#Bosh_imom_minbari 

ОТА-ОНА ҲАҚҚИГА ҚИЛИНАДИГАН ДУО

Дониёр домла Икромов
Тошкент вилояти бош имом-хатиби

https://t.me/diyonatli

#САВОЛ_ЖАВОБЛАР

ЖАМОАТ НАМОЗИДАН КЕЙИН ДУО ҚИЛИШ

САВОЛ: Ҳанафий мазҳабига кўра жамоат намозидан кейин дуо қилиш бидъатми? Шу саволга батафсил жавоб берсаларингиз.

ЖАВОБ: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Пайғамбаримиз алайҳиссалом дуога тарғиб қилиш билан бирга унинг ижобат бўладиган вақтларини ғанимат билишни ҳам баён қилганлар. Ана шундай дуо ижобат бўладиган фурсатлардан бири фарз намозларидан кейинги вақтдир. Шуни таъкидлаш лозимки, намоздан сўнг қилинадиган бу каби амаллар Ҳанафий мазҳаби уламолари наздида мустаҳабдир, яъни қилса савоб, бажармаса гуноҳи йўқдир.

Ҳадиси шарифларда бу борада кўплаб кўрсатмалар келган. Абу Умома розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда бундай дейилган:

عَنْ أَبِي أُمامَةَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ قالَ: قِيْلَ: يا رَسُولَ اللهِ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ! أَيُّ الدٌّعاءِ أَسْمَعُ؟ قالَ: جَوْفُ اللَّيْلِ وَدُبُرَ الصَّلَواتِ الْمَكْتُوبَةِ (رواه الترمذي(

Саҳобаи киромлар “Ё Расулуллоҳ, ижобатга энг яқин дуо қайси?”, деб сўрашганда, Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам мана бундай марҳамат қилганлар: “Ижобатга энг яқин дуолар кечанинг охирида ва фарз намозлари ортидан қилинганидир”. Имом Термизий ривояти.

حَدَّثَنا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي يَحْيَى، قَالَ: رَأَيْتُ عَبْدَ اللهِ بْنَ الزُّبَيْر وَرَأَى رَجُلاً رافِعاً يَدَيْهِ بِدَعَواتٍ قَبْلَ أَنْ يَفْرَغَ مِنْ صَلاتِهِ، فَلَمَّا فَرَغَ مِنْها، قَالَ: «إنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمْ يَكُنْ يَرْفَعُ يَدَيْهِ حَتَّى يَفْرَغَ مِنْ صَلاَتِهِ»۔ (المعجم الكبير للطبرانی 13/ 129، برقم: 324(

Муҳаммад ибн Абу Яҳё айтадилар: “Мен Абдуллоҳ ибн Зубайр розияллоҳу анҳуни кўрдим. У зот бир кишини намоздан фориғ бўлмай қўлларини дуога кўтарганлигини кўрди. Қачонки у намозини тугатгач Абдуллоҳ ибн Зубайр унга: “Расулуллоҳ соллоллоҳу алайҳи васаллам намоздан фориғ бўлмай туриб қўлларини дуога кўтармас эдилар”, деди.

Демак, юқоридаги ҳадислардан фарз намозларидан кейин дуо қилишнинг асли (далили) бор эканлиги маълум бўлмоқда.

Имом Табароний “Мўъжам” ларида келтирадилар:

عَنْ حَبِيْبِ بْنِ مَسْلَمَةَ الْفِهْرِيِّ وَ كَانَ مُسْتَجَابًا... قَاَل لِلنَّاسِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَّي اللهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمَ يَقُولُ: لَا يَجْتَمِعُ مَلاَءٌ فَيَدْعُو بَعْضُهُم وَ يُؤَمِّنُ سائرُهُم إلَّا أَجابَهُمُ الله (4ج 21 22ص)

Ҳабиб ибн Маслама ал-Феҳрий розияллаҳу анҳудан ривоят қилинади. У дуоси ижобат инсон эди: “Ҳабиб ибн Маслама бир кун одамларга: “Мен Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламни: “Бир жамоат тўпланиб баъзиси дуо қилса, қолганлари “Омин, омин” деб турса, Аллоҳ албатта уларни дуосини ижобат қилади”, деганларини эшитганман”, дедилар. Мазкур ривоят ҳам намоздан кейин имом билан жамоатнинг биргаликдаги дуолари шариатда бор эканлигини кўрсатяпти.

