ЭНГ ЁМОН САККИЗ ТОИФА
Пайғамбаримиз (алайҳиссалом): «Саккиз тоифа киши қиёмат куни Аллоҳ таоло махлуқлари ичида энг ёмон ҳисобланади ва азобга қолади», деганлар.
Биринчиси, ёлғончилар.
Бу тоифадаги кишилар фақат жамиятга, оиласига зарар етказади. Ёлғончи кимса гуноҳ қилиб, «Қилганим йўқ», дейди. Оиласига хиёнат қилади, ишхонада бошлиғига ёлғон гапиради, хуллас, сувдан қуруқ чиқиш учун бебаҳо имонини ёлғонга сотади. Шунинг учун Сарвари олам (алайҳиссалом): «Ёлғончи жаннатга кирмайди», деганлар. Ёлғон сўз имонга уради ва соҳибининг юзидан нурни кетказади. Ёлғончиликнинг ёмон оқибатларидан яна бири — у жамиятга фитна солиб, одамлар орасини бузишидир. Cодир бўлган бузғунчиликнинг гуноҳи ёлғон гапирганнинг бўйнида бўлади. Фақат эр-хотинни, қариндош-уруғларни, дўстларни бир-бирига яраштириш мақсадида айтилган ёлғон сўз учун азоб қилинмайди. Чунки бунда ният тамоман бошқачадир.
Иккинчи тоифа кишилар мутакаббирлардир. Яъни, манмансираган, озгина амал учун «Мен фалонийман», деб ўзини кўз-кўз қиладиган ёки озгина бойлик қўлга кириб қолса, кечаги кунини унутиб, катта гапирадиганлар. Ҳар бир ишнинг ўртача бўлгани яхши, ҳар бир сўзнинг тавозе, камтарона айтилгани ундан ҳам яхши. Мутакаббирлик фарзандлар тарбиясига жуда катта зарар етказади. Борлигида ҳамма нарса исрофи билан сарфланса, болалар бундай исрофга ўрганиб қолишади. Озгина қийинчиликка чидаёлмай «дод-вой» қилади, қиз бўлса, турмушидан ажраб, ўғил бўлса, жиноят қилиб, ота-она бошига турли кулфатлар келтириши мумкин. Шунинг учун Пайғамбаримиз (алайҳиссалом) доимо камтарликка, ҳар ишда ўртача йўл тутишга чақирганлар.
Учинчи тоифа қалбларида мўмин биродарларига нисбатан буғзу адоват сақлаган ҳолда уларни кўрганларида мулозамат қилувчи кимсалар.
Бу тоифадаги кишилар кўрганида яхши гапириб, сизни мақтаб, йўғингизда ёмонлаб, одамлар кўзига сизни ёмон кўрсатади. Бундайларни иккиюзламачи, мунофиқ деб аташ мумкин. Чунки сизга бир юз, бошқага бир юз билан қарайди. Қалби тоза-пок эмас, сиздаги ишчанликни, тадбиркорликни кўролмайди. Ғийбатингизни қилиб, девор орқасидан тош отади. Сизни кўриб қолса, тошни ташлаб мулозамат қилади. Баъзилар одамларнинг амалига, мансабига, бойлигига қараб муомала қилишади. Куни келиб, ўша одам мансабдан кетса, тескари қараб кетаверади. Бу иш исломиятга мутлақо тўғри келмайди.
(Давоми бор)
Пайғамбаримиз (алайҳиссалом): «Саккиз тоифа киши қиёмат куни Аллоҳ таоло махлуқлари ичида энг ёмон ҳисобланади ва азобга қолади», деганлар.
Биринчиси, ёлғончилар.
Бу тоифадаги кишилар фақат жамиятга, оиласига зарар етказади. Ёлғончи кимса гуноҳ қилиб, «Қилганим йўқ», дейди. Оиласига хиёнат қилади, ишхонада бошлиғига ёлғон гапиради, хуллас, сувдан қуруқ чиқиш учун бебаҳо имонини ёлғонга сотади. Шунинг учун Сарвари олам (алайҳиссалом): «Ёлғончи жаннатга кирмайди», деганлар. Ёлғон сўз имонга уради ва соҳибининг юзидан нурни кетказади. Ёлғончиликнинг ёмон оқибатларидан яна бири — у жамиятга фитна солиб, одамлар орасини бузишидир. Cодир бўлган бузғунчиликнинг гуноҳи ёлғон гапирганнинг бўйнида бўлади. Фақат эр-хотинни, қариндош-уруғларни, дўстларни бир-бирига яраштириш мақсадида айтилган ёлғон сўз учун азоб қилинмайди. Чунки бунда ният тамоман бошқачадир.
Иккинчи тоифа кишилар мутакаббирлардир. Яъни, манмансираган, озгина амал учун «Мен фалонийман», деб ўзини кўз-кўз қиладиган ёки озгина бойлик қўлга кириб қолса, кечаги кунини унутиб, катта гапирадиганлар. Ҳар бир ишнинг ўртача бўлгани яхши, ҳар бир сўзнинг тавозе, камтарона айтилгани ундан ҳам яхши. Мутакаббирлик фарзандлар тарбиясига жуда катта зарар етказади. Борлигида ҳамма нарса исрофи билан сарфланса, болалар бундай исрофга ўрганиб қолишади. Озгина қийинчиликка чидаёлмай «дод-вой» қилади, қиз бўлса, турмушидан ажраб, ўғил бўлса, жиноят қилиб, ота-она бошига турли кулфатлар келтириши мумкин. Шунинг учун Пайғамбаримиз (алайҳиссалом) доимо камтарликка, ҳар ишда ўртача йўл тутишга чақирганлар.
Учинчи тоифа қалбларида мўмин биродарларига нисбатан буғзу адоват сақлаган ҳолда уларни кўрганларида мулозамат қилувчи кимсалар.
Бу тоифадаги кишилар кўрганида яхши гапириб, сизни мақтаб, йўғингизда ёмонлаб, одамлар кўзига сизни ёмон кўрсатади. Бундайларни иккиюзламачи, мунофиқ деб аташ мумкин. Чунки сизга бир юз, бошқага бир юз билан қарайди. Қалби тоза-пок эмас, сиздаги ишчанликни, тадбиркорликни кўролмайди. Ғийбатингизни қилиб, девор орқасидан тош отади. Сизни кўриб қолса, тошни ташлаб мулозамат қилади. Баъзилар одамларнинг амалига, мансабига, бойлигига қараб муомала қилишади. Куни келиб, ўша одам мансабдан кетса, тескари қараб кетаверади. Бу иш исломиятга мутлақо тўғри келмайди.
(Давоми бор)
ЭНГ ЁМОН САККИЗ ТОИФА
(Давоми)
Тўртинчиси, Аллоҳ ва расулининг даъватини секин, шайтоннинг буйруғини эса тез бажарувчилардир.
Одамдан то Ҳазрати Муҳаммадгача барча пайғамбарлар (алайҳимуссалом) инсонларни фақат ҳидоятга чорлашган. Залолат, қон тўкиш, ўғрилик, зинони қаттиқ қоралашган. Жумладан, Қуръон ва ҳадис таълимоти мўмин-мусулмонларни тинчликка, аҳил бўлиб яшашга, ҳалол меҳнат қилишга ундаб, бировнинг ҳақидан қўрқишга буюриб туради. Шайтон эса тамомила бунинг акси, инсониятни доимо ёмонликка чақиради.
