КЕЧА ВА КУНДУЗ БИР ВАҚТНИНГ ЎЗИДА МАВЖУДДИР
Қуръони карим ернинг юмалоқ эканлигига фақатгина битта ояти каримани келтириб кифояланмаган. Аксинча, ернинг юмалоқлигини исботловчи ояти карималар жуда кўп. Хўш, нега кўп? Чунки бу арзимас, кичкина нарса эмас. Ер мавзуси жуда муҳим илмлардан бири. Коинотдаги катта бир ҳодисадир. Унда яшашимизнинг ўзи унинг катта аҳамиятга эга эканлигини кўрсатади. Шундай қилиб ернинг юмалоқ эканлигига далил бўла оладиган ояти карималарни келтирамиз: “Қуёш ойга етиб ололмас. Тун ҳам кундуздан ўзиб кетмас. Барчаси фалакда сузиб юрур” (Ёсин сураси, 40-оят).
Ушбу ояти карима нозил бўлган пайтда арабларда бир хато қараш мавжуд эди. Яъни араблар аввал тун келади, кейин кун келади. Тун кундуздан олдин келолмайди деб ҳисоблашар эди. Аллоҳ таоло эса бу хато қарашни тўғирлади.
“Тун ҳам кундуздан ўзиб кетмас”. Яъни, сизлар аввал тун келади демоқдасиз. Бироқ тун ҳам, кун ҳам бири иккинчисидан ўзиб кетмайди. Тун ва кун бири икинчисидан олдин келмайди дегани, ҳар иккиси бир пайтнинг ўзида ер юзида мавжуд бўлади деганидир. Агар ер юмалоқ бўлмаганида ернинг ярми доимо ёруғ, қолган ярми қоронғу бўларди. Бу ояти карима ернинг ўз ўқи атрофида бир маромда айланишига ҳам далил бўлади.
Ернинг юмалоқ эканлигига яна бир ояти карима бор. Аллоҳ таоло қуйидагича марҳамат қилган:
“У кеча ва кундузни бир-бирига ўринбосар қилиб қўйган Зотдир. (Бу) эслатма олмоқчи бўлган, ёки шукр қилмоқчи бўлганлар учун (оят) белгилардир” (Фурқон сураси, 62-оят).
Ўринбосар дегани, алмашинувчи дегани. Алмашинувчи нима дегани? Доимий равишда бири иккинчисининг ўрнига келади дегани.
Мисол учун, навбатма-навбат алмашиб турадиган қўриқчиларни олиб кўринг. Биринчиси кетса, ўрнига бошқаси келади. У ҳам кетса учунчиси келади. Агар қоровуллар тўртта бўлса, тўртови алмашиб туради ва иккинчиси биринчисининг ўрнига келади. Бироқ энг биринчи бошлаган қоровул ўзидан олдингисига ўринбосар бўла олмайди. Чунки ундан олдин ҳеч ким бўлмаган. Аллоҳ таоло эса кеча ва кундузни бир бирига ўринбосар деб айтмоқда. Демак, Аллоҳ таоло кеча ва кундузни бир пайтда яратган экан. Кеча ва кундуз бир пайтда яралди дегани эса ернинг юмалоқ эканлигини исботлайди. Чунки ҳар иккиси бир пайтда бўлгандагина бири иккинчисига ўринбосар бўлади.
Ер юзида доимий фақат бир хил ёруғлик ёки доимий фақат бир хил қоронғулик бўлиб турадиган жой йўқ. Ҳамма жойда кечаси ҳам, кундузи ҳам бўлади. Агар ер ўз атрофида айланмай, бир жойда қимирламай турганида кеча ва кундуз алмашмасди.
Кеча ва кундуз алмашяптими демак ep юмалоқ экани ўз-ўзидан маълум бўлади. Ер ўз ўқи атрофида айланиб тургани учун ҳам кеча ва кундуз алмашиб туради. Аллоҳ таоло айнан шу нарсаларни назарда тутмоқда. Демак, “Биз кеча ва кундузни бир-бирига ўринбосар қилиб қўйдик” деган оятни икки хил тушуниш мумкин экан.
Биринчи маъноси, ҳар иккиси бир пайтда пайдо бўлган. Бири иккинчисидан олдин пайдо бўлмаган. Бу эса ернинг юмалоқ эканлигидан келиб чиқади.
Иккинчи маъноси, ер ўз ўқи атрофида айланиб туришидир. Айнан шу сабабдан кеча ва кундуз алмашиб туради.
Шайх Муҳаммад Мутавалли ШАЪРОВИЙ.
👉@diyonatli
Қуръони карим ернинг юмалоқ эканлигига фақатгина битта ояти каримани келтириб кифояланмаган. Аксинча, ернинг юмалоқлигини исботловчи ояти карималар жуда кўп. Хўш, нега кўп? Чунки бу арзимас, кичкина нарса эмас. Ер мавзуси жуда муҳим илмлардан бири. Коинотдаги катта бир ҳодисадир. Унда яшашимизнинг ўзи унинг катта аҳамиятга эга эканлигини кўрсатади. Шундай қилиб ернинг юмалоқ эканлигига далил бўла оладиган ояти карималарни келтирамиз: “Қуёш ойга етиб ололмас. Тун ҳам кундуздан ўзиб кетмас. Барчаси фалакда сузиб юрур” (Ёсин сураси, 40-оят).
Ушбу ояти карима нозил бўлган пайтда арабларда бир хато қараш мавжуд эди. Яъни араблар аввал тун келади, кейин кун келади. Тун кундуздан олдин келолмайди деб ҳисоблашар эди. Аллоҳ таоло эса бу хато қарашни тўғирлади.
“Тун ҳам кундуздан ўзиб кетмас”. Яъни, сизлар аввал тун келади демоқдасиз. Бироқ тун ҳам, кун ҳам бири иккинчисидан ўзиб кетмайди. Тун ва кун бири икинчисидан олдин келмайди дегани, ҳар иккиси бир пайтнинг ўзида ер юзида мавжуд бўлади деганидир. Агар ер юмалоқ бўлмаганида ернинг ярми доимо ёруғ, қолган ярми қоронғу бўларди. Бу ояти карима ернинг ўз ўқи атрофида бир маромда айланишига ҳам далил бўлади.
Ернинг юмалоқ эканлигига яна бир ояти карима бор. Аллоҳ таоло қуйидагича марҳамат қилган:
“У кеча ва кундузни бир-бирига ўринбосар қилиб қўйган Зотдир. (Бу) эслатма олмоқчи бўлган, ёки шукр қилмоқчи бўлганлар учун (оят) белгилардир” (Фурқон сураси, 62-оят).
Ўринбосар дегани, алмашинувчи дегани. Алмашинувчи нима дегани? Доимий равишда бири иккинчисининг ўрнига келади дегани.
Мисол учун, навбатма-навбат алмашиб турадиган қўриқчиларни олиб кўринг. Биринчиси кетса, ўрнига бошқаси келади. У ҳам кетса учунчиси келади. Агар қоровуллар тўртта бўлса, тўртови алмашиб туради ва иккинчиси биринчисининг ўрнига келади. Бироқ энг биринчи бошлаган қоровул ўзидан олдингисига ўринбосар бўла олмайди. Чунки ундан олдин ҳеч ким бўлмаган. Аллоҳ таоло эса кеча ва кундузни бир бирига ўринбосар деб айтмоқда. Демак, Аллоҳ таоло кеча ва кундузни бир пайтда яратган экан. Кеча ва кундуз бир пайтда яралди дегани эса ернинг юмалоқ эканлигини исботлайди. Чунки ҳар иккиси бир пайтда бўлгандагина бири иккинчисига ўринбосар бўлади.
Ер юзида доимий фақат бир хил ёруғлик ёки доимий фақат бир хил қоронғулик бўлиб турадиган жой йўқ. Ҳамма жойда кечаси ҳам, кундузи ҳам бўлади. Агар ер ўз атрофида айланмай, бир жойда қимирламай турганида кеча ва кундуз алмашмасди.
Кеча ва кундуз алмашяптими демак ep юмалоқ экани ўз-ўзидан маълум бўлади. Ер ўз ўқи атрофида айланиб тургани учун ҳам кеча ва кундуз алмашиб туради. Аллоҳ таоло айнан шу нарсаларни назарда тутмоқда. Демак, “Биз кеча ва кундузни бир-бирига ўринбосар қилиб қўйдик” деган оятни икки хил тушуниш мумкин экан.
