తిరుప్పావై
దైవానికి శరణాగతి చేయడం సమస్త సాధనాల సారం. అన్ని ధర్మాలను విడిచిపెట్టి భగవంతుణ్ని ఆశ్రయించడమే శరణాగతి. భక్తిలో నిమగ్నమై ప్రాపంచిక విషయాలను మరచి దేవదేవుణ్ని సదా స్మరించడం కీర్తించడం అంత సులువైన సాధన కాదు. ఎనిమిదో శతాబ్దానికి చెందిన వైష్ణవ సంప్రదాయంలోని పన్నెండు మంది విష్ణు భక్తులు నవవిధ భక్తిమార్గాల ద్వారా భక్తితత్వాన్ని ప్రచారం చేశారు. ఆళ్వార్లంటే శ్రీమహావిష్ణువు నిశ్చితంగా ఉన్నాడని నమ్మేవారు. సదా స్మరించడం వల్ల శ్రీహరి అనుగ్రహం లభిస్తుందని విశ్వసించేవారు. మానవుల హృదయాల్లోని అజ్ఞానాంధకారం దూరం చేసిన దీపం వెలిగించడానికే భూమి మీద వీరు అవతరించారని పెరియాళ్వార్‌(విష్ణుచిత్తుడు) రాసిన తిరుమొళి చెబుతోంది.
పన్నెండుమంది ఆళ్వార్లలో ఆండాళ్‌(గోదాదేవి) మాత్రమే స్త్రీమూర్తి. రామాయణంలో సీతమ్మలా ఆండాళ్‌ అయోనిజ. సీత భూజాత అయితే ఆండాళ్‌ విష్ణుచిత్తుడికి తులసివనంలో... నల సంవత్సరం, కర్కాట మాసం, పుబ్బా నక్షత్రంలో ఆషాఢ శుద్ధ చతుర్దశి రోజున దివ్యమైన రూపంతో అలౌకికమైన శిశువుగా లభించింది. విష్ణుచిత్తుడు శ్రీవిల్లిపుత్తూరులోని రంగమన్నార్‌ (వటపత్రశాయి) ఆలయంలో అర్చకుడు. దంపతులిద్దరూ విష్ణు భక్తులు. శిశువుకు గోదాదేవి అని పేరుపెట్టుకున్నారు. తలిదండ్రుల పెంపకంలో గోదాదేవికి విష్ణుమూర్తి అవతారమైన శ్రీకృష్ణుడిపై అనురక్తి పెరిగింది. యుక్త వయస్సుకు వచ్చిన తరవాత గోదాదేవి, శ్రీరంగనాథుణ్ని పతిగా పొందాలని తలచింది. పెళ్ళికాని పడుచులు, తమకు మంచి భర్తను ప్రసాదించమని ధనుర్మాసంలో శ్రీకృష్ణుణ్ని వేడు కుంటూ పాటలు పాడే సంప్రదాయం ఉంది, దీనినే కాత్యాయినీ వ్రతం అంటారు. ధనుర్మాసంలో పాడే ఈ పాటలకు ప్రత్యేకత ఉంటుంది. ఒక్కో పాశురం(గీతం) ఒక్కొక్క రోజు గానం చేయడం సంప్రదాయం. ఈ వ్రతాన్నే గోదాదేవి ఆచరించింది. ఆమె తన చెలులతో కలిసి, శ్రీకృష్ణుణ్ని భర్తగా పొందడానికై తిరుప్పావైని గానం చేస్తూ, ముప్ఫై రోజులు వ్రతం చేసింది.
తొలి పది పాశురాలు తిరుప్పావై ముఖ్యోద్దేశాన్ని తెలియ జేస్తాయి. చిత్తశుద్ధితో భగవంతుని ప్రార్థిస్తే వానలు కురుస్తాయి, పంటలు పండుతాయి... దేశం సుభిక్షంగా ఉంటుందని చెబుతాయి. తరవాతి పందొమ్మిది పాశురాల్లో, గోదాదేవి చెలులతో కలిసి పూలను సేకరిస్తూ, పల్లె వాతావరణాన్ని వర్ణించే అంశాలు ఉంటాయి. పక్షుల కిలకిలారావాలు రంగురంగుల పూలు, వెన్నను చిలకడంలోని సంగీత ధ్వనులు, ఆలమందల మెడలోని చిరుగంటల సవ్వడి, దేవాలయంలో వినిపించే శంఖారావం మొదలైన వాటి వర్ణనలు ఉంటాయి. ఉదయాన్నే గోదాదేవి ఒక్కొక్కరింటికి వెళ్ళి, తన చెలులను తట్టిలేపుతూ, వారిని నదిలో స్నానానికి సిద్ధం చేస్తుంది. ఆ గీతాల్లో విష్ణువు అవతారాలను పొగుడుతుంది. పరమాత్ముణ్ని నిద్ర మేల్కొలపడానికి ఆండాళ్‌ సుప్రభాతాన్ని ఆలపిస్తుంది. చివరి పాశురాలు భగవద్విభూతిని వర్ణిస్తాయి.
చివరి రోజు గోదాదేవి సాలంకృత కన్యగా శ్రీరంగనాథుడి గర్భగుడిలోకి ప్రవేశించి, స్వామిని గానంచేస్తూ అందరూ చూస్తుండగా స్వామిలో లీనమైపోయిందని ఐతిహ్యం. ధనుర్మాసంలో గోదాదేవి రచించిన పాశురాలు వైష్ణవ ఆలయాల్లో గానం చేయడం ఆచారం. తిరుమలలో సైతం ఈ నెలరోజులూ సుప్రభాత సేవలో తిరుప్పావై గానం చేస్తారు. ఆధ్యాత్మిక సాహిత్యంలో తిరుప్పావై ఒక విశిష్ట స్థానాన్ని సంపాదించుకుంది.
దైవానికి శరణాగతి చేయడం సమస్త సాధనాల సారం. అన్ని ధర్మాలను విడిచిపెట్టి భగవంతుణ్ని ఆశ్రయించడమే శరణాగతి. భక్తిలో నిమగ్నమై ప్రాపంచిక విషయాలను మరచి దేవదేవుణ్ని సదా స్మరించడం కీర్తించడం అంత సులువైన సాధన కాదు. ఎనిమిదో శతాబ్దానికి చెందిన వైష్ణవ సంప్రదాయంలోని పన్నెండు మంది విష్ణు భక్తులు నవవిధ భక్తిమార్గాల ద్వారా భక్తితత్వాన్ని ప్రచారం చేశారు. ఆళ్వార్లంటే శ్రీమహావిష్ణువు నిశ్చితంగా ఉన్నాడని నమ్మేవారు. సదా స్మరించడం వల్ల శ్రీహరి అనుగ్రహం లభిస్తుందని విశ్వసించేవారు. మానవుల హృదయాల్లోని అజ్ఞానాంధకారం దూరం చేసిన దీపం వెలిగించడానికే భూమి మీద వీరు అవతరించారని పెరియాళ్వార్‌(విష్ణుచిత్తుడు) రాసిన తిరుమొళి చెబుతోంది.
