Ҳикмат

– Сахийликни кимдан ўргандинг, – деб сўрадилар Хотам Тойидан.
– Ғиштдан ўргандим, – дея жавоб қилди.
– Хеч замонда ғиштдан ҳам бир нарса ўрганиб бўларканми?
– Одамларнинг қатор туриб бир-бирига ғишт узатганларини кўрганмисиз? Бир гал мен шундай ҳашарда қатнашдим. Ажиб бир ҳолдан ўзим учун хулоса чиқардим: қачонки қўлимдаги ғиштни узатсамгина менга ғишт узатишди. Узатмай, қўлда тутиб турсам, ғишт келиши ҳам тўхтади.
Хаёл қилдим дейди Ҳотам тойи: Демак, мол-дунё ҳам шундай. Инфоқ-эҳсон чиқариб турсанг, бирингга ўн келади, бахиллик қилсанг, боридан ҳам барака кетади.

Севишга Аллоҳ, ҳамроҳликка Қуръон ва насиҳатга ўлим етарлидир. Аллоҳни дўст тутинг ва одамлардан четланинг.

Фузайл ибн Айёз

✨ИМОМИ АЪЗАМНИНГ ЖАВОБИ

📗Абу Ҳанифа раҳматуллоҳи алайҳ одатдагидек талабаларга дарс берардилар. Бир киши талаба ва шогирдлари олдида у зотни уялтириш мақсадида саволлар билан мурожаат қилди:

“Бир одамни биламан, уни ҳамма мусулмон дейди, лекин сўзларида куфрнинг аломати учрайди. Мен унинг ҳукмини билмоқчи эдим”.

Абу Ҳанифа раҳматуллоҳи алайҳ: “Хўш, у нималар дейди”? деб сўрадилар.

У бундай дейди, деб унинг айтганларини бирин-кетин санай бошлади:

– жаннатдан умид қилмайман,
– Аллоҳдан ва дўзахдан қўрқмайман,
– ҳеч иккиланмасдан ўлимтик гўштни истеъмол қиламан,
– намозни руку ва саждасиз адо этаман,
– ҳақиқатни ёмон кўраман, фитнани яхши кўраман,
– кўрмай туриб, гувоҳлик бераман.

Имоми Аъзам раҳматуллоҳи алайҳ шогирдларига юзланиб, сизлар бу одам ҳақида қандай фикрдасиз? деб сўради.

Шогирдлари унинг бу сўзлари Худога шаккоклик қилишдир, деб жавоб бердилар.

Абу Ҳанифа раҳматуллоҳи алайҳ шогирдларининг жавобидан қониқмай, ўзи ушбу сўзларнинг ҳикматини изоҳлашга киришди.

Бу одам ҳақиқий, иймони мустаҳкам мўминдир. Унинг жаннатдан умид қилмайман, дегани жаннатнинг яратувчиси Аллоҳдан умид қиламан деганидир.

Дўзаҳдан қўрқмайман, дегани унинг эгасидан қўрқаман деганидир.

Аллоҳдан қўрқмайман дегани – Аллоҳнинг ҳукми адолатсиз бўлмай, бандага ҳеч қандай зулм қилинмаслиги ва адолатли ҳукмдан умидвор бўлишини англатади.

Ўлимтик гўштни ейман, дегани балиқни ейман деганидир.

Руку ва саждасиз намозни адо этаман, деганда жаноза намозини назарда тутган.

Ҳақиқатни ёмон кўраман деганда ўлимни ёмон кўраман деган. Ўлим ҳақлигини билсак-да, уни ҳаммамиз ҳам яхши кўрмаймиз. Мўмин-мусулмон кўпроқ савобли амалларни қилиш мақсадида узоқ умр кўришни истайди.

Фитналарни яхши кўраман, дегани бойлик ҳамда бола-чақани яхши кўраман, деганидир. Чунки Қуръони каримда мол-дунё ҳамда фарзандлар фитна сифатида зикр этилган.

Кўрмай туриб гувоҳлик бераман, дегани Аллоҳ ва қиёматнинг ҳақ эканига гувоҳлик бераман деганидир.

Имоми Аъзам раҳматуллоҳи алайҳнинг жавобларини тинглаган одам ўзига-ўзи мен шундай олимни ўзимга душман билиб юрибман-ми, нақадар ўткир зеҳнли ва фаросатли инсон экан дея Абу Ҳанифанинг қўлидан тутиб, кечирим сўради.

Шайх Али Тaнтовий Ироқдаги бир университетга адабиёт ўқитувчиси этиб тайинланди.