Пайғамбаримиз (алайҳиссалом): «Мўмин бешта кулфат орасида бўлади. Бир мўмин унга ҳасад қилади. Мунофиқ уни ёмон кўради. Душман у билан урушади. Шайтон уни адаштиради. Нафси уни саргардон қилади» (Анас ибн Молик ривояти), деганлар.
Ароқ ичиб, зино қилиб юрадиган одамнинг кўзига шайтон гуноҳни жилвалантириб, зийнатлаб кўрсатиб қўйган. Шунинг учун Аллоҳ ва расулининг даъватини секин, шайтон даъватини тез бажаради.
(Давоми бор)
(Давоми)
Тўртинчиси, Аллоҳ ва расулининг даъватини секин, шайтоннинг буйруғини эса тез бажарувчилардир.
Одамдан то Ҳазрати Муҳаммадгача барча пайғамбарлар (алайҳимуссалом) инсонларни фақат ҳидоятга чорлашган. Залолат, қон тўкиш, ўғрилик, зинони қаттиқ қоралашган. Жумладан, Қуръон ва ҳадис таълимоти мўмин-мусулмонларни тинчликка, аҳил бўлиб яшашга, ҳалол меҳнат қилишга ундаб, бировнинг ҳақидан қўрқишга буюриб туради. Шайтон эса тамомила бунинг акси, инсониятни доимо ёмонликка чақиради.
Пайғамбаримиз (алайҳиссалом): «Мўмин бешта кулфат орасида бўлади. Бир мўмин унга ҳасад қилади. Мунофиқ уни ёмон кўради. Душман у билан урушади. Шайтон уни адаштиради. Нафси уни саргардон қилади» (Анас ибн Молик ривояти), деганлар.
Ароқ ичиб, зино қилиб юрадиган одамнинг кўзига шайтон гуноҳни жилвалантириб, зийнатлаб кўрсатиб қўйган. Шунинг учун Аллоҳ ва расулининг даъватини секин, шайтон даъватини тез бажаради.
(Давоми бор)
ЭНГ ЁМОН САККИЗ ТОИФА
(Давоми)
Бешинчи тоифа ноҳақ бўлсин қасам ичиб, дунёдан тама қиладиган кишилар.
Бундай кишилар қасам ичиб мол ўтказади ёки озгина фойда пули учун ёлғон гувоҳлик беради. «Мен бу нарсанинг тозалигига кафолат бераман», деб қасам ичадида, фойдани олиб кетаверади. Эртаси куни учратиб: «Берган молингда нуқсон бор экан», десангиз, қасам ичиб, мен сени биринчи бор кўриб турибман, деб яна ўзини оқлаб тураверади.
Бундай кимсалар жамият бошига тушган қуртнинг ўзи, аста ўрмалаб асабингизга тегиб, роҳат қилишади. Сарвари олам бир ҳадисларида бундай деганлар: «Қасам молни ўтказади, аммо баракасини кетказади».
Бозорларда савдо-сотиқ қилаётган айримлар тош-тарозидан уриб қолади, харидор ҳақига хиёнат қилади, назоратчиларнинг қўлига тушса, қасам ичиб, тўртта болам етим, шуларни боқаман деб, яна ёлғон гапиради. Абдуллоҳ Тустарий деган зот бундай дейдилар: «Ҳаром ейдиган одамнинг тана аъзолари хоҳласа-хоҳламаса гуноҳга, ҳалол ейдиган одамники тоатга бораверади. Демак, жамиятнинг соғлом бўлишида, фарзандлар етук инсон бўлиб камолга етишида ҳалол луқмага эътибор бериш жуда муҳимдир».
Олтинчи тоифадаги кимсалар чақимчилардир.
Чақимчилик энг ёмон иллатлардан ҳисобланади. «Чақимчи жаннатга кирмайди», деган ҳадис бор. Демак, одамларнинг ўртасини бузувчи фитнагар одамдан жаннат ҳазар қилади. Чақимчи сеҳр- гардан ёмон, деган ибора ҳам бежиз айтилмаган. Сеҳргар сеҳри билан одамларнинг кўзини бўяса, чақимчи гапи билан одамлар қалбини тирнайди. Сеҳргар кўрсатган сеҳр томошагоҳда қолади, чақимчилик билан узилган дўстлик, қариндошлик ришталарини улашга кўп вақт ва ҳаракат керак. Демак, чақимчи жаннатга кирмаслигининг сабаби одамлар ва жамиятни бузишидир.
Аммо бирор кимса адашиб гуноҳ қилаётган бўлса ёки жиноятга қўл ураётган бўлса, бунинг олдини олиш ва тарбия бериш учун унинг яқинларини огоҳ этиш чақимчиликка кирмайди. Чунки бу ерда ният томоман бошқача.
(Давоми бор)
(Давоми)
Бешинчи тоифа ноҳақ бўлсин қасам ичиб, дунёдан тама қиладиган кишилар.
Бундай кишилар қасам ичиб мол ўтказади ёки озгина фойда пули учун ёлғон гувоҳлик беради. «Мен бу нарсанинг тозалигига кафолат бераман», деб қасам ичадида, фойдани олиб кетаверади. Эртаси куни учратиб: «Берган молингда нуқсон бор экан», десангиз, қасам ичиб, мен сени биринчи бор кўриб турибман, деб яна ўзини оқлаб тураверади.
Бундай кимсалар жамият бошига тушган қуртнинг ўзи, аста ўрмалаб асабингизга тегиб, роҳат қилишади. Сарвари олам бир ҳадисларида бундай деганлар: «Қасам молни ўтказади, аммо баракасини кетказади».
Бозорларда савдо-сотиқ қилаётган айримлар тош-тарозидан уриб қолади, харидор ҳақига хиёнат қилади, назоратчиларнинг қўлига тушса, қасам ичиб, тўртта болам етим, шуларни боқаман деб, яна ёлғон гапиради. Абдуллоҳ Тустарий деган зот бундай дейдилар: «Ҳаром ейдиган одамнинг тана аъзолари хоҳласа-хоҳламаса гуноҳга, ҳалол ейдиган одамники тоатга бораверади. Демак, жамиятнинг соғлом бўлишида, фарзандлар етук инсон бўлиб камолга етишида ҳалол луқмага эътибор бериш жуда муҳимдир».
Олтинчи тоифадаги кимсалар чақимчилардир.
Чақимчилик энг ёмон иллатлардан ҳисобланади. «Чақимчи жаннатга кирмайди», деган ҳадис бор. Демак, одамларнинг ўртасини бузувчи фитнагар одамдан жаннат ҳазар қилади. Чақимчи сеҳр- гардан ёмон, деган ибора ҳам бежиз айтилмаган. Сеҳргар сеҳри билан одамларнинг кўзини бўяса, чақимчи гапи билан одамлар қалбини тирнайди. Сеҳргар кўрсатган сеҳр томошагоҳда қолади, чақимчилик билан узилган дўстлик, қариндошлик ришталарини улашга кўп вақт ва ҳаракат керак. Демак, чақимчи жаннатга кирмаслигининг сабаби одамлар ва жамиятни бузишидир.
Аммо бирор кимса адашиб гуноҳ қилаётган бўлса ёки жиноятга қўл ураётган бўлса, бунинг олдини олиш ва тарбия бериш учун унинг яқинларини огоҳ этиш чақимчиликка кирмайди. Чунки бу ерда ният томоман бошқача.
