АЁЛЛАРНИНГ НОМАҲРАМ БИЛАН СУҲБАТЛАШИШ

Шариатнинг асосий мақсадларидан бири ҳаромга олиб борувчи барча эшикларни тўсмоқликдир.

Аёлнинг бегона эркак билан гаплашиши, уларнинг бир бирига хат ёзиши, ўзаро дўстона муносабатда бўлиши агарчи аввалида бу ишни шайтон уларга зийнатлаб, ҳаромдан пок, ёмон ниятда эмаску, деб кўрсатса ҳам, аслида бу ишлар ҳаромга олиб борувчи энг катта воситалар ҳисобланади. Чунки эркак билан аёл ўртасидаги яхши ният билан бошланган қанчадан-қанча муносабатлар аянчли якун топганига гувоҳ бўлганмиз.

Шунинг учун фуқаҳолар аёлнинг бегона эркак билан гаплашишига зарурий ҳожат бўлгандагина рухсат берганлар. Масалан: савдо-сотиқ каби молиявий муомалалар, аёлнинг олим кишидан шаръий масала сўраши ёки аёл олима бўлса, ундан эркак кишининг шаръий масала сўраши ва шу каби эркак билан аёлнинг сўзлашиши зарур бўлган ўринларда рухсат берилган.

Ҳанафий Аллома Аҳмад ибн Муҳаммад ибн Исмоил Тоҳтовий раҳматуллоҳи алайҳ Мароқий ал-фалаҳга ёзган ҳошиясида Абу Аббос ал-Қуртубийдан нақл қилиб қуйидаги матнни келтирган:

“Биз зарурат тақозо қилган пайтда бегона эркакларни аёллар билан гаплашишини жоиз деймиз. Лекин овозини кўтариши, гапни чўзиши, майин овозда гапириши ва юзланиб гапиришини жоиз демаймиз. Чунки бунда эркакларнинг уларга моил бўлиши, уларга нисбатан шаҳватнинг уйғониши бордир”.

Моликийлар ибодатлар фиқҳи бобида Расулуллоҳ соллаллоҳу аълайҳи васалламнинг аёллари саҳобалар билан гаплашгани ва саҳобаларнинг улардан дин аҳкомларини ўрганганини далил қилиб номаҳрам билан гаплашишни жоиз дейдилар. Улар бундан илм талабида таълим олиш ва таълим беришнинг жоизлигини олганлар.

Шофеийлардан Имом Ғаззолий зарурат бўлганда номаҳрам билан гаплашиш жоизлигига саҳобалар замонасида аёлларнинг эркаклардан фатво сўрашда, савол сўрашда ва маслаҳат каби нарсаларда гаплашганини далил қилиб келтиради.

Жумҳур тўрт мазҳаб уламоларининг қавлига кўра агар фитнадан омонда бўлинса, аёл кишининг овози аврат ҳисобланмайди. Лекин фитна хавфи бўлса, аёл кишининг овозини эшитиш мумкин эмас. Бунда ҳатто Қуръон тиловати бўлса ҳам мумкин эмасдир.

Суҳбатлашиб туришни ният қилиб бегона аёлни бирор вазифага қабул қилишни уламоларимиз ҳаром деганлар.

Зарурат ўринларда эркак киши билан аёлнинг гаплашиши жоизлигига қуйидаги оят далил бўлади:

"Эй Набийнинг аёллари! Сизлар аёллардан бирортаси каби эмассиз. Агар тақво қилсангиз, майин сўз қилманг, яна қалбида касали бор бўлган тамаъ қилиб юрмасин. Гапирганда яхши гапни гапиринглар". (Аҳзоб,32)

Бу оятда аёлнинг бегона эркак билан гаплашиши жоизлигида икки шарт қўйилган:

Биринчи: сўзнинг майин бўлмаслиги

Иккинчи: гапирадиган гапи фақат зарурий маъруф гап бўлиши

Мазкур оятдаги хитоб Росулуллоҳ соллаллоҳу аълайҳи васалламнинг аёлларига бўляпти. Улардан эркаклар билан гаплашганда ушбу оятнинг буйруғига бўйсуниш талаб қилинмоқда. Аслида у жамият, яъни, саҳобаи киромлардан ташкил топган жамият энг пок, энг соф, энг иффатли жамият эди. Демак булардан бошқаларнинг бу оятнинг кўрсатмасига эътибор қаратиши ва амал қилиши авлороқдир. Улар пайғамбар соллаллоҳу аълайҳи васалламнинг аёллари бўлгани учун мўминларнинг оналари ҳисобланади. Ақлан олиб қарасак, уларга бировнинг таъмаси бўлмайди. Уларгаки ушбу буйруқ бўлганидан кейин, ахлоқий таназзулга учраган бугунги кунда биз учун бу оятга амал қилиш янада муҳимроқдир.