Биринчи маъноси, ҳар иккиси бир пайтда пайдо бўлган. Бири иккинчисидан олдин пайдо бўлмаган. Бу эса ернинг юмалоқ эканлигидан келиб чиқади.
Иккинчи маъноси, ер ўз ўқи атрофида айланиб туришидир. Айнан шу сабабдан кеча ва кундуз алмашиб туради.
Шайх Муҳаммад Мутавалли ШАЪРОВИЙ.
👉@diyonatli
👍2
ҚЎШИҚ ҲАҚИДА
Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
«У зот азза ва жалланинг «Одамлардан беҳуда сўзни сотиб оладиганлари бор» деган қавли ҳақида «Қўшиқ ва шунга ўхшаш нарсалар», деди».
Баро ибн Озиб розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Саломни ёйинглар, саломат бўласизлар. Ашара ёмондир», дедилар».
Абу Муовия: Ашара – беҳуда нарса, деди.
Фазола ибн Убайд розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
«У одамлар тўпланган жойлардан бирида эди. Унга бир қавмлар нард ўйнаётганлиги етди. Шунда у ғазабланиб ўрнидан турди ва ундан шиддатла қайтарди. Сўнг:
«Мана шунинг ютуғини ейиш учун ўйновчи чўчқанинг гўштини еган ва қон билан таҳорат қилганга баравар», деди».
«Ал-Адаб Ал-Муфрад» китобидан.
👉@diyonatli
Ибн Аббос розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
«У зот азза ва жалланинг «Одамлардан беҳуда сўзни сотиб оладиганлари бор» деган қавли ҳақида «Қўшиқ ва шунга ўхшаш нарсалар», деди».
Баро ибн Озиб розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Саломни ёйинглар, саломат бўласизлар. Ашара ёмондир», дедилар».
Абу Муовия: Ашара – беҳуда нарса, деди.
Фазола ибн Убайд розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
«У одамлар тўпланган жойлардан бирида эди. Унга бир қавмлар нард ўйнаётганлиги етди. Шунда у ғазабланиб ўрнидан турди ва ундан шиддатла қайтарди. Сўнг:
«Мана шунинг ютуғини ейиш учун ўйновчи чўчқанинг гўштини еган ва қон билан таҳорат қилганга баравар», деди».
«Ал-Адаб Ал-Муфрад» китобидан.
👉@diyonatli
❤1
ҲАЗИЛ-МУТОЙИБА ЭҲТИЁЖИ
Ҳаётни тўлиғича жиддийлик билан ўтказиш, унда ҳазил-мутойибага асло ўрин қолдирмаслик соғлом инсон табиатига хос эмас. Баъзи пайтларда ҳазил мутойиба билан кўнгилни ёзишга бўлган эҳтиёж инкор қилинмайдиган ҳақиқатдир. Шунга кўра, мусулмон киши ушбу эҳтиёжни динимизда баён қилинган одоб-ахлоқ доирасида қондириши лозим бўлади. Уламолар ҳазил-мутойиба қилишнинг иккита шартини баён қилганлар:
1. Рост гап билан бўлиши;
2. Меъёрдан ошмаслиги.
Ҳазиллашиш аслида рост нарсалар билан бўлгандагина ҳақиқий кўнгил ёзилишига, ундан кўзланган мақсадлар ҳосил бўлишига сабаб бўлади.
Ҳикматли сўзларнинг бирида: “Кимнинг ҳазил-мазаҳи кўпайса, ё ҳайбати кетади ёки унга нисбатан нафрат уйғонади”, дейилган.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Аллоҳ таолонинг элчиси бўлиш билан бир қаторда оддий инсон вакили ҳам эдилар. Шунга кўра у зотда ҳам бошқалар билан ҳазиллашиш ҳолатлари бўлган. Аммо ҳазиллари фақат ҳақиқатдан иборат бўлган.
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “(Саҳобалар) эй Аллоҳнинг Расули, бизга ҳазил қиласизку (биз ҳам ўзаро ҳазиллашсак бўлмайдими?) дейишди. Шунда у зот: “Мен фақат ҳақни гапираман”, дедилар. Термизий ривоят қилган.
Шунга кўра уламолар: “Ҳазил рост гаплар билан бўлиши керак, ана шунда у қалбларнинг завқланишига ва чарчоқларни кетказишга сабаб бўлади”, деганлар.
Қуйидаги ҳадисларда бунга ёрқин далиллар
бор: Анас ибн Моликдан ривоят қилинади: Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам унга шундай деганлар: “Ҳой икки қулоқли (бола)”. Термизий ривоят қилган.
Яъни, Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам ёш бола бўлган Анас розияллоҳу анҳу билан ҳазиллашиб: “Ҳой иккита қулоғи бор бола” маъносида гапириб уни кулдириб хурсанд қилганлар.
Бошқа бир ҳадисда эса “Нуғайр” исмли қушчаси ўлиб қолган болага ҳазиллашиб: “Эй Абу Умайр, нима қилди нуғайр”, деганлар.
Яъни, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам қушчасидан айрилиб хафа бўлиб ўтирган ёш болага “яхши кўрган қушинг ўлиб қолганига хафа бўлма” маъносида “Эй Абу Умайр, нима қилди нуғайр” дея сўзни қофиялаб айтиб унинг кўнглини кўтарганлар.
Бир куни бир қари кампир: “Эй Аллоҳнинг Расули дуо қилинг, Аллоҳ мени жаннатга киритсин” деганида унга ҳазиллашиб: “Жаннатга бирорта ҳам кампир кирмайди”, деганлар. Сўнгра: “Кампир ҳолатида эмас, балки ёш қиз ҳолатида киради”, дея гапларининг маъносини тушунтириб уни хурсанд қилганлар.
Бошқа бир ҳадисда эса минишга улов сўраб келган кишига ҳазиллашиб: “Сени урғочи туянинг боласига миндирамиз” деганлар. Ҳалиги киши минишга улов сўрагани учун бу жавобдан ажабланиб: “Урғочи туянинг боласини нима қиламан?”, деган. Шунда у зот алайҳиссалом: “Барча туяларни ҳам урғочи туялар туғадими?”, дея мазкур эҳтиёжманд кишининг кўнглини кўтарганлар.
Эътибор бериладиган бўлса, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам асосан ёш болалар ва кўнглини кўтаришга эҳтиёжманд кишилар билан ҳазиллашганлар.
Демак, ҳазил-мутойибаларда унинг фақат рост гап билан бўлишига, меъёридан ошиб кетмаслигига ҳамда ўрнига риоя қиладиган бўлсак, қилаётган ҳазилларимиз ўзимизнинг ҳам, ўзгаларнинг ҳам кўнгилларини кўтарадиган, тоат-ибодатларга қувват бўладиган солиҳ амалларга айланади.
"Динимиз аҳкомлари" китобидан.
👉@diyonatli
Ҳаётни тўлиғича жиддийлик билан ўтказиш, унда ҳазил-мутойибага асло ўрин қолдирмаслик соғлом инсон табиатига хос эмас. Баъзи пайтларда ҳазил мутойиба билан кўнгилни ёзишга бўлган эҳтиёж инкор қилинмайдиган ҳақиқатдир. Шунга кўра, мусулмон киши ушбу эҳтиёжни динимизда баён қилинган одоб-ахлоқ доирасида қондириши лозим бўлади. Уламолар ҳазил-мутойиба қилишнинг иккита шартини баён қилганлар:
1. Рост гап билан бўлиши;
2. Меъёрдан ошмаслиги.
Ҳазиллашиш аслида рост нарсалар билан бўлгандагина ҳақиқий кўнгил ёзилишига, ундан кўзланган мақсадлар ҳосил бўлишига сабаб бўлади.
Ҳикматли сўзларнинг бирида: “Кимнинг ҳазил-мазаҳи кўпайса, ё ҳайбати кетади ёки унга нисбатан нафрат уйғонади”, дейилган.
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам Аллоҳ таолонинг элчиси бўлиш билан бир қаторда оддий инсон вакили ҳам эдилар. Шунга кўра у зотда ҳам бошқалар билан ҳазиллашиш ҳолатлари бўлган. Аммо ҳазиллари фақат ҳақиқатдан иборат бўлган.
Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “(Саҳобалар) эй Аллоҳнинг Расули, бизга ҳазил қиласизку (биз ҳам ўзаро ҳазиллашсак бўлмайдими?) дейишди. Шунда у зот: “Мен фақат ҳақни гапираман”, дедилар. Термизий ривоят қилган.
Шунга кўра уламолар: “Ҳазил рост гаплар билан бўлиши керак, ана шунда у қалбларнинг завқланишига ва чарчоқларни кетказишга сабаб бўлади”, деганлар.
Қуйидаги ҳадисларда бунга ёрқин далиллар
бор: Анас ибн Моликдан ривоят қилинади: Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам унга шундай деганлар: “Ҳой икки қулоқли (бола)”. Термизий ривоят қилган.
Яъни, Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам ёш бола бўлган Анас розияллоҳу анҳу билан ҳазиллашиб: “Ҳой иккита қулоғи бор бола” маъносида гапириб уни кулдириб хурсанд қилганлар.
Бошқа бир ҳадисда эса “Нуғайр” исмли қушчаси ўлиб қолган болага ҳазиллашиб: “Эй Абу Умайр, нима қилди нуғайр”, деганлар.
Яъни, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам қушчасидан айрилиб хафа бўлиб ўтирган ёш болага “яхши кўрган қушинг ўлиб қолганига хафа бўлма” маъносида “Эй Абу Умайр, нима қилди нуғайр” дея сўзни қофиялаб айтиб унинг кўнглини кўтарганлар.
Бир куни бир қари кампир: “Эй Аллоҳнинг Расули дуо қилинг, Аллоҳ мени жаннатга киритсин” деганида унга ҳазиллашиб: “Жаннатга бирорта ҳам кампир кирмайди”, деганлар. Сўнгра: “Кампир ҳолатида эмас, балки ёш қиз ҳолатида киради”, дея гапларининг маъносини тушунтириб уни хурсанд қилганлар.
Бошқа бир ҳадисда эса минишга улов сўраб келган кишига ҳазиллашиб: “Сени урғочи туянинг боласига миндирамиз” деганлар. Ҳалиги киши минишга улов сўрагани учун бу жавобдан ажабланиб: “Урғочи туянинг боласини нима қиламан?”, деган. Шунда у зот алайҳиссалом: “Барча туяларни ҳам урғочи туялар туғадими?”, дея мазкур эҳтиёжманд кишининг кўнглини кўтарганлар.
Эътибор бериладиган бўлса, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам асосан ёш болалар ва кўнглини кўтаришга эҳтиёжманд кишилар билан ҳазиллашганлар.
Демак, ҳазил-мутойибаларда унинг фақат рост гап билан бўлишига, меъёридан ошиб кетмаслигига ҳамда ўрнига риоя қиладиган бўлсак, қилаётган ҳазилларимиз ўзимизнинг ҳам, ўзгаларнинг ҳам кўнгилларини кўтарадиган, тоат-ибодатларга қувват бўладиган солиҳ амалларга айланади.
"Динимиз аҳкомлари" китобидан.
👉@diyonatli
👍2❤1
МЎМИНЛАР ҚИЁМАТДА АЛЛОҲ ТАОЛОНИ КЎРАДИ
«У Кунда баъзи юзлар яшовчи, Парвардигорларига боқиб турувчидир» (Қиёмат сураси, 22–23-оятлар).
Одатда подшоҳлар халққа ўзини намойиш қилмай, фақат яқинларигагина кўринадилар. Улар қайсидир инсонга яқин бўлишса, ўртадаги тўсиқни олиб ташлайдилар. Подшоҳларнинг ўртадаги тўсиқни олиб ташлаб, кимгадир кўриниш беришлари, унга берилган инъомлардан устундир. Аллоҳ таолонинг ўз дўстларини жамолини кўришга муяссар қилиш билан сийлаши ва унга шу билан фазл кўрсатиши мумкин. Аллоҳ таолони кўришни кайфият билан сифатламаймиз. Чунки кайфият суратга эга нарсаларга тегишлидир. Аллоҳ таоло эса кайфиятсиз кўрилади.
("Таъвилот"дан дурдоналар) китобидан.
👉@diyonatli
«У Кунда баъзи юзлар яшовчи, Парвардигорларига боқиб турувчидир» (Қиёмат сураси, 22–23-оятлар).
Одатда подшоҳлар халққа ўзини намойиш қилмай, фақат яқинларигагина кўринадилар. Улар қайсидир инсонга яқин бўлишса, ўртадаги тўсиқни олиб ташлайдилар. Подшоҳларнинг ўртадаги тўсиқни олиб ташлаб, кимгадир кўриниш беришлари, унга берилган инъомлардан устундир. Аллоҳ таолонинг ўз дўстларини жамолини кўришга муяссар қилиш билан сийлаши ва унга шу билан фазл кўрсатиши мумкин. Аллоҳ таолони кўришни кайфият билан сифатламаймиз. Чунки кайфият суратга эга нарсаларга тегишлидир. Аллоҳ таоло эса кайфиятсиз кўрилади.
("Таъвилот"дан дурдоналар) китобидан.
👉@diyonatli
❤1
СОЛИҲ АМАЛЛАРНИ ОДАМЛАРДАН ЯШИРИШ
Ихлос етарли ва Аллоҳ таолoдан қабул бўлишига ҳақлироқ бўлиш учун қўлдан келганча солиҳ амалларни махфий тутиш лозим.
Салафи солиҳлардан бири айтади: "Баъзи бир кичик амаллар борки, уни нияти катта қилиб юборади. Баъзи бир катта амаллар борки, уни нияти кичик қилиб юборади".
Димëтий роҳимаҳуллоҳ айтади: "Агар Аллоҳ қўлингдан тутиб, солиҳ амалларга тавфиқ берса, уларнинг савоби учун ҳимматингни баланд қилиб ва амаллардаги мақсадингни Ўзининг юзи (розилиги) қилиб қўйса, демак, сени ихлоснинг энг олий мартабасига муваффақ қилибди, сени Ўзига яқин хос бандаларидан қилибди. Бу Аллоҳнинг фазли бўлиб, уни хоҳлаган бандасига беради. Зеро, Аллоҳ улуғ фазл эгасидир. Тавфиқ Аллоҳдан”.
Банда дуо ва зикрларни ихлос билан, қалбида Аллоҳ таоло буюклигини ҳис қилиб, умматларига ушбу зикр ва дуоларни ўргатган Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламни улуғлаган ҳолда адо этиши лозим. Шунчаки савоб ёки бирор ҳожати битиши учунгина уларни айтмаслик даркор.
"Биз факат Унгагина ихлос килувчилармиз" (Бақара сураси, 139-оят).
Имом Жунайд Бағдодий роҳимаҳуллоҳ айтади: "Ихлос банда ила Аллоҳ ўртасидаги сир бўлиб, уни на фаришта ёза олади, на шайтон буза олади ва на нафсу ҳаво (ўзига) мойил қила олади".
Абулқосим Қушайрий ва бошқалар Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ривоят қилади: “Мен Жаброил (алайҳиссалом)дан ихлос нималигини сўрадим. У айтди: "Мен Раббул изза (Аллоҳ таоло)дан "Ихлос нима?" деб сўрадим. У Зот айтди: “(Ихлос) Менинг сирларимдан биридир, уни Ўзим яхши кўрган бандаларим қалбига омонат қилиб қўяман".
🤲 Ё Аллоҳ, улуғлик ва икром эгаси, қалбларимизни Ўзинг яхши кўрган бандаларинг қалби каби қил.
Ҳатто баъзи уламолар шундай деганлар: “Ким салқинлаш учун таҳорат қилса ёки ошқозонига парҳез қилиш учун рўза тутса ва бу билан Аллоҳга яқин бўлишни ният қилса, уни адо этмабди. Чунки у Аллоҳга яқин бўлиш ниятига дунёвий ниятни ҳам аралаштирган бўлади. Холис бўлмаган амал Аллоҳ учун эмас. Аллоҳ таоло айтади:
"(Эй инсонлар!) Огоҳ бўлингким, холис дин ёлғиз Аллоҳникидир" (Зумар сураси, 3-оят).
"Ҳолбуки, улар фақат ягона Аллоҳга ибодат қилишга буюрилган эдилар" (Баййина сураси, 5-оят).
