошқаси очилади. Сиз бир чўққига чиқсангиз, унданда баландроғи кўринади. Ҳаёт – буюк саёҳатдир!”

УЙГА ВАЗИФА
1950 йилда Италиялик ўқитувчи Роберто Нефлиз ўз ўқувчиларини жазолаш мақсадида уйга вазифани ўйлаб чиқди. Минглаб фикрлар, тарбиявий назариялар турган жойда бутун сайёра Роберто Нефлизни гўё мактаблар доҳийси деб ўйлаб, ўзини унинг назарияси устига бино қилди. Бу муаллим ўзининг ўқувчиларини жазоламоқчи эди. Аммо бу бутун сайёрага тарқалди.
Ёшлигимдан уйга вазифаларни ёмон кўраман. Аммо бошқа болалар сингари у вазифаларни мажбуран бажарар эдим. Ота-онам икки ишда муҳокамани қабул қилишмайди:
1. Мактабда.
2. Намозда.
Қолган нарсаларни олиш ҳам, олмаслик ҳам мумкин.
Бугун муаллим бўлдим. Ҳали ҳам уйга вазифаларни ёқтирмайман. Агар зарурият туғилмаса ўқувчиларимга уйга вазифа бермайман. Уйга вазифаларга эҳтиёж бор деб ўйлайдиган муаллимларга ҳайрон қоламан.
Ўтган йили устозларнинг ўз ўқувчиларига қишки каникулда уйга вазифа беришаётганини кўриб синфга кирдим. Ўқувчиларга вазифа бердим. Уни дафтарларига ёзиб олишларини айтдим. Вазифа қуйидагича эди:
“Дарс қилманглар. Ўчоқ олдида ўтириб ҳикоялар тингланг, чой ичинг, исининг. Дарс қилишга ҳар пайт вақт топилади. Аммо саодат ҳамма вақт ҳам берилавермайди!”.
Бошланғич синф ўқувчиси ўз вазнининг тўртдан бирича келадиган сумка кўтариб олган. Ҳажми жиҳатидан худди урушга кетадиган ҳарбийларнинг сумкасига ўхшайди.
Ёши бармоқ билан санаса бўладиган ёш ўқувчи кунининг учдан бирини, балки ярмини мактабда ўтказади. Математика дарсидан сўнг, химия дарсига киради, ундан сўнг физикага, сўнгра она тилидан грамматикани ўрганади. Сўнг яна биз “Нега энди фарзандларимиз мактабни, ўқишни ёқтирмас экан-а?!”, деб ҳайратланиб юраверамиз.
Уларни “Аллоҳ учун озод қилиш”нинг ўрнига, болаликларини яшаб олишига имкон беришнинг ўрнига мактабда ўқиб чарчаган фарзандларимизни мактабни ўзлари билан уйга олиш кетишга мажбурлаймиз. Мусибат шуки, деярли барча ўқитувчилар бундан бошқа йўл йўқ деб ўйлашади. Шуни ўзларига асос қилиб олишади. Болаларимиз мактаб ташвишидан энди қутилдим деганда уйдаги тузоққа тушишади.
Менимча бир куннинг ярми фарзандларимизнинг билимли бўлишига етмаётган бўлса демак, болаларда айб йўқ. Ҳамма айб яроқсиз ва ғайри инсоний таълим программасида. Европадаги баъзи давлатларда ўқувчилар билан ўқитувчилар орасидаги муносабат худди икки дўст ўртасидаги муносабатдек ҳолга чиққан. Ҳатто синфлардан парталарни олиб ташлаб давра столи қилишган. Керакли мавзуни ўқитувчи ўқувчилар билан эркин суҳбат тарзида суҳбат қилиб тушунтиради. Варақ-варақ конспектлар ҳам йўқ.
Шариатда тоат билан жазолаш йўқ. Масалан фарзандингизга “агар фалон ишни қилмасанг юз ракат намоз ўқийсан” дейилмайди. Шунингдек, уйга вазифалар ҳам бу миқдор ва бу кайфиятда бўлмаслиги лозим. Чунки бунда мажбурлаш бор.
Мактаб ва мадрасалар менинг наздимда масжидлар кабидир. Ер сайёрасини уларсиз тасаввур қилиб бўлмайди. Шунинг учун мен жоним чиққунича мактаб ва мадрасалар билан бўлишни истайман. Аммо мен ўқувчиларимни қамоққа тиқишни истамайман. Уйга вазифалар шу тариқада кетаверса мен уларни фарзандларимизнинг оёқларини боғлаш деган бўлар эдим. Аслида эса таълимдан мурод фарзандларимизга қанот ато қилишдир!

