АХЛОҚ ИЛА ДАЪВАТ
Шайх Абдурраҳмон Сумайтнинг машинаси шаҳардан узоқроқ жойда бузилиб қолади.
Унинг олдидан Италиялик пастор бир нечта ҳамроҳлари билан ўтиб қолади.
Шайх улардан ёрдам сўрайди. Улар шайхга масхараомуз қилиб: "Муҳаммадга айт, ёрдам берсин!", деб ўтиб кетишади.
Шайх машинасини тузатиб йўлда давом этади.
Тасадифни қарангки, йўлда у пасторнинг машинаси бузилиб қолади. Шайх ёнидаги ёш ҳамроҳлари билан биргаликда унинг машинасини тузатишга ёрдамлашиб юборади
Пастор хижолатдан тернинг остида қолади. Шайх Сумайт унга: "Бу яхшиликни биз ўзимизча қилмаяпмиз, уни бизга Набиййимиз ўргатган", дейди.
Кейинчалик шайх Сумайтга ўша машинадаги барча насронийларнинг мусулмон бўлганлиги хабари етиб келади. Шайх: "Биз уларга ислом ҳақида ҳеч нарса демаган эдик", дея хотирлайди, Аллоҳ уни раҳмат қилсин!
Аллоҳга бўлган даъватда биз нақадар бу каби ишларга эҳтиёжлимиз!
Абдул Қодир САМАРҚАНДИЙ
👉 @diyonatli
Шайх Абдурраҳмон Сумайтнинг машинаси шаҳардан узоқроқ жойда бузилиб қолади.
Унинг олдидан Италиялик пастор бир нечта ҳамроҳлари билан ўтиб қолади.
Шайх улардан ёрдам сўрайди. Улар шайхга масхараомуз қилиб: "Муҳаммадга айт, ёрдам берсин!", деб ўтиб кетишади.
Шайх машинасини тузатиб йўлда давом этади.
Тасадифни қарангки, йўлда у пасторнинг машинаси бузилиб қолади. Шайх ёнидаги ёш ҳамроҳлари билан биргаликда унинг машинасини тузатишга ёрдамлашиб юборади
Пастор хижолатдан тернинг остида қолади. Шайх Сумайт унга: "Бу яхшиликни биз ўзимизча қилмаяпмиз, уни бизга Набиййимиз ўргатган", дейди.
Кейинчалик шайх Сумайтга ўша машинадаги барча насронийларнинг мусулмон бўлганлиги хабари етиб келади. Шайх: "Биз уларга ислом ҳақида ҳеч нарса демаган эдик", дея хотирлайди, Аллоҳ уни раҳмат қилсин!
Аллоҳга бўлган даъватда биз нақадар бу каби ишларга эҳтиёжлимиз!
Абдул Қодир САМАРҚАНДИЙ
👉 @diyonatli
ҲЕЧ КИМНИ ҲАҚИР КЎРМАНГ
Бир тентак одам масжидга кирди. Демак, намоз ўқимоқчи...
Фақат у ичкарига кириб ўтирмади. Кучли мароқ ва ҳайрат билан атрофдагиларга қарай бошлади.
Дам у бурчакка, дам бу бурчакка қараб турди-да, тезлик билан масжиддан чиқиб кетди.
Бироз ўтиб, елкасига ўтин ортган ҳолда такрор масжидга кирди. Намозни жамоат билан ўқиш учун одамлар билан сафга турди.
Устидаги ўтин сабаб қийналиб бўлса ҳам бир амаллаб намозни адо қилди.
Эгилиб туриб, ўтирган пайтларида ерга тушган ўтинлар, унинг овози намозхонларни безовта қилгани бор гап. Намоз тугар тугамас ҳар оғиздан уни койиган сўзлар чиқа бошлади. Бу овозлар ҳатто имомга ҳам етиб борди. Енгил тортишувлар бошлади. Тентак одам имом билан битта маҳалладан эди. Унинг ҳолини яхши биларди. Имом унга нисбатан шафқатли оҳангда мулойимлик билан деди: “Ўғлим, намоз шундай ўқиладими? Елкангда ўтин, нимага бундай қилдинг? Қара, ўзинг ҳам қийналдинг, бошқаларни ҳам безовта қилдинг. Бундан кейин намозга бундай келма, хўпми?
Имомнинг сўзларини эшитган мажзуб маъноли қараш билан ундан сўради: “Одатингиз шундаймасми?”
-Қандай одат? - деди имом.
Имом ва мажзубнинг ўзаро суҳбатини жамоат ҳам берилиб тинглаётган эди.
Мажзуб: - Домла, мен масжидга намоз ўқиш учун киргандим. Ўзимга мос бир жой қидираётиб ўтирганларга қарадим. Қарасам, уларнинг ҳар бирларининг устларида нимадир бор. Мен шундай одат бўлса керак, деб ўйлаб, шу ўтинларни елкамга жойлаб келдим. Нимага фақат мени урушасиз? Битта мени эмас, ҳаммани уришинг, у ҳолда!