(Давоми бор)
ЭНГ ЁМОН САККИЗ ТОИФА
(Охири)
Еттинчи тоифадаги кимсалар дўст-биродар кишиларни бир-биридан айиришга ҳаракат қилиб юрувчилардир.
Бундай ҳолат юз берса, қариндош-уруғ, биродарлар ўртасида нохушлик пайдо бўлади. Бу иш билан фақат қалбида ҳасад касаллиги бор одамларгина шуғулланади. Юқорида айтиб ўтганимиздек, чақимчилар шундай ҳол юз берса, роҳатланади.
Пайғамбаримиз (алайҳиссалом) айтадилар: «Аллоҳнинг нусрати аҳил бўлган жамоат устидадир». Бир маҳалла бир жамоат ҳисобланади, маҳалланинг одамлари иттифоқ бўлса, ҳар бир ишни маслаҳат билан, тўй ва дафн маросимларини ихчам ўтказишга ҳаракат қилса, бундай жамоа Аллоҳнинг раҳматига лойиқ бўлади. Шундай иноқ-аҳил одамларнинг орасини фақат диндан хабари йўқ кимсаларгина бузишга ҳаракат қилишади.
Саккизинчи тоифа гуноҳсиз одамларга ноҳақ бўҳтон қилувчилар.
Бирор воқеани кўзи билан кўрмасдан бировдан гумон қилиб гапириш жамият ёки оила ичига раҳна солади. Туҳмат қилиш энг оғир гуноҳлардан ҳисобланади. Чунки туҳмат орқасида жуда катта фожеа туради. Арзимаган бир гап учун одамнинг тақдири ёмон тарафга ўзгариши мумкин. Бу борада жуда кўп ҳадислар, кўрсатмалар бор. Туҳматчилик ахлоққа, эътиқодга зид амал экани исботланган.
Пайғамбаримиз (алайҳиссалом) саҳобалардан: «Умматнинг муфлисини биласизларми?» деб сўрадилар. Улар: «Муфлис динори ҳам, моли ҳам бўлмаган кишидир», дейишди. У зот: «Умматимнинг муфлиси қиёмат куни намоз, рўза, закот билан келади. Аммо у бировни сўккан, бировнинг молини еган, бировни зинокор деб айблаган, бировнинг қонини тўккан, бировни урганлар. Шу ишлари учун унинг яхшиликларидан олинади. Агар яхшиликлари тўловларига етмаса, уларнинг хатолари олиниб, муфлисга берилади, сўнг дўзахга улоқтирилади».
Бу муборак пандларни ҳаётга татбиқ қилиб, иложи борича яхши ишлар қилишга, яхши ном қолдиришга, покиза зурриёт тарбиялашга ҳаракат қилинса, Пайғамбаримиз (алайҳиссалом) насиҳатларига, кўрсатмаларига мувофиқ бўлади.
Юқорида баён этилган саккиз тоифа кишилар гуруҳига кириб қолишдан Аллоҳ таолодан паноҳ тилаймиз.
Турсунтоҳир ҲАЙДАРАЛИ ўғли,
Ўзбекистон мусулмонлари идорасининг
Фарғона вилоятидаги вакили ўринбосари
«Ҳидоят» 2007 йил 1-сон
(Охири)
Еттинчи тоифадаги кимсалар дўст-биродар кишиларни бир-биридан айиришга ҳаракат қилиб юрувчилардир.
Бундай ҳолат юз берса, қариндош-уруғ, биродарлар ўртасида нохушлик пайдо бўлади. Бу иш билан фақат қалбида ҳасад касаллиги бор одамларгина шуғулланади. Юқорида айтиб ўтганимиздек, чақимчилар шундай ҳол юз берса, роҳатланади.
Пайғамбаримиз (алайҳиссалом) айтадилар: «Аллоҳнинг нусрати аҳил бўлган жамоат устидадир». Бир маҳалла бир жамоат ҳисобланади, маҳалланинг одамлари иттифоқ бўлса, ҳар бир ишни маслаҳат билан, тўй ва дафн маросимларини ихчам ўтказишга ҳаракат қилса, бундай жамоа Аллоҳнинг раҳматига лойиқ бўлади. Шундай иноқ-аҳил одамларнинг орасини фақат диндан хабари йўқ кимсаларгина бузишга ҳаракат қилишади.
Саккизинчи тоифа гуноҳсиз одамларга ноҳақ бўҳтон қилувчилар.
Бирор воқеани кўзи билан кўрмасдан бировдан гумон қилиб гапириш жамият ёки оила ичига раҳна солади. Туҳмат қилиш энг оғир гуноҳлардан ҳисобланади. Чунки туҳмат орқасида жуда катта фожеа туради. Арзимаган бир гап учун одамнинг тақдири ёмон тарафга ўзгариши мумкин. Бу борада жуда кўп ҳадислар, кўрсатмалар бор. Туҳматчилик ахлоққа, эътиқодга зид амал экани исботланган.
Пайғамбаримиз (алайҳиссалом) саҳобалардан: «Умматнинг муфлисини биласизларми?» деб сўрадилар. Улар: «Муфлис динори ҳам, моли ҳам бўлмаган кишидир», дейишди. У зот: «Умматимнинг муфлиси қиёмат куни намоз, рўза, закот билан келади. Аммо у бировни сўккан, бировнинг молини еган, бировни зинокор деб айблаган, бировнинг қонини тўккан, бировни урганлар. Шу ишлари учун унинг яхшиликларидан олинади. Агар яхшиликлари тўловларига етмаса, уларнинг хатолари олиниб, муфлисга берилади, сўнг дўзахга улоқтирилади».
Бу муборак пандларни ҳаётга татбиқ қилиб, иложи борича яхши ишлар қилишга, яхши ном қолдиришга, покиза зурриёт тарбиялашга ҳаракат қилинса, Пайғамбаримиз (алайҳиссалом) насиҳатларига, кўрсатмаларига мувофиқ бўлади.
Юқорида баён этилган саккиз тоифа кишилар гуруҳига кириб қолишдан Аллоҳ таолодан паноҳ тилаймиз.
Турсунтоҳир ҲАЙДАРАЛИ ўғли,
Ўзбекистон мусулмонлари идорасининг
Фарғона вилоятидаги вакили ўринбосари
«Ҳидоят» 2007 йил 1-сон
المصحف المرتل - سورة النازعات
عبد الله عبد الفتاح بركات
Назиъат сураси
ЭШАГИНИ ТАНИБ. ДЎСТИНИ ТАНИМАГАН НОБАКОР
Қишлоқлик ва шаҳарлик йигитлар дўст тутинибди. Қишлоқлик қачон шаҳарга борса, дўсти ундан ёрдамини аямасди. Қишлоқлик унинг дўконида ўтирар, дўсти дастурхон ёзарди. Шаҳарлик йигитга дўсти: «Эй дўстим! Сен қишлоққа бориб, табиат қўйнида кўнгил ёзиб келганмисан ҳеч. Мевалар пишган паллада бутун оила жам бўлиб бизнинг қишлоққа боринг. Мен ҳам сенга икром кўрсатиб, хизмат қилай?!», деб таклиф этди.
