ҚАБР АЗОБИДАН САҚЛОВЧИ СУРА

Ибн Масъуд розияллоҳу анҳу ривоят қилишича, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:
''Таборак'' сураси Аллоҳнинг изни билан мўмин бандани гўр азобидан ҳимоя қилади.
Кези келганда муҳим бир нарсани эслатиб ўтамиз: шу маънода айтилган ҳадисларга ишониб, ''Истаганча яшаб, вафотидан кейин бир марта Таборакни ўқиб қўйса, жаннатий бўларкан'', деб ўйлаш тўғри эмас. Аслида бундай ҳадислар қалбимизга қувонч бағишлайди. Уларни ўқиб кўнглимиз бироз бўлсаям таскин топади. Аммо бошқа муҳим вазифаларни унутиб, бор эътиборимиз маййит ҳузурида ''Ёсин'' сурасини қироат қилишга, марҳум дафн этилгандан сўнг ''Таборак''ни ўқишга қаратилмайди. Муҳими - ҳақиқий мусулмон бўлиб яшаш. Агар Аллоҳ рози бўладиган тарзда ҳаёт кечирсак, У Зот бизни қабрда ҳам, охиратда ҳам азоб-уқубатдан асрайди.
Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
''Саҳобалардан бири қабр устига чодир тикди. Лекин ўша ерда қабр борлигини билмасди. Шунда гўр ичида бир одам ''Таборак'' сурасини охиригача ўқиганини эшитди. Кейин Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам олдиларига бориб: ''Эй Расулуллоҳ, чодиримни қабр устига қурдим. Лекин у ерда қабр борлигини билмабман. Ўша жойда бир одам ''Мулк'' сурасини охиригача ўқиганини эшитдим'', деди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: ''У тўсувчидир, қутқарувчидир. Ўша (сура бандани) қабр азобидан сақлайди'', деб марҳамат қилдилар''.
Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳу айтади: ''Банда қабрга қўйилгач, унинг олдига оёқ томонидан келинади. Шунда оёқлари: ''Сиз учун мен томонга йўл йўқ, чунки у мен билан туриб ''Мулк'' сурасини ўқирди'', дейди. Шундан сўнг кўкрак (ёки қорин) томонидан келинади. У: ''Сизлар учун мен томонга йўл йўқ, чунки у мен билан ''Мулк'' сурасини ўқирди'' дейди. Кейин бош томонидан келинади. Боши ҳам: ''Сизлар учун мен томонга ҳам йўл йўқ, сабаби у мен билан ''Мулк'' сурасини ўқирди'', дейди. ''Таборак'' сураси тўсувчидир, бандани қабр азобидан сақлайди. У Тавротда ҳам ''Мулк'' сурасидир. Ким уни кечаси ўқиса, кўп ва хўп (иш) қилибди''.
Бу ривоятдан қуйидаги хулосалар чиқади:
1. Қабр азоби - ҳақ.
2. Қабрда азоб фаришталари банданинг оёқ, кўкрак, бош томонидан келиб азоблайди.
3. ''Таборак'' сураси бандани гўр азобидан сақлайди.
4. Кимда-ким ''Таборак'' сурасини ўқиб юрса, унинг аъзолари қабрда тилга киради, ҳаётлик чоғида қилган савобли ишларини эслаб, бандани азобдан ҳимоя қилади.
5. ''Таборак'' сурасини кечаси, айгиқса таҳажжуд намозларида ўқишнинг фазилати улуғ.
Яна Абдуллоҳ ибн Масъуд розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: ''Ким Таборак'' сурасини ҳар кечада ўқиса, Аллоҳ азза ва жалла уни қабр азобидан сақлайди. Биз Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам даврларида ''Таборак'' сурасини (қабр азобидан) тўсувчи, деб атардик. Чиндан ҳам, Аллоҳнинг Китобида шундай сура бор. Ким уни ҳар кеча ўқиса, кўп яхшилик қозонибди''.

''Қуръон - қалблар шифоси'' китобидан.

👉 @diyonatli

ИККИ БАЛИҚЧИ

Хабарларда шундай келган: қадим замонда бир мўмин билан кофир киши балиқ овлагани боришибди. Кофир бутларининг номини айтиб тўр ташлабди ва тўрига жуда кўп балиқ илинибди. Мўмин киши Аллоҳнинг номини айтиб тўр ташлабди, аммо бирорта ҳам балиқ илинмабди. Кун ботишига яқин биттагина балиқ тушибди. Ўшани ҳам ололмай, сувга тушириб юборибди. Мўмин киши уйига қуп-қуруқ, кофир эса жуда кўп балиқ билан қайтибди. Мўминнинг елкасидаги фаришта унинг ҳолига кўп афсусланибди. Осмонга чиққач, Аллоҳ таоло ўша фариштага мўминнинг жаннатдаги жойини кўрсатибди ва фаришта: ''Аллоҳга қасамки, мўмин киши бу ерга келгандан сўнг дунёдаги қийинчиликлари эсидан чиқиб кетади'', дебди. Кейин Аллоҳ таоло унга кофир балиқчининг дўзаҳдаги жойини кўрсатибди ва фаришта: ''Аллоҳга қасамки, дунёда кўрганлари бу ерга келгандан кейин ҳеч қандай фойда бермайди'', дебди.