Имом намоздан сўнг суннатда келган дуоларни қавмга ўргатиш, таълим бериш маъносида жаҳрий ўқиса, қолганлар уни тинглаб туришида зарар йўқ. Чунки мазҳабимизнинг мўътабар китобларидан “Фатовои Оламгирия” китобида қуйидагича келтирилган:

اِذا دَعا بِالدُّعاءِ الْمَاْثُورِ جَهْرًا وَ مَعَهُ الْقَوْمُ أَيْضًا لِيَتَعَلَّمُوا الدُّعاءَ لَا بَأْسَ بِهِ

“Агар имом Пайғамбар алайҳиссаломдан ривоят қилинган дуоларни атрофидаги қавмга ҳам ўргатиш учун овозини жаҳрий қилиб ўқиса, бунинг ҳеч қандай зарари йўқ”. Бундан намоздан кейин жамоавий дуо қилиш мустаҳаблиги, ҳамда Ҳанафий мазҳабида намоздан кейин дуо қилиш бидъат эмаслиги маълум бўляпти.

Бу борада Шофеъий уламоларидан имом Нававий “Шарҳи Муҳаззаб”да бу амал борасида ҳамма мазҳаблар ҳам якдил эканликлари ҳақида бундай деган:

الدٌّعاءُ لِلْاِمامِ وَالْمَأمُومِ وَ الْمُنْفَرِدِ مُسْتَحَبٌّ عَقِبَ كُلِّ الصَّلَواتِ بِلا خِلافٍ

“Ҳар бир фарз намозидан сўнг дуо қилиш, имом учун ҳам муқтадий учун ҳам ёлғиз намоз ўқиган киши учун ҳам бехилоф мустаҳабдир”. Валлоҳу аълам.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази.

Дўстларингизга ҳам улашинг:

https://t.me/diyonatli

Онанинг дуоси сабабли олим бўлди

Сулаймон ибн Аюб раҳимаҳуллоҳ бундай ҳикоя қилади: “Мен ўн йилдан кўпроқ вақт давомида илм ўрганиш ва Қуръонни ёд олишга ҳаракат қилсам-да, Фотиҳа сурасини тўғри ўқий олмасдим. Бу ҳолат менга оғир эди. Ҳатто устозим ҳам мендан умидини узган эди.

Ёлғиз қолганимда саждага бош қўйиб йиғлаб, дуоларимда Аллоҳ таолодан тилимни бурро, хотирамни ўткир қилишини ҳамда қалбимдаги ғашликни кетказишини сўраб илтижо қилардим.

Солиҳ инсонлардан бирига ҳолимни баён этдим. У мендан: Ота-онанг борми? - деб сўради.

Мен: Ҳа, онам бор, - деб жавоб бердим.

У: Онангга яхшилик қиласанми? – деб сўради.

Мен: Ҳа онамнинг хизматларини бекаму кўст бажараман, – дедим.

Шунда солиҳ киши менга: Онангни олдига бориб, ундан Қуръони каримни ёд олишинг ҳамда фақиҳ бўлишинг учун дуо қилишини сўра, – деди.

Мен уйга бориб, бу гапларни онамга айтдим. Волидам ярим тунда намоз ўқиди, ҳаққимга хайрли дуолар қилди. Сўнгра саҳарлик қилиб, Аллоҳ учун рўза тутди.

Тонг отиши билан онамнинг дуолари қабул бўлди. Худди булутлар тарқагач қуёш чарақлагани сингари ақлим ҳам ёришиб, қувваи ҳофизам кучайганини ҳис этдим.

Шу тариқа мен зеҳни ўткир ва илмли инсонга айландим. Онамнинг дуоси баракотидан Қуръон ва ҳадисни пухта ўзлаштириб, илму-ҳикмат денгизида суза бошладим. Ниҳоят, кучли имомга айландим”.

Ким бирор мақсадини амалга оширишда қийналса, аввало, Аллоҳ таолога таяниш баробарида ота-онасининг дуосини олсин!.

“Солиҳ ва солиҳалар ҳаётларидан қиссалар” китоби асосида Илёсхон АҲМЕДОВ тайёрлади.

Дўстларингизга ҳам улашинг

https://t.me/diyonatli

#Bosh_imom_minbari 

РОБИЪУЛ АВВАЛ ОЙИ КИРИБ КЕЛДИ

Дониёр домла Икромов
Тошкент вилояти бош имом-хатиби

https://t.me/diyonatli

#Ҳадис

Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам: “Икки неъмат борки, кўпчилик инсонлар унинг қадрига етмайди. Улар хотиржамлик ва сиҳат-саломатлик”, дедилар.

Имом Бухорий ривояти.

Дўстларингизга ҳам улашинг

https://t.me/diyonatli

#СИЙРАТ СОЛНОМАСИ

Ҳижратдан аввалги 54–53 йиллар (милодий 570 йил охири ёки 571 йил боши)
– Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг оталари Абдуллоҳ 25 ёшида Мадинада вафот этди.

Ҳижратдан аввалги 53 йил, муҳаррам ойи (милодий 571 йил февраль охири ёки март боши)
– «Фил воқеаси» cодир бўлган.