"Солиҳ амаллар" китобидан
👉 @diyonatli
Ихлос етарли ва Аллоҳ таолoдан қабул бўлишига ҳақлироқ бўлиш учун қўлдан келганча солиҳ амалларни махфий тутиш лозим.
Салафи солиҳлардан бири айтади: "Баъзи бир кичик амаллар борки, уни нияти катта қилиб юборади. Баъзи бир катта амаллар борки, уни нияти кичик қилиб юборади".
Димëтий роҳимаҳуллоҳ айтади: "Агар Аллоҳ қўлингдан тутиб, солиҳ амалларга тавфиқ берса, уларнинг савоби учун ҳимматингни баланд қилиб ва амаллардаги мақсадингни Ўзининг юзи (розилиги) қилиб қўйса, демак, сени ихлоснинг энг олий мартабасига муваффақ қилибди, сени Ўзига яқин хос бандаларидан қилибди. Бу Аллоҳнинг фазли бўлиб, уни хоҳлаган бандасига беради. Зеро, Аллоҳ улуғ фазл эгасидир. Тавфиқ Аллоҳдан”.
Банда дуо ва зикрларни ихлос билан, қалбида Аллоҳ таоло буюклигини ҳис қилиб, умматларига ушбу зикр ва дуоларни ўргатган Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламни улуғлаган ҳолда адо этиши лозим. Шунчаки савоб ёки бирор ҳожати битиши учунгина уларни айтмаслик даркор.
"Биз факат Унгагина ихлос килувчилармиз" (Бақара сураси, 139-оят).
Имом Жунайд Бағдодий роҳимаҳуллоҳ айтади: "Ихлос банда ила Аллоҳ ўртасидаги сир бўлиб, уни на фаришта ёза олади, на шайтон буза олади ва на нафсу ҳаво (ўзига) мойил қила олади".
Абулқосим Қушайрий ва бошқалар Набий соллаллоҳу алайҳи ва салламдан ривоят қилади: “Мен Жаброил (алайҳиссалом)дан ихлос нималигини сўрадим. У айтди: "Мен Раббул изза (Аллоҳ таоло)дан "Ихлос нима?" деб сўрадим. У Зот айтди: “(Ихлос) Менинг сирларимдан биридир, уни Ўзим яхши кўрган бандаларим қалбига омонат қилиб қўяман".
🤲 Ё Аллоҳ, улуғлик ва икром эгаси, қалбларимизни Ўзинг яхши кўрган бандаларинг қалби каби қил.
Ҳатто баъзи уламолар шундай деганлар: “Ким салқинлаш учун таҳорат қилса ёки ошқозонига парҳез қилиш учун рўза тутса ва бу билан Аллоҳга яқин бўлишни ният қилса, уни адо этмабди. Чунки у Аллоҳга яқин бўлиш ниятига дунёвий ниятни ҳам аралаштирган бўлади. Холис бўлмаган амал Аллоҳ учун эмас. Аллоҳ таоло айтади:
"(Эй инсонлар!) Огоҳ бўлингким, холис дин ёлғиз Аллоҳникидир" (Зумар сураси, 3-оят).
"Ҳолбуки, улар фақат ягона Аллоҳга ибодат қилишга буюрилган эдилар" (Баййина сураси, 5-оят).
"Солиҳ амаллар" китобидан
👉 @diyonatli
❤1👍1
АҲДГА ВАФО ИМОНДАНДИР
Аллоҳ азза ва жалла ҳижрат қилишга кучи етмайдиган қария ва ожизларга узр эълон қилди. Бани Лайсдан Ҳай ибн Ҳамза Жаҳдий исмли бемор қария имонининг қувватидан ўзини ҳижрат аҳлидан ҳисоблади. Эътиқодининг кучлилигидан Маккада узрлилар мақомида қолишни ўзига раво кўрмади.
– Аллоҳга қасамки, мен Аллоҳ азза ва жалла истисно қилганлардан эмасман! Менда Мадинага етиб бориш учун маблағ ҳам, имкониятим ҳам етарли. Энди Маккада қолмайман, – деди.
Сўнг оиласидагиларга йўлга чиқаришни амр қилди. Улар ўриндиққа жойлаб, йўлга тушишди. Йўлда унинг касали янада оғирлашди. Ўлими яқинлашганини сезган қария ўнг қўли билан чап қўлини ушладида байъатга ишора қилиб:
– Эй Аллоҳ! Бу Сен учун, – деди. Яна бир бор шу ишорани қилиб – Буниси Расулинг учун. Расулинг нимага байъат қилса, ўша нарсага байъат қилдим, – деди ва омонатни топширди.
Бу хабар Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)нинг асҳобига етиб борди. Улар, “Қанийди у Мадинага етиб келганда эди”, дейишди. Аллоҳ субҳонаҳу ва таоло оят нозил қилди:
“Ким Аллоҳнинг йўлида ҳижрат қилса, ер юзида кўпгина паноҳгоҳлар ва кенгчилик топади. Ким уйидан Аллоҳ ва унинг Расулига ҳижрат қилиб чиқса-ю, сўнгра унга ўлим етса, албатта, унинг ажри Аллоҳ зиммасига тушади. Ва Аллоҳ мағфират қилувчи ва раҳмли Зотдир” (Нисо сураси, 100-оят).
"Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) ҳаётидан лавҳалар" китобидан.
👉 @diyonatli
Аллоҳ азза ва жалла ҳижрат қилишга кучи етмайдиган қария ва ожизларга узр эълон қилди. Бани Лайсдан Ҳай ибн Ҳамза Жаҳдий исмли бемор қария имонининг қувватидан ўзини ҳижрат аҳлидан ҳисоблади. Эътиқодининг кучлилигидан Маккада узрлилар мақомида қолишни ўзига раво кўрмади.
– Аллоҳга қасамки, мен Аллоҳ азза ва жалла истисно қилганлардан эмасман! Менда Мадинага етиб бориш учун маблағ ҳам, имкониятим ҳам етарли. Энди Маккада қолмайман, – деди.
Сўнг оиласидагиларга йўлга чиқаришни амр қилди. Улар ўриндиққа жойлаб, йўлга тушишди. Йўлда унинг касали янада оғирлашди. Ўлими яқинлашганини сезган қария ўнг қўли билан чап қўлини ушладида байъатга ишора қилиб:
– Эй Аллоҳ! Бу Сен учун, – деди. Яна бир бор шу ишорани қилиб – Буниси Расулинг учун. Расулинг нимага байъат қилса, ўша нарсага байъат қилдим, – деди ва омонатни топширди.
Бу хабар Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам)нинг асҳобига етиб борди. Улар, “Қанийди у Мадинага етиб келганда эди”, дейишди. Аллоҳ субҳонаҳу ва таоло оят нозил қилди:
“Ким Аллоҳнинг йўлида ҳижрат қилса, ер юзида кўпгина паноҳгоҳлар ва кенгчилик топади. Ким уйидан Аллоҳ ва унинг Расулига ҳижрат қилиб чиқса-ю, сўнгра унга ўлим етса, албатта, унинг ажри Аллоҳ зиммасига тушади. Ва Аллоҳ мағфират қилувчи ва раҳмли Зотдир” (Нисо сураси, 100-оят).
"Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам) ҳаётидан лавҳалар" китобидан.
👉 @diyonatli
👍3❤1👏1
18-Ҳикмат
«Устозни инкор қилиш файз эшигини беркитади».
Маъноси: Устознинг сўзи ёки феълига қарши туриш ундан фойда олишдан тўсади. Чунки, инкор қилиш устознинг сўзини қабул қилишдан ман қилади. Шунингдек, талаба ундан фойда ололмайди. Аслини олиб қараганда, устоз талабадан кўра билувчироқ бўлади. Қандай қилиб билмайдиган киши биладиган кишига қарши чиқиши мумкин!?
📖 Шайх Салоҳ Абулҳож ҳафизаҳуллоҳнинг «Қалбни суғорган ҳикмат зилоли» китобидан
👉 @diyonatli
«Устозни инкор қилиш файз эшигини беркитади».
Маъноси: Устознинг сўзи ёки феълига қарши туриш ундан фойда олишдан тўсади. Чунки, инкор қилиш устознинг сўзини қабул қилишдан ман қилади. Шунингдек, талаба ундан фойда ололмайди. Аслини олиб қараганда, устоз талабадан кўра билувчироқ бўлади. Қандай қилиб билмайдиган киши биладиган кишига қарши чиқиши мумкин!?