''Кўҳна дунё ва ривоятлари'' китобидан.

👉 @diyonatli

ҚАЗО НАМОЗЛАРИНИ АДО ЭТИШ

Беш вақт намозни ўз вақтида ўқиш ''адо'', узрли сабаб билан вақти ўтганидан кейин ўташ ''қазо'' дейилади. Узрли сабаб билан вақтида ўқилмаган фарз ва витр намозларининг қазоси ўқилади. Жума, ҳайит (ийд), жаноза, суннат намозларининг қазкўқилмайди. Фақат бомдод намозининг суннати ўша куни тушгача ўқилса, фарзи билан бирга ўқилади.
Фарз намозларининг ўз вақтида ўқиш қатъий лозимдир. Ким намознинг вақтини узрсиз ўтказиб юборса, гуноҳи кабиралардан бирини қилган бўлиб, қаттиқ гуноҳкор бўлади. Қуръони Каримда шундай марҳамат қилинади:
''Албатта, намоз мўминларга вақтида фарз қилингандир'' (Нисо сураси, 103-оят).
Аммо баъзи узрлар сабаби билан намоз қазо бўлиши мумкин. Бу узр икки хил бўлади:
1. Қазоси ўқилмайдиган узрлар:
а) ҳайз ва нифос кўрган аёллар намозини тарк қилишади, пок бўлгандан кейин ҳам қазо бўлган намозларини ўқишмайди.
б) камида олти вақт намоз муддатида ҳушидан кетиб, ўзига келмаган ҳам ўзига келгач, қазо бўлган намозларини ўқимайди. Лекин бундан кам фурсатда ўзига келса, қазо бўлган намозларини ўқиш унга вожиб бўлади.
2. Қазоси ўқиладиган намозлар:
Ухлаб қолиш, эсидан чиқиш, ғафлатда қолиш, бошини ҳам қимирлата олмайдиган даражада касал бўлиш каби узрлар билан намоз ўз адо қилинмаса, унинг қазосини ўқиш вожиб бўлади. Қазо намозларини ўқишни узрсиз кечиктириш жоиз эмас. Ризқ топишга ҳаракат, фарз илмларини талаб қилиш, ўта оч қолган кишиларнинг овқатланиб олиши, ниҳоятда чарчаган кишининг ухлаб олиши кабилар қазо намозларини кечиктиришнинг узрлари ҳисобланади. Нафл намозларининг ўрнига қазоларни ўқиш афзалдир. Лекин суннати равотибларни тарк қилмаган маъқул. Агар қазони кечиктириш узрсиз бўлса, ўша қазони ўқимагунча, ундан гуноҳ кўтарилмайди. Ҳудди намоз тавбасиз қабул бўлмаганидек, намозни қазо қилган кишига ҳам тавба лозим бўлади. Тавбанинг шартларидан бири гуноҳни тарк қилиш эди. Қазо намозларини узрсиз ўқимай юрган киши гуноҳни тарк қилмаётган тавба қилувчига ўхшайди. Демак, унинг тавбаси мақбул эмас.
Шариатда ''аҳли тартиблар'' деган мартабадаги инсонлар бўлиб, улар витрдан ташқари олти вақт намозни кетма-кет қазо қилмаганлардир. Булар қазо намозларини ўқимоқчи бўлишса, тартибга риоя қилишлари керак. Мисол учун, аҳли тартиб киши бомдод, пешин, аср, шомни узр билан қазо қилиб қўйган бўлса, аввал бомдодни, кейин пешинни, ундан сўнг асрни, кейин эса шомни ўқиши вожиб бўлади ва ҳоказо. Агар бомдоднинг қазосини ўқимай, пешиннинг қазосини ўқиса, пешин бузилади ва бомдоднинг қазосини ўқигач, яна пешинни қайтадан ўқиши вожиб бўлади. Аҳли тартиб витрга ҳам риоя қилади. Яъни унга витрни ўқимасдан, бомдодни ўқиши дуруст эмас. Аммо қачонки қазо намозларининг сони витрдан ташқари олти вақтга етса, энди у кишидан тартибга риоя қилиш вожиблиги сокит бўлади. Шунда ҳам тартиб билан қазоларни ўқиса маъқул, лекин хоҳлаганини олдин, хоҳлаганини кейин ўқишга ихтиёри бўлади.
Тартибнинг вожиблиги яна икки ҳолатда соқит бўлади:
1. Вақт зиқ бўлиб қолганда қазони ўқиса, ўз вақтида ўқиладиган намоз ҳам қазо бўлса, шунда тартиб соқит бўлади ва қазо бўлмаган намозни олдин, қазо бўлганини кейин ўқиб қўяди.
2. Қазо бўлган намозни эсдан чиқариб қўйса-да, кейинги намозни ўқиса ҳам, тартиб соқит бўлади. Мисол учун, бомдодни қазо қилиб қўйгани эсидан чиқиб, пешинни ўз вақтида ўқиб қўйса, пешиндан сўнг бомдоднинг қазосини ўқиб қўяди, пешинни эса қайтариб ўқимайди. Аммо бомдодни қазо қилгани ёдида бўлатуриб, пешинни ўқиган бўлса, бу пешинни бомдоднинг қазосини ўқигандан сўнг қайтариб ўқиб қўяди. Чунки бунда тартибга амал қилиш соқит бўлмаган ҳисобланади.
Агар киши қанча қазо қилганининг ададини билмаса, гумони ғолиб бўлгунча миқдорни ҳисоблаб, ўшани ўқиш билан ўз зиммасидан қазоларни соқит қилиб қўйиши керак. Шу билан бирга, қайси замондаги намозни ўқиётганини ниятида тайин қилиб қўйиши ҳам лозим бўлади. Мисол учун, ''Аввалги қолиб кетган пешин намозимни ўқишни ният қилдим'' ёки ''Охирги қолиб кетган пешин намозини ўқишни ният қилдим'', дейди.