Хулоса қилиб айтадиган бўлсак, фуқаҳоларнинг мазкур сўзларига кўра зарурий ҳолатда аёлнинг бегона эркак билан гаплашиши жоиз бўлиши учун қуйидаги шартларга риоя қилиш лозим бўлади:

Биринчи: Гаплашиш шаръий зарурат учун бўлиб, унда ҳожат доирасидан ортиқ гапни чўзиб, кенг мазмунда гаплашмаслиги.

Иккинчи: Сўзида, майинлик, юмшоқлик, мулойимлик, ҳазил-мутойиба, шаъма қилиш кабилар бўлмаслиги, токи бу нарсалар шаҳватни қўзғалишига сабаб бўлмасин.

Учинчи: Гаплашаётганда иккиси ёлғиз қолмаслиги.

❓Масжидда хуфтон намозига кечикдим. Азон чақириб ўкийманми? Ё такбир айтиб ўкиладими?
***
Абдул Ҳамид домла жавоб берадилар

❓Нафл рўза қандай тутилади? Шуни тушунтириб берсангиз.
***
Абдул Ҳамид домла жавоб берадилар

❓Таҳоратдан олдин истинжо ва истибро амалида ( влажний ) нам салфeтка дан фойдаланиш тўғрими?
***
Абдул Ҳамид домла жавоб берадилар

❓Беш маҳал намозни таҳорат билан ўқиймиз. Озгина нажосат, ел, пешоб чиқса, бошқатдан таҳорат олиш шарт эмас, ўша жойни ювиб ўқиса, бўлаверади деб эшитган эдим. Шу тўғрими?
***
Абдул Ҳамид домла жавоб берадилар

❓Мен турмушга чиқмаганман. Лекин қошимни териб бўлган эдим. Кейин гуноҳлигини билиб термай қўйдим. Энди мен қошимни терганим учун гуноҳкор бўлиб қолавераманми?
***
Абдул Ҳамид домла жавоб берадилар

❓Хуфтон намозининг вақти бомдодгачами? Ёки 23.30гача ўқиб олишимиз керакми? Бўлмаса, қазо бўлиб қоладими? Агар қазо ҳисобланмаса, 00.00 дан бошлаб янги кун бошланади. Шу сабабли ниятда ўзгариш бўлиб қолмайдими? Масалан, 27-санадаги хуфтон намозини 28-сананинг бомдодигача ўқиб олса, бугунги хуфтонни ният қилдим дейилаверадими?
***
Абдул Ҳамид домла жавоб берадилар

Қадр кечаси

Қисқа метражли филм

AzonTV маҳсулоти

​ЭНГ БАРАКАЛИ АЁЛ

Пайғамбар алайҳисолату вассалом:
"Аёлларнинг энг баракалиси харажати энг енгилидир" дейдилар.
Харажат - маҳрдан бошлаб бутун ҳаёт давомида сарф этиладиган моллардир.
Аллома мулла Али Қори раҳимаҳуллоҳ ҳадис шарҳида шундай дейди:
"Харажатга маҳр ва нафақа кириб кетади. Туганмас хазина бўлмиш қаноатга далолат қилгани учун". (Мирқот, 5/2049)
Аллома Муновий раҳимаҳуллоҳ эса, қуйидаги сўзларни илова қилади:
"Никоҳнинг энг баракалиси энг енгилидир: харжати кам ва совчилиги тез битгани. Яъни, шариат рухсати доирасида. Рухсат белгиси эса энг енгил бўлишидир". (Файзул қадир, 3/482)

=========

Ҳадис далолати нотўғри тушунилмаслиги учун қуйидагиларни илова қилиш ўринли бўлса керак:
Харажати енгил дейилганда нафақани қисиб қўйиб, эҳтиёж бўлганда ҳам рўзғорга сарфлашдан қочишни, бу ишни шариат буюрган деб хотиржам бўлишни асло тушунмаслик керак. Чунки шариат аҳлу аёлга вақтида ва ҳожатга қараб сарф этишни энг буюк садақа ҳисоблайди. Аҳлу аёл нафақасига бепарво кимсаларни мазаммат қилади, уларнинг гуноҳкор эканини таъкидлайди.

Бу ерда кўзда тутилган нарса - исроф ва такаллуфдан узоқ бўлиш, топилган ризққа қаноат билан яшаш, дунё орзу-ҳавасига берилмай охират учун тайёргарлик кўришдир.

Сайфуллоҳ НОСИР

​ГЎЗАЛ РАДДИЯ

(Бир солиҳга) дейилди:

“Намозингизни қандай қилиб (ўз вақтларида, тўлиқ риояси билан) интизом ва тартибга келтиргансиз?”.

Шунда у:
"Қай алфозда, қай ҳолатдалигимга қарамай: бахтиёр, шодманми, ёки маҳзун, хафаманми, қалби синиқ, заиф ожизманми, ёки кучли- қувватлиманми, фарқсиз, Аллоҳдан ўзга ҳеч ким бир кунда беш маротаба ўз ҳузурида қабул қилмаслиги (қабул қилишни истамаслигига)га аниқ, шак-шубҳасиз ишонганимдан сўнг (намозларимни тартибга солиб олдим)”, дея жавоб берди.