Шаҳарлик бу таклифга жавобан ваъда бериб қутилди. Орадан яна саккиз йил ўтди. Қишлоқлик ҳар йили шаҳарга келар, дўстиникида меҳмон бўлар, «Қачон бизникига борасиз. Яна бир қиш ўтди-я», деб гина қиларди.
Дўсти турли баҳоналар топиб: «Бу йил фалон ердан меҳмон келган, фалон ишим бор, кейинги йилга насиб бўлса», деб уни ишонтирар эди.
Қишлоқлик ҳар гал лайлакдек келиб, шаҳарликнинг томига қўнар ва одатий таклифини қилишдан воз кечмасди. Дўсти эса доимгидек унга ёрдам қўлини чўзар, ҳатто мол-мулкидан унга улуш ҳам ажратиб турарди.
Қишлоқлик бу келишида дўстиникида уч ой меҳмон бўлди. Ундан одатдагидек иззат-икром кўрди ва уялганидан: «Дўстим, ваъда берган эдинг. Сен мени шунча пайтдан бери алдаяпсан. Қачон бизникига борасан ўзи?!», дея қишлоғига йиғлагудек бўлиб кетди.
Қатъий таклифга оила аъзоларининг қистови ҳам қўшилгач, шаҳарлик йигит дўстиникига боришга қарор қилди. Болалари «Қишлоққа борамиз, мазза қилиб айланиб келамиз!», деб хурсанд бўлишди. Сўнг сафар тараддудини кўриб, йўлга отланишди. Сафар завқидан гўё жаннатга кетаётгандек эдилар. Лекин манзил узоқ эди, йўл машаққатлари ортиб борарди. Баъзида адашиб бошқа овулларга кириб қолишарди. Ўзлари оч-наҳор, уловлари ҳам сувсиз, емсиз азоб тортардилар. Сўрай-сўрай, ниҳоят, дўстининг қишлоғини топиб боришди. Лекин дўсти меҳмонларга умуман эътибор қилмади. Шаҳарлик йигит ҳайрон бўлиб: «Дўстим! Мана, таклифингга биноан келдик», деди.
(Давоми бор)
Қишлоқлик ва шаҳарлик йигитлар дўст тутинибди. Қишлоқлик қачон шаҳарга борса, дўсти ундан ёрдамини аямасди. Қишлоқлик унинг дўконида ўтирар, дўсти дастурхон ёзарди. Шаҳарлик йигитга дўсти: «Эй дўстим! Сен қишлоққа бориб, табиат қўйнида кўнгил ёзиб келганмисан ҳеч. Мевалар пишган паллада бутун оила жам бўлиб бизнинг қишлоққа боринг. Мен ҳам сенга икром кўрсатиб, хизмат қилай?!», деб таклиф этди.
Шаҳарлик бу таклифга жавобан ваъда бериб қутилди. Орадан яна саккиз йил ўтди. Қишлоқлик ҳар йили шаҳарга келар, дўстиникида меҳмон бўлар, «Қачон бизникига борасиз. Яна бир қиш ўтди-я», деб гина қиларди.
Дўсти турли баҳоналар топиб: «Бу йил фалон ердан меҳмон келган, фалон ишим бор, кейинги йилга насиб бўлса», деб уни ишонтирар эди.
Қишлоқлик ҳар гал лайлакдек келиб, шаҳарликнинг томига қўнар ва одатий таклифини қилишдан воз кечмасди. Дўсти эса доимгидек унга ёрдам қўлини чўзар, ҳатто мол-мулкидан унга улуш ҳам ажратиб турарди.
Қишлоқлик бу келишида дўстиникида уч ой меҳмон бўлди. Ундан одатдагидек иззат-икром кўрди ва уялганидан: «Дўстим, ваъда берган эдинг. Сен мени шунча пайтдан бери алдаяпсан. Қачон бизникига борасан ўзи?!», дея қишлоғига йиғлагудек бўлиб кетди.
Қатъий таклифга оила аъзоларининг қистови ҳам қўшилгач, шаҳарлик йигит дўстиникига боришга қарор қилди. Болалари «Қишлоққа борамиз, мазза қилиб айланиб келамиз!», деб хурсанд бўлишди. Сўнг сафар тараддудини кўриб, йўлга отланишди. Сафар завқидан гўё жаннатга кетаётгандек эдилар. Лекин манзил узоқ эди, йўл машаққатлари ортиб борарди. Баъзида адашиб бошқа овулларга кириб қолишарди. Ўзлари оч-наҳор, уловлари ҳам сувсиз, емсиз азоб тортардилар. Сўрай-сўрай, ниҳоят, дўстининг қишлоғини топиб боришди. Лекин дўсти меҳмонларга умуман эътибор қилмади. Шаҳарлик йигит ҳайрон бўлиб: «Дўстим! Мана, таклифингга биноан келдик», деди.
(Давоми бор)
ЭШАГИНИ ТАНИБ, ДЎСТИНИ ТАНИМАГАН НОБАКОР
(Давоми)
Мезбон уларни умрида биринчи маротаба кўриб тургандек: «Сен кимсан, мен сени танимайман?!», деди.
Шаҳарлик: «Мен фалончи дўстингман, ахир!», деди.
Қишлоқлик: «Балки тўғри гапираётгандирсан. Лекин мен қаэрдан биламан, қандай одамсан, покми-нопок, тўғрими ё эгри?», деди.
Шаҳарлик, ноилож, унга кўрсатган мусофирпарварлиги, илтифотларини эслатди. Аммо дўсти: «Мен на сени танийман ва на исмингни биламан», деб қутилишга уринди.
Мусофирлар роппа-роса беш кун унинг остонасида қолиб кетди. Бешинчи кеча осмонда булут тўпланди. Сўнг шаррос ёмғир қуйди. Меҳмонлар ортиқ чидолмай, эшикни тақиллатишди.
Қишлоқлик уйидан зўрға чиқиб: «Ҳа, нима истайсан?!», деб бақирди.
Шаҳарлик: «Эшигинг олдида беш кундан бери беш йиллик заҳмат чекдик. Ҳеч бўлмаса, мана бундай ёмғирли оқшомда бизга бошпана бер, кошки бу сен учун охиратда савоб бўлса!», деди.
Қишлоқлик: «Нарироқда бир кулба бор. У ерни кечаси билан бўридан ҳимоя қилсанг, сенга ўша ерда қолишингга рухсат бераман», деди.
Шаҳарлик, ноилож, таклифга рози бўлиб: «Сен менга камон билан ўқ бер», деди.
Шаҳарлик ва оиласи кулбачага кўчиб ўтишди. Тор хонада минг азобда ётишарди. Харобада қурт-қумурсқалар уларни бўридан баттар талашди. Хўрликдан жонлари бўғзига етганда, югуриб келаётган бир бўри шарпасини кўрди. Шаҳарлик камондан ўқ узди. Ҳайвон қаттиқ инграган овоз чиқарди. Унинг товушини қишлоқлик уйидан туриб эшитиб, дарров югуриб келди. Қўлларини тиззасига уриб: «Эй воҳ! Сен нима қилиб қўйдинг. Бечора эшагимни ўлдирибсанку?!», деди.
Шаҳарлик: «Синчиклаб қара, қоронғи бўлгани учун яхши кўролмаётгандирсан. У аниқ бўри эди», деди.
Қишлоқлик: «Мен ўз эшагимнинг ҳанграшини жуда яхши танийман! Йигирмата эшак орасидан ҳам унинг овозини бемалол ажрата оламан», деди.