Имом ҳайрон бўлди ва: “Менинг устимда ҳам борми?”-деди.
“Ҳа,”-деди мажзуб. “Ҳаммангизнинг устингизда бор.”
Жамоат ичида ўзаро шивир-шивирлар, “Жинни-да” қабилида сўзлар янграй бошлади.
Мажзуб киши жамоатдаги ҳар бир кишини битта-битта кўрсатиб, ёш болалардек соф қалб билан шундай деди: “Мана бу одамнинг устида мовий кўзли бир бола, бу кишида каттакон олма дарахти бор эди. Бу одамда синган бир эшик, мана бунисида тоғора, бу кишиникида пишган товуқ гўшти, анави одамнинг устида оқ юзли бир аёл, нариги одамнинг устида эса кекса онаси бор эди...! Ҳеч кимнинг усти бўш эмасди...”
Унинг сўзларини эшитган жамоат ҳайратдан ҳангу манг бўлиб қолди. Ҳамма бир-бирига термуларди. Чунки мажзуб айтган нарсаларнинг бари тўғри эди. Чунки намоз пайтида жамоатдагиларнинг кими туғиладиган фарзандини ўйлаётган бўлса, яна кимидир боғидаги олма дарахтини, бири уйидаги синган эшикни таъмирлашни ўйлаётган бўлса, яна бири ошхонада пишириши керак бўлган товуқни ўйларди... Кимдир қорни оч ва пишган гўшт ҳақида ўйласа, яна кимдир севган аёлини ўйларди. Бошқа бир киши эса уйида қаровсиз қолган онасига қарашни ўйларди.
Унинг сўзларидан ҳайратда қолган имом: “Менинг устимда нима кўрдинг?” –деди.
- Аслида энг кўп сизга ҳайрон қолдим, домла. Устингизда каттакон сигир бор эди.
Ростдан ҳам имомнинг сигири касал бўлиб қолган ва у намоз асносида “Сигирим ўлиб қолмасмикан,”-деб хаёл сурган экан.
Ҳаробот аҳлини ҳеч кўрмангиз хор,
Хазиналар тўла вайроналар бор. (Эрзурумли Иброҳим Ҳаққи)
Зокиржон Ҳайдаров таржимаси
👉 @diyonatli
Бир тентак одам масжидга кирди. Демак, намоз ўқимоқчи...
Фақат у ичкарига кириб ўтирмади. Кучли мароқ ва ҳайрат билан атрофдагиларга қарай бошлади.
Дам у бурчакка, дам бу бурчакка қараб турди-да, тезлик билан масжиддан чиқиб кетди.
Бироз ўтиб, елкасига ўтин ортган ҳолда такрор масжидга кирди. Намозни жамоат билан ўқиш учун одамлар билан сафга турди.
Устидаги ўтин сабаб қийналиб бўлса ҳам бир амаллаб намозни адо қилди.
Эгилиб туриб, ўтирган пайтларида ерга тушган ўтинлар, унинг овози намозхонларни безовта қилгани бор гап. Намоз тугар тугамас ҳар оғиздан уни койиган сўзлар чиқа бошлади. Бу овозлар ҳатто имомга ҳам етиб борди. Енгил тортишувлар бошлади. Тентак одам имом билан битта маҳалладан эди. Унинг ҳолини яхши биларди. Имом унга нисбатан шафқатли оҳангда мулойимлик билан деди: “Ўғлим, намоз шундай ўқиладими? Елкангда ўтин, нимага бундай қилдинг? Қара, ўзинг ҳам қийналдинг, бошқаларни ҳам безовта қилдинг. Бундан кейин намозга бундай келма, хўпми?
Имомнинг сўзларини эшитган мажзуб маъноли қараш билан ундан сўради: “Одатингиз шундаймасми?”
-Қандай одат? - деди имом.
Имом ва мажзубнинг ўзаро суҳбатини жамоат ҳам берилиб тинглаётган эди.
Мажзуб: - Домла, мен масжидга намоз ўқиш учун киргандим. Ўзимга мос бир жой қидираётиб ўтирганларга қарадим. Қарасам, уларнинг ҳар бирларининг устларида нимадир бор. Мен шундай одат бўлса керак, деб ўйлаб, шу ўтинларни елкамга жойлаб келдим. Нимага фақат мени урушасиз? Битта мени эмас, ҳаммани уришинг, у ҳолда!
Имом ҳайрон бўлди ва: “Менинг устимда ҳам борми?”-деди.
“Ҳа,”-деди мажзуб. “Ҳаммангизнинг устингизда бор.”
Жамоат ичида ўзаро шивир-шивирлар, “Жинни-да” қабилида сўзлар янграй бошлади.