పన్నెండుమంది ఆళ్వార్లలో ఆండాళ్‌(గోదాదేవి) మాత్రమే స్త్రీమూర్తి. రామాయణంలో సీతమ్మలా ఆండాళ్‌ అయోనిజ. సీత భూజాత అయితే ఆండాళ్‌ విష్ణుచిత్తుడికి తులసివనంలో... నల సంవత్సరం, కర్కాట మాసం, పుబ్బా నక్షత్రంలో ఆషాఢ శుద్ధ చతుర్దశి రోజున దివ్యమైన రూపంతో అలౌకికమైన శిశువుగా లభించింది. విష్ణుచిత్తుడు శ్రీవిల్లిపుత్తూరులోని రంగమన్నార్‌ (వటపత్రశాయి) ఆలయంలో అర్చకుడు. దంపతులిద్దరూ విష్ణు భక్తులు. శిశువుకు గోదాదేవి అని పేరుపెట్టుకున్నారు. తలిదండ్రుల పెంపకంలో గోదాదేవికి విష్ణుమూర్తి అవతారమైన శ్రీకృష్ణుడిపై అనురక్తి పెరిగింది. యుక్త వయస్సుకు వచ్చిన తరవాత గోదాదేవి, శ్రీరంగనాథుణ్ని పతిగా పొందాలని తలచింది. పెళ్ళికాని పడుచులు, తమకు మంచి భర్తను ప్రసాదించమని ధనుర్మాసంలో శ్రీకృష్ణుణ్ని వేడు కుంటూ పాటలు పాడే సంప్రదాయం ఉంది, దీనినే కాత్యాయినీ వ్రతం అంటారు. ధనుర్మాసంలో పాడే ఈ పాటలకు ప్రత్యేకత ఉంటుంది. ఒక్కో పాశురం(గీతం) ఒక్కొక్క రోజు గానం చేయడం సంప్రదాయం. ఈ వ్రతాన్నే గోదాదేవి ఆచరించింది. ఆమె తన చెలులతో కలిసి, శ్రీకృష్ణుణ్ని భర్తగా పొందడానికై తిరుప్పావైని గానం చేస్తూ, ముప్ఫై రోజులు వ్రతం చేసింది.
తొలి పది పాశురాలు తిరుప్పావై ముఖ్యోద్దేశాన్ని తెలియ జేస్తాయి. చిత్తశుద్ధితో భగవంతుని ప్రార్థిస్తే వానలు కురుస్తాయి, పంటలు పండుతాయి... దేశం సుభిక్షంగా ఉంటుందని చెబుతాయి. తరవాతి పందొమ్మిది పాశురాల్లో, గోదాదేవి చెలులతో కలిసి పూలను సేకరిస్తూ, పల్లె వాతావరణాన్ని వర్ణించే అంశాలు ఉంటాయి. పక్షుల కిలకిలారావాలు రంగురంగుల పూలు, వెన్నను చిలకడంలోని సంగీత ధ్వనులు, ఆలమందల మెడలోని చిరుగంటల సవ్వడి, దేవాలయంలో వినిపించే శంఖారావం మొదలైన వాటి వర్ణనలు ఉంటాయి. ఉదయాన్నే గోదాదేవి ఒక్కొక్కరింటికి వెళ్ళి, తన చెలులను తట్టిలేపుతూ, వారిని నదిలో స్నానానికి సిద్ధం చేస్తుంది. ఆ గీతాల్లో విష్ణువు అవతారాలను పొగుడుతుంది. పరమాత్ముణ్ని నిద్ర మేల్కొలపడానికి ఆండాళ్‌ సుప్రభాతాన్ని ఆలపిస్తుంది. చివరి పాశురాలు భగవద్విభూతిని వర్ణిస్తాయి.
చివరి రోజు గోదాదేవి సాలంకృత కన్యగా శ్రీరంగనాథుడి గర్భగుడిలోకి ప్రవేశించి, స్వామిని గానంచేస్తూ అందరూ చూస్తుండగా స్వామిలో లీనమైపోయిందని ఐతిహ్యం. ధనుర్మాసంలో గోదాదేవి రచించిన పాశురాలు వైష్ణవ ఆలయాల్లో గానం చేయడం ఆచారం. తిరుమలలో సైతం ఈ నెలరోజులూ సుప్రభాత సేవలో తిరుప్పావై గానం చేస్తారు. ఆధ్యాత్మిక సాహిత్యంలో తిరుప్పావై ఒక విశిష్ట స్థానాన్ని సంపాదించుకుంది.
సూర్యుడిలా సాగిపో!
మనిషై జన్మించాక ఉదర పోషణార్థం అహరహం శ్రమించాలి మానవుడు. ఏదీ తనంత తాను చెంతకు రాదు. శోధించి సాధించాలి. కష్టపడి సంపాదించుకోవాలి. దేహదారుఢ్యం, తెలివి, విజ్ఞత, విచక్షణ పెంచుకుని నియమబద్ధంగా పనిచేస్తూ, ధర్మబద్ధంగా బతకాలి. పదిమందినీ బతికించాలి. పరుగెత్తే కాలంతోపాటు పరుగెడుతూ అలసత్వానికి దూరంగా విధ్యుక్త ధర్మాలను నెరవేర్చాలి. అలా చెయ్యకపోతే ఎన్నో ఇబ్బందులను ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుంది.