Бу гап шаҳарлик меҳмонга жуда оғир ботди. Унинг ёқасига ёпишиб: «Эй ҳийлакор аҳмоқ! Сен зим-зиё кечада эшагингнинг ҳанграшини танибсану, наҳотки, ўн йиллик дўстингни танимадинг?», деди.
(Давоми бор)
(Давоми)
Мезбон уларни умрида биринчи маротаба кўриб тургандек: «Сен кимсан, мен сени танимайман?!», деди.
Шаҳарлик: «Мен фалончи дўстингман, ахир!», деди.
Қишлоқлик: «Балки тўғри гапираётгандирсан. Лекин мен қаэрдан биламан, қандай одамсан, покми-нопок, тўғрими ё эгри?», деди.
Шаҳарлик, ноилож, унга кўрсатган мусофирпарварлиги, илтифотларини эслатди. Аммо дўсти: «Мен на сени танийман ва на исмингни биламан», деб қутилишга уринди.
Мусофирлар роппа-роса беш кун унинг остонасида қолиб кетди. Бешинчи кеча осмонда булут тўпланди. Сўнг шаррос ёмғир қуйди. Меҳмонлар ортиқ чидолмай, эшикни тақиллатишди.
Қишлоқлик уйидан зўрға чиқиб: «Ҳа, нима истайсан?!», деб бақирди.
Шаҳарлик: «Эшигинг олдида беш кундан бери беш йиллик заҳмат чекдик. Ҳеч бўлмаса, мана бундай ёмғирли оқшомда бизга бошпана бер, кошки бу сен учун охиратда савоб бўлса!», деди.
Қишлоқлик: «Нарироқда бир кулба бор. У ерни кечаси билан бўридан ҳимоя қилсанг, сенга ўша ерда қолишингга рухсат бераман», деди.
Шаҳарлик, ноилож, таклифга рози бўлиб: «Сен менга камон билан ўқ бер», деди.
Шаҳарлик ва оиласи кулбачага кўчиб ўтишди. Тор хонада минг азобда ётишарди. Харобада қурт-қумурсқалар уларни бўридан баттар талашди. Хўрликдан жонлари бўғзига етганда, югуриб келаётган бир бўри шарпасини кўрди. Шаҳарлик камондан ўқ узди. Ҳайвон қаттиқ инграган овоз чиқарди. Унинг товушини қишлоқлик уйидан туриб эшитиб, дарров югуриб келди. Қўлларини тиззасига уриб: «Эй воҳ! Сен нима қилиб қўйдинг. Бечора эшагимни ўлдирибсанку?!», деди.
Шаҳарлик: «Синчиклаб қара, қоронғи бўлгани учун яхши кўролмаётгандирсан. У аниқ бўри эди», деди.
Қишлоқлик: «Мен ўз эшагимнинг ҳанграшини жуда яхши танийман! Йигирмата эшак орасидан ҳам унинг овозини бемалол ажрата оламан», деди.
Бу гап шаҳарлик меҳмонга жуда оғир ботди. Унинг ёқасига ёпишиб: «Эй ҳийлакор аҳмоқ! Сен зим-зиё кечада эшагингнинг ҳанграшини танибсану, наҳотки, ўн йиллик дўстингни танимадинг?», деди.
(Давоми бор)
ЭШАГИНИ ТАНИБ, ДЎСТИНИ ТАНИМАГАН НОБАКОР
(Охири)
Дўст танлаш ўта мушкул вазифа. Нафсининг дўсти, аниқроғи, нафсининг қули бўлган нокаслардан вафо кутишнинг оқибати афсус-надоматдан ўзга нарса келтирмайди.
Тадбир ва эҳтиёт шуки, ёмонга қарши ёмон гумонда бўлмоғингдир. Бу билан муқаррар зиёндан қутиласан. Ҳикояда киши пухта, тадбирли ва ҳушёр бўлиши зарурлиги уқтирилмоқда.
Жалолиддин Румийнинг «Маснавий»сидан
Туркчадан Абдуллоҳ Раҳимбоев таржимас
(Охири)
Дўст танлаш ўта мушкул вазифа. Нафсининг дўсти, аниқроғи, нафсининг қули бўлган нокаслардан вафо кутишнинг оқибати афсус-надоматдан ўзга нарса келтирмайди.
Тадбир ва эҳтиёт шуки, ёмонга қарши ёмон гумонда бўлмоғингдир. Бу билан муқаррар зиёндан қутиласан. Ҳикояда киши пухта, тадбирли ва ҳушёр бўлиши зарурлиги уқтирилмоқда.
Жалолиддин Румийнинг «Маснавий»сидан
Туркчадан Абдуллоҳ Раҳимбоев таржимас
Audio
Абдул Ҳамид домла таҳияти масжид намозини ўқиган одамни нега тўхтатган эдилар?
🎧Ушбу маъруза парчасида бу ҳақда тинглайсиз.
🎧Ушбу маъруза парчасида бу ҳақда тинглайсиз.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Абдукарим Мирзаев: "Менинг қаҳрамоним"
МУБОҲЛАР БИЛАН ЗИЙНАТЛАНИШ КАТТА ХАТАРДИР
Яҳё ибн Язид Навфалий (р.а.) Имом Молик ибн Анасга (р.а.) шундай мактуб ёзган экан: «Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм. Ўтмиш ва келажакдагилар ичида Унинг пайғамбари Муҳаммадга Аллоҳнинг салот ва саломи бўлсин! Яҳё ибн Язид ибн Абдулмаликдан Молик ибн Анасга. Аммо баъд.
Менга маълум бўлдики, сен нафис кийимлар кийиб, нозик таомлар ер эмишсан. Яна кўрпачалар устида ўтириб, эшигингга соқчиларни қўйибсан. Ҳолбуки, сен илм курсисига ўтирган зотсан. Сенинг ҳузурингга келиш учун уловлар тайёрланган ва одамлар ҳам доимо сен томонга ошиқадилар. Улар сени имом қилиб олганлар ва сўзларингдан рози бўладилар (қабул қиладилар). Шундай экан, Аллоҳдан қўрқ, эй Молик! Мутавозеъ бўл. Буларни сенга насиҳат учун ёздимки, Аллоҳдан ўзга ҳеч ким бундан хабардор эмас. Вассалом!»
Молик (р.а.) унга шундай жавоб ёздилар: «Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм. Аллоҳ таолодан саййидимиз Муҳаммадга, аҳли ва ашобига салот ва саломлар бўлсин! Молик ибн Анасдан Яҳё ибн Язидга. Сенга Аллоҳнинг саломи бўлсин! Аммо баъд.
Мактубинг менга етиб келди ва насиҳат, шафқат, адаб бўлиб (қалбимга) жойлашди. Аллоҳ сени тақво билан сийласин ва насиҳатинг эвазига яхшилик билан мукофотласин. Аллоҳ таолодан тавфиқ сўрайман. (Яхшилик қилишга) куч ва (ёмонликдан сақланишга) қувват фақатгина буюк ва олий зот бўлган Аллоҳдандир. Тўғри, сен зикр қилганингдек, мен нозик таомлар ейман, нафис кийимлар кияман, (соқчи билан ўзимни) қўриқлатаман ва юмшоқ ўринларда ўтираман. Мана шуларни қиламиз ва Аллоҳ таолодан мағфират сўраймиз. Зеро, Аллоҳ таоло:
«Бандалари учун чиқарилган Аллоҳнинг зийнатини ва пок ризқларни ким ҳаромга чиқаради?» (Аъроф сураси, 33-оят) деб марҳамат қилган. Албатта, буни тарк этиш унга киришдан кўра яхшироқ эканини биламан. (Бундан кейин ҳам) бизни мактубингдан дариғ тутма. Биз ҳам сени мактубимиздан дариғ тутмаймиз. Вассалом!»