Мажзуб киши жамоатдаги ҳар бир кишини битта-битта кўрсатиб, ёш болалардек соф қалб билан шундай деди: “Мана бу одамнинг устида мовий кўзли бир бола, бу кишида каттакон олма дарахти бор эди. Бу одамда синган бир эшик, мана бунисида тоғора, бу кишиникида пишган товуқ гўшти, анави одамнинг устида оқ юзли бир аёл, нариги одамнинг устида эса кекса онаси бор эди...! Ҳеч кимнинг усти бўш эмасди...”
Унинг сўзларини эшитган жамоат ҳайратдан ҳангу манг бўлиб қолди. Ҳамма бир-бирига термуларди. Чунки мажзуб айтган нарсаларнинг бари тўғри эди. Чунки намоз пайтида жамоатдагиларнинг кими туғиладиган фарзандини ўйлаётган бўлса, яна кимидир боғидаги олма дарахтини, бири уйидаги синган эшикни таъмирлашни ўйлаётган бўлса, яна бири ошхонада пишириши керак бўлган товуқни ўйларди... Кимдир қорни оч ва пишган гўшт ҳақида ўйласа, яна кимдир севган аёлини ўйларди. Бошқа бир киши эса уйида қаровсиз қолган онасига қарашни ўйларди.
Унинг сўзларидан ҳайратда қолган имом: “Менинг устимда нима кўрдинг?” –деди.
- Аслида энг кўп сизга ҳайрон қолдим, домла. Устингизда каттакон сигир бор эди.
Ростдан ҳам имомнинг сигири касал бўлиб қолган ва у намоз асносида “Сигирим ўлиб қолмасмикан,”-деб хаёл сурган экан.
Ҳаробот аҳлини ҳеч кўрмангиз хор,
Хазиналар тўла вайроналар бор. (Эрзурумли Иброҳим Ҳаққи)
Зокиржон Ҳайдаров таржимаси
👉 @diyonatli
👍1
ҲОЛИНГИЗ ҚАНДАЙ?
Авлиёлар султони Ҳасан Басрий раҳматуллоҳи алайҳдан бир куни сўрадиларким:
— Ҳолинг қандай?
Шайх деди:
— Бир кишиким, денгизда кемаси синиб, ўзи тахта бўлаги устида қолса, унинг ҳоли қандай бўлади? Менинг ҳолим шундай мушкулдир!
Улар дедилар:
— Сенингдек кишининг ҳоли бундоқ бўлса, бизларнинг ҳолимизга вой!
👉 @diyonatli
Авлиёлар султони Ҳасан Басрий раҳматуллоҳи алайҳдан бир куни сўрадиларким:
— Ҳолинг қандай?
Шайх деди:
— Бир кишиким, денгизда кемаси синиб, ўзи тахта бўлаги устида қолса, унинг ҳоли қандай бўлади? Менинг ҳолим шундай мушкулдир!
Улар дедилар:
— Сенингдек кишининг ҳоли бундоқ бўлса, бизларнинг ҳолимизга вой!
👉 @diyonatli
Зийрак одам нафсини жиловлаб, ўлимдан кейинги ҳаёт учун ҳаракат қилади. Нотавон эса ҳавойи нафсига эргашиб, яна Аллоҳдан умид қилиб ўтираверади.
Арабчадан Муқим Маҳмуд таржимаси
👉 @diyonatli
Арабчадан Муқим Маҳмуд таржимаси
👉 @diyonatli
ТЎРТ НАРСАНИ ҲАЁТИНГДА ТАРК ҚИЛМА!
1. Шукрни тарк қилма, акс ҳолда зиёдаликдан маҳрум бўласан!
لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ
«Қасамки, агар сизлар (Менинг берган
неъматларимга) шукр қилсангизлар, албатта
(уларни янада) зиёда қилурман»,
(Иброҳим сураси 7-оят).
2. Аллоҳнинг зикрини тарк қилма, акс ҳолда Аллоҳ сени эслашидан маҳрум бўласан!
فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ
«Бас, Мени эслангиз, Мен ҳам сизларни эслайман», (Бақара сураси 152-оят).
3. Дуони тарк қилма, акс ҳолда ижобатдан
маҳрум бўласан!
ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ
«Менга дуо-илтижо қилинглар, Мен сизларга (қилган дуоларингизни) мустажоб қилурман»,
(Ғофир сураси 60-оят).
4. Истиғфорни тарк қилма, акс ҳолда
нажотдан маҳрум бўласан!
وَمَا كَانَ اللّهُ مُعَذِّبَهُمْ وَهُمْ يَسْتَغْفِرُونَ
«Модомики, (мўминлар) мағфират соўраб турар эканлар, Аллоҳ уларни азоблагувчи
эмасдир!», (Анфол сураси 33-оят).
👉 @diyonatli
1. Шукрни тарк қилма, акс ҳолда зиёдаликдан маҳрум бўласан!
لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ
«Қасамки, агар сизлар (Менинг берган
неъматларимга) шукр қилсангизлар, албатта
(уларни янада) зиёда қилурман»,
(Иброҳим сураси 7-оят).
2. Аллоҳнинг зикрини тарк қилма, акс ҳолда Аллоҳ сени эслашидан маҳрум бўласан!
فَاذْكُرُونِي أَذْكُرْكُمْ
«Бас, Мени эслангиз, Мен ҳам сизларни эслайман», (Бақара сураси 152-оят).
3. Дуони тарк қилма, акс ҳолда ижобатдан
маҳрум бўласан!
ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ
«Менга дуо-илтижо қилинглар, Мен сизларга (қилган дуоларингизни) мустажоб қилурман»,
(Ғофир сураси 60-оят).
4. Истиғфорни тарк қилма, акс ҳолда
нажотдан маҳрум бўласан!
وَمَا كَانَ اللّهُ مُعَذِّبَهُمْ وَهُمْ يَسْتَغْفِرُونَ
«Модомики, (мўминлар) мағфират соўраб турар эканлар, Аллоҳ уларни азоблагувчи
эмасдир!», (Анфол сураси 33-оят).
👉 @diyonatli
Бир эркак ўғил фарзандлик бўлди. Қачонки, гўдак 2 ёшга тўлганида эса у вафот этди.
У фарзанди учун жуда қаттиқ қайғуга ботади.
Шундан сўнг эса, унинг аёли яна ҳомиладор бўлди ва у эркакка иккинчи (ўғил) фарзандни туғиб берди.
Ва қачонки, бу фарзанди ҳам бир ёшга тўлганида эса иккинчи бора фарзанд доғи билан мусибатланади.
Нечта фарзанд доғига сабр қиляпди?
Иккита... ота икковини ҳам ўз қўллари билан дафн этади.
Шундан сўнг, Аллоҳ у эркакни тўрт қиз фарзанд билан мукофотлайди.
Бу қизлар ҳам бирин кетин вояга етишади, каттаси турмушга чиқади. Қизини турмушга чиқанини гувоҳи бўлган ота хурсандчилиги чексиз эди. Аммо бу ҳурсандчилик ҳам узоққа чўзилмайди турмушдга чиққан қизи (20 ёшида) ҳам бу ёруғ оламни тарк этади.
У қизини ҳам ўз қўллари билан дафин этади.
Нақадар оғир мусибата!
Иккинчи қиз фарзанди ҳам турмуштга чиқади. Қачонки у ҳам илк фарзандини дунёга келтириши биланоқ бу дунёни тарк этади.
Ота бу фарзандини ҳам қора тупроқ бағрига топширади.
Икки ўғил, икки қиз вафоти нақадар оғир мусибата?!
Бир эмас, икки эмас нақд тўрт фарзанд мусибати.
Мусибатлардан сўнг, учинчи қизи ҳам 27ёшга тўлганда жуда оғир беморлик етиб, у ҳам бу ёруғ оламни тарк этади. Ва у қиз фарзандини ҳам қора тупроқ бағрига топширади.
Уч қиз, икки ўғил фарзандининг доғи ота шўрликни оғир аҳволга солиши тайин эди.
Шунча мусибатлар, айрилиқлардан сўнг у ёлғиз биргина тўртинчи қизи билан ёлғиз қолади.
Аллоҳ ҳоҳлаган бандасини мукофотлар билан буркаб, ҳоҳлаган бандасини ўз неъматлари билан ҳушнуд этгувчи зот. Аллоҳ у эркакка навбатдаги ўғил фарзанд неъматини ато этади. Лекин..
Кенжа ўғилчаси ҳам ярим ёшга тўлар тўлмас, у ҳам бу ёруғ оламни тарк этади.
Ота дарё кўз ёшлари билан кенжа фарзандини ҳам ўз қўллари билан қора тупроқ бағрига топширади.
Шу билан жами уч қиз, уч ўғил доғида куяди ота. Бироқ шунча мусибатларга қарамай ота сабрда бўлади.
Биласизми бу ота ким эди?
Бу бизни севимлигимиз(жоним у зоти шарифга қурбон бўлсин!) Муҳаммад мустафо соллаллоҳу алайҳи васалламдирлар!
👉 @diyonatli
У фарзанди учун жуда қаттиқ қайғуга ботади.
Шундан сўнг эса, унинг аёли яна ҳомиладор бўлди ва у эркакка иккинчи (ўғил) фарзандни туғиб берди.
Ва қачонки, бу фарзанди ҳам бир ёшга тўлганида эса иккинчи бора фарзанд доғи билан мусибатланади.
Нечта фарзанд доғига сабр қиляпди?
Иккита... ота икковини ҳам ўз қўллари билан дафн этади.
Шундан сўнг, Аллоҳ у эркакни тўрт қиз фарзанд билан мукофотлайди.