Адҳам Шарқовий

БАРАКА

Барака деганда кўпчилик ҳажмни тушунади. Барака ҳажмда, саноқнинг кўплигида эмас. Бойликнинг, фарзанднинг ё бошқа неъматларнинг адади кўп экани уларнинг баракали эканини билдирмайди. 
Барака яхшиликнинг тўхтовсиз ёғиб туришидир. Яхшилик эса биз кутмаган жойдан ўзини зоҳир қилиши мумкин.
Барака ҳаётимизнинг турли жабҳаларида намоён бўлади. Хусусан, вақтнинг баракаси – жуда кўп хайрли ишларга эришмоқдир. Бу хайрли ишлар кўзга кам кўринса-да, сира тўхтамайди. 
Бойликнинг баракаси – қўлимизда Аллоҳ берган озгина сарват билан зинҳор йўқчилик сезмаймиз. Қалбда қаноат ва хотиржамлик, эртанги кундан хавотир бўлмайди, Аллоҳ ризқимизни, албатта, беришига ишонамиз ва бу айни баракадир.
Фарзанднинг баракаси – Аллоҳ биргина фарзанд билан ҳам инсонни иззатга кўтариши мумкин. Фарзанднинг салоҳияти, ибодати ва дини билан ундан келадиган яхшиликлар узилмайди.
Касбнинг баракаси – ўзимиз тутган касбни бажариб, вақтимизнинг мазмунли ўтиши, ундан инсонларга манфаатлар етказишда кўринади.
Сўзнинг баракаси – қисқа жумла ва оз калима билан катта маъно изҳор қилиш ва шу сўз сабабли инсонлар қалбига йўл топиб, уларнинг ҳидоятига сабабчи бўлиш сўзнинг баракасидир.
Бараканинг манбаси нима? 
Уламоларимиз бу ҳақда дақиқ изланишлар олиб боришган. Барака – ҳалолликдадир. Ҳалоллик – тўғрилик, дил ва тилнинг, амал ва сўзнинг мувофиқ бўлиши, ёлғон ва фирибдан холи бўлмоқ ҳалолликдир. 
Бараканинг офати – ҳаромдир. Аллоҳ таъқиқлаган ишлар билан машғул бўлиш баракани учиради. Юз йил умр, катта маблағ, ўнлаб фарзандлар, соатлаб сўзланган нутқлардан гўзал натижа кўринмаса, билмоқ керакки, Аллоҳ амрига исён этган жойимиз бор. Биз югурамиз, еламиз, лекин барака ва ҳаловатни топмаймиз. Чунки  ишимизда ҳаромдан бир улуш бор.
Аллоҳ бизга ҳалолликни, баракани насиб этсин! Ўзи рози бўлмаган ишлардан узоқ айласин! Амийн!
Абдул Ҳамид Маликов,
“Пискент” жоме масжиди имоми

Манба:
https://azon.uz/content/views/baraka-qaerda22

Савол:

❓Тасбеҳ намози ҳақида маълумот берсангиз...

Жавоб:

❗️Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.
Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.
Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.

Тасбеҳ намози

Ибн Аббос розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади:

«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Аббос ибн Абдулмутталибга шундай дедилар: «Эй Аббос! Эй амакигинам! Сенга ато этайми? Сенга инъом қилайми? Сенга лутф кўрсатайми? Сени ўнта хислатли қилиб қўяйми? Сен ўшаларни қилсанг, Аллоҳ сенинг гуноҳингни – аввалгисию охиргисини, қадимгисию янгисини, хатосию қасдданини, кичигию каттасини, махфийсинию ошкорини мағфират қилади. Ўша ўн хислат – тўрт ракъат намоз ўқишдир. Ҳар ракъатда Фотиҳани ва бир сурани ўқийсан. Биринчи ракъатда қироатдан кейин, тик турган ҳолингда: «Субҳааналлоҳ, вал­ҳамду лиллааҳ, ва лаа илааҳа иллалоҳ, валлоҳу акбар» деб ўн беш марта айтасан. Сўнг рукуъ қиласан ва рукуъда турган ҳолингда шуни яна ўн марта айтасан. Сўнгра бошингни рукуъдан кўтариб, шуни яна ўн марта айтасан. Кейин саждага йиқиласан ва сажда қилган ҳолингда шуни яна ўн марта айтасан. Сўнг бошингни саждадан кўтариб, шуни яна ўн марта айтасан. Кейин сажда қилиб, шуни яна ўн марта айтасан. Сўнг бошингни кўтариб (ўтириб), шуни яна ўн марта айтасан. Ана шу бир ракъатда етмиш бештадир. Тўрт ракъатда ҳам шундай қиласан. Агар бу намозни ҳар куни ўқий олсанг, шундай қил. (Ҳар куни шундай) қила олмасанг, ҳар жумада бир марта ўқи. Агар уни ҳам қила олмасанг, ҳар ойда бир марта ўқи. Агар буни ҳам қила олмасанг, ҳар йили бир марта ўқи. Агар уни ҳам қила олмасанг, умрингда бир марта ўқи».