Моликнинг (р.а.) инсофига қараки, зийнатни тарк этиш уни олишдан яхшироқ эканини эътироф этиб, унинг мубоҳлигига фатво бердилар. У зот иккала ҳолатда ҳам тўғри сўзлагандирлар. Бир инсон қачон, бу насиҳатдаги каби инсоф ва эътироф билан нафсини ислоҳ этса, кейин унинг нафси мубоҳлар ҳузурида тўхташга қодир бўлса, аммо бу уни риёкорликка, хушомадгўйликка ва ёмон кўрилган ишларга ўтиб кетишга мажбур қилмаган бўлса, у киши Имом Молик каби (буюк) мақомдадир. Лекин кўплар зийнатлар олдида ўзини тўхтатишга қодир бўлмайди. Шу сабабдан мубоҳлар билан зийнатланиш катта хатардир. Бу ҳолат хавф ва қўрқувдан узоқ. Ҳолбуки, охират уламоларининг асосий хусусияти қўрқувдир. Қўрқувнинг хусусияти эса, хатар эҳтимоли бўлган ишлардан узоқлашишдир.
Имом Ғаззолийнинг «Иҳёу улумид-дин» китобидан
Яҳё ибн Язид Навфалий (р.а.) Имом Молик ибн Анасга (р.а.) шундай мактуб ёзган экан: «Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм. Ўтмиш ва келажакдагилар ичида Унинг пайғамбари Муҳаммадга Аллоҳнинг салот ва саломи бўлсин! Яҳё ибн Язид ибн Абдулмаликдан Молик ибн Анасга. Аммо баъд.
Менга маълум бўлдики, сен нафис кийимлар кийиб, нозик таомлар ер эмишсан. Яна кўрпачалар устида ўтириб, эшигингга соқчиларни қўйибсан. Ҳолбуки, сен илм курсисига ўтирган зотсан. Сенинг ҳузурингга келиш учун уловлар тайёрланган ва одамлар ҳам доимо сен томонга ошиқадилар. Улар сени имом қилиб олганлар ва сўзларингдан рози бўладилар (қабул қиладилар). Шундай экан, Аллоҳдан қўрқ, эй Молик! Мутавозеъ бўл. Буларни сенга насиҳат учун ёздимки, Аллоҳдан ўзга ҳеч ким бундан хабардор эмас. Вассалом!»
Молик (р.а.) унга шундай жавоб ёздилар: «Бисмиллаҳир роҳманир роҳийм. Аллоҳ таолодан саййидимиз Муҳаммадга, аҳли ва ашобига салот ва саломлар бўлсин! Молик ибн Анасдан Яҳё ибн Язидга. Сенга Аллоҳнинг саломи бўлсин! Аммо баъд.
Мактубинг менга етиб келди ва насиҳат, шафқат, адаб бўлиб (қалбимга) жойлашди. Аллоҳ сени тақво билан сийласин ва насиҳатинг эвазига яхшилик билан мукофотласин. Аллоҳ таолодан тавфиқ сўрайман. (Яхшилик қилишга) куч ва (ёмонликдан сақланишга) қувват фақатгина буюк ва олий зот бўлган Аллоҳдандир. Тўғри, сен зикр қилганингдек, мен нозик таомлар ейман, нафис кийимлар кияман, (соқчи билан ўзимни) қўриқлатаман ва юмшоқ ўринларда ўтираман. Мана шуларни қиламиз ва Аллоҳ таолодан мағфират сўраймиз. Зеро, Аллоҳ таоло:
«Бандалари учун чиқарилган Аллоҳнинг зийнатини ва пок ризқларни ким ҳаромга чиқаради?» (Аъроф сураси, 33-оят) деб марҳамат қилган. Албатта, буни тарк этиш унга киришдан кўра яхшироқ эканини биламан. (Бундан кейин ҳам) бизни мактубингдан дариғ тутма. Биз ҳам сени мактубимиздан дариғ тутмаймиз. Вассалом!»
Моликнинг (р.а.) инсофига қараки, зийнатни тарк этиш уни олишдан яхшироқ эканини эътироф этиб, унинг мубоҳлигига фатво бердилар. У зот иккала ҳолатда ҳам тўғри сўзлагандирлар. Бир инсон қачон, бу насиҳатдаги каби инсоф ва эътироф билан нафсини ислоҳ этса, кейин унинг нафси мубоҳлар ҳузурида тўхташга қодир бўлса, аммо бу уни риёкорликка, хушомадгўйликка ва ёмон кўрилган ишларга ўтиб кетишга мажбур қилмаган бўлса, у киши Имом Молик каби (буюк) мақомдадир. Лекин кўплар зийнатлар олдида ўзини тўхтатишга қодир бўлмайди. Шу сабабдан мубоҳлар билан зийнатланиш катта хатардир. Бу ҳолат хавф ва қўрқувдан узоқ. Ҳолбуки, охират уламоларининг асосий хусусияти қўрқувдир. Қўрқувнинг хусусияти эса, хатар эҳтимоли бўлган ишлардан узоқлашишдир.
Имом Ғаззолийнинг «Иҳёу улумид-дин» китобидан
Audio
Абдул Ҳамид домла жавоб берадилар
Савол:
❓Ҳомиладор аёл намоз вақтида ўтириб туришга қийналётган бўлса ўтириб номоз ўқиш вожибми ?
———————-
🎧Жавобни аудиода тингланг!
Савол:
❓Ҳомиладор аёл намоз вақтида ўтириб туришга қийналётган бўлса ўтириб номоз ўқиш вожибми ?
———————-
🎧Жавобни аудиода тингланг!
ОЧЛИК ВА ТЎҚЛИК
Оз емоқ одамийлик иши. Кўп емоқлик унинг асл табиатига ёт. «Сиҳат тиласанг, кўп ема», «Асалнинг ҳам ози ширин» деган мақоллар бежизга айтилмаган. Мана кам ейиш фойдалари ва кўп ейиш зарарларидан айримлари:
✅кам еганда, юрак тиниқ ишлайди, кўп ейиш эса, уни қисиб қўяди, шунингдек, мия фаолиятига ҳам салбий таъсир корсатади;
✅оч қоринга қилинган ибодатнинг мазаси «хуш ёқади»;
✅кам еган одам хотиржам юради, илм ва ибодатига халал етмайди;
✅тўқ одамнинг мияси камроқ, ошқозони кўпроқ ишлайди, ўйлаганда ҳам қорни билан ўйлайди;
✅тўқ очларни унутади;
✅кам ейиш билан тана соғлом бўлади;
✅кам еганнинг сарфи кам.