Бу қизлар ҳам бирин кетин вояга етишади, каттаси турмушга чиқади. Қизини турмушга чиқанини гувоҳи бўлган ота хурсандчилиги чексиз эди. Аммо бу ҳурсандчилик ҳам узоққа чўзилмайди турмушдга чиққан қизи (20 ёшида) ҳам бу ёруғ оламни тарк этади.
У қизини ҳам ўз қўллари билан дафин этади.
Нақадар оғир мусибата!
Иккинчи қиз фарзанди ҳам турмуштга чиқади. Қачонки у ҳам илк фарзандини дунёга келтириши биланоқ бу дунёни тарк этади.
Ота бу фарзандини ҳам қора тупроқ бағрига топширади.
Икки ўғил, икки қиз вафоти нақадар оғир мусибата?!
Бир эмас, икки эмас нақд тўрт фарзанд мусибати.
Мусибатлардан сўнг, учинчи қизи ҳам 27ёшга тўлганда жуда оғир беморлик етиб, у ҳам бу ёруғ оламни тарк этади. Ва у қиз фарзандини ҳам қора тупроқ бағрига топширади.
Уч қиз, икки ўғил фарзандининг доғи ота шўрликни оғир аҳволга солиши тайин эди.
Шунча мусибатлар, айрилиқлардан сўнг у ёлғиз биргина тўртинчи қизи билан ёлғиз қолади.
Аллоҳ ҳоҳлаган бандасини мукофотлар билан буркаб, ҳоҳлаган бандасини ўз неъматлари билан ҳушнуд этгувчи зот. Аллоҳ у эркакка навбатдаги ўғил фарзанд неъматини ато этади. Лекин..
Кенжа ўғилчаси ҳам ярим ёшга тўлар тўлмас, у ҳам бу ёруғ оламни тарк этади.
Ота дарё кўз ёшлари билан кенжа фарзандини ҳам ўз қўллари билан қора тупроқ бағрига топширади.
Шу билан жами уч қиз, уч ўғил доғида куяди ота. Бироқ шунча мусибатларга қарамай ота сабрда бўлади.
Биласизми бу ота ким эди?
Бу бизни севимлигимиз(жоним у зоти шарифга қурбон бўлсин!) Муҳаммад мустафо соллаллоҳу алайҳи васалламдирлар!
👉 @diyonatli
Сиздан ким бир мункар ишни кўрса
Абу Саъид Худрий розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Сиздан ким бир мункар ишни кўрса, қўли билан қайтарсин, агар қодир бўлмаса, тили билан қайтарсин, агар қодир бўлмаса, дили билан қайтарсин, ана ўша энг заиф иймондир», дедилар».
Бешовларидан фақат Бухорий ривоят қилмаган.
Шарҳ: Бу ҳадиси шарифни ҳам Абу Саъид Худрий розияллоҳу анҳу ривоят қилганлар. У киши билан юқорида танишиб ўтдик.
Бошқа муҳаддислар бу ҳадиси шарифни кўпроқ амри маъруф ва наҳйи мункар бобида келтирадилар. Бизнинг муаллифимиз эса иймоннинг зиёда ва кам бўлиши бобида келтирибдилар. Бунинг фарқи йўқ, иккиси ҳам баробар. Бу ҳадисда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам мўмин-мусулмон кишининг мункар, Ислом дини томонидан инкор қилинган ишларга нисбатан муносабатига қараб, иймоннинг кучли ёки заиф бўлишини баён қилмоқдалар.
«Мункар иш» деганда дин, шариат томонидан инкор қилинган ёмон иш тушунилади. Чин мўмин инсон ўз жамиятида бўлаётган мункар ишни кўриб-билиб туриб, бефарқ қола олмайди. Мўмин киши мункар ишни кўрганида уч ҳолатдан бирида бўлиши мумкин, холос:
1. «Мункар ишни қўли билан қайтариш».
Бу «куч ишлатиб» деган маънони билдиради. Яъни бўлаётган ёмон ишни тўхтатиш, уни қайтариш учун куч сарфласин. Бу кўпроқ қўлида ҳукми бор, имкони бор мўминларга тегишли бўлади. Яна мункарни қайтаришдан олдин ҳолатга қаралади. Ҳар қандай шахс аралашса бўладиган, кучи етадиган иш бўлса, албатта, ўша одамга бу мункарни куч билан қайтариш вожиб бўлади.
2. Мункар ишни тили билан қайтариш.
Бу қўли билан қайтаришга қодир бўлмаганларнинг иши. Бу иш иккинчи навбатда, биринчисига қодир бўлмаган тақдирдагина жорий бўлади. У вақтда мўмин-мусулмон одам тили билан гапириб, мункар ишнинг ёмонлигини баён этади, уни қилмасликка чақиради. Бу иш ҳар бир имкони бор мўминга вожибдир. Иймони тақозо қилган бурчдир. Лекин гоҳи вақтларда зулм, тазйиқ ҳаддан ошиб, оғиз билан гапирган мўминга зарар етиши, унинг жонига, шахсига ва бошқа томонларига таҳдид солиниши мумкин. Бундай ноилож ҳолда қолган одам сўнгги, учинчи даражага тушишга мажбур бўлади.