Абу Довуд ва Термизий ривоят қилишган.



Шарҳ: Ушбу ҳадисни Абу Довуд ва Термизийдан ташқари Ибн Можа, Байҳақий, Ибн Хузайма, Ҳоким, Ибн Ҳиббон, Ибн Муборак, Табароний, Хатиб, Ожурий, Абу Саъийд ас-Самъаний, Абу Мусо Мананийлар ҳам ривоят қилишган, имом Бухорий «Жузъул Қуръон»да ривоят қилган.

Ибн Абу Сайф Яманий «Ал-ламъа фии рағоиби йавмил жумуъа» китобида Термизийнинг қуйидаги гапларини келтиради:

«Тасбеҳ намозини жума куни завол пайтида ўқиш мустаҳабдир. Биринчи ракъатда Фотиҳадан кейин Такасурни ўқийди, иккинчисида Вал-асрни, учинчисида Кофирунни, тўртинчисида Ихлосни ўқийди», деб туриб, охирида ўқийдиган қўшимча дуони ҳам келтирган.

Абу Усмон Хайрий Зоҳид: «Қийинчиликлар ва ғам-ғуссалар учун тасбеҳлар намозидан яхши нарса кўрмадим», деган.



Эслатма: Баъзи уламолар тасбеҳ намози ҳақидаги ҳадиснинг ривоят қилинган йўлларини заиф дейишган. Заҳабий ушбу ҳадисни келтирган, аммо бу ҳақда фикр билдирмаган.

Ибн Аббоснинг тасбеҳ намози ҳақидаги ҳадиси ҳасан ҳадиснинг шартларига яқиндир. Лекин биргина ровий тарафидан ривоят қилингани, тасбеҳ намозининг ўқилиш тартиби бошқа одатда ўқиладиган намозлардан ўзгачалиги учун шозз саналади.

Байҳақий: «Абдуллоҳ ибн Муборак бу намозни ўқир эди. Солиҳлар ҳам бир-бирларидан эшитиб, ўқишар эди. Бу ҳам ҳадиснинг саҳиҳлигини янада кучайтиради», деган. Абдулазиз ибн Абу Довуд – у киши Ибн Муборакдан олдин яшаб ўтган – шундай деди: «Ким жаннатни истаса, тасбеҳ намозини маҳкам тутсин. Шофеъий, Абу Ҳомид, Жувний, Ғаззолий ва бошқалар уни мустаҳаб дейишган».



Ушбу ҳадисдан олинадиган фойдалар:

1. Аллоҳ тасбеҳ намозини ўқиган одамнинг аввалгию кейинги, қадимгию янги, билиб-билмай қилинган, каттаю кичик, ошкору махфий гуноҳларини мағфират қилади.

2. Тасбеҳ намозини ўқиган одам ўнта хислатга эга бўлади.

3. Тасбеҳ намози юқоридаги баён қилинган тартибда ўқилади.

4. Киши тасбеҳ намозини ҳар куни ўқий олса, жуда яхши. Агар ўқий олмаса, уни ҳар жумъада бир марта, уни ҳам қила олмаса, ҳар ойда бир марта, уни ҳам қила олмаса, ҳар йили бир марта, уни ҳам қила олмаса, умрида бир марта ўқиса ҳам бўлади.



Муҳаммад Али Муҳаммад Юсуф

«Ҳадис ва Ҳаёт» китоби асосида тайёрлади

#Quron_ila_hidoyat_topdim

Qur'on ila hidoyat topdim ko'rsatuvi

4-qism


@quronhidoyati

🎤Абдул Ҳамид домла жавоб берадилар

Савол:

❓Нафл рўза тутганда оғизни қачон ёпиш ва очиш лозим?
---------------------------------------
🎧Жавобни аудиода тингланг!