పరికించి చూస్తే- ప్రకృతిలో పశుపక్ష్యాదులు, జంతుజాలాలు, వివిధ ప్రాణులు ఆహార సముపార్జన కోసం నిరంతరం ప్రయత్నిస్తూనే ఉంటాయి. పిపీలికాలు, తేనెటీగలు సైతం మనకెన్నో అంశాలు బోధిస్తాయి. శ్రమించి తేనె పెర(దొంతర)లను ఉత్పత్తి చేసే ఈగలను పొగపెట్టి తరిమి పారదోలినా, అవి ఇంకోచోట తమ ప్రయత్నాన్ని కొనసాగిస్తాయి. ఆహారాన్వేషణలో తమ మార్గానికెవరైనా అవరోధం కలిగించినా, పట్టించుకోక క్షణకాలం ఆగి మళ్ళీ నడక సాగిస్తాయి పిపీలికాలు. వాతావరణాన్ని అనుకూలం చేసుకొని చెట్లు చిగురిస్తాయి, పుష్పాలు వికసిస్తాయి, ఫలాలు పక్వమవుతాయి. మానవ శరీరం ధరించాక కండల్ని కరిగించి కొందరు శ్రమిస్తే- బుద్ధి, విద్య, తెలివి పెట్టుబడిగా ఇంకొందరు శ్రమిస్తారు. ప్రకృతి శక్తులు అననుకూలంగా ఉన్నా, వాటిని సానుకూలం చేసుకొని కర్షక కార్మికులు రాత్రింబవళ్లు కష్ట పడతారు. ఫలితాన్ని తామొక్కరే అనుభవించక పదిమందికీ పంచు తారు. పనిలోనే పరమాత్మను దర్శిస్తారు. శ్రమైక జీవన సౌందర్యానికి ప్రతీకలుగా నిలిచి అంతులేని ఆనందాన్ని పొందు తారు. వారి నిస్వార్థ, నియమబద్ధ జీవితం మనకాదర్శం.
కొందరు శరీరాన్ని కష్టపెట్టక కబుర్లతో కాలయాపన చేస్తూ బతికేస్తుంటారు. ఇంకొందరు కాలవిలంబన చేస్తూ నేటి పనిని రేపటికి వాయిదా వేస్తారు. నిత్యశంకితులుగా కొందరు తాము చేసే పనులు ఇతరులను మెప్పిస్తాయో లేదోనన్న ధర్మసంకటంలో పడి అసలు ప్రయత్నమే చెయ్యరు. అటువంటి వాళ్లంతా అభివృద్ధి నిరోధకులే. భవిష్యత్తు తరాలను నడిపించే యువత తమ ఉక్కు కండరాలకు, నరాలకు పని కల్పించక, విజ్ఞతకు పదును పెట్టకపోతే లోకం ఏ దిశగా నడుస్తుంది? నిర్ణయాలు త్రుటికాలం ఆలస్యమైనా మానవ జీవితాలకు పెనుముప్పు తప్పదు.
జనాన్ని రక్షించే లోకబాంధవుడైన సూర్యుడు ఎవరి ప్రమేయం లేకుండానే ఉదయిస్తాడు. ఆరోగ్యాన్ని, ఆహారాన్ని మనకందిస్తూ తన పనిని చేసుకుపోతూ వేళ మించగానే నిష్క్రమిస్తాడు. ప్రచండ తేజంతో వేసవిలో సాగే వేళ, ఆ ఉష్ణ తాపాన్ని తాళలేక మనం నిందిస్తాం. శీతగాలులు ఎముకలు కొరికే వేళ త్వరితంగా వచ్చి నులివేడిమినందిస్తే స్తుతిస్తాం. వీటిని పట్టించుకోడు ప్రభాకరుడు. తన పనిలో తాను సాగిపోతాడు. కార్యసిద్ధికి కర్తవ్యోన్ముఖుడిగా మారిన హనుమ, తన గమనంలో విపత్కర స్థితులను సమర్థంగా ఎదుర్కొని అంతులేని విజయాలను సాధించాడు. గేలిచేసినా లెక్కచెయ్యక వీధి దీపాల కింద చదివి విద్యావంతులైన వారెందరో. కష్టాల సంద్రాలను ఈది ఎవ్వరినీ లెక్కించక విశ్వ విజేతలైన మానవ శ్రేష్ఠులు ఎందరెందరో. చేసే పనిపట్ల అవగాహన, నిబద్ధత, నిజాయతీ, క్రమశిక్షణ కనబరిస్తే విజయం తథ్యం. పని ఎలాంటిదైనా, ఎంతటిదైనా దీక్ష, పట్టుదల ముఖ్యం. ఆటంకం కలిగించే పరిస్థితులను, వ్యక్తులను లెక్కించక, వారి వ్యాఖ్యలకు తల వంచక ధైర్యంగా, స్థైర్యంతో ముందుకు సాగడమే మనిషి కర్తవ్యం.
మనిషై జన్మించాక ఉదర పోషణార్థం అహరహం శ్రమించాలి మానవుడు. ఏదీ తనంత తాను చెంతకు రాదు. శోధించి సాధించాలి. కష్టపడి సంపాదించుకోవాలి. దేహదారుఢ్యం, తెలివి, విజ్ఞత, విచక్షణ పెంచుకుని నియమబద్ధంగా పనిచేస్తూ, ధర్మబద్ధంగా బతకాలి. పదిమందినీ బతికించాలి. పరుగెత్తే కాలంతోపాటు పరుగెడుతూ అలసత్వానికి దూరంగా విధ్యుక్త ధర్మాలను నెరవేర్చాలి. అలా చెయ్యకపోతే ఎన్నో ఇబ్బందులను ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుంది.
పరికించి చూస్తే- ప్రకృతిలో పశుపక్ష్యాదులు, జంతుజాలాలు, వివిధ ప్రాణులు ఆహార సముపార్జన కోసం నిరంతరం ప్రయత్నిస్తూనే ఉంటాయి. పిపీలికాలు, తేనెటీగలు సైతం మనకెన్నో అంశాలు బోధిస్తాయి. శ్రమించి తేనె పెర(దొంతర)లను ఉత్పత్తి చేసే ఈగలను పొగపెట్టి తరిమి పారదోలినా, అవి ఇంకోచోట తమ ప్రయత్నాన్ని కొనసాగిస్తాయి. ఆహారాన్వేషణలో తమ మార్గానికెవరైనా అవరోధం కలిగించినా, పట్టించుకోక క్షణకాలం ఆగి మళ్ళీ నడక సాగిస్తాయి పిపీలికాలు. వాతావరణాన్ని అనుకూలం చేసుకొని చెట్లు చిగురిస్తాయి, పుష్పాలు వికసిస్తాయి, ఫలాలు పక్వమవుతాయి. మానవ శరీరం ధరించాక కండల్ని కరిగించి కొందరు శ్రమిస్తే- బుద్ధి, విద్య, తెలివి పెట్టుబడిగా ఇంకొందరు శ్రమిస్తారు. ప్రకృతి శక్తులు అననుకూలంగా ఉన్నా, వాటిని సానుకూలం చేసుకొని కర్షక కార్మికులు రాత్రింబవళ్లు కష్ట పడతారు. ఫలితాన్ని తామొక్కరే అనుభవించక పదిమందికీ పంచు తారు. పనిలోనే పరమాత్మను దర్శిస్తారు. శ్రమైక జీవన సౌందర్యానికి ప్రతీకలుగా నిలిచి అంతులేని ఆనందాన్ని పొందు తారు. వారి నిస్వార్థ, నియమబద్ధ జీవితం మనకాదర్శం.