📖 Шайх Салоҳ Абулҳож ҳафизаҳуллоҳнинг «Қалбни суғорган ҳикмат зилоли» китобидан
👉 @diyonatli
❤1👍1
Аллоҳ уларнинг жамоасини ҳам барбод қилади
Ҳазрати Нуҳ алайҳиссаломнинг қавми у зотни қатл қилиш учун бирлашдилар.
Аллоҳ уларнинг жамоасини барбод қилди.
Намруднинг аъёнлари ҳазрати Иброҳим алайҳиссаломни қатл қилиш учун бирлашдилар.
Аллоҳ уларнинг жамоасини барбод қилди.
Фиръавннинг аъёнлари ҳазрати Мусо алайҳиссаломни қатл қилиш учун бирлашдилар.
Аллоҳ уларнинг жамоасини барбод қилди.
Яҳудийлар ҳазрати Ийсо алайҳиссаломни қатл қилиш учун бирлашдилар.
Аллоҳ уларнинг жамоасини барбод қилди.
Макка аҳли ҳазрати Муҳаммад алайҳиссалоту вассаломни қатл қилиш учун бирлашдилар.
Аллоҳ уларнинг жамоасини барбод қилди.
Ҳазрати Юсуф алайҳиссаломнинг акалари Юсуф алайҳиссаломни қатл қилиш учун бирлашдилар.
Аллоҳ уларнинг иттифоқини барбод қилди.
Сен ҳам огоҳ бўл, эй мўъмин банда, худди шунингдек, агар шайтонлар сенинг зараринг учун йиғилса, Аллоҳ уларнинг жамоасини ҳам барбод қилади.
Шайх Аҳмад Ғаззолий, "Баҳрул-маҳабба" асаридан.
👉 @diyonatli
Ҳазрати Нуҳ алайҳиссаломнинг қавми у зотни қатл қилиш учун бирлашдилар.
Аллоҳ уларнинг жамоасини барбод қилди.
Намруднинг аъёнлари ҳазрати Иброҳим алайҳиссаломни қатл қилиш учун бирлашдилар.
Аллоҳ уларнинг жамоасини барбод қилди.
Фиръавннинг аъёнлари ҳазрати Мусо алайҳиссаломни қатл қилиш учун бирлашдилар.
Аллоҳ уларнинг жамоасини барбод қилди.
Яҳудийлар ҳазрати Ийсо алайҳиссаломни қатл қилиш учун бирлашдилар.
Аллоҳ уларнинг жамоасини барбод қилди.
Макка аҳли ҳазрати Муҳаммад алайҳиссалоту вассаломни қатл қилиш учун бирлашдилар.
Аллоҳ уларнинг жамоасини барбод қилди.
Ҳазрати Юсуф алайҳиссаломнинг акалари Юсуф алайҳиссаломни қатл қилиш учун бирлашдилар.
Аллоҳ уларнинг иттифоқини барбод қилди.
Сен ҳам огоҳ бўл, эй мўъмин банда, худди шунингдек, агар шайтонлар сенинг зараринг учун йиғилса, Аллоҳ уларнинг жамоасини ҳам барбод қилади.
Шайх Аҳмад Ғаззолий, "Баҳрул-маҳабба" асаридан.
👉 @diyonatli
👍4❤1
АЛ ҚАСОСУ МИНАЛ ҲАҚ
Бир киши қассоб бўлиб ишларди. Тонгдан олдин жонлиқларни сўяр, қуёш чиққанда дўконини очар, куни шундай ўтарди. Кунларнинг бирида шомдан кейин уйига қайтаркан, эшикни қоқмасидан олдин, қоронғу, панароқ жойда қичқириқ эшитди. Шошилганча ўша ерга борди. Қараса, бир одамни пичоқлаб кетишибди. Қассоб пичоқни ундан суғириб олди. Ёрдам бериш мақсадида у одамни кўтарди. Унинг танасидан селдек оқаётган қон уст - бошини булғади. Бир неча дақиқа у вафот этди. Ҳеч қанча ўтмай оломон йиғилди. Қассобнинг қўлидаги пичоқни кўриб уни қотилга чиқаришди. Қўлга олинди. Маҳкамада суд бўлиб ўтди. У ўлимга ҳукм қилинди.
Ўлим ижро этиладиган жойга келтирилганда у бор овози билан бақириб деби:
- Эй халойиқ, Аллоҳга қасам, мен бу одамни ўлдирмадим. Аммо, бундан йигирма йил олдин бир инсоннинг ҳаётига зомин бўлганман. Мен одамларни у соҳилдан бу соҳилга элтувчи қайиқчи эдим. Бир куни қайиғимга бир гўзал қиз онаси билан бирга ўтирди. Унга маҳлиё бўлдим. Орадан икки - уч кун ўтиб яна келишди. Уни тез - тез кўрадиган бўлдим.
Нигоҳларимиз тўқнаш келар, бир - биримизга илиқ туйғулар пайдо бўлганди. Совчи қўйдим. Отаси фақирлигим сабаб менга қизини муносиб кўрмади. У қиз ва онасини қайтиб қайиғимга ўтказмади. Уни умуман кўрмадим.
Орадан чамаси уч йил ўтди. Бир куни қайиғимга ёш аёл бир ярим, икки ёшли гўдак билан ўтирди. Қайиқ эшкагини эшарканман, тўсатдан кўзим у аёлга тушди. Ҳа, бу ўша, менинг маҳбубам эди. Хурсанд бўлиб кетдим.
- Қани аҳдга вафо, мени эсладингми? - дедим.
- У кўзларимга қарамай, мен турмушга чиқдим. Бу менинг ўғлим - деди.
Аламим, ҳасадим келиб кетди. Ғафлат кўзларимни қоплади. Унга яқинлашдим. У қичқириб:
- Аллоҳдан қўрқинг! - деди. Ўзини ҳимоялашни бошлади. Боласи ҳам йиғлай бошлади. Кўзларим болачага тушди - ю уни забт кўтариб дедим:
- Айтганимга хўп, дегин, бўлмаса боланг ўлади!
Боланинг бошини сувга тиқдим. У типирчилай бошлади. Сўнг чиқардим. Аёл қўли билан кўзларини юмиб олар, лекин иффатсизликка рози бўлмасди. Охирги бор ундан сўрадим, рози бўлмади. Боласининг бошини оёқ - қўллари ҳаракатсиз қолиб, жони узилгунига қадар сувга тиқдим. Жасадини сувга отдим. Навбат аёлга келганди. Уни ҳам рўмолини ечиб сочидан ушлаб бошини сувга тиқдим. Шу зайлда қийнаб ўлдирдим. Сувга улоқтирдим. Бу ишимни ҳеч ким, бирор зоғ кўрмади.
Вақтлар ўтди, ҳеч ким аёл ва болани суриштириб келмади.
Ўзимга ўзим жазодан қутилдим деган эдим ўшанда.
Лекин, кўриб турган Яратгувчи ҳаммасидан хабардор экан.
Мана кўриб турганингиздек барибир жазоми оляпман.
Бегуноҳ кишиларни умрига зомин бўлган эдим. Бегуноҳ бўла туриб ўлдириляпман.
Ўлим ижросини кўргани келган одамлар йиғлашди. Сўнг у қатл қилинди.
Эй азизлар! Нима қилсангиз қилаверинг, барибир ўзингизга қайтади.
Хоҳ яхшилик, хоҳ ёмонлик
👉 @diyonatli
Бир киши қассоб бўлиб ишларди. Тонгдан олдин жонлиқларни сўяр, қуёш чиққанда дўконини очар, куни шундай ўтарди. Кунларнинг бирида шомдан кейин уйига қайтаркан, эшикни қоқмасидан олдин, қоронғу, панароқ жойда қичқириқ эшитди. Шошилганча ўша ерга борди. Қараса, бир одамни пичоқлаб кетишибди. Қассоб пичоқни ундан суғириб олди. Ёрдам бериш мақсадида у одамни кўтарди. Унинг танасидан селдек оқаётган қон уст - бошини булғади. Бир неча дақиқа у вафот этди. Ҳеч қанча ўтмай оломон йиғилди. Қассобнинг қўлидаги пичоқни кўриб уни қотилга чиқаришди. Қўлга олинди. Маҳкамада суд бўлиб ўтди. У ўлимга ҳукм қилинди.