3. Мункар ишни дили билан қайтариш.
Чин дилдан «шу иш бўлмаслиги керак эди, аммо минг афсуски, бўлди. Бу ишни қўлим билан ўзгартиришим керак эди, аммо қила олмадим. Бу ишни ҳеч бўлмаса тилим билан ўзгартиришим керак эди. Аммо буни ҳам қила олмадим. Энди дилим билан инкор қилишдан бошқа чорам қолмади», дейилади. Бу эса энг заиф иймон бўлади. Бундан ҳам заиф иймон бўлиши мумкин эмас. Буни ҳам қилмаса, ўша заиф иймон ҳам қолмайди. Иймони кучли мўминлар эса ҳеч нарсадан қўрқмай, мункар ишни ўз вақтида инкор қиладилар.
Аллоҳ хоҳласа, «Амри маъруф ва наҳйи мункар» бобида бу ҳақда батафсил сўз юритамиз. Ушбу бобда эса ёмонликни инкор қилиш иймонга тааллуқли иш эканини яхшилаб тушуниб олишимиз лозим. Киши ёмонликни қанчалик кўп инкор қилса, қайтарса, шунчалик иймони зиёда ва бақувват бўлишини тушуниб олишимиз керак. Аксинча, ёмонликни инкор қилиши қанчалик оз ва кучсиз бўлса, иймони ҳам шунчалик заифлашиб боришини билмоғимиз лозим. Ана ўшанда нима учун иймонсиз жамиятда, иймон билан иши йўқ, иймон қадрланмайдиган жамиятда ёмонлик кўпайиб кетишини англаб етамиз. Ана шундагина Аллоҳнинг охирги ва мукаммал дини – Исломда мункар ишни ўзгартиришга, инкор қилишга бунчалар катта аҳамият берилганини тушуниб етамиз. Ана шундагина нима учун мусулмонлар ушбу ҳадиси шарифга тўлиқ амал қилган даврларида дунёдаги пешқадам миллат бўлганларини англаб етамиз. Ана ўшандагина нима учун мусулмонлар бу ҳадисга амал қилмай қўйганларида тушкунлик томон юз тутганларини тўғри фаҳмлаймиз.
Бу ҳадисдан олинадиган фойдалар:
1. Мункар ишларга нисбатан муросасиз бўлиш.
2. Имкони бўлса, мункар ишни қўл билан қайтариш, ўзгартириш.
3. Қўл билан қайтаришнинг имкони бўлмаганда мункар ишни тил билан қайтариш.
4. Қўл билан ҳам, тил билан ҳам қайтаришнинг имкони бўлмаганда дил билан қайтариш.
5. Мункар ишни дил билан қайтариш энг заиф иймон эканини англаш.
Абу Саъид Худрий розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:
«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Сиздан ким бир мункар ишни кўрса, қўли билан қайтарсин, агар қодир бўлмаса, тили билан қайтарсин, агар қодир бўлмаса, дили билан қайтарсин, ана ўша энг заиф иймондир», дедилар».
Бешовларидан фақат Бухорий ривоят қилмаган.
Шарҳ: Бу ҳадиси шарифни ҳам Абу Саъид Худрий розияллоҳу анҳу ривоят қилганлар. У киши билан юқорида танишиб ўтдик.
Бошқа муҳаддислар бу ҳадиси шарифни кўпроқ амри маъруф ва наҳйи мункар бобида келтирадилар. Бизнинг муаллифимиз эса иймоннинг зиёда ва кам бўлиши бобида келтирибдилар. Бунинг фарқи йўқ, иккиси ҳам баробар. Бу ҳадисда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам мўмин-мусулмон кишининг мункар, Ислом дини томонидан инкор қилинган ишларга нисбатан муносабатига қараб, иймоннинг кучли ёки заиф бўлишини баён қилмоқдалар.
«Мункар иш» деганда дин, шариат томонидан инкор қилинган ёмон иш тушунилади. Чин мўмин инсон ўз жамиятида бўлаётган мункар ишни кўриб-билиб туриб, бефарқ қола олмайди. Мўмин киши мункар ишни кўрганида уч ҳолатдан бирида бўлиши мумкин, холос:
1. «Мункар ишни қўли билан қайтариш».
Бу «куч ишлатиб» деган маънони билдиради. Яъни бўлаётган ёмон ишни тўхтатиш, уни қайтариш учун куч сарфласин. Бу кўпроқ қўлида ҳукми бор, имкони бор мўминларга тегишли бўлади. Яна мункарни қайтаришдан олдин ҳолатга қаралади. Ҳар қандай шахс аралашса бўладиган, кучи етадиган иш бўлса, албатта, ўша одамга бу мункарни куч билан қайтариш вожиб бўлади.
