Қайғурма! қазо қайғудан фориғдир, қадар воқиъдир, қаламлар қуриган, саҳифалар ёпилган, барча иш мангу барқарордир. қайғу воқеъдаги нарсани олдинга ҳам ортга ҳам силжита олмас, унга на қўшимча қилар ва на камайтирар.

Қайғурма! Бу билан сен замон тўхташини, қуёш тутилиб, соат миллари ортга қайтишини, ортга юришликни, ҳатто анҳор тескари оқишини истамоқдасан.

Қайғурма! қайғу ҳавони бузувчи, сувни ағдариб, осмонни ўзгартирган, ям-яшил бўстон ичидаги зилол чашмаларни лойқа қилган бўрон шамоли кабидир гўё.

Қайғурма! Маҳзунлик тентак анҳор кабидир, бир денгиздан тушиб, иккинчи денгизга қуйилур. қайғу худди ўзи тўқиган нарсасини пишиқ-пухта бўлганидан сўнг парча-парча қилиб бузиб-чуватиб ташлаган хотинга ўхшайди. У тешик халтани пуфловчи кабидир, у бармоқлари билан сувга ёзган котиб кабидир...

Қайғурма! Зеро, Аллоҳ таоло «Ҳар бир қийинчиликдан кейин енгиллик бордир», деб марҳамат қилган.

ҚУРЪОН РАҲМАТДИР

Имом Лайс ибн Саъд раҳматуллоҳи алайҳ айтади:
Аллоҳнинг раҳмати ҳеч бир инсонга Қуръон тингловчига келганчалик тез келмайди.
Бунга далил Аллоҳ таолонинг ушбу ояти:
«Қуръон тиловат қилганда уни тингланглар ва жим туринглар, шояд раҳматга эришсангиз».
Ушбу оятдаги «шояд» сӯзи вужуб (яъни бӯлиши аниқ экани)ни ифодалайди.

❇️ Ушбу ваъда Қуръон тингловчи ҳақида айтиляпти.

- Энди агар у Қуръон ӯқувчи бӯлса-чи? Бунга нима дейсиз? ...

- Агар у Қуръон ёдловчи бӯлса-чи? ...

Агар у Қуръонни тушуниб-тадаббур қилувчи бӯлса-чи? ...

Агар у Қуръонга амал қилувчи бӯлса-чи? ...

Нима деб ўйлайсиз, агар у мазкурларнинг барчасига амал қилиш билан бирга ӯзга инсонларни ҳам шунга тарғиб қилса, ҳамда уларни қӯлдан келганича қӯллаб қувватлаб турса-чи?!.

«Аллоҳнинг ҳузурида уларнинг даражалари турличадир». ...

Ё Аллоҳ, бизларни Қуръон аҳлидан ва унга амал қилувчилардан қилгин! Омийн!

«Ҳикматлар чашмаси»дан

Qudratulloh Sidiqmetov саҳифасидан олинди.

Бир оз суҳбатлашгандан кейин "Сизлардан фойда олмайман. 620 жунайҳга тушган, шуни берсангиз бўлди" деди. Шу пайт орамиздагилардан фақат ўзбеккагина хос бўлган "гап" чиқди: "Шундан икки дона беринг"...
Мен уялиб кетдим. "Майли, бераман" деди. Узукни бераётганда ёнда турган кишилардан бирлари "намоз ўқишармикин?" деб қолди. Сотувчи қўлини узатаётганча тўхталиб қолди. "Ҳа, намоз ўқийсизларми?" деди. Савол билан жавоб орасида узилиш пайдо бўлди. Чунки, жавоб айтарли йўқ эди... Бир оз сукутдан кейин "Жумъа намозига чиқиб турамиз" деди кимдир. "Бошқа намозларничи?" деди ҳайрон бўлиб. Зўрғагина "йўқ" дея олдик. Сотувчининг қўли муааллақ туриб қолди. Бироз сукут қилди-да, ачиниш билан "Майли, мен мусулмонман, айтган нарҳимга бераман, аммо сизлар қайтиб Имом Бухорийни тилингизга олманг, ҲАҚҚИНГИЗ ЙЎҚ!" деди...