Уч вақтда қазо намозларин ўқиш жоиз эмас:
1. Қуёш чиқаётган вақтдан то бир найза бўйи кўтарилгунга қадар. Бу тақрибан ўн ёки ўн икки дақиқани ўз ичига олади.
2. Қиём вақти. Қуёш тиккага келган вақтдан то ўтгунга қадар. Бунинг тафсилоти олдин баён этилган эди.
3. Қуёш ботаётган вақтдан бошлаб то ботиб кетгунга қадар. Бу ҳам тақрибан ўн ёки ўн икки дақиқани ўз ичига олади.
Мана шу уч вақтдан бошқа пайтларда қазо намозини ўқиш жоиз бўлади, гарчи бомдод намози билан аср намозини ўқигандан сўнг ҳам қазоларни ўқиш мумкиндир. Лекин ушбу бомдоддан кейинги ва асрдан сўнгги вақтларда мутлақ нафлларни ўқиш маъқул эмас. У нафллар хоҳ таҳиятул масжид бўлсин, хоҳ таҳоратдан кейин ўқиладиган нафл бўлсин, фарқи йўқ, барибир макруҳ бўлади.

''Мўминнинг меърожи'' китобидан.

👉 @diyonatli

БЕКОРЧИ БЎЛМА. ДОИМ ИШ БИЛАН МАШҒУЛ БЎЛ

Бекорчилар миш-миш ва шов-шув тарқалувчи кишилардир. Чунки уларнинг ақли, фикр-хаёли, зеҳни тарқоқ ҳолатдадир. ''Улар хотин-халаж билан қолишга рози бўлдилар. (Тавба сураси, 87-оят).
Зеҳнни ўтмаслаштирадиган энг хатарли ҳолат киши ишсиз қолганида рўй беради. Ўшанда киши бошқарувчисиз қолиб, пастликка ўнг ва чапга қалқиб тезлик билан тушиб кетаётган мишинага ўхшайди. Бекорчи бўлиб қолар экансан, ўзингни ғам-андуҳ ва қўрқинчга тўла ҳаётдан бошқа нарсага эришмайсан. Чунки бекорчилик барча ўтган, ҳозирги ва келажакдаги ҳаётингнинг паст-баландликлари ҳақидаги маълумотлар дафтарчаси олиб келади ва сени бемаранжом қилиб қўяди.
Ўзимга ва сенга қиладиган насиҳатим шу: ўша пуч. пўкак нарсалар ўрнига, мева берадиган ишларни қилайлик. Чунки бекорчилик ва тинчлантирувчи капсула билан ўз жонига қасд қилишдир.
Бекорчилик, Хитой камокхоналарида маҳбуснинг устидан жўмракдан, ҳар дақиқада томчилатиб жазолаш воситасига ўхшатилади. Маҳбус ўша томчи қачон ткшаркин, деб кутиш асносида жинни бўлиб қолади.
Роҳат ғафлатдир, бекорчилик эса ўғрилик қилишдир. Ақлинг эса ана ўша даҳшатли урушда яксон бўладиган нарсадир. Демак, ҳозироқ ўрнингдан тургин-да намозингни ўқи, қироат қил ёки тасбеҳ айт, китоб мутолаа қил ёки бирор нарса ёз ёки ёзув столингни тартибга сол ёки уйингни супуриб тозала ёки бошқаларга манфаат етказ. Нима бўлса ҳам бирор иш билан шуғуллан, бўш вақт қолдирма. Мен сенга шуни тавсия қиламан.
Бекорчилик билан ўтаётган вақтингни иш пичоғи билан бўғизлаб ташла, шунда сенга дунё дўхтирлари 50 фоизи саодатнинг кафолатини беради. Деҳқонлар, нонвойлар ва қурувчиларга қарагин. Улар қушларга ўхшаб роҳат-фароғатда яшаб бахтиёр ҳаёт кечирадилар. Чунки улар муттасил меҳнат қиладилар. Сен бўлса тўшагингда ётганча, кўз ёшингни тўкиб, изтироб чекасан. Чунки сен ўзингни ўзинг мажруҳ қилган, адо бўлган кимсасан.