కొందరు శరీరాన్ని కష్టపెట్టక కబుర్లతో కాలయాపన చేస్తూ బతికేస్తుంటారు. ఇంకొందరు కాలవిలంబన చేస్తూ నేటి పనిని రేపటికి వాయిదా వేస్తారు. నిత్యశంకితులుగా కొందరు తాము చేసే పనులు ఇతరులను మెప్పిస్తాయో లేదోనన్న ధర్మసంకటంలో పడి అసలు ప్రయత్నమే చెయ్యరు. అటువంటి వాళ్లంతా అభివృద్ధి నిరోధకులే. భవిష్యత్తు తరాలను నడిపించే యువత తమ ఉక్కు కండరాలకు, నరాలకు పని కల్పించక, విజ్ఞతకు పదును పెట్టకపోతే లోకం ఏ దిశగా నడుస్తుంది? నిర్ణయాలు త్రుటికాలం ఆలస్యమైనా మానవ జీవితాలకు పెనుముప్పు తప్పదు.
జనాన్ని రక్షించే లోకబాంధవుడైన సూర్యుడు ఎవరి ప్రమేయం లేకుండానే ఉదయిస్తాడు. ఆరోగ్యాన్ని, ఆహారాన్ని మనకందిస్తూ తన పనిని చేసుకుపోతూ వేళ మించగానే నిష్క్రమిస్తాడు. ప్రచండ తేజంతో వేసవిలో సాగే వేళ, ఆ ఉష్ణ తాపాన్ని తాళలేక మనం నిందిస్తాం. శీతగాలులు ఎముకలు కొరికే వేళ త్వరితంగా వచ్చి నులివేడిమినందిస్తే స్తుతిస్తాం. వీటిని పట్టించుకోడు ప్రభాకరుడు. తన పనిలో తాను సాగిపోతాడు. కార్యసిద్ధికి కర్తవ్యోన్ముఖుడిగా మారిన హనుమ, తన గమనంలో విపత్కర స్థితులను సమర్థంగా ఎదుర్కొని అంతులేని విజయాలను సాధించాడు. గేలిచేసినా లెక్కచెయ్యక వీధి దీపాల కింద చదివి విద్యావంతులైన వారెందరో. కష్టాల సంద్రాలను ఈది ఎవ్వరినీ లెక్కించక విశ్వ విజేతలైన మానవ శ్రేష్ఠులు ఎందరెందరో. చేసే పనిపట్ల అవగాహన, నిబద్ధత, నిజాయతీ, క్రమశిక్షణ కనబరిస్తే విజయం తథ్యం. పని ఎలాంటిదైనా, ఎంతటిదైనా దీక్ష, పట్టుదల ముఖ్యం. ఆటంకం కలిగించే పరిస్థితులను, వ్యక్తులను లెక్కించక, వారి వ్యాఖ్యలకు తల వంచక ధైర్యంగా, స్థైర్యంతో ముందుకు సాగడమే మనిషి కర్తవ్యం.
గోపాలక విద్య
శ్రీకృష్ణుడు మురళీధరుడు. ఆయన నాద వినోదుడు. శ్రావ్యమైన మురళీ నాదంతో జీవరాశులన్నింటినీ మైమరపించి మురిపించాడు. ఆ మురళి వల్లే ఆయన పురాణపురుషుడైనాడని రాగ గోవిందంలో మీరాబాయి కీర్తించింది. వెదురుతో చేసిన పిల్లనగ్రోవిది ఎంత అదృష్టమో కదా... ఆయన అధరాలను తాకి ఉచ్ఛ్వాస నిశ్వాసాలను ఆస్వాదించి రాగాలను సృజిస్తోందని మీరాబాయి గానం చేసింది. అథర్వణ వేదానికి సంబంధించిన కృష్ణోపనిషత్తులో మురళిని గురించిన వివరాలు ఉన్నాయి. ఇది అత్యంత ప్రాచీనమైన వాద్యమని, దీని నుంచి వెలువడే రాగాలను పంచ భూతాలు తమలో లీనం చేసుకొంటాయని కృష్ణోపనిషత్తు చెబుతోంది. ఆదిమజాతి మానవులు సాధు జీవాలను మచ్చిక చేసుకోవడానికి తమ నోటితో రాగయుక్తమైన ధ్వనులు సృజించి వాటికి ఆనందం చేకూర్చేవారట. ఆ తరవాత వెదురు బొంగు నుంచి పిల్లనగ్రోవిని తయారుచేసి రాగ ధ్వనులతో వాటి చెవులకు ఇంపు చేకూర్చేవారని నీలకంఠ శాస్త్రి రాసిన పుస్తకం వేదకాలం నాటి భారతీయ సంస్కృతిని చాటుతోంది.
శ్రీకృష్ణుడు ఆలమందల పోషణలో భాగంగా వేణువును ఊదుతూ వాటిని రంజింప జేసేవాడు. అవి మోరలెత్తి ఆ వేణుగానాన్ని వింటూ ఆహారాన్ని నెమరు వేసుకొంటూ ఆనందాన్ని వ్యక్తం చేసేవి. అథర్వణ వేద విజ్ఞాన శాస్త్రం ప్రకారం ఆవులు సైతం తొమ్మిది రకాల భావావేశపూరిత అనుభూతులకు లోనవుతాయని ఒకటో శతాబ్దానికి చెందిన పలకాప్యుడు, ఆ తరవాతి తరం నాటి శాలిహోత్రుడు పేర్కొన్నారు. నింపాదిగా కూర్చుని ఆహారాన్ని నెమరు వేసుకుంటూ నిమీలిత నేత్రాలతో ఆవు ఉంటే సాంత్వనంతో నిమ్మళంగా ఉన్నదని గుర్తు. ఆవు చెవులు నిటారుగా ఉంటూ రెప్పలార్చకుండా ఉంటే వ్యాకులతతో కూడిన ఒత్తిడిలో ఉన్నట్లు భావిస్తారు. కళ్లు మాటిమాటికీ మూసుకొంటూ కళ్లలో తెలుపు భాగం ఎక్కువగా కనిపిస్తే అది భయంతో శరీరంలో ఎక్కడో నొప్పిని అనుభవిస్తున్నట్లుగా సంకేతం. కళ్లు మూసుకుని నిద్రిస్తున్నట్లుగా ఉంటే ఆవు సేదతీరుతున్నట్లు గోపాలకులు గమనిస్తారు. నడకలో విశ్వాసం, ధైర్యం కనపడితే పశువులు ఆరోగ్యంగా ఉన్నట్లు తెలుసుకొంటారు. అవి తలను నేలవైపు దించి అడుగులు వేస్తుంటే సౌఖ్యంగా లేనట్లు భావిస్తారు. అలా వాటి అవస్థలను గుర్తెరిగి మురళిని శ్రీకృష్ణుడు ఊదేవాడట. ఆలమందలు అలా ఊరట చెందేవి.