Салим АЙЮБИЙ

Саид ибн Мусаййиб дарс ҳалқасига қатнашадиган Абдуллоҳ ибн Абу Вадоа ўша вақтлари дарсга қатнашолмай қолди. Ниҳоят бир кун устозининг олдига борганида, ораларида шундай суҳбат кечди:

‒ Қаерда эдинг?

‒ Аёлим вафот этди. Шу билан овора эдим.

‒ Нега бизга айтмадинг? Биз ҳам унинг жанозасида қатнашардик. Майли, яна уйландингми?

‒ Устоз! Сизга Аллоҳнинг раҳмати бўлсин! Икки ё уч дирҳамим бор. Менга ким ҳам қизини берарди?

‒ Мана мен бераман, мен.

Саид ибн Мусаййибнинг “Мен бераман” деган гапидан ҳайратга тушиб қолган Абдуллоҳ ибн Aбу Вадоа “Сиз менга қиз берасизми?” деди. У устозининг гапидан ҳайратда қолган эди. “Султон ўғли учун сўраганда рад жавобини берган бу устоз, бутун сармояси уч дирҳам бўлган илм толибига қиз берармиди?” деб ўйлади. Aммо Саид ибн Мусаййиб: “Ҳа, мен сенга қизимни бераман!” деб жавоб қилди. Шундай куёв насиб қилганиданми, ўзига берилган неъматлар учунми ёки саройдан узоқда сақлашга муваффақ қилгани учунми, Aллоҳга ҳамд айтди. Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васалламга саловот ва салом айтди. Суннатга мувофиқ никоҳ ҳақида маслаҳат қилинди. Розилик берилди. Дарс ҳалқасига қатнашувчиларнинг гувоҳлигида никоҳ ўқилди. Султоннинг валиаҳдини куёв сифатида қабул қилмаган Саид ибн Мусаййиб қизини маҳрга бор йўғи уч дирҳам бера оладиган илм толиби билан никоҳлади. Устозининг ҳузуридан изн сўраб чиққан Абдуллоҳ ибн Aбу Вадоа хурсандчилигидан нима қилишини билмай қолди. Шошганича уйига кетди. Тўй харажатлари учун кимлардан қарз олишини ўйлади. Шу вақт азон овози эшитилди, масжидга кириб шом намозини ўқиди. Қайтиб уйига келди. Оғзини очиш учун нон ва зайтундан иборат егулигини тайёрлади. Шу пайт эшик тақиллади. “Ким у?” деб сўради Aбдуллоҳ. Эшик ортидан: “Саидман” деган овоз келди. “Қайси Саид?” деган хаёл ўтди. Саид ибн Мусаййибдан бошқа барча Саидлар хаёлидан ўтди. Ҳаммаси бўлиши мумкин, фақат устози эканлиги хаёлига келмасди. Чунки қирқ йилдан бери одамлар унинг устозини фақатгина уйи ва масжид йўли орасидагина кўришарди. Йўқлаб келганлар уни фақат уйидан ёки масжиддан топа олардилар. Шундай ўй-хаёллар билан ташқарига чиқиб, қаршисида шаҳарнинг катта устози Саид ибн Мусаййибни кўрди. Устозининг бўлажак никоҳ ҳақида бирон нарса сўраш учун келганлигини тахмин қилди. У: “Устоз! Овора бўлиб нима қилардингиз? Хабар жўнатганингизда, ўзим борардим”, деди. Саид ибн Мусаййиб: “Йўқ! Йўқлаб келишларига кўпроқ сен лойиқсан. Чунки бўйдоқ эдинг, энди уйландинг. Шундай ҳолатда тунни ёлғиз ўтказишинг яхши эмас. Мана, сенинг аёлинг бўладиган қизимни ёнингга олиб келдим”, деди. Ҳақиқатдан ҳам қиз устозининг орқасида эди. Қизини у ерда қолдириб, уйига қайтди. Қиз ҳаёсидан ерга йиқилди. Aбу Вадоа эшикка суяб қўйди. Қиз зайтун идишини кўриб, кўнгли хира бўлмасин дея, идишни чироқ соясига суриб қўйди. Сўнгра уйининг томига чиқиб қўшниларини чақирди. Қўшнилар тезда етиб келишди ва “Нима бўлди?” деб сўрашди. Aбу Вадоа бўлиб ўтган воқеани айтиб берди. Унга ишонишмади. Aбдулмаликнинг валиаҳдини рад қилган Саид ибн Мусаййибнинг унга қиз бериши ҳеч ақлларига сиғмасди. Қизнинг олдига бордилар. Бу хабар унинг онасига ҳам етиб борди, у ҳам тун ярмида келди. Ҳеч ким бу воқеага ишонмаётган эди. Саид ибн Мусаййиб олима қизини уч дирҳамдан бошқа ҳеч вақоси йўқ илм толибига узатган эди. Aбу Вадоанинг онаси унга: “Aгар қизни тўйга тайёрлагунча, уч кун ичида унга тегинсанг, қайтиб юзимни кўрмайсан”, деди. Уч кун кутди, тайёргарлик кўрилди, тўй бўлди. Aбу Вадоанинг қаршисида гўзаллиги тилларда достон бўлган бир қиз турарди. У ҳам қориялиги, ҳам суннатни маҳкам ушлашда ҳаммадан энг юқори даражада эди. Шундай бўлса ҳам, унда ғурур, кибрдан кичик нишона ҳам йўқ эди. Эрнинг ҳаққига ҳурмат борасида ҳам ҳар кимдан риоятлироқ эди...