''Ғам-қайғусиз яшай десангиз (ўксинма)'' китобидан.

👉 @diyonatli

БОШҚАЛАРГА ТАҚЛИД ҚИЛМА

Бошқа кишига таассуб қилиш доимий азобдир. Кўпгина кишилар бу нарсани унутиб қўйиб, овозлари, ҳаракатлари, сўзлари иқтидор ва ҳолатларини бошқаларга ўхшатиб, уларга яқинлашишни ўйлашади. Бу нарса ўз зоти ва табиатига хилоф иш тутиш, ўзини ўзи алдаб, аҳмоққа айланишдир. Ҳар бир одамнинг сурати - кўриниши ҳам, сийрати - феъл-атвори ҳам ўзига хос, бетакрор қилиб яратилган. Сен бошқа нарсасан, тарихда сенга ўхшаши бўлмаган ва бўлмайди ҳам. Сен барча Зайд ва Амрлардан, Эшмат ва Тошматлардан бошқачасан. Уларнинг ҳеч бирига ўхшамайсан. Шундай экан, ўзингни тақлид майдонига ташлама. ''Ҳар кимнинг ўз юзланадиган тарафи бор. Бас, яхши ишларга шошилинг'' (Бақара сураси, 148-оят).
Қандоқ яратилган бўлсанг, ўшандоқ яшагин. Овозингни, оҳангингни ўзгартирма. Юрганингда ҳам бошқаларга таассуб қилма. Нафсингни Қуръон оятлари асосида тарбиялаб бор. Сенинг ўзингга хос таъм билиш хусусиятинг, ўзингга хос рангинг бор. Биз сени ўша ўз рангинг ва таъмингда бўлишингни хоҳлаймиз. Чунки сен шундоқ яратилгансан ва биз сени шундай ҳолингда таниймиз.
Одамлар табиати наботот оламига ўхшайди. Ширини бор, нордони бор, узуни бор ва калтаси бор. Сизлар ҳам шундоқ бўлинглар. Агар банан бўлсанг, беҳига айланиб олма. Чунки бананнинг чиройи ва қиймати унинг банан эканлигида. Чунки кишиларнинг ранги, тили, иқтидори, қуввати ҳар турли бўлиши Аллоҳнинг мўъжизаларидан биридир. Сен ўша мўъжизани инкор қилмагин.

''Ғам-қайғусиз яшай десангиз (ўксинма)'' китобидан.

👉 @diyonatli

Оила марказида келин-киёвларга насиҳат | Абдул Ҳамид домла

Расмий саҳифаларимиз:
Телеграм | Инстаграм

ҒИЙБАТЧИГА ЯХШИ НАСИҲАТ

Бир киши Али ибн Ҳусайнга: ''Фалончи сизни ҳақорат қилди ва сиз ҳақингизда бундай-бундай деди'', деган экан, у зот: ''Мени унинг олдига олиб бор'', дебдилар. У ўзини ҳимоя қилса керак, деб ўйлабди. Ҳақорат қилган кишининг олдига етиб боришгач, у зот: ''Эй биродар, агар мен ҳақимда айтган гапинг ҳақ бўлса, Аллоҳ мени мағфират қилсин. Борди-ю мен ҳақимда айтган гапинг нотўғри бўлса, Аллоҳ сени мағфират қилсин'', деган эканлар.

''Кўҳна дунё ва ривоятлари'' китобидан.

👉 @diyonatli

ВИТР НАМОЗИ

Витр намози уч ракъат бўлиб, бир салом билан ўқилади. Витр намозининг аввалги икки ракъати бошқа икки ракъатли намозлар каби адо этилади. Учинчи ракъатнинг рукуъсидан олдин такбир айтиб, қўллар қулоқлар тўғрисигача кўтарилади, яна киндик остига қўйилади ва шу ҳолатда Қунут дуоси ўқилади. Витр намозининг ҳар бир ракъатида Фотиҳа сурасидан сўнг бирор сура қўшиб ўқилади.
Имом Аъзам мазҳабидаги намозхон шофеъий мазҳабидаги кишига иқтидо қилган пайтида имомнинг рукуъдан кейин ўқиган Қунут дуосига тобе бўлади. Лекин бомдод намозида шофеъий мазҳабидаги имом Қунут дуосини ўқийдиган бўлса, бу имомга иқтидо қилган ҳанафий мазҳабидаги намозхон сукут қилиб, ўқимай туради. Рамазон ойида умрага борган ҳанафий мазҳабидагилар витрни ўқишда Масжидул Ҳаромнинг имомига иқтидо қилаверадилар.