УЛАРНИ ЎЗ ҲОЛИГА ҚЎЙИНГ!
Мўъминлар амири Али ибн Аби Толиб розиёллоҳу анҳу айтадилар:
“Болаларингизни оталарингиз каби тарбияламанглар. Чунки фарзандларингиз сизнинг замондан бошқа замонда таваллуд топганлар!”.
Менимча Али ибн Аби Толиб розиёллоҳу анҳу бу ерда ақлий тарбияни назарда тутганлар, қийматларни эмас. Қийматлар дегани, кунлар ўтиши билан қийматини йўқотмайдиган гўзал ахлоқлар мажмуасидир. Мисол учун омонат, ростгўйлик, вафо, иффат кабилар гўзал ахлоқлардир. Инсон булар билан зийнатланмас экан, гарчи ой саҳнига қадам қўйсада, осмондаги булутларни ўпадиган бинолар қурсада инсон ҳисобланмайди.
Ақлий тарбия деганимиз эса воқеликка мувофиқ тафаккур қилиш, фикрлаш йўлидир. Инсоннинг воқелиги модомики ўзгариб турар экан, фикрлаш ҳам шунга кўра ўзгача бўлиши лозим бўлади. Алберть Эйнштейн айтади:
“Мушкулотларни айнан уни юзага келтирган фикрлаш билан ҳал қилиб бўлмайди!”.
Пикассо айтади:
“ Бир куни онам менга дедилар:
“Агар аскар бўлсанг куни келиб генерал бўласан. Агар роҳиб бўлсанг куни келиб папа бўласан!”. Аммо мен рассом бўлдим ва Пабло Пикассо деб танилдим”.

Кўп оилалар фарзандларини шифокор, муҳандис ёки юрист бўлишини хоҳлайди. Бу эса эҳтиромга сазовор танловдир. Улар ўз фарзандларига энг афзал нарсани танлашгани учун уларни маломат қилишга ҳаққимиз йўқ. Бир оила бу истаклари ортидан ўз фарзанди билан фахрланса бунинг боки йўқ. Зеро деҳқон ўзининг ҳосили кўп бўлиши билан фахрланса уни маломат қилинмайди. Оила деҳқон бўлса, фарзанд ҳосилдир. Аммо оила ўз фарзандлари истамайдиган ҳаётга уларни мажбурлаши, улар юришни хоҳламайдиган йўлдан уларни юришга мажбурлаши хатодир. Фарзандимиз бошқа касбни танлашни истаб турганида биз уларни шифокор ёки муҳандис бўлишини улардан талаб қилишимиз уларга хизмат эмас, аксинча уларни парчалашдир. Кўп маош келтирадиган касб, бу саодат келтирадиган касб дегани эмас. Дунёда миллионлаб шифокорлар бор, аммо Бетховен битта. Дунёда миллионлаб муҳандислар бор, аммо Маҳмуд Дарвиш битта. Дунёда миллионлаб мудиралар бор, аммо Агата Кристи битта. Дунёда миллионлаб вазирлар бор аммо Муҳаммад Мутаваллий Шаъровий битта. Дунёда миллионлаб генераллар бор. Аммо Али Иззатбегович битта.

Бизга болаларни дунёга келтиришимиз уларнинг ҳурриятини тортиб олиш, ҳамда улардан ўз ҳаётини танлаш ихтиёрини тортиб олиш ҳуқуқини бермайди. Ўзимиз шифокор ёки муҳандис бўла олмасак, бу дегани орзу ва рағбатларимизни улар орқали рўёбга чиқаришмиз керак, дегани эмас. Биз фахрни севсак уларни ўзимизга ижтимоий обрў қилиб олишга ҳақсизмиз. Нега энди иккита ҳаётни яъни, ўзимизнинг ҳам, уларнинг ҳам ҳаётларини яшашимиз керак?! Фарзандларимиз насиҳатга, иршодга ва йўналтиришга муҳтож. Агар бирор-бир афзал ишни кўрсак уларга насиҳат қилишмиз мумкин. Яхши манбаларни аниқласак уларга йўналиш беришимиз мумкин, балки зарур. Аммо уларни орзу-истак ва рағбатсиз, фақатгина қон ва гўштдан иборат махлуқ деб тушунмаслигимиз керак.
Уларга насиҳат қилайлик, уларга ёрдам берайлик, уларни йўналтирайлик, ҳатто улар билан баҳслашайлик. Аммо шулардан сўнг уларни ўз ҳолига қўйишни ҳам унутмайлик!

@Abdulqodir_Polvonov

Шуҳрат Қаюмовнинг аёл бахти ҳақидаги фикрлари

———————————-
Улашинг! 👇
https://t.me/diyonatli/209

Шоҳ Кирмоний★ раҳимаҳуллоҳ айтади:
"Ким кўзини ҳаромдан сақлаб шаҳватлардан ўзни тийса, ботинини обод этиб зоҳирини суннатга эргашиш билан зийнатласа, нафсини ҳалол луқма ейишга одатлантирса, фаросати ҳеч қачон янглишмайди, дуоси ижобат бўлади".
Ҳилятул авлиё, 10/237.

=======

★ Имом Бухорий раҳимаҳуллоҳнинг шогирдлари даврида яшаб ўтган, тақвоси ва зоҳидлиги билан танилган киши. Ҳижрий 300- йилдан олдинроқ вафот этган. Таржимаи ҳолида у кишининг ўзи шундай хислатга эга киши бўлгани нақл этилади.