МУСУЛМОНЛАР УЧУН ЗАРУР

Касалхона бўлим бошлиғи доктор Жобир Ал Белуш (буйрак касаллигини даволаш буйича мутахассис)шундай дейди: Барча одамларга рамазон ойида (чанқаган вақтда ҳам) газли ичимликларини ичмасликни тавсия қиламан. Чунки рамазон ойида кун узоқ, икки буйрагимиз қуриб чанқайди, ифторликда ичилган газли сувларимиз бехосдан буйрагимизга келади ва секин аста ишдан чиқишига сабаб бўлади.

🔴 Огоҳлантираман иложии борича нафсимизни жиловлаб, ифторли вақтида газли сувларни ичманглар! Чанқаганда тоза сув ёки табиий ўзимиз таёрлаган шарбат ичайлик.

❗️Ўз яқинларимизга бу хабарни юбориб уларнинг хам саломатлигини сақлашка сабабчи бўлайлик.

Барчамзга кириб келган рамазон ойи муборак бўлсин!

«ҲАСБУНАЛЛОҲУ ВА НИЪМАЛ ВАКИЛ»

Ибн Аббос розияллоҳу анҳу шундай дедилар: «Ҳасбуналлоҳу ва ниъмал вакил»
(Бизга Аллоҳнинг Ўзи кифоя, У Зот нақадар яхши вакил!) деган сўзни илк бор Иброҳим алайҳиссалом оловга ташланганларида айтганлар».

Пайғамбаримиз Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам шундай деганлар:
«Одамлар сизга қарши куч тўплашди, улардан қўрқинглар, дейилганда уларнинг иймонлари зиёда бўлди ва: «Бизга Аллоҳнинг Ўзи кифоя, У Зот нақадар яхши вакил!», дейишди» (Оли Имрон сураси, 173-оят).

Имом Аҳмад ибн Ҳанбал ва бошқа муҳаддислар ривоят қилган ҳадисда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам саҳобаларидан бирига:
«Бошингга оғир иш тушса,
«Ҳасбияллоҳу ва неъмал вакийл» дегин», деганлар.

Изоҳ: Баъзилар мўминларнинг олдига келиб, қурайшликлар уларга қарши катта куч тўплаганини айтиб, қўрқитмоқчи бўлишди. Бироқ қўрқиш ўрнига мўминларнинг иймони зиёда бўлди, улар
«Бизга Аллоҳнинг Ўзи кифоя, У Зот нақадар яхши вакил», дейишди.

«Ҳасбуналлоҳ» – бизга Аллоҳ кифоя,
«ҳасбияллоҳ» – менга Аллоҳ етарли дегани.

Имом Абу Довуд Абдуллоҳ ибн Умар розияллоҳу анҳудан ривоят қилинган ҳадисда Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васаллам: «Рўза тутувчига ифтори пайтида ижобат бўладиган дуо бор», деганлар.