సంగీతం తీయని మాటకన్న మధురమైందని సామవేదం చెబుతోంది. గోపాలుడికి పశుపోషణతోపాటు వాటి నైజం బాగా తెలుసునని శ్రీకృష్ణోపనిషత్తు వివరిస్తోంది. ఆహారంతో పాటు శ్రావ్యమైన సంగీతాన్ని ఆవులు ఆస్వాదిస్తాయని నందుడు శ్రీకృష్ణుడికి చెప్పాడంటారు. ఆలమందల అలవాట్లను క్షుణ్నంగా పరిశీలించి వాటిని తనకు అనుకూలంగా మార్చుకోవడానికి వేణునాదాన్నే ఎన్నుకున్నాడు మాధవుడు. ఉదయమే ఆవుల పొదుగులు పాలతో నిండి ఉన్నప్పుడు భైరవి రాగాన్ని మధురంగా పిల్లన గ్రోవిపై ఊదేవాడు. ఈ రాగాన్ని వింటూ ఆవులు కడివెడు పాలు ఇచ్చేవట. భైరవి రాగాన్ని వినగానే గోప బాలకులందరూ చద్ది అన్నాలు కట్టుకొని పశువులను వెంటపెట్టుకొని అడవి వైపు వెళ్ళేవారట. పచ్చిక బయళ్లలో మేసి మధ్యాహ్నం ఆవులు తీరికగా కూర్చున్నవేళ మధ్యమావతి పలికించాలంటారు. రాత్రి పశువులు నిద్రించేవేళ హిందోళం చాలా మంచి రాగమని చెబుతారు. శ్రీకృష్ణుడికి, ఆయన వెంట తిరిగే గోప బాలురకు తెలిసిన ఈ విద్యను గోపాలక విద్య అంటారు. శ్రీకృష్ణుడు మహాభారత యుద్ధానికి ముందు ఈ గోపాలక విద్యను పాండవులలో అందరికన్నా చిన్నవాడైన సహదేవుడికి అందించాడని భారతం చెబుతోంది.
శ్రీకృష్ణుడు మురళీధరుడు. ఆయన నాద వినోదుడు. శ్రావ్యమైన మురళీ నాదంతో జీవరాశులన్నింటినీ మైమరపించి మురిపించాడు. ఆ మురళి వల్లే ఆయన పురాణపురుషుడైనాడని రాగ గోవిందంలో మీరాబాయి కీర్తించింది. వెదురుతో చేసిన పిల్లనగ్రోవిది ఎంత అదృష్టమో కదా... ఆయన అధరాలను తాకి ఉచ్ఛ్వాస నిశ్వాసాలను ఆస్వాదించి రాగాలను సృజిస్తోందని మీరాబాయి గానం చేసింది. అథర్వణ వేదానికి సంబంధించిన కృష్ణోపనిషత్తులో మురళిని గురించిన వివరాలు ఉన్నాయి. ఇది అత్యంత ప్రాచీనమైన వాద్యమని, దీని నుంచి వెలువడే రాగాలను పంచ భూతాలు తమలో లీనం చేసుకొంటాయని కృష్ణోపనిషత్తు చెబుతోంది. ఆదిమజాతి మానవులు సాధు జీవాలను మచ్చిక చేసుకోవడానికి తమ నోటితో రాగయుక్తమైన ధ్వనులు సృజించి వాటికి ఆనందం చేకూర్చేవారట. ఆ తరవాత వెదురు బొంగు నుంచి పిల్లనగ్రోవిని తయారుచేసి రాగ ధ్వనులతో వాటి చెవులకు ఇంపు చేకూర్చేవారని నీలకంఠ శాస్త్రి రాసిన పుస్తకం వేదకాలం నాటి భారతీయ సంస్కృతిని చాటుతోంది.
శ్రీకృష్ణుడు ఆలమందల పోషణలో భాగంగా వేణువును ఊదుతూ వాటిని రంజింప జేసేవాడు. అవి మోరలెత్తి ఆ వేణుగానాన్ని వింటూ ఆహారాన్ని నెమరు వేసుకొంటూ ఆనందాన్ని వ్యక్తం చేసేవి. అథర్వణ వేద విజ్ఞాన శాస్త్రం ప్రకారం ఆవులు సైతం తొమ్మిది రకాల భావావేశపూరిత అనుభూతులకు లోనవుతాయని ఒకటో శతాబ్దానికి చెందిన పలకాప్యుడు, ఆ తరవాతి తరం నాటి శాలిహోత్రుడు పేర్కొన్నారు. నింపాదిగా కూర్చుని ఆహారాన్ని నెమరు వేసుకుంటూ నిమీలిత నేత్రాలతో ఆవు ఉంటే సాంత్వనంతో నిమ్మళంగా ఉన్నదని గుర్తు. ఆవు చెవులు నిటారుగా ఉంటూ రెప్పలార్చకుండా ఉంటే వ్యాకులతతో కూడిన ఒత్తిడిలో ఉన్నట్లు భావిస్తారు. కళ్లు మాటిమాటికీ మూసుకొంటూ కళ్లలో తెలుపు భాగం ఎక్కువగా కనిపిస్తే అది భయంతో శరీరంలో ఎక్కడో నొప్పిని అనుభవిస్తున్నట్లుగా సంకేతం. కళ్లు మూసుకుని నిద్రిస్తున్నట్లుగా ఉంటే ఆవు సేదతీరుతున్నట్లు గోపాలకులు గమనిస్తారు. నడకలో విశ్వాసం, ధైర్యం కనపడితే పశువులు ఆరోగ్యంగా ఉన్నట్లు తెలుసుకొంటారు. అవి తలను నేలవైపు దించి అడుగులు వేస్తుంటే సౌఖ్యంగా లేనట్లు భావిస్తారు. అలా వాటి అవస్థలను గుర్తెరిగి మురళిని శ్రీకృష్ణుడు ఊదేవాడట. ఆలమందలు అలా ఊరట చెందేవి.