Сайфуллоҳ НОСИР

АФЗАЛ АМАЛ

Имоми Ибн Можа Абу Зарр Ғифорий разияллоҳу аънхудан ривоят қилган хадисда Пайғамбаримиз салаллоҳу алайҳи васаллам:
"Эй Абу Зарр!
Эрталаб туриб, Аллоҳнинг китобидан бир оят ўрганмоғинг сен учун минг ракъат (нафл) намоз ўқиганингдан яхшироқдир".

Имом Бухорий ва Муслимлар Абу Зарр розияллоҳу анҳудан ривоят қиладилар.
Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламдан:
"Қайси амал афзал?" — деб сўрадим.
"Аллоҳга иймон келтириш ва Унинг йўлида жидду жаҳд қилиш", — дедилар.

ВАСВАСА -1

Ёмон хаёлларнинг келиши қалбда иймон борлигининг аломатидир. Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳудан васваса ҳақида сўралди.
عن عبدالله، قال: سئل النبي - صلى الله عليه وسلم - عن الوسوسة، قال : تلك محض الإيمان
Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
“Набий соллаллоҳу алайҳи васалламдан васваса ҳақида сўралди. Шунда у зот:
“Бу иймоннинг айни ўзидир”, дедилар.
Яъни инсон қалбига васвасанинг келиши унда холис иймон борлигининг аломатидир. Қалбга васваса келганлиги боис инсон тушкунликка тушмаслиги керак. Бошқа бир ҳадисда.
عن أبي هريرة - رضي الله عنه - قال: جاء ناس من أصحاب النبي - صلى الله عليه وسلم
فسألوه: إنا نجد في أنفسنا ما يتعاظم أحدنا أن يتكلم به! قال : وقد وجدتموه؟-، قالوا: نعم،:قال ذاك صريح الإيمان
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
“Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳузурларига бир неча кишилар келиб: “Қалбимизда айтишни улкан(гуноҳ) деб биладиган нарсаларни топамиз” дейишди. “Уни улкан гуноҳ дейишни топасизларми?” дедилар. Улар: “Ҳа” дейишди. “Ўша айни иймондир” дедилар.
✅Шайтон иймон ўғрисидир
Ҳожи Имдодуллоҳ Маккий юқоридаги ҳадисни шарҳ қилиб, :
“Инсон қалбига васваса қилиш шайтоннинг ишидир. Шайтон иймон ўғрисидир. Ўғри ва қароқчилар бойлик бор уйга қароқчиликка тушгани каби, шайтон ҳам инсон қалбидаги иймонга ўғриликка тушади. Унинг ўғрилик қилиши васваса қилиш орқали бўлади. Қалбга келган васваса эса ўша қалбда иймон давлати борлигининг аломатидир. Киши қалбига келган васвасани изҳор қилишдан кўра куйиб кул бўлишни афзал кўриши иймон айтаётган сўзлардир. Шунинг учун ҳам Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам “Бу иймоннинг айни ўзидир” дедила

ВАСВАСА - 2

✅Васвасага жавобгарлик йўқ
عن أبي هريرة - رضي الله عنه - أن رسول الله - صلى الله عليه وسلم - قال إن الله تجاوز عن أمتي ما حدثت به نفسها، ما لم تعمل به أو تتكلم متفق عليه
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
“Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: “Аллоҳ таоло умматимдан нафслари айтган нарса(васваса)ни кечириб юборди. Модомики уни сўзлаб ёки унга амал қилмасалар” дедилар”.
✅Васвасанинг турлари
Одатда васваса тўрт қисмга бўлинади.
Биринчиси, ақийдага тегишли бўлиб, шайтон Аллоҳ таолонинг зоти , охират , қазои-қадар борасида турли васвасаларни қилади. Ушбу васваса ҳақида Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам “ Қачонки эътиқодингизни тўғри қилар экансиз бундай васваса ва хаёлларни қалбингизга келишига иншааллоҳ жавобгарлик бўлмайди ва бу хаёллар сабаб инсон кофирга ҳам айланмайди. “ дедилар. Баъзи кишилар қалбига шундай хаёллар келганида ўзини шайтон ёки кофир бўлиб қолдиммикан, деб ўйлайди. Ундай эмас . Модомики инсон эътиқод қилиш керак нарсаларга эътиқод қилар экан, тили ва амали орқали мўъмин киши бажариши керак бўлган амалларни қилар экан қалбга келган васваса туфайли тушкунликка тушмаслиги керак.
Иккинчиси, фисқи-фужур гуноҳ ишларни қилиш васвасаси ва хаёли. Инсон қалбига бирор гуноҳ ишни қилиш хаёли келса табиати унга моил бўлиб ўша ишни қилишга ундаса , модомики унга амал қилиб қўймас экан, иншааллоҳ жавобгарликка тортилмайди. Шу ўринда бир гуноҳ ишни қилишни ирода қилиш деган нарсани шарҳлаб ўтсак. Ирода қилиш беш босқичда бўлади.