Ўлим ижро этиладиган жойга келтирилганда у бор овози билан бақириб деби:
- Эй халойиқ, Аллоҳга қасам, мен бу одамни ўлдирмадим. Аммо, бундан йигирма йил олдин бир инсоннинг ҳаётига зомин бўлганман. Мен одамларни у соҳилдан бу соҳилга элтувчи қайиқчи эдим. Бир куни қайиғимга бир гўзал қиз онаси билан бирга ўтирди. Унга маҳлиё бўлдим. Орадан икки - уч кун ўтиб яна келишди. Уни тез - тез кўрадиган бўлдим.
Нигоҳларимиз тўқнаш келар, бир - биримизга илиқ туйғулар пайдо бўлганди. Совчи қўйдим. Отаси фақирлигим сабаб менга қизини муносиб кўрмади. У қиз ва онасини қайтиб қайиғимга ўтказмади. Уни умуман кўрмадим.
Орадан чамаси уч йил ўтди. Бир куни қайиғимга ёш аёл бир ярим, икки ёшли гўдак билан ўтирди. Қайиқ эшкагини эшарканман, тўсатдан кўзим у аёлга тушди. Ҳа, бу ўша, менинг маҳбубам эди. Хурсанд бўлиб кетдим.
- Қани аҳдга вафо, мени эсладингми? - дедим.
- У кўзларимга қарамай, мен турмушга чиқдим. Бу менинг ўғлим - деди.
Аламим, ҳасадим келиб кетди. Ғафлат кўзларимни қоплади. Унга яқинлашдим. У қичқириб:
- Аллоҳдан қўрқинг! - деди. Ўзини ҳимоялашни бошлади. Боласи ҳам йиғлай бошлади. Кўзларим болачага тушди - ю уни забт кўтариб дедим:
- Айтганимга хўп, дегин, бўлмаса боланг ўлади!
Боланинг бошини сувга тиқдим. У типирчилай бошлади. Сўнг чиқардим. Аёл қўли билан кўзларини юмиб олар, лекин иффатсизликка рози бўлмасди. Охирги бор ундан сўрадим, рози бўлмади. Боласининг бошини оёқ - қўллари ҳаракатсиз қолиб, жони узилгунига қадар сувга тиқдим. Жасадини сувга отдим. Навбат аёлга келганди. Уни ҳам рўмолини ечиб сочидан ушлаб бошини сувга тиқдим. Шу зайлда қийнаб ўлдирдим. Сувга улоқтирдим. Бу ишимни ҳеч ким, бирор зоғ кўрмади.
Вақтлар ўтди, ҳеч ким аёл ва болани суриштириб келмади.
Ўзимга ўзим жазодан қутилдим деган эдим ўшанда.
Лекин, кўриб турган Яратгувчи ҳаммасидан хабардор экан.
Мана кўриб турганингиздек барибир жазоми оляпман.
Бегуноҳ кишиларни умрига зомин бўлган эдим. Бегуноҳ бўла туриб ўлдириляпман.
Ўлим ижросини кўргани келган одамлар йиғлашди. Сўнг у қатл қилинди.
Эй азизлар! Нима қилсангиз қилаверинг, барибир ўзингизга қайтади.
Хоҳ яхшилик, хоҳ ёмонлик
👉 @diyonatli
👍6❤1
ФОЛБИННИНГ ОЖИЗЛИГИ
Фолбин бозор майдонида ўтириб, одамларга фол очар, шу йўл билан уларнинг пулини шиларди. Бир пайт унинг олдига бир одам ҳовлиқиб югуриб келди ва:
- Ҳой фолбин, уйингга чоп, ўғрилар эшигингни бузиб кириб, уйингдаги бор мол-давлатингни ўғирлаб кетишди, - деди.
- Ваҳимага тушган фолбин шартта ўрнидан турди ва бозорни бошга кўтариб «дод» солганича уйига қараб югурди. Унинг аҳволни кўрган бир киши фолбинни йўлда тўхтатиб:
- Эй биродар, уйингда нималар бўлаётганини билмас экансану, қанақасига бошқаларнинг ҳаётида юз бериши мумкин бўлган ишларни башорат қила оласан? - деди.
"Ривоятлар китоби"дан.
👉 @diyonatli
Фолбин бозор майдонида ўтириб, одамларга фол очар, шу йўл билан уларнинг пулини шиларди. Бир пайт унинг олдига бир одам ҳовлиқиб югуриб келди ва:
- Ҳой фолбин, уйингга чоп, ўғрилар эшигингни бузиб кириб, уйингдаги бор мол-давлатингни ўғирлаб кетишди, - деди.
- Ваҳимага тушган фолбин шартта ўрнидан турди ва бозорни бошга кўтариб «дод» солганича уйига қараб югурди. Унинг аҳволни кўрган бир киши фолбинни йўлда тўхтатиб:
- Эй биродар, уйингда нималар бўлаётганини билмас экансану, қанақасига бошқаларнинг ҳаётида юз бериши мумкин бўлган ишларни башорат қила оласан? - деди.
"Ривоятлар китоби"дан.
👉 @diyonatli
👍2❤1
Qazoi hojat - Abdul Hamid domla
DIYONAT.UZ
"Маслакул муттақийн"дан силсилавий дарслар | Қазои ҳожат | Абдул Ҳамид домла
👉 @diyonatli
Телеграм | Инстаграм
👉 @diyonatli
Телеграм | Инстаграм
👍1
ҲАЖ КАНДАЙ ИБОДАТ?
«Ҳаж» арабча сўз бўлиб, луғатда «қасд қилиш» маъносини англатади. Уламолар таърифида эса, маълум вақтда, маълум маконда, маълум ибодатларни ният билан адо этиш ҳаждир.
Маълум вақт. Ҳажнинг ҳаж бўлиши учун албатта зулҳижжа ойининг тўққизинчи куни, яъни Арафа куни бўлиши керак. Арафа кунидан бошка ҳеч қайси кун бу куннинг ўрнини босолмайди. Шунингдек, Муздалифада туриш, Минода туриш, шайтонга тош отиш, ифоза тавофи қилиш, қурбонлик сўйиш каби ибодатлар ҳам белгиланган вақтлардагина бажарилади.
Маълум макон. Маккаи мукаррама, Мино, Арафот, Муздалифа каби жойларда махсус ибодатларни адо этиш лозим, улар бошқа жойларда қилинмайди, қилинган тақдирда ҳам ҳаж ибодати ўрнига ўтмайди.
Маълум ибодатлар. Бу ибодатларга Каъбаи муаззаманинг тавофи, Сафо ва Марва тепаликлари орасидаги саъй, Арафотдаги вуқуф, Муздалифада туриш, Минода маълум кунлар туриш ва шайтонга тош отиш каби бир канча ибодатлар киради.
Ҳаж ибодати Ислом динининг беш рукнидан бири ҳисобланади. Унинг фарзлигига Қуръони Каримнинг ўзи далил. Аллоҳ таоло айтади: «Одамлардан йўлини топганларига Аллоҳ учун Байтни ҳаж қилиш бурчдир. Ким куфр келтирса, Аллоҳ оламлардан беҳожатдир» (Оли Имрон сураси, 97-оят).
Демак, ушбу ояти карима далолатига кўра, қодир кишиларга Аллох учун Байтуллоҳни хаж қилиш фарздир. Ҳажнинг фарзлиги Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннати мутоҳҳараларида ҳам таъкидлаб айтилган.
Ибн Умар розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади:
«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ислом беш нарсага барпо қилинган: «Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ, Муҳаммад Аллоҳнинг Расулидир» деб гувоҳлик бериш, намозни тўкис адо этиш, закотни бериш, ҳаж қилиш ва Рамазон рўзасини тутиш», дедилар» Имом Бухорий, Муслим, Термизий ва Насоий ривоят қилишган.
Байтуллоҳни ҳаж қилиш беш рукндан бири экани ушбу ҳадисдан очиқ-ойдин кўриниб турибди. Ҳаж ибодатининг бошка ибодатлардан бир фарқи шуки, у ҳаммага ҳам бир пайтнинг ўзида фарз бўлавермайди, балки айрим шартларига мувофиқ келган мусулмонларгагина фарздир.