ЕГАНДЕК БЎЛДИМ

"Егандек бўлдим" номли масжид ҳақида эшитганмисиз?!
Истанбулнинг "Фотиҳ" минтақасида шу номдаги масжид бор. Бу туркчада "Sanki edim" бўлади. Бу ғаройиб ном ортида ажиб бир ҳикоя бор. Бунда ажойиб бир ибрат бор.
Фотиҳ минтақасида Хайриддин афанди номли бир киши истиқомат қилар эди. Бу қаҳрамонимиз қачон бозорнинг олдидан ўтса ва нафси меваними, гўштними, ҳалвоними хоҳлаб қолса "егандек бўлдим" деб шунга етадиган пулни бир сандиққа ташлаб қўяверар экан.
Ойлар, йиллар ўтсада у ўзини лаззатли таомлардан маҳрум қилиб бораверибди. Суягини тик тутиб турадиган овқатгагина қаноат қилиб бораверибди. Сандиқ эса секин-аста пулга тўлиб бораверибди. Ниҳоят бу пулга маҳалласида бир кичкина масжид қуриб берибди.
Маҳалла аҳли бу кишининг қиссасидан хабардор бўлгач масжидни "егандек бўлдим" деб номлашибди.
Бу масжид 18 асрда Усмонийлар даврида бино қилинган. Унда 200 намозхон намоз ўқий олади.
Агар, Истамбулга йўлингиз тушса ва Фотиҳ минтақасига борсангиз эски уйлар орасида кичкина масжидни кўрасиз. Бу масжид Хайриддин афандининг ихлосига, зуҳдига далолат қилади. У киши фақирлигига қарамасдан абадий ҳаёти учун доимий ажр бориб турадиган гўзал садақайи жория қолдирди
Унга дунё лаззатлари "мени енг" деб нидо қилганида уларга қараб "егандек бўлдим" деб жавоб қилди. Агар бундай жавоб қилмаганида битта масжидни еб юборган бўлар эди. Субҳанналлоҳ!
Аллоҳ раҳмат қилсин.

​"АЛЛОҲ АСРАСА, БАЛО ЙЎҚ"...

Ёмғир ёғдирувчи қора булутларни биласиз, улар жуда катта массага эга бўлиб, осмонда ҳам улкан жойни эгаллайдилар. Аниқланишича, уларнинг баландлиги 9 000дан 12 000 метргача етар экан.

Улар катта миқдордаги сув ва муз зарраларини ўз ичига олади. Шунинг учун ҳам, қуёш нурлари бу булутлардан ўта олмайди ва улар бизнинг кўзимизга қора рангда кўринади. Ана ўша қора булутларнинг ичида электр заряд ва табиийки, мусбат ва манфий майдонлар ҳосил бўлади.

Бу икки қарама-қарши зарядланган майдон ўртасидаги кучланиш 1 миллиард волтгача етиши ва шу булутнинг ичида учқун ҳам шаклланиши мумкин. Ва жуда катта иссиқлик – 10 000 даража Целсий (18030 даража Фаренгейт) ҳосил бўлади.

Биз бу қудратли ва анчайин хавфли ҳодисани оддийгина қилиб чақмоқ деймиз. Маълумотларга кўра, дунё бошида ҳар куни ана шундай 8 600 000 чақмоқ чақнар экан. Ичида 10 000 даража Целсий иссиқлиги бўлган 8 600 000 чақмоқ!
Биз буни на сезамиз, на кўрамиз, на ҳис қиламиз... ва на тафаккур.

Аллоҳ таоло 10 000 даража иссиқликдаги хавфдан бизни бир кунда саккиз миллион олти юз минг марта асраяпти, биз эса бирор уятли ишимиз ошкор бўлмаганидан суюниб, «Худо бир асради-ей» деб қўямиз...

Дилфуза КОМИЛ

​Намозингиз қабул бўляптими?

Ҳиндистон уламоларидан Имдодуллоҳ Маккий ҳузурларига бир киши келиб, шикоят қилган экан:

— Неча йиллардан бери намоз ўқийман. Лекин намозим қабул бўляптими-йўқми, шуни билмай, изтиробдаман…

Шунда Ҳазрат Имдодуллоҳ Маккий бизларни ҳам кўнглимизни кўтарадиган жавоб берган эканлар:

— Эрталаб бомдодни ўқиганмидингиз?

— Ҳа, ўқигандим.

— Сўнг пешинни ўқидингизми?

— Ҳа, ўқидим.

— Агар Аллоҳ намозингизни қабул қилмаганида, сизга кейинги намозни ўқишга тавфиқ бермасди. Намозингиз давомий бўляптими, демак, Аллоҳ ибодатингизни қабул қиляпти. Агар қабул қилмаганида кейинги намозга етказмасди…