#hadis #ramazon

Салмон ибн Омир розияллоҳу анҳудан ривоят қилинади:

«Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Қачонки бирортангиз ифтор қилса, оғзини хурмо билан очсин. Чунки у баракадир. Ким топмаса, сув билан очсин. Чунки у покловчидир», дедилар».

«Сунан» эгалари ривоят қилганлар.

Кун бўйи рўза тутиб юрган инсоннинг жисмида катта ўзгаришлар юз беради. Шунинг учун ифтор вақти бўлганида оғизни нима билан очиш ўта аҳамиятлидир. Чунки маълум муддат давом этган очликдан сўнг биринчи тановул қилинадиган нарсанинг организмга таъсири жуда ҳам каттадир. Ана шу жиҳатдан хурмо ёки сув ўта мувофиқ нарсалар экан.

Буни ҳозирги замон илми ҳам қаттиқ таъкидламоқда. Биз Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи васалламнинг суннатларига амал қилган ҳолда, оғизни хурмо ёки сув билан очишга одатланмоғимиз лозим.

Шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуфнинг «Ҳадис ва ҳаёт» китобидан.

Намозга қандай ошиқ бўламиз?

🟢 Намоздан олдин, азон эшитганимизда осмонлару ернинг эгаси бизни Ўзи билан мулоқотга чақираётгани ҳақида ҳеч ўйлаб кўрганмизми?

🟢 Таҳорат қилаётганда, подшоҳларнинг подшоҳи билан юзма юз туришга тайёргарлик қилаётганимизни ўйлаб кўрганмизми?

🟢 Намозни бошлаётиб, такбири таҳримани айтганимизда эшитувчи, билувчи Зот – Роббимиз билан роз айта бошлаганимизни ўйлаб кўрганмизми?

🟢 Намозда Фотиҳа сурасини ўқиётганда Холиқимиз билан хос суҳбатда эканимизни ўйлаб кўрганмизми?

🟢 Намоздаги ҳаракатларда, Аллоҳдан бошқа ҳеч ким билмайдиган, минглаб йиллардан бери рукуъ ва сажда қилаётган фаришталар ҳақида ўйлаб кўрганмизми?

🟢 Сажда қилганимизда энг улкан ва гўзал маконда эканимизни, инсон саждада Роббига энг яқин туришини ўйлаб кўрганмизми?

🟢 Намоз охирида салом берганда Аллоҳ билан кейинги учрашувга интизор бўлиб, завқу шавқдан куйиб ёнганмизми?

Рамазон дастури:

1. Бир ой тўлиқ рўза тутаман; (Илк бор рўза тутаётганларга)
2. Беш вақт намозни ўз вақтида ўқийман;
3. Қуръони каримни камида бир марта хатм қиламан;
4. Ҳар куни Қуръон тиловатларидан эшитаман;
5. Ҳар куни иймонни сайқаллайдиган маърузалар эшитаман;
6. Ҳар кеча таҳажжуд намози ўқийман;
7. Ҳар кеча ухлашдан олдин албатта таҳорат оламан;
8. Ҳар куни тонги ва тунги зикрларни қолдирмай қиламан;
9. Ҳар куни ишроқ ва зуҳо намозини ўқийман;
10. Ҳар куни озгина бўлса ҳам садақа бераман;
11. Ота-онамга яхшироқ хизмат қиламан;
12. Aҳли оилам учун алоҳида дастур тузиб, тўлиқ амал қиламан;
13. Фарзандларим учун алоҳида дастур қилиб тўлиқ амал қиламан;
14. Оилам билан тафсир китобидан ҳар куни ўқиб бораман;
15. Оилам билан ҳадис ва сийрат китобларидан ҳар куни ўқиб бораман;
16. Оилам билан руҳий тарбияга оид китобдан ҳар куни ўқиб бораман;
17. Гуноҳларимга кўп тавба қиламан;
18. Ҳар куни ота-онам ва фарзандларим ҳақига дуо қиламан;
19. Ҳар куни барча мусулмонлар ҳақига дуо қиламан;
20. Умуман ғийбат қилмайман;
21. Умуман ҳаромга назар солмайман ва эшитмайман;
22. Ҳеч ким билан уришмайман;
23. Вақтимни беҳудага кетказмайман;
24. Дуо ижобат бўладиган вақтларга (кечанинг охирги учдан бири, ифтор вақти, азон билан такбир ораси ва фарз намозларидан сўнг) алоҳида эътибор бераман;
25. Қўшничилик ҳақларини адо қиламан;
26. Имконим доирасида рўзадорларга ифторлик қилиб бераман;