✳️1.Бир бор хаёлга келдию кетди. Бундай васваса “ ҳожиз” деб номланади.

✳️2.Бир хаёл қайта-қайта келавериши.Уни “ҳотир “ дейилади.

✳️3.Хаёлга келди , уни қандай бажаришни тасаввур ҳам қилди, буни “ҳадисуннафс” дейилади.

✳️4.Тасаввурдан олдинга силжиб , уни қилишга ирода қилди.

Лекин уни бажаришга азму қарор қилгани йўқ. Уни “ҳамм” дейилади. Бу ҳамм гуноҳ эмаслигига Аллоҳ таоло Қуръони каримда Юсуф сураси 24 оятда "Батаҳқиқ, хотин унга интилди. У ҳам, агар Роббининг бурҳон-ҳужжатини кўрмаганида, у(хотин)га интилар эди. Ундан ёмонлик ва фаҳш ишларни узоқлаштириш учун шундай қилдик. Албатта, у Бизнинг мухлис бандаларимиздандир", деган.

✳️5.Ўша гуноҳ ишни қилишга юз фоиз азму қарор қилди. Уни “азм” дейилади.

Фуқаҳолар ушбу беш босқичдан тўрт босқичга жавобгарлик йўқ. Шунчалик даражага борган кишини гуноҳкор дейилмайди. Бешинчи босқичга ўтган киши гуноҳкор ҳисобланади. Лекин ўша гуноҳга қўл урган кишича гуноҳкор бўлмайди” деганлар. Аллома Шаббир Аҳмад Усмоний :” Менинг таҳқиқотимга мувофиқ васвасанинг азм даражаси ҳам афув қилингандир. Гуноҳ даражасида бўлган гуноҳни қилишни ирода қилиш азму қарордан ҳам юқори босқичга кўтарилиб, ўша гуноҳни қилишга ҳарис бўлиш даражасидир. Бугунги кун тили билан айтилганда гуноҳни қилишга ҳарис бўлиш ўша гуноҳни қилиш режасини тузиб, ишга киришганликка айтилади.

(Давоми бор)

ВАСВАСА - 3

Ёмон хаёллар келган вақтда Аллоҳга юзланинг

Қачон бирор гуноҳ қилиш хаёли ё васвасаси келганда тезда : “ Аллоҳим қалбимга шу гуноҳни қилиш хаёли келмоқда. Мени бу гуноҳни қилиб қўйишдан ўзинг сақла” дейиш керак . Аллоҳ таоло ҳаргиз банданинг илтижосини ижобатсиз қолдирмайди. Қуръони каримда Юсуф алайҳиссаломнинг воқеаси зикр қилиниб, у зот Зулайҳо орқали имтиҳон қилинганлиги, инсон бўлганлиги туфайли қалбига васваса тушгани лекин ўша ондаёқ Аллоҳ таолога илтижо қилгани баён қилинган. Аллоҳ таоло ушбу воқеани зикр қилиб бандалари қалбига гуноҳ қилиш васвасаси келганда Ўзига қайтиб ундан паноҳ сўраб, ўз фазли карами билан гуноҳ қилишдан сақлашини сўрашларини таълим берган. Агар бандалар шундай қилсалар иншааллоҳ Юсуф алайҳиссаломдек омонда бўлишларини айтган.