సంగీతం తీయని మాటకన్న మధురమైందని సామవేదం చెబుతోంది. గోపాలుడికి పశుపోషణతోపాటు వాటి నైజం బాగా తెలుసునని శ్రీకృష్ణోపనిషత్తు వివరిస్తోంది. ఆహారంతో పాటు శ్రావ్యమైన సంగీతాన్ని ఆవులు ఆస్వాదిస్తాయని నందుడు శ్రీకృష్ణుడికి చెప్పాడంటారు. ఆలమందల అలవాట్లను క్షుణ్నంగా పరిశీలించి వాటిని తనకు అనుకూలంగా మార్చుకోవడానికి వేణునాదాన్నే ఎన్నుకున్నాడు మాధవుడు. ఉదయమే ఆవుల పొదుగులు పాలతో నిండి ఉన్నప్పుడు భైరవి రాగాన్ని మధురంగా పిల్లన గ్రోవిపై ఊదేవాడు. ఈ రాగాన్ని వింటూ ఆవులు కడివెడు పాలు ఇచ్చేవట. భైరవి రాగాన్ని వినగానే గోప బాలకులందరూ చద్ది అన్నాలు కట్టుకొని పశువులను వెంటపెట్టుకొని అడవి వైపు వెళ్ళేవారట. పచ్చిక బయళ్లలో మేసి మధ్యాహ్నం ఆవులు తీరికగా కూర్చున్నవేళ మధ్యమావతి పలికించాలంటారు. రాత్రి పశువులు నిద్రించేవేళ హిందోళం చాలా మంచి రాగమని చెబుతారు. శ్రీకృష్ణుడికి, ఆయన వెంట తిరిగే గోప బాలురకు తెలిసిన ఈ విద్యను గోపాలక విద్య అంటారు. శ్రీకృష్ణుడు మహాభారత యుద్ధానికి ముందు ఈ గోపాలక విద్యను పాండవులలో అందరికన్నా చిన్నవాడైన సహదేవుడికి అందించాడని భారతం చెబుతోంది.
వసంత పంచమి
సకల సంపదలకు ఆధారం విద్య. వాక్కు, బుద్ధి, మేధ, ధారణ, శ్రద్ధ, ప్రతిభ, స్ఫురణ వంటి మనోమయమైన అంశాలన్నీ విద్యాపరంగా కీలకమైనవి. లౌకిక విద్యలకు, పారమార్థిక విద్యకు అధినేత్రి- సరస్వతి. జ్ఞానయుతమైన విద్యల సమాహార రూపమే ‘సరస్వతి’ అని వేదం ప్రతిపాదించింది. సర్వత్రా వ్యాపించిన శక్తితత్త్వానికి సరస్వతి అని పేరు. మానవ దేహంలో ‘సోహం’ అనే ప్రాణవాయువు సంచార ప్రక్రియను సరస్వతిగా యోగశాస్త్రంలో వ్యవహరిస్తారు. సమస్త సృష్టిలో తేజరిల్లే జీవకళకి ప్రతిరూపంగా శారదను, శబ్ద బ్రహ్మమయ సప్తస్వర నాదానురక్తికి సంకేతంగా బ్రహ్మరూపాన్ని దేవీభాగవతం దర్శించింది.
ప్రణోదేవీ సరస్వతీ- అంటూ రుగ్వేదం వాణీ వైభవాన్ని కీర్తించింది. సరస్వతీ శాస్త్రమయీ- అని లలితా సహస్రనామావళి స్తుతించింది. పరా, పశ్యంతి, మధ్యమ, వైఖరి- అనే నాలుగు రూపాల సమష్టి రూపం శ్రీ భారతి. సత్వగుణ శోభితంగా విలసిల్లే సరస్వతిని ప్రకృతిలో ఉత్పాదక శక్తికి ప్రతిఫలనంగా ‘శారదా తంత్రం’ పేర్కొంది. మాఘ శుద్ధ పంచమినాడు అఖిల విద్యా వరదాయినిగా, జ్ఞానవల్లీ సముల్లాసినిగా సరస్వతి అభివ్యక్తమైందని బ్రహ్మాండ పురాణం ప్రస్తావించింది. బ్రహ్మ సృజించిన జగత్తు ఓ సందర్భంలో పూర్తిగా నిస్తేజంగా, నిశ్శబ్దంగా మారిందంటారు. సృష్టి స్తంభించిపోవడంతో దేవతలు కలవరపడ్డారు. బ్రహ్మను శరణువేడారు. అప్పుడు విరించి, తన దివ్య కమండలంలోని పవిత్ర జలాన్ని భూమిపై చిలకరించాడంటారు. మంత్రపూరితమైన జలం నుంచి బ్రాహ్మీశక్తి ఉద్భవించిందంటారు. రెండు చేతులతో వీణను మోగిస్తూ, మరో రెండు చేతుల్లో అక్షరమాలిక పుస్తకాన్ని ధరించి శ్రీవిద్య అవతరించింది. ప్రణవ బ్రహ్మాత్మకంగా, విజ్ఞాన ఘనరూపిణిగా శ్రీమాత ఆవిష్కారమై లోకాలన్నింటా జ్ఞానదీప్తుల్ని ప్రసరింపజేసింది. సృష్టి నిర్మాణం, నిర్వహణా శక్తులన్నింటిలో సర్వోత్కృష్టమైన మూలకారక శక్తి మహాసరస్వతి అని జగద్గురు ఆదిశంకరులు సౌందర్యలహరిలో శ్లాఘించారు. చంద్రమౌళిగా ఈశ్వరుడు, చంద్రకళాధరిగా సరస్వతి వర్ధిల్లుతూ, ఇద్దరూ చంద్రుణ్ని సిగపువ్వుగా అలంకరించుకున్నారు. మహేశ్వరుడి స్త్రీ రూపమే మహాసరస్వతి అని, ఈశ్వరానుగ్రహం ఉపాసనా సంప్రదాయంలో సరస్వతిగా ఆకృతి దాల్చిందని శివమహిమ్న స్తోత్రంలో పుష్పదంతుడు వెల్లడించాడు.