2. Мункар ишни тили билан қайтариш.
Бу қўли билан қайтаришга қодир бўлмаганларнинг иши. Бу иш иккинчи навбатда, биринчисига қодир бўлмаган тақдирдагина жорий бўлади. У вақтда мўмин-мусулмон одам тили билан гапириб, мункар ишнинг ёмонлигини баён этади, уни қилмасликка чақиради. Бу иш ҳар бир имкони бор мўминга вожибдир. Иймони тақозо қилган бурчдир. Лекин гоҳи вақтларда зулм, тазйиқ ҳаддан ошиб, оғиз билан гапирган мўминга зарар етиши, унинг жонига, шахсига ва бошқа томонларига таҳдид солиниши мумкин. Бундай ноилож ҳолда қолган одам сўнгги, учинчи даражага тушишга мажбур бўлади.
3. Мункар ишни дили билан қайтариш.
Чин дилдан «шу иш бўлмаслиги керак эди, аммо минг афсуски, бўлди. Бу ишни қўлим билан ўзгартиришим керак эди, аммо қила олмадим. Бу ишни ҳеч бўлмаса тилим билан ўзгартиришим керак эди. Аммо буни ҳам қила олмадим. Энди дилим билан инкор қилишдан бошқа чорам қолмади», дейилади. Бу эса энг заиф иймон бўлади. Бундан ҳам заиф иймон бўлиши мумкин эмас. Буни ҳам қилмаса, ўша заиф иймон ҳам қолмайди. Иймони кучли мўминлар эса ҳеч нарсадан қўрқмай, мункар ишни ўз вақтида инкор қиладилар.
Аллоҳ хоҳласа, «Амри маъруф ва наҳйи мункар» бобида бу ҳақда батафсил сўз юритамиз. Ушбу бобда эса ёмонликни инкор қилиш иймонга тааллуқли иш эканини яхшилаб тушуниб олишимиз лозим. Киши ёмонликни қанчалик кўп инкор қилса, қайтарса, шунчалик иймони зиёда ва бақувват бўлишини тушуниб олишимиз керак. Аксинча, ёмонликни инкор қилиши қанчалик оз ва кучсиз бўлса, иймони ҳам шунчалик заифлашиб боришини билмоғимиз лозим. Ана ўшанда нима учун иймонсиз жамиятда, иймон билан иши йўқ, иймон қадрланмайдиган жамиятда ёмонлик кўпайиб кетишини англаб етамиз. Ана шундагина Аллоҳнинг охирги ва мукаммал дини – Исломда мункар ишни ўзгартиришга, инкор қилишга бунчалар катта аҳамият берилганини тушуниб етамиз. Ана шундагина нима учун мусулмонлар ушбу ҳадиси шарифга тўлиқ амал қилган даврларида дунёдаги пешқадам миллат бўлганларини англаб етамиз. Ана ўшандагина нима учун мусулмонлар бу ҳадисга амал қилмай қўйганларида тушкунлик томон юз тутганларини тўғри фаҳмлаймиз.
Бу ҳадисдан олинадиган фойдалар:
1. Мункар ишларга нисбатан муросасиз бўлиш.
2. Имкони бўлса, мункар ишни қўл билан қайтариш, ўзгартириш.
3. Қўл билан қайтаришнинг имкони бўлмаганда мункар ишни тил билан қайтариш.
4. Қўл билан ҳам, тил билан ҳам қайтаришнинг имкони бўлмаганда дил билан қайтариш.
5. Мункар ишни дил билан қайтариш энг заиф иймон эканини англаш.
Бу ҳадиснинг ҳикматлари ва инсониятнинг мазкур ҳикматларга эҳтиёжи ҳақида қанча гапирсак, шунча оз. Чунки ёмонни ёмонлик қилишдан қайтармаслик ҳар қандай жамиятни, бора-бора бутун инсониятни ҳалокатга олиб бориши турган гап.
👉 @diyonatli
👉 @diyonatli
А Д О Л А Т М Е З О Н И
Бир замонлар бир инсон ўғрилик қилгани учун унинг қўлини кесишга ҳукм қилинди. Бу ҳукмнинг ижрочиси, ўғрининг қўлини кесаётиб ғазаб асарини кўрсатгани учун, диққат билан уни кузатиб турган одил ҳоким, ўша заҳоти уни вазифасидан озод этди.
Чунки, ҳукмни ижро этувчи шариат номидан, илоҳий қонун номидан кесганида, нафси у ўғрига ачинган бўлар эди. Қалби эса ғазабланмай, аммо марҳамат ҳам кўрсатмасдан кесган бўларди. Демак, нафси ҳам бу ижрога аралашиб қолгани учун, адолат билан иш кўрмаган эди. Шунинг учун адолатли ҳоким уни бу вазифага лойиқ кўрмаган эди.