Тарихдан бир мисол. Мадинада табиб йўқлигини эшитиб, Шомдан бир киши табиблик қилгани келди. Анча вақт турса ҳам, ҳеч ким соғлиғидан шикоят қилмайди. Қараса, юртда касал ёқ. Ҳайрон бўлиб, саҳобаларнинг биттасидан бу ҳолнинг сирини сўрайди. Саҳобий: «Кам еймиз, кам ухлаймиз», деб жавоб беради. Табиб: «Агар шундай бўлса, бу ерга касаллик кирмайди», деб юртига қайтиб кетади. Албатта, бу ўринда Пайғамбаримизнинг (с.а.в.) Мадина аҳлига саломатлик тилаб дуо қилганларини ҳам унутмаслик керак.
Оз емоқ одамийлик иши. Кўп емоқлик унинг асл табиатига ёт. «Сиҳат тиласанг, кўп ема», «Асалнинг ҳам ози ширин» деган мақоллар бежизга айтилмаган. Мана кам ейиш фойдалари ва кўп ейиш зарарларидан айримлари:
✅кам еганда, юрак тиниқ ишлайди, кўп ейиш эса, уни қисиб қўяди, шунингдек, мия фаолиятига ҳам салбий таъсир корсатади;
✅оч қоринга қилинган ибодатнинг мазаси «хуш ёқади»;
✅кам еган одам хотиржам юради, илм ва ибодатига халал етмайди;
✅тўқ одамнинг мияси камроқ, ошқозони кўпроқ ишлайди, ўйлаганда ҳам қорни билан ўйлайди;
✅тўқ очларни унутади;
✅кам ейиш билан тана соғлом бўлади;
✅кам еганнинг сарфи кам.
Тарихдан бир мисол. Мадинада табиб йўқлигини эшитиб, Шомдан бир киши табиблик қилгани келди. Анча вақт турса ҳам, ҳеч ким соғлиғидан шикоят қилмайди. Қараса, юртда касал ёқ. Ҳайрон бўлиб, саҳобаларнинг биттасидан бу ҳолнинг сирини сўрайди. Саҳобий: «Кам еймиз, кам ухлаймиз», деб жавоб беради. Табиб: «Агар шундай бўлса, бу ерга касаллик кирмайди», деб юртига қайтиб кетади. Албатта, бу ўринда Пайғамбаримизнинг (с.а.в.) Мадина аҳлига саломатлик тилаб дуо қилганларини ҳам унутмаслик керак.
Audio
🎤Абдул Ҳамид домла жавоб берадилар
Савол:
Уйда қафасда қуш боқсам бўладими?
——————
🎧Жавобни аудиода тингланг!
Савол:
Уйда қафасда қуш боқсам бўладими?
——————
🎧Жавобни аудиода тингланг!
УХЛАШНИНГ ЕТТИ ОДОБИ
1. Уйқудан олдин уч марта «Бисмиллазий ла-а язурру маъасмиҳи шай0ун фил арзи ва ла-а фис-сама-и ва ҳувас-самъиул ъалийм» (Исми билан еру осмондаги ҳеч нарса зарар бермайдиган ва эшитувчи, билгувчи зот номи ила), деса, ҳеч нарса, на илон, на чаён, на бошқа нарсалар зарар қилади.
2. Ухлашдан олдин эшиклар ёпилади, идишлар оғзи беркитилади, тўшак уч бора силкиб қоқилади, тўшалган ўрин енг ёки бошқа мато билан супурилади, ўт ва чироқлар ўчирилади. Бу ишларнинг барчаси Расулуллоҳнинг (с.а.в.) ўгитларидир.
3. Уламолар уйқуни кичик ўлим дейдилар. Чунки Пайғамбаримиздан (с.а.в.) ётганда: «Бисмикаллоҳумма амуту ва аҳё» (Аллоҳ номи билан ўламан ва тириламан), деган дуони айтиш нақл қилинган.
4. Ўрин ортиқча юмшоқ қилинмайди. Юзни қиблага қаратаиб, ўнг қўлга суянган ҳолда ётилади.
5. Пайғамбаримиз (с.а.в.) ухлашдан олдин таҳорат қилиб, кийимларини ечар, ўринларига ўтириб, Ихлос ва икки «Қул аъузу» ни ўқиб, икки кафтларига дам урар эдилар, сўнг кафтларини бошларига ва бутун аъзоларига сурардилар. Кейин ўнг кафтларини ўнг юзларига қўйиб, ўнг томонлари билан қиблага қараб ётар эдилар.
6. Уйқудан турганда Бисмиллоҳ ва ҳамд айтилади.
7. Яхши туш кўрилса, изҳор қилинади ва шукр айтилади. Ёмон ва паришон туш кўрилса, ҳеч кимга айтилмайди, чап тарафга уч бора туфланиб, у тушнинг ёмонлигидан паноҳ сўралади.
Муҳаммад Содиқ Қошғарийнинг «Яхши кишилар одоби» китобидан
1. Уйқудан олдин уч марта «Бисмиллазий ла-а язурру маъасмиҳи шай0ун фил арзи ва ла-а фис-сама-и ва ҳувас-самъиул ъалийм» (Исми билан еру осмондаги ҳеч нарса зарар бермайдиган ва эшитувчи, билгувчи зот номи ила), деса, ҳеч нарса, на илон, на чаён, на бошқа нарсалар зарар қилади.
2. Ухлашдан олдин эшиклар ёпилади, идишлар оғзи беркитилади, тўшак уч бора силкиб қоқилади, тўшалган ўрин енг ёки бошқа мато билан супурилади, ўт ва чироқлар ўчирилади. Бу ишларнинг барчаси Расулуллоҳнинг (с.а.в.) ўгитларидир.
3. Уламолар уйқуни кичик ўлим дейдилар. Чунки Пайғамбаримиздан (с.а.в.) ётганда: «Бисмикаллоҳумма амуту ва аҳё» (Аллоҳ номи билан ўламан ва тириламан), деган дуони айтиш нақл қилинган.
4. Ўрин ортиқча юмшоқ қилинмайди. Юзни қиблага қаратаиб, ўнг қўлга суянган ҳолда ётилади.
5. Пайғамбаримиз (с.а.в.) ухлашдан олдин таҳорат қилиб, кийимларини ечар, ўринларига ўтириб, Ихлос ва икки «Қул аъузу» ни ўқиб, икки кафтларига дам урар эдилар, сўнг кафтларини бошларига ва бутун аъзоларига сурардилар. Кейин ўнг кафтларини ўнг юзларига қўйиб, ўнг томонлари билан қиблага қараб ётар эдилар.
6. Уйқудан турганда Бисмиллоҳ ва ҳамд айтилади.
7. Яхши туш кўрилса, изҳор қилинади ва шукр айтилади. Ёмон ва паришон туш кўрилса, ҳеч кимга айтилмайди, чап тарафга уч бора туфланиб, у тушнинг ёмонлигидан паноҳ сўралади.
Муҳаммад Содиқ Қошғарийнинг «Яхши кишилар одоби» китобидан
Кеча ва кундуз
<unknown>
#audio
🎤Устоз Салоҳиддин домла Шарипов
Кеча ва кундуз.
•┈┈┈•☪️•┈┈┈•
https://t.me/joinchat/AAAAAEt7gNhJjLeIX92JLA
🎤Устоз Салоҳиддин домла Шарипов
Кеча ва кундуз.
•┈┈┈•☪️•┈┈┈•
https://t.me/joinchat/AAAAAEt7gNhJjLeIX92JLA
БЕШ ПАНЖАНИНГ МАЪНОСИ
Бағдод ҳокими Ҳажжож умрининг охирларида тушида Азроил алайҳиссаломни кўриб, у зотдан сўраган экан:
— Ҳазрат, сиз жонни олувчи фариштасиз. Мен қачон ўламан? Менга ўлим қачон келади?