సకల సంపదలకు ఆధారం విద్య. వాక్కు, బుద్ధి, మేధ, ధారణ, శ్రద్ధ, ప్రతిభ, స్ఫురణ వంటి మనోమయమైన అంశాలన్నీ విద్యాపరంగా కీలకమైనవి. లౌకిక విద్యలకు, పారమార్థిక విద్యకు అధినేత్రి- సరస్వతి. జ్ఞానయుతమైన విద్యల సమాహార రూపమే ‘సరస్వతి’ అని వేదం ప్రతిపాదించింది. సర్వత్రా వ్యాపించిన శక్తితత్త్వానికి సరస్వతి అని పేరు. మానవ దేహంలో ‘సోహం’ అనే ప్రాణవాయువు సంచార ప్రక్రియను సరస్వతిగా యోగశాస్త్రంలో వ్యవహరిస్తారు. సమస్త సృష్టిలో తేజరిల్లే జీవకళకి ప్రతిరూపంగా శారదను, శబ్ద బ్రహ్మమయ సప్తస్వర నాదానురక్తికి సంకేతంగా బ్రహ్మరూపాన్ని దేవీభాగవతం దర్శించింది.
ప్రణోదేవీ సరస్వతీ- అంటూ రుగ్వేదం వాణీ వైభవాన్ని కీర్తించింది. సరస్వతీ శాస్త్రమయీ- అని లలితా సహస్రనామావళి స్తుతించింది. పరా, పశ్యంతి, మధ్యమ, వైఖరి- అనే నాలుగు రూపాల సమష్టి రూపం శ్రీ భారతి. సత్వగుణ శోభితంగా విలసిల్లే సరస్వతిని ప్రకృతిలో ఉత్పాదక శక్తికి ప్రతిఫలనంగా ‘శారదా తంత్రం’ పేర్కొంది. మాఘ శుద్ధ పంచమినాడు అఖిల విద్యా వరదాయినిగా, జ్ఞానవల్లీ సముల్లాసినిగా సరస్వతి అభివ్యక్తమైందని బ్రహ్మాండ పురాణం ప్రస్తావించింది. బ్రహ్మ సృజించిన జగత్తు ఓ సందర్భంలో పూర్తిగా నిస్తేజంగా, నిశ్శబ్దంగా మారిందంటారు. సృష్టి స్తంభించిపోవడంతో దేవతలు కలవరపడ్డారు. బ్రహ్మను శరణువేడారు. అప్పుడు విరించి, తన దివ్య కమండలంలోని పవిత్ర జలాన్ని భూమిపై చిలకరించాడంటారు. మంత్రపూరితమైన జలం నుంచి బ్రాహ్మీశక్తి ఉద్భవించిందంటారు. రెండు చేతులతో వీణను మోగిస్తూ, మరో రెండు చేతుల్లో అక్షరమాలిక పుస్తకాన్ని ధరించి శ్రీవిద్య అవతరించింది. ప్రణవ బ్రహ్మాత్మకంగా, విజ్ఞాన ఘనరూపిణిగా శ్రీమాత ఆవిష్కారమై లోకాలన్నింటా జ్ఞానదీప్తుల్ని ప్రసరింపజేసింది. సృష్టి నిర్మాణం, నిర్వహణా శక్తులన్నింటిలో సర్వోత్కృష్టమైన మూలకారక శక్తి మహాసరస్వతి అని జగద్గురు ఆదిశంకరులు సౌందర్యలహరిలో శ్లాఘించారు. చంద్రమౌళిగా ఈశ్వరుడు, చంద్రకళాధరిగా సరస్వతి వర్ధిల్లుతూ, ఇద్దరూ చంద్రుణ్ని సిగపువ్వుగా అలంకరించుకున్నారు. మహేశ్వరుడి స్త్రీ రూపమే మహాసరస్వతి అని, ఈశ్వరానుగ్రహం ఉపాసనా సంప్రదాయంలో సరస్వతిగా ఆకృతి దాల్చిందని శివమహిమ్న స్తోత్రంలో పుష్పదంతుడు వెల్లడించాడు.
సూర్య జయంతి
పుణ్యప్రదమైన మాఘమాస సప్తమిని సూర్య జయంతిగా జరుపుకోవడం ఆచారం. సూర్య జయంతి నాడు అర్కపత్రాలు (జిల్లేడు ఆకులు) రేగు ఆకులు శరీరంపై పలుచోట్ల ఉంచుకుని స్నానం చేయడం వల్ల సప్తవిధ పాపాలు హరించుకు పోతాయని శాస్త్ర కథనం. రథసప్తమినాడు ప్రత్యక్ష నారాయణుడైన సూర్యుడి జీవిత విశేషాలు విన్నా చదివినా మంగళకరమని పెద్దలు చెబుతారు.