''Мўминнинг меърожи'' китобидан.

👉 @diyonatli

ЎЗ УЙИНГГА СИҒМАЙДИГАН БЎЛИБ ҚОЛМА

Суннатга амал қилувчи мусулмон ёмон кимсадан ва унга яқин бўлмиш бекорчи, ўйинқароқ, безорилардан узоқ бўлади. Агар сен мана шундай кишилардан йироқ бўлсанг, фикринг чалғимайди, хотиранг паришон бўлмайди, зеҳнинг ҳикмат дурлари билан яқинлашиб, кўзинг маърифат бўстонида сайр қилиб юради.
Яхшиликлардан тўсувчи барча нарсадан четда бўлиш ва тоатда юриш ажойиб бир даво бўлиб, қалб табиблари уни жуда ҳам муваффақият билан тажриба қилишган. Мен ҳам бу ҳақда баъзи тавсияларни бераман. Ёмонликдан, лағв (бефойда, бемъани) нарсалардан узоқлаштирадиган, фикрни ўстирадиган, Аллоҳдан қўрқитадиган амалларга интил. Чунки мақтовга лойиқ йиғинларда қатнашиш, намоз, илм мажлиси, яхшилик қилишга интилиш шулар жумласидандир.
Аммо бекорчи, танбал ишсизлар йиғиладиган жойларга яқинлашма. Жон-жаҳдинг билан у ердан қоч, хатоларингга йиғла, тилингни тий, ана шунда уйинг сенга торлиқ қилмайди. Қаланғи-қасанғилар билан аралашиб юриш кишининг ўз-ўзига қарши уруш эълон қилишидир. Миш-мишчилар ва фитна тарқатувчилар билан бирга ўтириш ўлмасдан туриб, ҳар куни етти марта ўлишдир.
''Агар улар сизларнинг орангиздан чиққанларида ҳам, сизларга фақат ортиқча зиён бўлур'' (Тавба сураси, 47-оят).
Шунинг учун сендан илтимос қиламан: ўз шаънингни бил, хонангда ёлғиз қолсанг ҳам майли. Аммо яхши сўзлар, яхши ишлар бўлса, одамларга аралашавер. Шунда қалбинг осойишта бўлади. Вақтинг зое бўлишидан, умринг беҳуда кетишидан, тилингни ғийбатдан, қалбингни безовталикдан, қулоғингни уятсиз гаплардан, нафсингни ёмон гумондан сақлаган бўласан. Ким буни синаб тажриба қилса, билади. Ким нафсини ваҳималар отига миндирса, бекорчилар билан бирга бўлса сен ундай кимсага яқинлашма.

''Ғам-қайғусиз яшай десангиз (ўксинма)'' китобидан.

👉 @diyonatli

ЎЛИМ, ЖАНОЗА, ТАЪЗИЯ ОДОБЛАРИ

Ўлим тирик жонзотнинг албатта йўлиқиши мукаррар бўлган улкан ҳақиқатдир. Ўлим жамики инсон зоти ўзини билмасликка соладиган ва унутишга ҳаракат қиладиган ҳақиқатларнинг энг каттасидир.
Аллоҳ таоло Оли Имрон сурасида марҳамат қилади:
"Ҳар бир жон ўлим татигувчидир" (185-оят).
Бу дунёда ўлмайдиган жон йўқ. Шоҳ ҳам, гадо ҳам, пайғамбар ҳам, уммат ҳам ўлади. Шунинг учун ҳар бир банда дунёда абадий яшайдигандек бўлиб эмас, балки бошига бир куни ўлим келишини, ўлим шарбатини албатта татиш борлигини ҳисобга олиб юриши керак бўлади.
Ислом таълимоти бўйича, инсон ўлиши, қабрга дафн қилингач, танаси чириб, тупроққа қоришиб кетиши билан йўқ бўлиб ёки унутилиб кетмайди. Унинг танаси асли тупроқдан бўлгани учун ўша нарсага қоришиб кетса ҳам, лекин Аллоҳ таоло тарафидан бўлган руҳи барҳаёт бўлади. Вафот этган бандаларнинг руҳлари таналаридан чиқиб, барзаҳ деган жойда қиёмат бўлишини кутиб туради. Қиёмат бўлганда эса, барча руҳлар қайта тикланган таналарга киради. Таналар эса чиримайдиган, ҳеч нарсадан таъсирланмайдиган ва инсоннинг коди эканини ҳозирги замон илми тасдиқлаган "ажбуз-занаб" деб аталадиган суякдан қиёмат ёмғири ёққанда, ҳудди кузда тўкилган уруғлардан баҳор ёмғири ёрдамида ўсимликлар қайта униб чиққанидек, қайта тикланади. Худди шу эътибордан беш кунлик бу бевафо дунёдаги ҳаёт охиратнинг экинзори ва кимнинг амали яхшироқ эканини синаш муҳлати ҳисобланади.
Аллоҳ таоло Мулк сурасида марҳамат қилади:
"У ўлим ва ҳаётни сизларнинг қайсиларингиз амалда яхшироқ эканингизни синаш учун яратди" (2-оят).
Ўлим бўлмаса, бандалар кимнинг бу дунёдаги амали яхшироқ эканини била олмайдилар. Бандаларга қилган амаллари учун мукофот ёки жазо бериш ҳам амалга ошмайди. Мана шу эътибордан Исломда ўлим беш кунлик бевафо дунёдан абадийлик ҳамда жазо-мукофат дунёси бўлмиш охират дунёсига кўчиб ўтиш ҳисобланади.
Ислом таълимотларидаги ушбу ақийдалардан келиб чиқиб, мусулмонларнинг ўликларга, жанозага ва уларга тегишли амаллар ва одобларга муносабатлари, бурч ҳамда масъулиятлари белгиланган. Мазкур амаллар ва одоблар фиқҳ китобларимизда, махсус асарларда ва одобларга оид адабиётларда кенг баён қилинган.
Албатта ўлим ва унга боғлиқ масалалар, жумладан, ўлим олдидаги ҳолат, ўлимдан кейин қилинадиган ишлар, маййитни ювиш, дафн қилиш, қабр ва унга оид ҳукмлар каби ҳамма учун ўта муҳим бўлган масалалар кўпчилик билиши лозим бўлган нарсаларидир. Аммо кўпчилик билиши лозим бўлган нарсалардир. Аммо кўпчилик ушбу масалалардан яхши хабардор эмас. Бу масалалардан билинганлари ҳам ихтилофлидир. Кўпчилик улар ҳақида ишончли маълумот олишни истайди. Албатта, бу борадаги маълумотларни тақдим қилишда барча далил ва ҳужжатларни жамлаб, таҳлил қилган, тартибга солган фуқаҳоларимизнинг меҳнати самарасидан фойдаланган ҳолда қуйида мазкур одоблар ва амаллардан имконини топганларимизни ўз воқеълигимиздан келиб чиққан ҳолда ҳукмингизга ҳавола этмоқдамиз.