Учинчиси, намоз ўқилаётганда келган хаёллар. Бу васвасанинг учинчи қисми бўлиб гарчи мубоҳ саналсада, лекин инсонни ибодатдан чалғитгучидир. Масалан, бир киши намозга қулоқ қоққач тили қироатда бўлсада хаёли турли тарафларга кетиб қолади. Еб ичиш хаёли , бола-чақа , тижорат хаёлга келади. Буларнинг барчаси беихтиёр келсада, кишини ибодатдан чалғитади. Бундай ўринда санони бошлаганда санонинг маъноларига , фотиҳани бошлаганда фотиҳанинг маъноларига , руку сажда қилганда кимга муножат қилаётганига эътибор қаратиш керак. Шундан кейин ҳам хаёллар ҳужуми тўхтамаса, бундай хаёлларга киши жавобгар бўлмайди.
✳️ Намозни беқадр қилманг
Кўплаб кишилар намозда келган турли васваса хаёллар туфайли ўзларини ўқиётган намозларини руҳсиз, жонсиз намоз бўлди деб қадрламайдилар. Бундай қилиш хато. Аллоҳ таоло бир бандасига намоз ўқиб пешонасини саждага қўйишни муваффақ қилган экан бу Аллоҳ таолонинг бандага берган улкан неъматидир. Бунга шукр қилиш керак. Чунки ризқ моддий ва маънавийга бўлинади. Моддий ризқ борасида кофиру мусулмон баробар. Балки бугунги кунга келиб мўъмин бўлмаганлар бу борада устунроқ ҳамдир. Лекин маънавий ризқ эса фақат мўъминларга хосдир. Намоз эса ўша ризқнинг энг олий даражадагисидир. Уни қадрлаш керак.
Қилинаётган сажда фақат Аллоҳ учун
20 аср тариқат машойихларидан доктор Абдулҳай роҳимаҳуллоҳ ҳузурига бир киши келиб :” Мен жуда ёмон тушкунликка тушиб қолдим. Қачон бошимни саждага қўйсам миямга шаҳвоний ва нафсоний хаёллар ҳужум қилмоқда. Қилган саждам нима бўлар экан деган хаёлга бораяпман. Бундан қандай қутулишим мумкин” деди. Абдулҳай роҳимаҳуллоҳ: ” Сенингча бу сажданг қандай сажда деб ўйламоқдасан ?” деди. У киши:” Менинг қилган саждам шаҳвоний хаёллар туфайли нопок сажда бўлса керак” деди. Шунда Ҳазрат : ” Аллоҳ таоло улуғ ва пок зот. Унинг учун аъло даражадаги сажда қилиниши керак бўлса нопок саждангни мен учун қилган бўлармидинг?” деди. Шунда у киши тавба тавба мен ҳаргиз сиз учун сажда қилмайман деди. Ҳазрат:” Шундай экан сен қилаётган сажда Аллоҳ таоло учун қилинаётган сажда экан ундаги беихтиёр шахвоний ва нафсоний хаёлларга парво қилмагин. Сен бу қилинаётган сажда Аллоҳ таоло учун қилинаётганига қарагин.” дедилар.

(Давоми бор)

ВАСВАСА - 4

✳️Васвасаларда ҳам ҳикмат бор

Биз каби кишилар ўқиётган намозларимизда васваса ва ёмон хаёлларнинг келиши ҳам бир ҳикматдир. Чунки ундай васвасаларсиз ҳушуъ, ҳузуъ билан намоз ўқишни бошласак хаёлимизга биз улуғ мақомларга етишиб қолдик деган фикрлар келиб, қалбимизда ужб ва мутакаббирлик каби хислатлар пайдо бўла бошлайди. Бизнинг мисолимиз араб шоирларидан бири айтган “тўқувчи икки ракат ўқиб, ваҳий кутишни бошлади” деган шеъридаги тўқувчига ўхшайди. Бизга ҳам хушуъ хузули намоз ўқиш ҳосил бўлса Аллоҳ таоло паноҳ берсин Маҳдийликни даъво қилиб қолармидик. Шунинг учун бу васваса хаёлларни ҳам Аллоҳ таолонинг ҳикмати ва раҳмати деб қабул қилиш керак.

✳️ Ўз-ўзидан хаёл ва васвасаларнинг келиши гуноҳ эмас

Инсон миясига ўз-ўзидан васваса ва хаёлларнинг келиши гуноҳ эмас, балки уларни қасддан хаёлга келтириш гуноҳ саналади. Ашраф Али Таҳонавий роҳматуллоҳи алайҳга муридларидан бири мактуб йўллаб, намозида турли хил хаёллар келаётгани ва улар туфайли тушкинликка тушганини ёзди. Ҳазрат унинг жавобида: “васваса ва хаёллар келиши гуноҳ эмас, балки уларни келтириш гуноҳдир”, яъни қасддан ўшандай хаёлларга бориш гуноҳдир деб ёздилар.