Ҳижратдан аввалги 53 йил рабиъул аввал ойининг 8, 9, 10 ёки 12 куни (милодий 571 йил 19–23 апрель)
– Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам таваллуд топдилар.

Ҳижратдан аввалги 49 йил (милодий 575 йил)
– Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам тўрт ёшликларида «Шаққус садр» ҳодисаси рўй берди ва у Зот мушфиқ оналари Оминанинг бағрига қайтдилар.

Ҳижратдан аввалги 47 йил (милодий 577 йил):
– Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам олти ёшликларида оналари Омина билан Мадинага бордилар;
– қайтаётганларида оналари Абво деган сўлим қишлоқда вафот этди;
– у Зот меҳрибон боболари Абдулмутталиб қарамоғида қолдилар;

Дўстларингизга ҳам улашинг:

https://t.me/diyonatli

#Bosh_imom_minbari 

НИКОҲ КУНИ ДАДАСИНИ КУТГАН ҚИЗ

Дониёр домла Икромов
Тошкент вилояти бош имом-хатиби

https://t.me/diyonatli

#Ҳадис

Ибн Умар розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Аллоҳнинг зикридан бошқа сўзларни кўпайтирманглар. Чунки Аллоҳнинг зикридан бошқа сўзлар бағритош қилиб қўяди. Инсонларнинг Аллоҳдан энг узоғи бағритошларидир», дедилар.

Имом Термизий ривояти.

Дўстларингизга ҳам улашинг:

https://t.me/diyonatli

#САВОЛ_ЖАВОБЛАР

ЎҚУВ МАРКАЗЛАРИДА ИШ ҲАҚИ ТЎЛАШ

САВОЛ: Ҳозирги кунда кўплаб ўқув марказларида ўқитувчининг иш ҳақи фоизда белгиланган. Масалан, бир ўқувчи тўлаган тўловнинг 50 ёки 40 фоизи ўқитувчига иш ҳақи сифатида берилади. Мана шундай келишув жоизми?

ЖАВОБ: Бисмиллаҳир Роҳманир Роҳим. Бу шаклдаги ўқитувчилик ижара битими ҳисобланади. Фуқаҳолар ижарада иш ҳам, унга бериладиган ҳақ ҳам аниқ, маълум бўлиши шарт, чунки номаълумлик низога олиб боради, дейишган. Чунки савдо ва ижара каби битимларни фосид (ножоиз) қиладиган асосий омил бу низога олиб борувчи мажҳулликдир. Агар келишмовчиликка олиб бормаса, мазкур шартнома жоиз ҳисобланади.

Саволда айтилган ҳолатда иш ҳажми аниқ. Шунингдек, гарчи фоизда бўлса ҳам иш ҳақи маълум. Ўқитувчи ҳам, иш берувчи ҳам ўқувчиларга қараб тўланадиган ҳақни аниқ биладилар.

Қолаверса, айрим уламолар иш ҳақларини фоизда келишишни жоиз дейишган. Валлоҳу аълам.

Ўзбекистон мусулмонлари идораси
Фатво маркази.

Дўстларингизга ҳам улашинг:

https://t.me/diyonatli

#СИЙРАТ СОЛНОМАСИ

Ҳижратдан аввалги 45 йил, жумодул аввал ойи (милодий 579 йил, апрель боши):
– Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам саккиз ёшу икки ойу ўн кунлик бўлганларида боболари Абдулмутталиб Маккада вафот этди;
– Расулуллоҳни туғишган амакилари Абу Толиб ўз кафолатига олди.

Ҳижратдан аввалги 41 йил (милодий 582 йил охири ёки 583 йил боши):
– Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам ўн икки ёшга етганларида амакилари Абу Толиб у зотни Шомга тижорат карвонида олиб борди;
– Бусро шаҳрида роҳиб Буҳайро у Зотни пайғамбарлик аломатлари орқали таниди.

Ҳижратдан аввалги 40 йил (милодий 584 йил):
– Ҳазрат Умар розияллоҳу анҳу туғилди.

Ҳижратдан аввалги 34 йил, зулқаъда ойи (милодий 590 йил):
– Расулуллоҳ йигирма ёшликларида Қурайш ва Кинона билан Қайс Айлон қабилалари ўртасида «Фижор» уруши бўлиб ўтди;
– Қурайшнинг бешта уруғи «Ҳилфул фузул» номли ижтимоий ҳимоя иттифоқи тузишди (ушбу иттифоқ мажлисида Расулуллоҳ (соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳам қатнашганлар).

Ҳижратдан аввалги 28 йил (милодий 595 йил):
– Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам йигирма беш ёшликларида Хадижа розияллоҳу анҳонинг савдо моллари билан Шомга тижорат сафарига бориб келдилар;
– орадан икки ой ўтгач, у Зот Хадича онамизга уйландилар.

Дўстларингизга ҳам улашинг:

https://t.me/diyonatli