"Ижтимоий одоблар" китобидан.

👉 @diyonatli

''ТАБОРАК'' СУРАСИНИ ЁДЛАШ ХОСИЯТИ

Муаллим Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам ''Таборак'' сурасини ёдлаш муҳим эканини таъкидлаганлар, ''Мен (''Табррак'' сураси) умматимдан ҳар бир мўмин банда қалбида бўлишини хоҳлардим'', деганлар.
Расули акрам алайҳиссалом тавсияларига кўра, ҳар бир мўмин-мусулмон киши ''Таборак'' сурасини ёдлаб, доим ўқиб юрса, мақсадга мувофиқ бўлади.
Ривоят қилинишича, Ибн Аббос розияллоҳу анҳу бир кишига: ''Мен сени хурсанд қиладиган ҳадис айтайми?'' деганида, у: ''Ҳа, эй Абу Аббос, Аллоҳ сенга раҳм қилсин (айт)'', деди. Шунда Ибн Аббос розияллоҳу анҳу: ''Таборак сурасини ўқи, уни ёдлаб ол. Кейин аҳли оилангга, барча фарзандларингга, қўшниларингга ҳам ўргат. Зеро, ''Таборак'' сураси қутқарувчи, фойдангни кўзлаб тортишувчидир. Бу сура қиёмат куни Аллоҳ ҳузурида ўқувчилари фойдасига тортишади, уларни жаҳаннам азобидан сақлашини сўрайди. Шунда Аллоҳ ''Таборак'' сурасини ўқиган, ёдлаган одамни қабр азобидан сақлайди'', деди''.
''Таборак'' сурасини ўқиб-ўрганиб, оила аъзоларига, қўни-қўшнилар, фарзандларига ҳам ўргатиш яхшидир. Чунки ''Таборак'' сураси мусулмон киши ақидасини тўғрилайди, уни қабр азобидан,қиёматдаги машаққатлардан халос этади. Шунинг учун меҳрибон Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам бу сурани қалбида имони бор ҳар бир банда ёд олиб, ўқиб юришини истаган бўлсалар ажаб эмас.
Шунга ўхшаш ҳадис ''Ёсин'' сураси ҳақида ҳам айтилган. Алҳамдулиллаҳ, бизнинг юртларда ''Ёсин'' ҳамда ''Таборак'' сураларини ўқиб юриш, ёд олиш анча урф бўлган. Ҳатто етмишни қоралаган отахонлару онахонлар ҳам ''Ёсин'' у ''Таборак''ни қунт билан ёдлаганларини эшитганмиз. Бу жуда яхши иш, айнан Пайғамбар алайҳиссалом тавсияларига мувофиқдир. Аллоҳ бардавом қилсин! Энди мазкур икки сурани қироат қилиш, ёдлашдан ташқари, Каломуллоҳ ҳукмларини пухта ўрганиб, ҳаётга татбиқ этсак, янаям хайрли бўлади.