Рўйхатни давом эттиришингиз мумкин.
✿°•┈┈┈••ৡ❀ৡ•┈┈┈•°✿
t@IkromSharif

Аёллар намозига доир муҳим масалалар

​ВАЪДAГA ВAФО МЎМИННИНГ ХИСЛАТИ

Ваъдага вафо ҳақида сўз кетар экан, аввало «ваъда» сўзининг маъноси билан танишсак:
Ваъда сўзи бизнинг тилимизга араб тилидан кириб келган, унинг маънодошларидан бири «сўз бермоқ»дир. Ваъда бермоқлик - бирор бир ишни бажаришга шак-шубҳасиз қарор қилиш ва айтганини бажариш йўлида барча имкониятини ишга солмоқликдир.

Ваъдасида содиқ туришлик мақталадиган сифатлардан биридир, мақталганда ҳам оламларнинг Робби Aллоҳ азза ва жалла томонидан мақталган. Aллоҳ таоло Марям сурасида айтади: «Ва китобда Исмоилни эсла. Албатта, у ваъдасига содиқ эди ҳамда расул ва набий бўлган эди». (54-оят)

Набий соллаллоҳу алайҳи васаллам ҳам ваъдаларида содиқ турганлар.

Aллоҳ таоло уларга ваҳий юбормасидан аввал бўлган воқеага назар солсак кифоя. Бир куни Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам бири билан олди берди қиладилар, улардан нарса олган йигит қарздор бўлиб қолади ва шу ерда туриб туринг олиб келиб бераман деб ваъдалашади. Қарзи борлиги йигитнинг эсидан чиқиб қолади, уч кундан сўнг эсига тушганда ва]далашилгаан ерга келса Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи васаллам шу ерда эканлар. Уч кун ўша ерда кутган эканлар. Хулоса қилиш ўзингиздан.

Ваъдага содиқликнинг зидди ваъдага хилоф қилиш ҳақида ҳам тўхталиб ўтсак.

Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам:
«Уч нарса қай кишида бўлса, холис мунофиқ бўлур: гапирса, ёлғон гапиради, ваъда берса, хилоф қилади, омонат ишонилса, хиёнат қилади. Кимда шу хислатлардан биттаси бўлса, уни тарк қилгунича нифоқдан битта хислати бўлади», дедилар.

Шу ўринда шайх Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф роҳимаҳуллоҳнинг «Руҳий тарбия» китобларидан иқтибос ўқисак: «Мўмин банда нифоқ ва унга олиб борувчи нарсалардан куйдирадиган оловдан қўрққандек қўрқиши керак. Мўмин киши нифоққа тегишли ҳар бир катта-кичик нарсадан худди ёниб турган даҳшатли оловдан қўрққандек қўрқиши, унга тушишдан сақланганидек сақланиши лозим».

Солиҳ салафлармиздан бўлган имом Бухорий роҳимаҳуллоҳ бир куни мол сотаётганларида бири келиб эртасига молни маълум миқдордаги пул эвазига олиб кетмоқчилигини айтади. Шу кун оқшомда бошқа бир одам келиб, бояги одам айтгандан икки баробар кўпроқ беришини айтади. Лекин имом рад қиладилар. Имомдан: «Нега рад қилдингиз, ҳолбуки бу инсонга сотишингиз сизга ҳалол эди?» деган маънода савол сўрашади. Имом бўлса: «Қалбимда шу инсонга сотаман деган фикр ўтганди» маъносида жавоб берадилар.

Лекин ваъдасини бажармаган барчада ҳам мунофиқни сифатидан бир сифат пайдо бўлган бўлмайди, ҳадисда айтиладики: «Қачон киши ўз биродарига ваъда қилсаю, ниятида вафо қилиш бўлса, аммо вафо қила олмай ваъда қилинган жойга кела олмай қолса, гуноҳкор бўлмас» .