У дарсга киришдан олдин Бағдод кўчаларида анча вақт пиёда айланиб сайр қилди.

Дарсга кириб келганида уст-боши чанг бўлиб кетган, хонада эса бошқа бир ўқитувчи талабаларга дарс ўтаётган эди.
Устоз шайх (Али)ни ҳам талабалардан бири деб ўйлаб дўқ қилди: Эй эшак! Нега дарсга кеч қолдинг?

Шайх Али камоли одоби ила ундан узр сўраб, биринчи қатордаги талабалар ёнига бориб ўтирди.

Ўқитувчи гапини келган жойида давом эттирди: Тез орада сизларга дарс бериш учун йирик адиб, машҳур шоир Али Тaнтовий келади.

Унинг олдида юзимни ерга қаратиб қўйманглар! – деди ва улардан баъзи нарсалар ҳақида сўрай бошлади.

Шайх Али ҳам бошқалар каби оддий талабадек жавоб берар эди.

Ўқитувчи унинг зукколигидан ажабланди ва: Аббосийлар ҳукмронлиги давридаги энг машҳур шоирлардан ал-Буҳтурий ва Абу Тамом ижодини қиёслаб бера оласанми? – деб савол берди.

Шайх жуда чиройли тарзда, муфассал жавоб берди.

Ўқитувчи ҳайратга тушиб: Сен янги талабага ўхшайсан, исминг нима? – деб сўради.

– Исмим Али Тaнтовий, – деб жавоб берди шайх. Ўқитувчи бу жавобдан ҳушидан кетаёзди.

П/С: Биз қачон одамларнинг ташқи кўринишига қараб ҳукм чиқармасликни ўрганамиз?

Калимуллоҳ МАСЪУД

👉@diyonatli

Замонамиз муҳаддисларидан Аҳмад Маъбад Абдулкарим айтадилар:

«Мен ётоқхонамга киришимдан олдин 10 дақиқа мутолаа қиламан, деб ажратиб қўйган муайян китобимни ўқийман. Бу 10 дақиқада мутолаадан бошқа нарсага асло чалғимайман. Шу ажратган 10 дақиқа билан «Фатҳул Борий»дек* (жуда катта ҳажмли) китобларни бошидан охиригача ўқишга муваффақ бўлдим».

——————
*Фатҳул Борий - «Саҳиҳи Бухорий»га ёзилган энг катта ва машҳур шарҳлардан бири. Муаллифи Ҳофиз ибн Ҳажар Асқалоний роҳимаҳуллоҳ бўладилар. Бу шарҳни 20 йил давомида ёзганлар. Муқаддимасини эса 5 йилда ёзган эканлар.

Абдуллоҳ РАҲИМ

👉@diyonatli

Ҳасан Басрий раҳимаҳуллоҳ айтади:

"Бир тарафга қарашдан, бир гапни гапиришдан, бир ишни бошлашдан, бир йўлга чиқишдан олдин унинг тоат ёки маъсият эканига қарадим. Тоат бўлса, давом этдим. Маъсият бўлса, ортимга қайтдим".

Арабчадан Муқим МАҲМУД таржимаси

👉@diyonatli

"БИРНИ КЎРИБ ФИКР ҚИЛ..."