Шунда Азроил алайҳиссалом беш панжаларини кўрсатиб ғойиб бўлган эканлар.
Эртаси куни Ҳажжож олимларни чақириб, тушининг таъбирини сўрабди. Олимлардан бири: «Беш йил умрингиз қолибди», дебди. Бошқаси беш ҳафта дебди, бирови беш кун дебди. Жавобларнинг биронтаси ҳам Ҳажжожнинг кўнглига таскин бермабди. Шунда Ҳажжож буюк мужтаҳид имом Моликдан тушининг таъбирини сўрабди. Имом шундай жавоб берибдилар:
— Қиёматнинг қачон бўлишини (1), ёмғирнинг қачон тушишини (2), бачадондаги хомиланинг ўғил ёки қизлигини (3), эртага нима бўлишини (4) инсонга ўлим қаэрда ва қачон келишини (5) Аллоҳдан ўзга ҳеч ким билмайди. Ҳазрати Азроил алайҳиссалом шу бешта нарсага ишора қилмоқдалар. Ҳатто мен ҳам жон олувчи фаришта бўла туриб, қачон ва қаэрда ўлишингни билмайман, демоқчи бўляптилар...
Бағдод ҳокими Ҳажжож умрининг охирларида тушида Азроил алайҳиссаломни кўриб, у зотдан сўраган экан:
— Ҳазрат, сиз жонни олувчи фариштасиз. Мен қачон ўламан? Менга ўлим қачон келади?
Шунда Азроил алайҳиссалом беш панжаларини кўрсатиб ғойиб бўлган эканлар.
Эртаси куни Ҳажжож олимларни чақириб, тушининг таъбирини сўрабди. Олимлардан бири: «Беш йил умрингиз қолибди», дебди. Бошқаси беш ҳафта дебди, бирови беш кун дебди. Жавобларнинг биронтаси ҳам Ҳажжожнинг кўнглига таскин бермабди. Шунда Ҳажжож буюк мужтаҳид имом Моликдан тушининг таъбирини сўрабди. Имом шундай жавоб берибдилар:
— Қиёматнинг қачон бўлишини (1), ёмғирнинг қачон тушишини (2), бачадондаги хомиланинг ўғил ёки қизлигини (3), эртага нима бўлишини (4) инсонга ўлим қаэрда ва қачон келишини (5) Аллоҳдан ўзга ҳеч ким билмайди. Ҳазрати Азроил алайҳиссалом шу бешта нарсага ишора қилмоқдалар. Ҳатто мен ҳам жон олувчи фаришта бўла туриб, қачон ва қаэрда ўлишингни билмайман, демоқчи бўляптилар...
Audio
Абдул Ҳамид домла жавоб берадилар
Савол:
❓Ҳозир кун совуқлиги учун таҳорат ўрнига таяммум қилиб намоз ўқиса бўладими?
———————
🎧Жавобни аудиода тингланг!
Савол:
❓Ҳозир кун совуқлиги учун таҳорат ўрнига таяммум қилиб намоз ўқиса бўладими?
———————
🎧Жавобни аудиода тингланг!
Audio
❓1. Динимизда номаҳрам эркакларга салом бериш мумкинми, яъни кўчада кетаётган кексаларга ёки биз таниган, лекин маҳрам бўлмаганларга?
❓2. Оиламизда тўйдан олдин хатм буюртириб эҳсон қилиш одат бўлиб колган. Масалан, хатм буюртирган вақтимизда амакимиз хам буюртирган, ўкиган домла уч кунни ичида 2 ёки 3 марта Қуръони каримни хатм қилишга улгуроладими, Қуръонни каримни бошидан охиригачам ўқиб чиқиш хатм дейилади. Ёки маълум бир сураларни ўқиш хам хатмми?
❓3. Хатмни тажвид коидаларига амал килиб ўқийдиган аёллар ёки ёш болалар қилса хам бўладими?
❓4. Қилинган хатмни ўтган ота-онасининг, яқинларининг руҳларига бағишласа бўладими ёки ҳар бирларига алоҳида хатм қилиб бағишлаш керакми?
—————-
🎧Жавобни аудиода тингланг!
❓2. Оиламизда тўйдан олдин хатм буюртириб эҳсон қилиш одат бўлиб колган. Масалан, хатм буюртирган вақтимизда амакимиз хам буюртирган, ўкиган домла уч кунни ичида 2 ёки 3 марта Қуръони каримни хатм қилишга улгуроладими, Қуръонни каримни бошидан охиригачам ўқиб чиқиш хатм дейилади. Ёки маълум бир сураларни ўқиш хам хатмми?
❓3. Хатмни тажвид коидаларига амал килиб ўқийдиган аёллар ёки ёш болалар қилса хам бўладими?
❓4. Қилинган хатмни ўтган ота-онасининг, яқинларининг руҳларига бағишласа бўладими ёки ҳар бирларига алоҳида хатм қилиб бағишлаш керакми?
—————-
🎧Жавобни аудиода тингланг!
Эркаклар доимо эслаб юрадиган ва унутиб қўядиган бешта исломий тушунчалар:
Доим эслаб юрадилар:
1. Эркак учун икки аёлнинг улуши бор (оятдан)
2. Иктами, учтами, тўрттами никоҳлаб олинг (оятдан)
3. Эркаклар аёлларга раҳбардирлар (оятдан)
4. Албатта улар (аёллар)нинг макри улкандир (оятдан)
5. Аёллар дин ва ақл жиҳатидан ноқисдирлар (ҳадисдан)
Унутиб қўядилар:
1. Улар (аёллар) билан яхшиликда яшанг (оятдан)
2. Аёлларга яхшилик қилинг (ҳадисдан)
3. Сизларнинг энг яхшингиз аёлига яхши (муомалада) бўладиганларингиз (ҳадисдан)
4. Аёллар билан юмшоқ муомалада бўлинг (ҳадисдан)
5. Аёлларни фақат карамли кишилар икром қиладилар, уларни фақатгина пасткаш инсонлар хорлайдилар (ҳадисдан)
Абу Зар
Каналга уланиш учун линк👇
👉 @odamlar_orasida_dastur
https://fb.com/odamlarorasidadasturi
Доим эслаб юрадилар:
1. Эркак учун икки аёлнинг улуши бор (оятдан)
2. Иктами, учтами, тўрттами никоҳлаб олинг (оятдан)
3. Эркаклар аёлларга раҳбардирлар (оятдан)
4. Албатта улар (аёллар)нинг макри улкандир (оятдан)
5. Аёллар дин ва ақл жиҳатидан ноқисдирлар (ҳадисдан)
Унутиб қўядилар:
1. Улар (аёллар) билан яхшиликда яшанг (оятдан)
2. Аёлларга яхшилик қилинг (ҳадисдан)
3. Сизларнинг энг яхшингиз аёлига яхши (муомалада) бўладиганларингиз (ҳадисдан)
4. Аёллар билан юмшоқ муомалада бўлинг (ҳадисдан)
5. Аёлларни фақат карамли кишилар икром қиладилар, уларни фақатгина пасткаш инсонлар хорлайдилар (ҳадисдан)
Абу Зар
Каналга уланиш учун линк👇
👉 @odamlar_orasida_dastur
https://fb.com/odamlarorasidadasturi