Ваъдага вафо қилиш бизни икки дунёда ҳам азиз қилади, шундай экан, барчамиз ваъдаларимизда содиқ бўлайлик, ён атрофимиздагиларга ҳам ваъданинг қай даражада улуғлигини ўргатайлик.

Абдул Ҳамид МАЛИКОВ,
Пискент туман бош имом хатиби

​Аллоҳнинг яратганларида бир ҳикмат бор

Бир киши сассиққўнғизни кўриб шундай деди:

– Бунинг ўзи бадбўй бўлса, буни яратишдан Аллоҳ таолонинг мақсади нима бўлган экан?

Мана шундан сўнгра Аллоҳ таоло унга бир касаллик берди. Бутун табибларнинг кучи уни даволашга етмади. Унинг яраси тузалишидан барча умидини узганди. Шу орада кўчадан бир овоз эшитилди, у одам ҳам беморнинг ярасини кўришни истади.

Чиқмаган жондан умид, шоядки давоси топилса. Беморнинг истагига кўра у одамни олиб келишди. У ярани кўриши билан тезда сассиққўнғиз топиб келишни айтди. У ердагилар бундан кулдилар, лекин беморнинг хоҳишига биноан сассиққўнғиз топиб келишди.

У одам сассиққўнғизни ёқиб, кулини яранинг устига септи. Аллоҳнинг изни билан яра тезда тузалди. Бемор атрофидагиларга шундай деди:

–Билингларки, Аллоҳ таоло энг паст махлуқотларидан энг олий даволар бўлишини менга кўрсатди.

Аллоҳ таоло ҳикматли ва хабардордир..

Ҳар бир инсон ўзига савол берсин

Абдул Ҳамид домла

Хасан Басрий айтадилар:

"Истиғфор айтадиган кишини Аллох азоблайди деб ўйламайман..

-"Нима учун?" дейишди.

-"Истиғфор айтишни унинг кўнглига ким солди?" дедилар.

-"Аллох" дейишди..

- Қандай қилиб ўзи кечирим сўрашга ундаб яна азоблаши мумкин?!" дедилар.

"Модомики улар истиғфор айтар эканлар, Аллох уларни азобламас"..

(Анфол сураси, 33 оят)

ХАЛИФА УМАР ВА БОЛАЛАР

Бир куни халифа Умар йўлда бораётиб, бир тўп болалар ўйнаб турганини кўрибди. Халифани кўриб, болалар ҳар томонга қочиб кетибдилар. Фақат бир бола қочмай тураверибди.

– Нимага сен қочиб кетмадинг? – деб сўрабди халифа ундан.

Болакай жавоб берибди:

– Эй, мўминлар амири, нима учун қочаман? Ахир сиз золим эмассиз, мен ўғри эмасманку. Айби йўқ одам қочиб нима қилади.

Халифа Умар боланинг зийраклигига қойил қолибди ва уни ўз тарбиятига олибди. Бу бола кейинчалик машҳур лашкарбоши бўлиб етишган Абдуллоҳ ибн Зубайр экан.

#Видео
#Аёллар_учун_рўзага_доир_савол_жавоблар

Рўзага ният қачон қилинади?

Саволларга Одинахон Муҳаммад Юсуф жавоб берадилар.

Facebook I Instagram I Youtube I Одноклассники I VK| tiktok

Ўтказиб юборманг 👇
https://t.me/basmalatv

Ўзингизни ва аҳлингизни оловдан асранг

​Ҳар биримиз фарзандимиз солиҳ бўлишини орзу қиламиз. Бунга эришиш учун анча тер тўкиш керак экан. Аввало ота сифатида ўзимиз солиҳ бўлишга ҳаракат қилишимиз керак. Яъни фарзанимизга салоҳиятда ўрнак бўлишимиз лозим. Чунки фарзанд эшитганидан кўра, кўрганига кўпроқ эргашади. Бу ҳақида кўп воқеаларни эшитганмиз. Бир курсдошимдан эшитганимни ёзаман. Хулоса ўзимизга қолади:

«Мен билан ҳужрада ўқийдиган бир қори йигит бор эди. Ҳар куни дарсларини таёрлаш билан бирга беш жуз Қуръон ўқирди. Ҳар куни беш жуз! Унга ҳавасим келар эди. Бир куни сўрадим:
– Бунчалик давомийликка қандай ўргангансиз?
У эса қисқагина жавоб берди:
– Эсимни таниганимдан бери отам уйда ҳар куни шундай қилаганларини кўрганман».