Масалан, юқорида ўқиган оятимизда, қодир бўлган одамларга Аллоҳ учун Байтни ҳаж қилиш фарз бўлади, дейилган. Шу оятга суянган ҳолда ва бошка ҳадислардан далиллар топиб, уламолар кишига ҳаж фарз бўлиши учун куйидаги шартлар мавжуд бўлиши кераклигини таъкидлашган:
1) мусулмон бўлиши;
2) балоғатга етган бўлиши;
3) оқил бўлиши;
4) ҳажга қодир бўлиши;
5) соғ-саломат бўлиши;
6) ҳукумат ман қилмаган бўлиши;
7) йўлда омонлик бўлиши;
8) аёл кишига маҳрами бўлиши;
Кимда ушбу шартлардан бирортаси бўлмаса, унга ҳаж фарз бўлмайди.
"Мўминнинг умр сафари" китобидан.
👉 @diyonatli
«Ҳаж» арабча сўз бўлиб, луғатда «қасд қилиш» маъносини англатади. Уламолар таърифида эса, маълум вақтда, маълум маконда, маълум ибодатларни ният билан адо этиш ҳаждир.
Маълум вақт. Ҳажнинг ҳаж бўлиши учун албатта зулҳижжа ойининг тўққизинчи куни, яъни Арафа куни бўлиши керак. Арафа кунидан бошка ҳеч қайси кун бу куннинг ўрнини босолмайди. Шунингдек, Муздалифада туриш, Минода туриш, шайтонга тош отиш, ифоза тавофи қилиш, қурбонлик сўйиш каби ибодатлар ҳам белгиланган вақтлардагина бажарилади.
Маълум макон. Маккаи мукаррама, Мино, Арафот, Муздалифа каби жойларда махсус ибодатларни адо этиш лозим, улар бошқа жойларда қилинмайди, қилинган тақдирда ҳам ҳаж ибодати ўрнига ўтмайди.
Маълум ибодатлар. Бу ибодатларга Каъбаи муаззаманинг тавофи, Сафо ва Марва тепаликлари орасидаги саъй, Арафотдаги вуқуф, Муздалифада туриш, Минода маълум кунлар туриш ва шайтонга тош отиш каби бир канча ибодатлар киради.
Ҳаж ибодати Ислом динининг беш рукнидан бири ҳисобланади. Унинг фарзлигига Қуръони Каримнинг ўзи далил. Аллоҳ таоло айтади: «Одамлардан йўлини топганларига Аллоҳ учун Байтни ҳаж қилиш бурчдир. Ким куфр келтирса, Аллоҳ оламлардан беҳожатдир» (Оли Имрон сураси, 97-оят).
Демак, ушбу ояти карима далолатига кўра, қодир кишиларга Аллох учун Байтуллоҳни хаж қилиш фарздир. Ҳажнинг фарзлиги Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннати мутоҳҳараларида ҳам таъкидлаб айтилган.
Ибн Умар розияллоҳу анҳумодан ривоят қилинади:
«Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Ислом беш нарсага барпо қилинган: «Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ, Муҳаммад Аллоҳнинг Расулидир» деб гувоҳлик бериш, намозни тўкис адо этиш, закотни бериш, ҳаж қилиш ва Рамазон рўзасини тутиш», дедилар» Имом Бухорий, Муслим, Термизий ва Насоий ривоят қилишган.
Байтуллоҳни ҳаж қилиш беш рукндан бири экани ушбу ҳадисдан очиқ-ойдин кўриниб турибди. Ҳаж ибодатининг бошка ибодатлардан бир фарқи шуки, у ҳаммага ҳам бир пайтнинг ўзида фарз бўлавермайди, балки айрим шартларига мувофиқ келган мусулмонларгагина фарздир.
Масалан, юқорида ўқиган оятимизда, қодир бўлган одамларга Аллоҳ учун Байтни ҳаж қилиш фарз бўлади, дейилган. Шу оятга суянган ҳолда ва бошка ҳадислардан далиллар топиб, уламолар кишига ҳаж фарз бўлиши учун куйидаги шартлар мавжуд бўлиши кераклигини таъкидлашган:
1) мусулмон бўлиши;
2) балоғатга етган бўлиши;
3) оқил бўлиши;
4) ҳажга қодир бўлиши;
5) соғ-саломат бўлиши;
6) ҳукумат ман қилмаган бўлиши;
7) йўлда омонлик бўлиши;
8) аёл кишига маҳрами бўлиши;
Кимда ушбу шартлардан бирортаси бўлмаса, унга ҳаж фарз бўлмайди.
"Мўминнинг умр сафари" китобидан.
👉 @diyonatli
👍4❤1🤔1
АЛЛОҲДАН ҚЎРҚИБ ЙИҒЛАШ
Яҳё ибн Айюб роҳимаҳуллоҳ айтади: “Мадинада бир йигит бор эди. Умар розияллоҳу анҳу унинг қилмишини яхши кўрар эди. Ўша йигит бир кеча хуфтон намозидан сўнг кетди ва унинг олдида бир аëл намоён бўлди. Унга ўзини тақдим қилди ва (йигит) унга мафтун бўлиб қолди. Эшиги олдигача эргашиб борди. Бирдан қалбидан қўрқинч ўтди ва ушбу оят ёдига келди:
"Тақво қилганларга шайтондан (бирор) мусибат етса, (дарҳол Аллоҳни) эслайдилар. Бас, ўшанда улар (ҳақни) кўрувчидирлар” (Аъроф сураси, 201-оят).
Йигит дарҳол беҳуш бўлиб йиқилди. Аёл қараса, у ўлик каби, ўзининг жорияси ёрдамида уни ҳовлисининг эшиги олдига олиб келди. Отаси уй эшиги олдига уни ташлаб кетилганини кўрди ва дарҳол уни кўтариб, (ичкари) олиб кирди. Бас, у ўзига келди. “Ўғлим, сенга нима бўлди?" деб сўради. Унга ҳеч насра демади. У айтгунча сўрайверди. (Нима бўлганини айтиб туриб) ўша оятни тиловат қилаётганида бир бақириб жони чиқиб кетди. Умар розияллоҳу анҳуга унинг хабари етиб борганда: "Менга унинг ўлими хабарини айтсангиз бўлмасмиди?” деди. Қабри олдига бориб "Эй фалончи! "Парвардигори (ҳузурида) туришдан (сўралишдан) қўрққан киши учун икки жаннат (боғи) бордир" деб нидо қилди. Шунда кабр ичидан шундай овоз эшитди: "Эй Умар (розияллоҳу анҳу), дарҳақиқат, Раббим менга (ўша мукофотни) ато қилди".😢
"Солиҳ амаллар" китобидан.
👉 @diyonatli
Яҳё ибн Айюб роҳимаҳуллоҳ айтади: “Мадинада бир йигит бор эди. Умар розияллоҳу анҳу унинг қилмишини яхши кўрар эди. Ўша йигит бир кеча хуфтон намозидан сўнг кетди ва унинг олдида бир аëл намоён бўлди. Унга ўзини тақдим қилди ва (йигит) унга мафтун бўлиб қолди. Эшиги олдигача эргашиб борди. Бирдан қалбидан қўрқинч ўтди ва ушбу оят ёдига келди:
"Тақво қилганларга шайтондан (бирор) мусибат етса, (дарҳол Аллоҳни) эслайдилар. Бас, ўшанда улар (ҳақни) кўрувчидирлар” (Аъроф сураси, 201-оят).
Йигит дарҳол беҳуш бўлиб йиқилди. Аёл қараса, у ўлик каби, ўзининг жорияси ёрдамида уни ҳовлисининг эшиги олдига олиб келди. Отаси уй эшиги олдига уни ташлаб кетилганини кўрди ва дарҳол уни кўтариб, (ичкари) олиб кирди. Бас, у ўзига келди. “Ўғлим, сенга нима бўлди?" деб сўради. Унга ҳеч насра демади. У айтгунча сўрайверди. (Нима бўлганини айтиб туриб) ўша оятни тиловат қилаётганида бир бақириб жони чиқиб кетди. Умар розияллоҳу анҳуга унинг хабари етиб борганда: "Менга унинг ўлими хабарини айтсангиз бўлмасмиди?” деди. Қабри олдига бориб "Эй фалончи! "Парвардигори (ҳузурида) туришдан (сўралишдан) қўрққан киши учун икки жаннат (боғи) бордир" деб нидо қилди. Шунда кабр ичидан шундай овоз эшитди: "Эй Умар (розияллоҳу анҳу), дарҳақиқат, Раббим менга (ўша мукофотни) ато қилди".😢
"Солиҳ амаллар" китобидан.