Анчадан бери кўришмаётган, қишлоқда турадиган қариндошимиз оламдан ўтганлари ҳақида хабар келди. Ғариб, камбағал аёл эдилар. Қачон ҳол сўрасам доим "ҳаммаси яхши, жуда яхши" дердилар. Биз учун ҳам у кишида ҳаммаси бир текисда эди. Асл ҳолат эса...
Марҳуманинг хонадонларига борганимизда ҳаммаси аён бўлди. Ховли-жойлари жуда эски, фарзандларининг кийимлари ҳам жуда ҳароб аҳволда эди. Раҳмим келиб, ачиниб кетдим. Шундай ҳам яшаш мумкинми!? Бирор марта шикоят қилмабдилар, бетобликларини ҳам айтмабдилар...
Маросимлар ўтаётган кезда қизлари билан суҳбатлашиб қолдим. "Нега аҳволларини айтмадилар, нега биз билмадик, нега бунчалик ҳолда эканлигингиздан бехабар қолдик?" дедим. Қизларининг жавоби менинг ҳайратимни ошириб, тушкунлигимни беш баттар қилди.
«Опа, уни қўятуринг, фейсбукка сиз қўйган расмларингизни баъзан онамга кўрсатардим, Дубайга-ю, Мисрга борганингизни, Истанбулдаги саёҳатингизни, энг чиройли ресторанларда тановул қилганингизни, Европага учганингиз-у, Бютик дўконлардан кийим ҳаридларингизни, ҳаммасини кўрсатгандим. Баъзан "опанг нима қиляпти экан, саҳифасини очиб кўрсатчи!?" деб қолардилар...
Охирги пайт расмларингизни кўрсатгим ҳам келмай қолди, чунки, сизни шоҳона ҳаётингизни ҳар сафар кўргандан кейин "кимлардир ҳаётида камчиликсиз, ҳоҳлаган ерига бориб, истаган кийимини кийиб, кўнгли тусаганини олиб юрибди... Нега менда бунинг бирортаси ҳам йўқ? Нега менинг умрим фақат қийинчилик, етишмовчиликда ўтяпти? Ё одам эмасманми? Ёки яхши яшашга менинг ҳаққим йўқми? Мен ҳам одамман-ку!?" деб, сиқилиб қолардилар. Умрларининг охиригача сизнинг расмларингиз, яшашингизни расмларингиз орқали томоша қилиб, эзилиб ўтдилар. Расмларингизни бекор кўсатибман» деб, йиғлаб юборди...
Мен дахшатга тушдим, карахт эдим, тилларим карахт, ҳушларим карахт, ўзим карахт эдим. Тасалли учун бирор сўз, калима тополмасдим...
Ўша кундан кейин қариндошимнинг ўлимига мен ўзимни айбдордай кўра бошладим...
Уйга келибоқ, саҳифаларимга қўйган расмларимнинг ҳаммасини ўчирдим. Ресторанлар ҳам, курортлар ҳам, Дубай, Мисрлар ҳам кетди... Қайтиб бундай расм қўймайман деб аҳд қилдим. Баъзан шундай фароғатда яшаётганини суратга олиб, қўйганларга кўзим тушиб қолади. "Қўйманг, сиздан ғариброқ одамлар бор, уларда ҳам кўнгил бор, орзу бор, уларнинг кўнгилларини янчманг" дегим келади...
Ҳар сафар саёҳатга борганимда, кийим олганимда, ресторанга кирганимда ўша қариндошим эсга келади...

Салим АЙЮБИЙ

👉@diyonatli

Умар розияллоҳу анҳу Миср волийси Амр ибн Осдан сўради: Эй Амр! Бир ўғрини олиб келишса нима қиласан?

Амр ибн Ос: Қўлларини кесаман, деди.

Умар розияллоҳу анҳу: Ўғри оч(лигидан қилган) бўлса, мен эса сенинг қўлларингни кесаман!

Абдуллоҳ РАҲИМ

👉@diyonatli

Абдул Ҳамид домла | Хулқнинг ёмонлиги офатдир

Каналимиз кузатувчилари таклифларини ҳисобга олган ҳолда Устоз Абдул Ҳамид домла жума ваъзларининг тўлиқ шаклини ҳам эътиборингизга ҳавола этишга қарор қилдик.

Ҳажми: 70:94 МБ
Давомийлиги: 34:26 дақиқа.

Дўстларингизга улашинг ва хайр иш қилганлар қаторида бўласиз, иншаа Аллоҳ.

👉@diyonatli

Дарвешдан «Қандай инсон бўлайлик?» деб сўрашди.

Дарвеш:
- Тавозели бўлинг, ҳурматингиз ортади.
- Тиришқоқ бўлинг, насибангиз зиёда бўлади.
- Илтифотли бўлинг, сизни эслашади.
- Сахий бўлинг, ризқингиз ортади.
- Қизиқувчан бўлинг, (кўп нарса) ўрганасиз.
- Омонатдор (ишончли) бўлинг, қадрингиз ортади.
- Кечирувчи бўлинг, ҳузур-ҳаловат топасиз.
- Ўзингиз бўлиб қолинг, бахтли бўласиз.

سألوا درويش كيف يجب أن نكون؟
قال درويش:
كن متواضعا، تُحْتَرَمْ
كن مجتهد، يأتيك نصيب جيد (مثل عربي مشابه له لكل مجتهد نصيب)
كن لطيفا، يتم تَذَكُرُكَ
كن كريما، تُرْزَقْ
كن فضوليا، تتعلم
كن أمينا (صادق، موثوق فيه)، تُقَدّر
كن مسامحا، تُرِيحُ
كن نفسك، تكون سعيدا..

Абдуллоҳ РАҲИМ

👉@diyonatli

40 ФАРЗНИ БИЛАСИЗМИ?