t.me/IkromSharif

Закотга доир турли масалалар

1-қисм

1. Бугуннинг ҳисобида закотнинг соф тилладаги нисоби 85 грамни ташкил этади. Соф тилла деганда европа бирликларида 24 карат яъни 999,9 пробали олтин тушунилади. Кумуш нисоби эса 595 грамдир. Шунга кўра кимда 24 каратли тиллодан 85 грами (ёхуд 1000 пробали соф кумушдан 595 грам миқдори) аслий ҳожатларидан ортиб бир йил давомида сақланса улардан 2.5 фоизи яъни қирқдан бирини закот сифатида ҳақдорларга бериш зиммасида вожиб бўлади.

Аслида, бугунги кунда тижорат моллари кумуш нисоби бўйича ҳисобланмайдиган бўлиб кетди. Негаки, кумуш бугунга келиб, ўзининг пуллик функциясини сақлаб қололмади. Ўз қийматини анча йўқотди. Олтин каби сотиш ва айирбошлаш осон бўлган ҳолини сақлаб қололмади. Шунинг учун ҳам бугунга келиб, бутун дунёда ҳар қандай валюта ҳамда тижорат молларидан чиқариладиган закот тилло нисоби бўйича ҳисобланадиган бўлди.

Лекин, кимдадир соф кумушдан 595 грам миқдори аслий ҳожатларидан ортиб сақланиб турган бўлса албатта ундан закот чиқариш лозим бўлади.

Кимдадир тилла буюмлар бор, аммо уларнинг софлик даражаси юқори эмас. Масалан, 583 проба ва ҳоказо. Улар мазкур тилла буюмлардаги соф олтин миқдорини ҳисоблаб, нисобга етса кейин закот чиқарадилар. Яъни, ундаги бошқа қўшимчалар айириб ташланади.

Тилла буюмларнинг оғирлиги ўлчанганда закот нисобига етмади. Аммо, қўлида нақд қоғоз валюта ва тижорат молларидан иборат нисобга аллақачон етган ва ҳатто закотини чиқариб юрган мулклари бор. Шу ҳолатда закот учун ҳисоблайдиган умумий мулкига бояги тилла буюмларининг ҳам қийматини қўшиб ҳисоблайди гарчи, алоҳида ҳолатда улар нисобга етмаса ҳам.

2. Қарздор кишининг закоти.

Қарздор одам қарзини ҳисоблаб тўлаганда қўлидаги нисобга етган моли нисобдан камайиб қолмаса, қарз миқдорини айириб ташлаб, қолган пулидан закот чиқаради. Бордию, қарзини ҳисоблаганда унинг молини нисобдан тушириб юборса ёки буткул қўлидаги маблағни қоплайдиган даражада бўлса, бундай инсон закот бермайди.

3. Тижорат ниятида олинмаган буюмлар учун закот берилмайди. Уй бўлсин, машина бўлсин, хўжалик буюмлари бўлсин хизмат учун ёки мулк учун олинган бўлса, улардан закот чиқарилмайди. Лекин, мазкур мулклардан бирортасини сотиб пулга айлантирган бўлса, ўша пулларни ўз қўлидаги нисобга етиб, бир қамарий йил ўтган закотий молига қўшиб закотини беради.

Масалан, қўлингизда 85 грам тилла қийматидаги ва ундан ортиқ пул мавжуд бир неча йилдан бери. Ҳар йили улардан закот бериб келяпсиз. Бир машинангиз ҳам бор. Уни сотдингиз. Ва закот бериш вақти келганда ҳам машинанинг пули қўлингизда турибди. Бу ҳолатда ўша пулларни ҳам ўзингиздаги нисобга етган пулларга қўшиб закотини чиқариш мажбуриятидасиз.

Чунки, қўлингиздаги аввалроқ нисобга етган қийматга қўшилаётган ҳар бир пул бир қамарий йилни бошидан ўтказиши шарт эмас закот вожиб бўлиши учун. Балки, биринчи марта нисобга етган мулкка эгалик қилган пайтингиздагина закот бериш вожиб бўлиши учун бир йил ўтиши керак. Ундан кейин нисобга қўшилиб турувчи қийматлар мазкур нисобга қўшилиб кетади.