✳️ Васвасанинг мисоли

Гуноҳдан сақланиш шарт. Лекин беихтиёр турли хил васваса ва хаёлларнинг мияга келиши гуноҳ эмас. Улар туфайли ишдан тўхтаб қолмаслик керак. Уларнинг мисоли шундайки, бир кишини подшоҳ ҳузурига чорлади. У киши шошилиб мулоқотга кетаётганида йўлда одамлар этагидан тутиб ҳар хил ишларга чалғитишди. Бири бир муаммони айтса, бошқаси бошқа бир муаммони айтди. Айтингчи шунда у уларнинг муаммоларига парво қиладими. Агар парво қилса подшоҳ ҳузурига етиб борадими. Шу каби инсон ибодат вақтида мияга келган васвасаларга парво қилмаслик керак.
Васвасанинг давоси ҳам шу. Уларга эътибор бермаслик керак. Бора-бора улар камайиб, зеҳн ибодатга холи қолади. Ашраф Али Таҳонавий роҳматуллоҳи алайҳ нозик бир нуқтани баён қилиб: “Намоз талаб қилинган амалдир. Унда турли васвасаларга эътибор бермаслик керак. Кўпчилик намозда мазза қила олмаётганларини ёки аввалдаги маззани хис қилишмаётганларини айтишади. Азизлар намоз мазза қилиш учун фарз қилинмаган. Балки у Аллоҳ таолонинг фарз қилган амалидир. Намозда роҳатни ҳис қилиш Аллоҳ таолонинг неъматидир. Агар ҳис қилинмаса, заррача баробар намознинг фазилати камайиб қолмайди. Намознинг шарт, рукн ва одобларига амал қилиниб, уни суннатга мувофиқ адо қилинар экан, умр бўйи маззани ҳис қилмаса ҳам намознинг ажри камайиб қолмайди” дер эди.

(Давоми бор)

ВАСВАСА - 5

✳️Намоз ўқишга қийналиш

Намоз ўқишда роҳатни ҳис қилинадими, йўқми барибир намоз фарздир. Нафс саркашлик қилиб, қалб роҳатни ҳис қилолмай намоз ўқишда савоб кўпроқдир. Чунки, нафсга қарши чиқиб, Аллоҳ таолонинг розилигини ўйлаб ибодат қилиш қийин иш ҳисобланади. Рашид Аҳмад Гангўҳий роҳматуллоҳи алайҳ : “Умр бўйи намоздан маза тополмаган бўлсада, уларни қолдирмай ўз вақтида адо қилишга уринган кишига иккита қувончли хабар бордир. Биринчиси қийналсада намозни қолдирмаса унинг савоби инша Аллоҳ кўпроқ бўлади. Иккинчиси агар намозда маззани ҳис қилса, мазза қилиш учун намоз ўқиганлигининг шубҳаси бўлар эди. Маззани ҳис қилмаганидан унинг намози фақат Аллоҳ таоло учун эканлиги маълум бўлади. Чунки намозда роҳатни ҳис қилувчилар роҳатланиш учун намоз ўқиган бўлишлари мумкин. Бунда нафснинг насибаси кўзда тутилган бўлиши мумкин. Шунинг учун намозда маза қиладими, йўқми, васваса хаёлга келадими, йўқми унга эътибор қаратмаслик керак.

✅ Инсон амал қилишга мукаллафдир

Баъзи бир кишилар бир вақтлар дунёдан узилиб, мазза қилиб, ажойиб бир кайфиятда намоз ўқишганлари ҳозирда эса, ўша кайфиятни топа олмаётганларини айтишади. Яхши билиб олиш керакки, бундай кайфият ихтиёрий нарса эмас, балки у беихтиёр содир бўладиган нарсадир ва инсон уни ҳосил қилишга ҳам мукаллаф эмас. Амални қабул бўлиши ҳам унга боғлиқ эмас. Нажот топиш ҳам унга мавқуф эмас. Инсон амал қилишга мукаллафдир. Уни суннатга мувофиқ адо қилиш қилмаслигига мукаллафдир. Модомики, Аллоҳ таоло Ўз фазли карами ила амалга муваффақ қилган экан, унга шукр қилиш керак.

✅ Кайфият мақсад ҳам эмас, ихтиёрий ҳам эмас

Кишилар ҳажга борсалар одатда Каъбани кўрганларида ажойиб бир кайфиятга тушиб қоладилар. Гоҳо йиғлагиси, гоҳо хурсандлигидан кулгиси келади. Бундай ҳолатни топа олмаганлар эса, шундай жойларга келиб ҳам қалбим эримади, йиғи келмади, шайтон устимдан ғолиб бўлиб олган экан ва бошқача кайфитни ҳис қила олмадим деб ўзларини ўзлари маломат қилишади. Аслида гап бундай кайфиятни пайдо бўлишида эмас. Бундай кайфиятни содир бўлмагани учун инсон Аллоҳ таоло ҳузурида паст мақомда бўлиб ҳам қолмайди. Башартики амал суннатга мувофиқ бўлар экан, у мақбул ва ажрга эгадир. Аллоҳ таолога олиб борувчи йўл битта сироти мустақимдир. Сироти мустақим Аллоҳ таолонинг Қуръони ва Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатлари кўрсатган йўлдир. Амал шу иккисига мувофиқ бўлса, манзилга олиб боради. Йўлда кетилаётганда турли хаёллар ва васвасалар келадими, йиғлаш каби кайфият содир бўладими, бўлмайдими мазза бўладими, бўлмайдими унинг фарқи йўқ.

(Давоми бор)