Исломда 5 фарз бор.
Иймонда 7 фарз бор.
Намозда 12 фарз бор.
Таҳоратда 4 фарз бор.
Таяммумда 4 фарз бор.
Ғуслда 3 фарз бор.
Амру маъруфда 1 фарз бор.
Наҳий мункарда 1 фарз бор.
Ҳайзда 1 фарз бор.
Нифосда 1 фарз бор.
Илм излашда 1 фарз бор.

Исломдаги 5 фарз:
1.Иймон;
2.Намоз;
3.Рўза;
4.Закот;
5.Ҳаж.

Иймондаги 7 фарз:
1.Аллоҳ Таолога иймон келтириш;
2.Фаришталарга иймон келтириш;
3.Аллоҳнинг китобларига иймон келтириш;
4.Пайғамбарларига иймон келтириш;
5.Қиёмат кунига иймон келтириш;
6.Яхшилик ва ёмонлик ҳам Аллоҳдан эканлигига иймон келтириш;
7.Ўлгандан сўнг қайта тирилишга иймон келтириш.

Намоздаги 12 фарз.
Намоздан ташқаридаги 6 фарз:
1.Намоз ўқувчининг бадани катта ва кичик бетаҳоратликдан пок бўлиши;
2.Жойи пок бўлиши;
3.Кийими пок бўлиши ва авратларининг берк бўлиши;
4.Қиблани топиши;
5.Ният;
6.Ўз вақтида ўқиш.

Намознинг ичидаги 6 фарз:
1.Такбири таҳрима (Дунё ишларини ҳаром қилиб, охират ишларини ҳалол қилувчи такбир. "Аллоҳу Акбар" деб намозга кирилади);
2.Қиёмда туриш;
3.Қироат қилиш;
4.Руку;
5.Сажда;
6.Қаъдаи охир (Аттаҳиёти миқдорида ўтириш)

Тахоратдаги 4 фарз:
1.Юзнинг соч чиққан жойидан иякнинг остигача ва икки қулоқнинг юмшоқларининг ораларини бир марта ювиш;
2.Икки қўлнинг чиғаноқлари билан бир марта ювиш;
3.Бошнинг тўртдан бирига масҳ тортиш;
4.Икки оёқнинг тўпиқлари билан бир борадан ювиш.

Таяммумнинг 4 фарзи:
1.Намоз ўқишни ният қилиб таяммум қилиш;
2.Тоза тупроқни қасд қилиши (Ер жинсидан бўлган, тупроқ, тош, қум кабилар);
3.Икки қўлини тупроққа уриб юзига масҳ тортиш;
4.Икки қўлини яна уриб иккала қўлининг чиғаноқларини қўшиб масҳ тортиш.

Ғуслдаги 3 фарз:
1.Оғизга сув олиб ювиш;
2.Бурунга сув олиб ювиш;
3.Бутун баданга сув етказиб ювиш.

Амру маъруфда 1 фарз бор.
Яхши амалларни ўзи бажариб, бошқаларга ҳам буюриш.

Наҳий мункарда 1 фарз бор.
Ёмон амаллардан аввал ўзи сақланиб, бошқаларни ҳам қайтариш.

Ҳайзда 1 фарз бор.
Ҳайз хукмларини билиш. Ҳайз кунларининг ози уч кун, кўпи ўн кун. Ҳайздан пок юришнинг энг ози ўн беш кун, кўпининг чегараси йўқ. (Бир умр ҳайз кўрмаса, намоз ўқийверади).
Ҳайз кунларида намоз ўқилмайди, рўза тутмайди, жинсий алоқа қилмайди. Ҳайз тўхташи билан ғусл қилиб покланиб намозини давом эттиради, рўзасини тутади. Ҳайзли кунларининг намозларини қайта ўқимайди. Рўзанинг қазоларини тутади. Ҳайзли аёл Қуръон тиловат қилмайди, Мусҳафни ушламайди ва Каъбани тавоф қилмайди.

Илм излашда 1 фарз бор.
Илм излаш, ўқиш фарз.