''Қуръон - қалблар шифоси'' китобидан.

👉 @diyonatli

ҚАЗО ВА ҚАДАР

''На ерга ва на ўзларингизга бирон мусибат етмас, магар (етса) Биз уни пайдо қилишимиздан илгари Китобда (Лавҳул-Маҳфузда битилган) бўлур. Албатта, бу Аллоҳга осондир''. (Ҳадид сураси, 22-оят).
Яъни инсон ҳаётида содир бўладиган ҳар бир яхши-ёмон, катта-кичик воқеа-ҳодиса, албатта, Аллоҳ таолонинг тақдири азалийсида битилган бўлади. Яратганнинг амрисиз бировнинг баданига бир тикан кирмайди.
Қалам адо бўлиб, сиёҳ қуриб, саҳифалар ёпилиб, ишлар битиб, қадар ёзиб бўлинган.
''Бизга фақат Аллоҳнинг ёзиб қўйганидан ўзга нарса етмайди'' (Тавба сураси, 51-оят).
Тўғриликка етишганинг хато қилмаганинг учун, хато қилганинг тўғриликка эришмаганинг учун эмас.
Мана шу ақида агар қалбингдан жой топиб, виждонингда қарор топса, балолар ато этилган нарсага, машаққат ҳадяга, барча воқеалар мукофот ва тақдирланишга айланади.
Аллоҳ кимга яхшиликни раво кўрса, унга мусибат етказади. Сен бирор безовталик, касаллик, ўлим, молиявий инқироз, уй ёниб кетиши каби нарсаларга дучор бўлсанг, Аллоҳ ўша нарсани тақдирингда битиб қўйган. Сенга шу ихтиёрий қилинган. Ихтиёр қилиш фақат Аллоҳнинг изнидадир. Ажримни фақат У беради. Гуноҳларни фақат У кечиради. Машаққат чекканлар қилган сабрлари ва Аллоҳдан рози бўлганлари учун зафарга эришади.
Ғазабланиш, шикоят қилиш, оҳ-воҳ айтишдан олдин қадарга таслим бўлиб, бехосдан афсус-надоматга тушишдан олдин ўлимнинг ҳақлигини, ҳар бир тирик жон каби сен ҳам ўлим шарбатини тотишингни тан ол. Шундоқ экан, сабабларни юзага чиқариб, чора-тадбирларни ишга солиб бўлганингдан кейин эҳтиёт бўлган нарсанг содир бўлса, хотиранг жам бўлаверсин. Чунки шундай бўлиши лозим эди. Сен ундоқ қилганимда бундоқ-бундоқ бўлар эди, деб айтма. Бу Аллоҳнинг тақдиримга битганидир. Унинг айтгани, хоҳиши бўлади, деб айтгин.

''Ғам-қайғусиз яшай десангиз (ўксинма)'' китобидан.

👉 @diyonatli

КУЧ БИРЛИКДА

Бир кишининг бир неча ўғли бўлиб, улар сира ўзаро келишмас, қачон қараманг, жанжаллашгани-жанжаллашган эди. Уларнинг низоларидан тоқати тоқ бўлган ота бир куни бир даста чўпни йиғиб, маҳкам қилиб боғлади, кейин ўғилларини чақириб:
- Қани, шу чўпларни синдиринглар-чи, - деди.
Ўғиллар қанчалик уринишмасин, уни синдира олишмади. Шунда ота боғланган чўпларни ечиб, болаларига биттадан бўлиб берди.
- Энди синдириб кўринглар.
Ўғиллар чўпларни осонлик билан синдиришди. Шунда ота уларга қараб деди:
- Ҳозир нимаики кўрган бўлсаларингиз, у сизларнинг аҳволларингизга мисолдир. Агар ўзаро аҳил бўлсангиз, ҳеч ким сизларни енголмайди. Мабодо муроса қилмай, бир-бирингиздан ажралиб яшасангиз, кийинчиликлар олдида осон мағлуб бўласиз.

''Шарқ ҳикоят ва ривоятлари'' китобидан.

👉 @diyonatli

ТАҚДИРДАН ҚОЧИБ БЎЛМАЙДИ

Бир йили Куфада ўлат тарқалди. Шурайҳ қозининг бир таниши вабодан сақланиш ниятида шаҳарни тарк этиб, баланд бир жойдан уй топди. Бундан хабар топган Шурайҳ дўстига қуйидагиларни ёзиб юборди: ''Аммо баъд, сен тарк этган жой ўлимингга яқинлаштирмайди. Сен етиб борган макон эса ҳар қандай талабни бажарувчи ва ҳеч ким қочиб қутула олмайдиган Зотнинг қўл остидадир, албатта. Биз ҳам, сен ҳам ягона Подшоҳ измидамиз. Билгинки, тепалик қудрат Эгасига яна ҳам яқинроқдир''.

''Кўҳна дунё ва ривоятлари'' китобидан.