👉 @diyonatli
Бир замонлар бир инсон ўғрилик қилгани учун унинг қўлини кесишга ҳукм қилинди. Бу ҳукмнинг ижрочиси, ўғрининг қўлини кесаётиб ғазаб асарини кўрсатгани учун, диққат билан уни кузатиб турган одил ҳоким, ўша заҳоти уни вазифасидан озод этди.
Чунки, ҳукмни ижро этувчи шариат номидан, илоҳий қонун номидан кесганида, нафси у ўғрига ачинган бўлар эди. Қалби эса ғазабланмай, аммо марҳамат ҳам кўрсатмасдан кесган бўларди. Демак, нафси ҳам бу ижрога аралашиб қолгани учун, адолат билан иш кўрмаган эди. Шунинг учун адолатли ҳоким уни бу вазифага лойиқ кўрмаган эди.
👉 @diyonatli
ОИША ОНАМИЗНИНГ ЗОҲИДЛИКЛАРИ
Оиша онамиз розияллоҳу анҳода тақво, зоҳидлик сифатлари ҳам юқори даражада эди. У киши бу дунёнинг орзу-ҳаваси кетидан тушмаган эдилар. Ўзларида бор нарсани кўпроқ муҳтожларга тутишни афзал кўрар эдилар.
Имом Молик «Муватто» китобида қуйидагиларни ривоят қиладилар:
«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг жуфти ҳалоллари Оиша розияллоҳу анҳо рўза тутиб ўтирган эканлар, бир одам таом сўраб келибди. Уйларида бир дона нондан бошқа нарса йўқ экан. Ходима аёлга:
«Нонни унга бер», дебдилар.
«Ифторингиз учун ҳеч нарса йўқ-ку!» дебди ходима.
«Нонни унга бер!» дебдилар Оиша розияллоҳу анҳо.
Ходима айтади:
«Шундоқ қилдим ҳам. Кечқурун эса бир одам бизга бир қўйнинг қўлини ҳадя қилди. Оиша розияллоҳу анҳо мени чақириб:
«Ол! Бундан егин! Бу сенинг нонингдан яхшироқ», дедилар».
“Ҳадис ва ҳаёт” китобидан
Оиша онамиз розияллоҳу анҳода тақво, зоҳидлик сифатлари ҳам юқори даражада эди. У киши бу дунёнинг орзу-ҳаваси кетидан тушмаган эдилар. Ўзларида бор нарсани кўпроқ муҳтожларга тутишни афзал кўрар эдилар.
Имом Молик «Муватто» китобида қуйидагиларни ривоят қиладилар:
«Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи васалламнинг жуфти ҳалоллари Оиша розияллоҳу анҳо рўза тутиб ўтирган эканлар, бир одам таом сўраб келибди. Уйларида бир дона нондан бошқа нарса йўқ экан. Ходима аёлга:
«Нонни унга бер», дебдилар.
«Ифторингиз учун ҳеч нарса йўқ-ку!» дебди ходима.
«Нонни унга бер!» дебдилар Оиша розияллоҳу анҳо.
Ходима айтади:
«Шундоқ қилдим ҳам. Кечқурун эса бир одам бизга бир қўйнинг қўлини ҳадя қилди. Оиша розияллоҳу анҳо мени чақириб:
«Ол! Бундан егин! Бу сенинг нонингдан яхшироқ», дедилар».
“Ҳадис ва ҳаёт” китобидан
Бу Хиндистонлик миллиардер Хожи Сартаж. У кўплаб мискинларга салмоқли закот бериб оёққа туришларига сабаб бўлган. Бундан ташқари болалар уйларини хам доимий эхсонлар билан таъминлайди. Бу ишларни Хожи Хиндистондаги ёрдамчисига юклаган. Ўзи эса Расулуллоҳ(с.а.в)га муҳаббати сабаб 26 йилдан бери Мадинада Масжид-ул-Набавияда фаррошлик қилади, таҳоратхоналарни тозалайди.
👉 @diyonatli
👉 @diyonatli
«Агар, Аллоҳ таоло сен хоҳлаб турган эшикни беркитиб қўйган бўлса, маҳзун бўлма! Кунлар ўтади. Вақти келиб, албатта, Аллоҳ таоло кўтаришга тоқатинг етмайдиган балодан сенга нажот берганини англайсан!
Шундай экан, Аллоҳнинг тадбир ва ҳикмати хусусида хотиржам бўл! Билгинки, яхшилик Аллоҳ таолонинг ихтиёридадир!».
Шайх Мутаваллий Шаъровий раҳимаҳуллоҳ
👉 @diyonatli
Шундай экан, Аллоҳнинг тадбир ва ҳикмати хусусида хотиржам бўл! Билгинки, яхшилик Аллоҳ таолонинг ихтиёридадир!».
Шайх Мутаваллий Шаъровий раҳимаҳуллоҳ
👉 @diyonatli