ДУОНИНГ ОДОБЛАРИ

Дуонинг одоблари кўпдир. Ўшалардан баъзиларини эслаб ўтайлик:
1. Қиблага қараб дуо қилиш.
2. Икки қўлни кўтариб, кафтнинг ичини ўзига қаратиб дуо қилиш. Сўнгра уларни юзга суртиш.
3. Дуонинг аввалида Аллоҳ таолога ҳамду сано айтиш.
4. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга салавот айтиш.
5. Азму қарор билан, иккиланмай, бўшашмай сўраш.
6. Дуонинг ижобат бўлишига шошилмаслик ва "Нима учун дуоим қабул бўлмаяпти", демаслик.
7. Ижобатга аниқ ишонган ҳолда дуо қилиш.
8. Ўзини ва ўзига тобе шахс ва нарсаларни дуоибад қилмаслик.
9. Гуноҳ аралаштирмасдан дуо қилиш.
10. Қариндошлик алоқасини узмасдан туриб дуо қилиш.
11. Дуода муболағага кетиб, ҳаддан ошмаслик.
12. Дуони уч марта такрорлаш.
13. Дуо қилувчи таоми, шароби ва кийими ҳалол-пок бўлиши учун ҳаракат қилиши. Акс ҳолда дуо қабул бўлмаслиги аниқ.
14. Дуо қилувчининг озуқаси, маскани, либоси ва барча нарсалари ҳалолдан бўлиши керак.
Имом Муслим ривоят қилган ҳадисда Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:
"Бир киши узоқ сафар қилади. Ҳориб-чарчайди. Чангу ғуборга бурканади. Икки қўлини чўзиб, "Эй Роббим, эй Роббим", дейди. Ҳолбуки, таоми ҳаромдир, шароби ҳаромдир, либоси ҳаромдир, ҳаромдан овқатлангандир. Бас, қандай қилиб унга ижобат қилинсин", деганлар.
15. Дуо қилиш учун шарафли вақтларни ихтиёр қилиш лозим. Йилнинг энг шарафли вақти арафа кунидир. Ойларнинг энг шарафлиси Рамазондир. Ҳафтанинг энг шарафли куни Жума кунидир. Саҳар чоғи ҳар бир куннинг энг шарафли вақтидир.
16. Дуо қилиш учун шарафли ҳолатларни ихтиёр қилиш лозим. Ёмғир ёғиш бошланган вақт, азон ва иқомадан кейин, фарз намоздан кейин, ифтор пайтида, саждадаги ҳолда, кўнгил эриган пайтлар дуо қилиш учун муносиб ҳолатлар бўлади.
17. Овозни ўртача қилиб - жуда кўтариб ҳам, жуда пастлатиб ҳам юбормай дуо қилиш керак.
18. Тазарруъ, хушуъ, хузуъ, рағбат ва илтижо билан дуо қилиш лозим.
19. Ёлворган ҳолда дуо қилиш.
20. Олдин астойдил тавба қилиб, зулм қилган бўлса, уни ўрнига қайтариб туриб дуо қилиш лозим.

"Одоблар хазинаси"

👉@diyonatli

Ота маъсулияти


Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳийм.
Аллоҳ таолога битмас-туганмас ҳамду санолар бўлсин.
Пайғамбаримизга мукаммал ва батамом салавоту дурудлар бўлсин.

Тирик эканман, бир куни Аллоҳ раҳмат қилгур отамдан олган дарсимни ҳеч унутмайман. Ўша куни нотўғри иш қилиб қўйган эдим. Ўртоқларим билан ўйинга берилиб, отам билан бир муҳим учрашувимиздан кеч қолиб кетдим. Отам нега кеч қолганимни сўраганида ҳақиқатни айтишдан қўрқиб, ёлғон гапирдим. Отам кеч қолишимнинг ҳақиқий сабабини билар эди. Энди мени қаттиқ койиб, оғир жазога тортса керак, деб кутдим. Лекин Аллоҳ раҳмат қилгур отам менга муҳаббат билан қараб, шундай деди: «Ўғлим, мен сендан узр сўрайман, чунки менга ёлғон гапиришингга мажбур қилдим. Қачондир сенга қилган муомалам туфайли менга очиғини айтишдан қўрқадиган қилиб қўйган бўлсам керак. Ҳечқиси йўқ, ўғлим. Бугун ўзимга жазо сифатида уйга пиёда қайтаман. Ўзимни сарҳисоб қилиб, хатоимни топаман. Сен хижолат бўлма, сен эмас, мен масъулман».

Мен ўша куни масъулиятни кўтаришни амалий ўргандим.

Аллоҳим, ўтиб кетган оталаримизга Ўзинг раҳм айла, тирикларини эса ҳифзу ҳимоянгда асра!



«Болаларимиз бамисоли жавҳар, лекин биз темирчимиз» китобидан
Муҳаммад Али Муҳаммад Юсуф таржимаси

👉@diyonatli