Лекин, қўлингиздаги нисобга етган пулдан закот берганингиздан сўнг маълум вақт ўтиб орада машинангизни сотиб, кўп ўтмасдан бошқа бир мулкни ёки бошқа бир машинани эҳтиёж учун олсангиз (эътибор беринг тижорат учун эмас эҳтиёж учун) орада бу пулдан закот бермайсиз. Чунки, ҳали закот берадиган муддат келмасдан туриб, у пулни эҳтиёж учун сарфладингиз.

4. Тижорат молларининг закотини чиқаришда уларни яхшилаб ҳисоб-китоб қилиб, нархини чиқариб, сўнг амалдаги валюталарнин бирида умумий миқдори чиқарилиб, сўнгра закоти чиқарилади.

Ҳанафий мазҳаби дохил уламолар жумҳурининг наздида тижорат молларининг нархи мазкур молнинг бозордаги нархи бўйича ҳисобланади. Бозорда деганимизда айнан биз тушунган бозор эмас умуман, дўкон, биржа ёки умуман қаерда ва қай тарзда сотилишидан қатъий назар унинг истеъмолчига сотиладиган нархи назарда тутилади.

Бироқ, айрим замондош аҳли илмлар закот учун тижорат молларининг қийматини ҳисоблашда тижоратчининг ўзига келиб тушган нарх яъни молларнинг таннархи бўйича ҳисоблашни тўғрироқ деб биладилар. Чунки, ҳали сотилмаган молларни неча пулдан кетишини аниқ айтиш қийин. Агар, улар бозор нархи бўйича ҳисобланса, тижоратчи ҳали эгалик қилмаган мулк юзасидан ҳам закот чиқараётган бўлиб қолади.

Чунки, у молларни бозорга қараб турли нархда сотиши ва гоҳида паст нархга сотишга мажбур бўлиши мумкин. Шу боис, Доктор Муҳаммад Ашқор, доктор Ҳоний Жубайр каби айрим замондош олимлар наздида тижорат молларини ҳисоблашда уларнинг таннархи бўйича ҳисоблаш ҳақидаги қавл масалада кучлироқ мақомни эгаллайди (қаранг: " أبحاث فقهية في قضايا الزكاة المعاصرة 1/45").

5. Тижорат моллари икки шерик орасида бўлиб, уларнинг ҳиссалари алоҳида ҳисобланганда нисобга етмаса, ундан закот берилмайди. Яъни, масалан нисобга етган маблағ икки киши ўртасида айлантирилади. Уларнинг ҳар бири ўз ҳиссасини алоҳида айириб олганда нисобдан камайса, битта бўлган ҳолида нисобга етганининг аҳамияти йўқ. Бу ҳолатда закот вожиб бўлмайди.

6. Бир кишида тижорат моли ва нақд пуллар бор. Уларни алоҳида ҳисоблаганда бирортаси нисобга етмайди. Бироқ, бир-бирига қўшганда нисобга етади. Бунда мазкур нарсаларнинг қиймати бир-бирига қўшилади ва бир ҳавл тўлгач, закоти адо этилади. Ундан сўнг ҳар сафар бир-бирига қўшиб закоти бериб борилаверади.

Бунга сабаб, тижорат учун орттирилган моллар нақдайн яъни тилло ва кумуш нисоби бўйича ҳисобланади. Чунки, тижорат моллари моҳият эътибори билан тилло ва кумушнинг ишини қилади, улар каби муомалот воситаси вазифасини бажаради. Шу боис ҳам тижорат моллари закот борасида пул ҳукмида бўлади.

7. Фақир бўлган қарздор кишининг номидан унинг розилиги билан қарзини узиш учун закот пулидан тўлаб юбориш жоиз. Яъни, бу ўринда пулни қарздорга бермаган ҳолда унинг номидан закот пулини қарзга ўтказиб юбориш мумкин. Ва бунда қарз эгаси мазкур пулни олаётганда гўёки қарздорнинг қўлидан қабул қилаётгандек қабул қилиб олади.