👉 @diyonatli
👍6❤1
МАККАИ МУКАРРАМАДАГИ МАСЖИДУЛ ҲАРОМ ҲАҚИДА АЙРИМ МАЪЛУМОТЛАР
1. Масжиднинг умумий майдони 1 миллион кв.метрни ташкил этади.
2. Масжид ҳудуди 2 миллион кишини сиғдиради
3. Йилига 20 миллион зиёратчини қабул қилади.
4. Тунукун 24 соат давомида очиқ бўлади.
5. Ҳеч қачон қулфланмайди.
6. 1800 та фаррош, тозалик ходимлари ишлайди.
7. 40 та электр токида ишлайдиган тозалаш машиналари ишлайди.
8. 60 та ташқи саҳнни тозалаш ускунаси бор.
9. 2000та чиқиндилар учун контейнерлар бор.
10. Масжиди Ҳарам ичида 40.000 та жойнамоз солинган бўлиб, уларнинг узунлиги жамланса, Макка ва Жидда шаҳарлари ўртасидаги масофадан 89 километрга узунроқдир.
11. 13.000 сув ҳовузчаси бўлиб, кунига тўрт маротаба тозаланади.
14. 25.000та сув сақланадиган (ёмкость) катта ҳавзалар бўлиб, улар дунёдаги энг катталаридан ҳисобланади.
15. Сув таркибини текшириб туриш учун 1000та кичик таҳлил жўмраклари ўрнатилган.
16. Масжид ҳудудида 1.700.000 дона 10 литрлик замзам сувлари қўйилган сув бурчаклари ўрнатилган.
17. Ҳарамайн китоб бурчакларида 24 соат давомида мутолаа қилиш мумкин ва улар бепул хизматдир.
18. 2000 дан ортиқ буюмларни сақлаш қутилари (камера хранения) мавжуд.
19. Ҳарам ичида юзлаб махсус музлатгич ускуналари ўрнатилган.
20. Маълумотлар бўлимидан масжиднинг қайси еридан бўлсада маълумот олиш имкони яратилган.
21. 6000 та овоз кучайтиргич ўрнатилган.
22. 4 та катта овоз ускуналари бор.
23. 50 та овоз ускуналари мутахассиси ишлайди.
24. Ҳарамда Мусҳафи шарифнинг дунёнинг 25 тилидаги таржималари мавжуд.
25. Жума хутбаси 5 турли тилларга тўғридан -тўғри таржима қилиб узатилади.
26. Ёрдамга муҳтожларга алоҳида хизмат бўлимлари бор.
27. 10.000та оддий аравачалар бепул фойдаланишга қўйилган.
28. 400та электр аравачалар мавжуд.
29. Рамазон ойида рўзадорлар учун 4.000.000 ифторлик тайёрланади.
30. Масжидул Ҳаром ичида 50.000 та, ташқарисида 50.000 та хурмо бепул тарқатилади.
31. Ифтордан сўнг дастурхонлар бир неча дақиқалар ичида йиғиштириб олинади.
Аллоҳим, Байтул Ҳаром - муқаддас уйингни асрагин, Уйингни ҳожилар ва умра зиёратчилари қаторида зиёрат қилишни бизга осон айла, муяссар эт!
Аллоҳим, масжиди Набавийда бўлиб, ҳабибинг Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламни қабрларини зиёрат этишни ҳам насиб эт!
👉 @diyonatli
1. Масжиднинг умумий майдони 1 миллион кв.метрни ташкил этади.
2. Масжид ҳудуди 2 миллион кишини сиғдиради
3. Йилига 20 миллион зиёратчини қабул қилади.
4. Тунукун 24 соат давомида очиқ бўлади.
5. Ҳеч қачон қулфланмайди.
6. 1800 та фаррош, тозалик ходимлари ишлайди.
7. 40 та электр токида ишлайдиган тозалаш машиналари ишлайди.
8. 60 та ташқи саҳнни тозалаш ускунаси бор.
9. 2000та чиқиндилар учун контейнерлар бор.
10. Масжиди Ҳарам ичида 40.000 та жойнамоз солинган бўлиб, уларнинг узунлиги жамланса, Макка ва Жидда шаҳарлари ўртасидаги масофадан 89 километрга узунроқдир.
11. 13.000 сув ҳовузчаси бўлиб, кунига тўрт маротаба тозаланади.
14. 25.000та сув сақланадиган (ёмкость) катта ҳавзалар бўлиб, улар дунёдаги энг катталаридан ҳисобланади.
15. Сув таркибини текшириб туриш учун 1000та кичик таҳлил жўмраклари ўрнатилган.
16. Масжид ҳудудида 1.700.000 дона 10 литрлик замзам сувлари қўйилган сув бурчаклари ўрнатилган.
17. Ҳарамайн китоб бурчакларида 24 соат давомида мутолаа қилиш мумкин ва улар бепул хизматдир.
18. 2000 дан ортиқ буюмларни сақлаш қутилари (камера хранения) мавжуд.
19. Ҳарам ичида юзлаб махсус музлатгич ускуналари ўрнатилган.
20. Маълумотлар бўлимидан масжиднинг қайси еридан бўлсада маълумот олиш имкони яратилган.
21. 6000 та овоз кучайтиргич ўрнатилган.
22. 4 та катта овоз ускуналари бор.
23. 50 та овоз ускуналари мутахассиси ишлайди.
24. Ҳарамда Мусҳафи шарифнинг дунёнинг 25 тилидаги таржималари мавжуд.
25. Жума хутбаси 5 турли тилларга тўғридан -тўғри таржима қилиб узатилади.
26. Ёрдамга муҳтожларга алоҳида хизмат бўлимлари бор.
27. 10.000та оддий аравачалар бепул фойдаланишга қўйилган.
28. 400та электр аравачалар мавжуд.
29. Рамазон ойида рўзадорлар учун 4.000.000 ифторлик тайёрланади.
30. Масжидул Ҳаром ичида 50.000 та, ташқарисида 50.000 та хурмо бепул тарқатилади.
31. Ифтордан сўнг дастурхонлар бир неча дақиқалар ичида йиғиштириб олинади.
Аллоҳим, Байтул Ҳаром - муқаддас уйингни асрагин, Уйингни ҳожилар ва умра зиёратчилари қаторида зиёрат қилишни бизга осон айла, муяссар эт!
Аллоҳим, масжиди Набавийда бўлиб, ҳабибинг Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васалламни қабрларини зиёрат этишни ҳам насиб эт!
👉 @diyonatli
❤3👍3
«Ёшлик "жиннилик"нинг бир бўлагидир».
Шарҳ: “Жунун” сўзининг луғавий маъноси эс-ҳушдан ажралиш, ақлдан озиш демакдир. Бу ўринда бебошлик маъносида келган. "Мажнун” сўзи ҳам ўша сўздан ясалган. Шу боис ҳам ишқ йўлида ақлдан озган ошиқларни шундай аташади. Бадиий адабиётда ишқ йўлида нафсини қурбон килганларни "Мажнун" деб аташ одат тусига кирган. Алишер Навоийнинг “Лайли ва Мажнун” достонидаги "Мажнун” сўзи исм эмас, балки лақабдир. Ошиқнинг асл исми Қайс бўлган.
Ёшларнинг "жинни"лик даврларида улар тарбиясига катта аҳамият бериш зарурлиги ҳадис ғоясини ташкил этади.
"Жавомиъул калим" китобидан.
👉 @diyonatli
Шарҳ: “Жунун” сўзининг луғавий маъноси эс-ҳушдан ажралиш, ақлдан озиш демакдир. Бу ўринда бебошлик маъносида келган. "Мажнун” сўзи ҳам ўша сўздан ясалган. Шу боис ҳам ишқ йўлида ақлдан озган ошиқларни шундай аташади. Бадиий адабиётда ишқ йўлида нафсини қурбон килганларни "Мажнун" деб аташ одат тусига кирган. Алишер Навоийнинг “Лайли ва Мажнун” достонидаги "Мажнун” сўзи исм эмас, балки лақабдир. Ошиқнинг асл исми Қайс бўлган.
Ёшларнинг "жинни"лик даврларида улар тарбиясига катта аҳамият бериш зарурлиги ҳадис ғоясини ташкил этади.
"Жавомиъул калим" китобидан.
👉 @diyonatli
❤1👏1