👉 @diyonatli

ВАЪДАНИ БАЖАРМАГАЧ...

Подшоҳ қаҳратон кечаларнинг бирида қасрига қайтаётган эди. Юпун кийиниб олган кекса соқчини кўриб қолди.
Унга яқинлашиб:
- Совқотяпсанми? - деди.
- Ҳа, совқотяпман. Аммо иссиқ кийимим ҳам йўқ, совуққа чидашдан бошқа чорам ҳам йўқ, - деди соқчи.
- Ҳозир қасрга кириб, хизматкорларимнинг биридан иссиқ кийим чиқариб юбораман, - деди подшоҳ.
Буни эшитган соқчи хурсанд бўлиб кетди. Бироқ подшоҳ қасрга кирганидан кейин соқчига берган ваъдасини унутиб қўйди. Тонгда чиқиб қарашса, ҳалиги кекса соқчи ҳаётдан кўз юмган экан. Ёнида бир парча қоғозга қалтираган қўлда ёзилган хатда: ''Подшоҳим! Ҳозиргача кечалари совуққа чидаб келаётган эдим. Лекин сизнинг ''Иссиқ кийим олиб чиқиб бераман'', деб менга берган ваъдангиз бор қувватим ва тоқатимни тортиб олиб, мени ҳалокат сари йўллади'', деб битилган эди.

''Кўҳна дунё ва ривоятлари'' китобидан.

👉 @diyonatli

Албатта, мол-мулкларингиз ва фарзандларингиз фитнадир | Абдул Ҳамид домла

Расмий саҳифаларимиз:
Телеграм | Инстаграм

ҚАЛБ ҚАТТИҚЛИГИ САБАБЛАРИ, БЕЛГИЛАРИ ВА ДАВОСИ

Қалб қаттиқлиги сабаблари:
- Аллоҳ кўриб турганини унутиш;
- ғафлатга ботиш;
- Аллоҳни ёд этмаслик;
- орзу-ҳавасга берилиш;
- ҳаром-ҳариш нарсаларни истеъмол қилиш;
- кибр отига миниш, бировни менсимаслик;
- одамларга қўпол муомала қилиш;
- зулм-ситам ўтказиш;
- ўткинчи дунёга берилиш, бойлиги билан мақтаниш, ўлимни, қабрдаги ҳолатни, охиратни унутиш;
- номаҳрамларга ҳирс билан қараш;
- ўзини тергамаслик, орзулар кетидан қувиш;
- динга ҳам, дунёга ҳам фойдасиз сўзларни кўп гапириш;
- намозда хушуъга бепарво бўлиш;
- Аллоҳ ҳаром қилган ишларга журъат этиш, ''Аллоҳ кечирворади!'' деб гуноҳдан тап тортмаслик;
- шубҳали нарсалар атрофида ўралашиб қолиш;
- ҳазиллашишда меъёрни билмаслик;
- кўп кулиш, кўп ейиш, кўп ухлаш;
- ҳеч қандай сабабсиз ғазабланиш, ўзи учун ўч олиш;
- ёлғон гапириш, ғийбат қилиш;
- ёмон суҳбатдош билан ўтириш;
- ҳасад, ичиқоралик, кўролмаслик, адоват, нафрат;
- вақтни бекор кетказиш, фойдали ишлар билан шуғулланмаслик;
- шаръий илмларга қизиқмаслик;
- ножоиз нарсаларни эшитиш, шариат қайтарган томошаларни кўриш;
- дуога эътиборсизлик.

''Қуръон - қалблар шифоси'' китобидан.

👉 @diyonatli

СЎЗДАН СЎЗНИНГ ФАРҚИ БОР (таъсирли воқеа)

Ҳорун ар-Рашид бир кеча туш кўрса, барча тишлари тўкилган эмиш. Муаббирни чақириб,тушининг таъбирини сўрабди.
- Эй амир ал-мўминин, - дебди муаббир, - бу тушнинг таъбири шуки, барча яқинларнинг ўлиб, ўзинг яккаю ёлғиз қолар экансан.
Бу таъбир халифага ёқмабди.
- Барча яқинларимдан айрилсам, менга ҳаётнинг нима қизиғи қолади? - деб тушини беъмани йўйгани учун фаросатсиз муаббирни юз дарра уришни буюриб, бошқасини ҳузурига чорлабди.
- Эй амир ал-мўминин, сен барча авлоду аждодингдан узоқ умр кўрар экансан, - дебди иккинчи муаббир.
Бу таъбир халифага маъқул тушибди.
''Аслида ҳар иккала таъбирнинг ҳам моҳияти бир, - деб ўйга чўмибди Ҳорун ар-Рашид, - лекин уларнинг ифодаси орасида ер билан осмонча фарқ бор''.
Шундан сўнг муаббирга юз тилла инъом қилишларини буюрди.

''Шарқ ҳикоят ва ривоятлари'' китобидан.

👉 @diyonatli

Аллохдан умидворлик шартлари
(Ақидатут-таҳовия)

@Diyonatli