పుట్టిన తరువాత గొప్ప పనుల్ని చేసి కొంతమంది ప్రసిద్ధికెక్కుతారు. అద్భుతాల్ని ఆవిష్కరించడానికే కొంతమంది జన్మిస్తారు. సూర్యభగవానుడి జననం అలాంటిదే. కశ్యప మహర్షికి పదముగ్గురు భార్యలు. వారిలో దితి అదితి దనువు అనే ముగ్గురు భార్యలు ప్రధానమైనవారు. దితికి దైత్యులు దనువుకు దానవులు (దైత్యులు దానవులు ఇద్దరూ రాక్షసులే అయినప్పటికీ స్వభావం పరంగా దైత్యుల కన్నా దానవులకు కోపం ఎక్కువ) జన్మించారు. అదితికి సత్వగుణ ప్రధానులైన దేవతలు పుట్టారు.యజ్ఞంలో అర్పించే హవిస్సును స్వీకరించే బాధ్యతను బ్రహ్మదేవుడు దేవతలకు మాత్రమే అప్పజెప్పాడు. చెడు ప్రవర్తన కలిగిన రాక్షసులు హవిర్భాగాలను బలవంతంగా గ్రహించడం మొదలుపెట్టారు. ప్రశ్నించిన దేవతలపై రాక్షసులు ఎదురు దాడి చేసేవారు.తన బిడ్డలకు జరుగుతున్న అవమానాలకు అదితి బాధపడింది. ఒకరోజు ఆకాశంలో ప్రకాశిస్తున్న రవి బింబాన్ని చూస్తూ అనేకరకాలుగా ప్రస్తుతించింది. ఆమె ప్రార్థనలకు సంతోషించిన దివాకరుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. అదితి ఆనందించి దేవతలకు జరుగుతున్న అన్యాయాన్ని ఆయనకు చెప్పింది. భాస్కరుణ్ని తనకు పుత్రుడిగా జన్మించి శత్రునాశనం చేయమని వేడుకుంది. ప్రభాకరుడు ప్రశాంతచిత్తుడై వరమిచ్చాడు. సూర్యుడి అనుగ్రహం పొందిన సంతోషంతో అదితి అనేక విధాలైన వ్రతాల్ని చేస్తూ ఉపవాసాలు ఆచరించింది. గర్భవతి అయిన అదితి శరీరం ఉపవాసాల కారణంగా క్షీణించింది. కశ్యప మహర్షి తన భార్య పరిస్థితికి కలత చెందాడు. అదితి దగ్గరికొచ్చి కోపంగా ఇలా ఉపవాసాలుంటూ అండాన్ని చంపేస్తావా ఏమిటి అని ప్రశ్నించాడు. రాక్షసుల్ని సంహరించే సంతానాన్ని పొందడానికి ఈవిధంగా చేస్తున్నానని అదితి ఉద్రేకంతో సమాధానమిచ్చింది. కశ్యపుడికీ అదితికీమధ్య వివాదం జరగగా ఆవేదనతో అదితి పిండాన్ని విడిచిపెట్టింది. అందులో నుంచి గొప్ప కాంతి కలిగిన శిశువు బయటికొచ్చాడు. ఆ సమయంలో ఆకాశవాణి ఈ పిల్లవాడు మార్తాండుడుగా ప్రసిద్ధుడవుతాడని పలికింది.కొంతకాలం తర్వాత మార్తాండుడు దేవతలతో కలిసి రాక్షస సంహారం చేసి ప్రాణులన్నిటికీ సంతోషం కలిగించాడు. లోకకల్యాణ కారకమైన ఆ రోజు సూర్య జయంతిగా ప్రశస్తికెక్కింది
పుణ్యప్రదమైన మాఘమాస సప్తమిని సూర్య జయంతిగా జరుపుకోవడం ఆచారం. సూర్య జయంతి నాడు అర్కపత్రాలు (జిల్లేడు ఆకులు) రేగు ఆకులు శరీరంపై పలుచోట్ల ఉంచుకుని స్నానం చేయడం వల్ల సప్తవిధ పాపాలు హరించుకు పోతాయని శాస్త్ర కథనం. రథసప్తమినాడు ప్రత్యక్ష నారాయణుడైన సూర్యుడి జీవిత విశేషాలు విన్నా చదివినా మంగళకరమని పెద్దలు చెబుతారు.
పుట్టిన తరువాత గొప్ప పనుల్ని చేసి కొంతమంది ప్రసిద్ధికెక్కుతారు. అద్భుతాల్ని ఆవిష్కరించడానికే కొంతమంది జన్మిస్తారు. సూర్యభగవానుడి జననం అలాంటిదే. కశ్యప మహర్షికి పదముగ్గురు భార్యలు. వారిలో దితి అదితి దనువు అనే ముగ్గురు భార్యలు ప్రధానమైనవారు. దితికి దైత్యులు దనువుకు దానవులు (దైత్యులు దానవులు ఇద్దరూ రాక్షసులే అయినప్పటికీ స్వభావం పరంగా దైత్యుల కన్నా దానవులకు కోపం ఎక్కువ) జన్మించారు. అదితికి సత్వగుణ ప్రధానులైన దేవతలు పుట్టారు.యజ్ఞంలో అర్పించే హవిస్సును స్వీకరించే బాధ్యతను బ్రహ్మదేవుడు దేవతలకు మాత్రమే అప్పజెప్పాడు. చెడు ప్రవర్తన కలిగిన రాక్షసులు హవిర్భాగాలను బలవంతంగా గ్రహించడం మొదలుపెట్టారు. ప్రశ్నించిన దేవతలపై రాక్షసులు ఎదురు దాడి చేసేవారు.తన బిడ్డలకు జరుగుతున్న అవమానాలకు అదితి బాధపడింది. ఒకరోజు ఆకాశంలో ప్రకాశిస్తున్న రవి బింబాన్ని చూస్తూ అనేకరకాలుగా ప్రస్తుతించింది. ఆమె ప్రార్థనలకు సంతోషించిన దివాకరుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. అదితి ఆనందించి దేవతలకు జరుగుతున్న అన్యాయాన్ని ఆయనకు చెప్పింది. భాస్కరుణ్ని తనకు పుత్రుడిగా జన్మించి శత్రునాశనం చేయమని వేడుకుంది. ప్రభాకరుడు ప్రశాంతచిత్తుడై వరమిచ్చాడు. సూర్యుడి అనుగ్రహం పొందిన సంతోషంతో అదితి అనేక విధాలైన వ్రతాల్ని చేస్తూ ఉపవాసాలు ఆచరించింది. గర్భవతి అయిన అదితి శరీరం ఉపవాసాల కారణంగా క్షీణించింది. కశ్యప మహర్షి తన భార్య పరిస్థితికి కలత చెందాడు. అదితి దగ్గరికొచ్చి కోపంగా ఇలా ఉపవాసాలుంటూ అండాన్ని చంపేస్తావా ఏమిటి అని ప్రశ్నించాడు. రాక్షసుల్ని సంహరించే సంతానాన్ని పొందడానికి ఈవిధంగా చేస్తున్నానని అదితి ఉద్రేకంతో సమాధానమిచ్చింది. కశ్యపుడికీ అదితికీమధ్య వివాదం జరగగా ఆవేదనతో అదితి పిండాన్ని విడిచిపెట్టింది. అందులో నుంచి గొప్ప కాంతి కలిగిన శిశువు బయటికొచ్చాడు. ఆ సమయంలో ఆకాశవాణి ఈ పిల్లవాడు మార్తాండుడుగా ప్రసిద్ధుడవుతాడని పలికింది.కొంతకాలం తర్వాత మార్తాండుడు దేవతలతో కలిసి రాక్షస సంహారం చేసి ప్రాణులన్నిటికీ సంతోషం కలిగించాడు. లోకకల్యాణ కారకమైన ఆ రోజు సూర్య జయంతిగా ప్రశస్తికెక్కింది
గౌరవ మర్యాదలు
ప్రతి మనిషీ గౌరవం కోరుకుంటాడు. మర్యాద మన్ననలు పొందాలనుకుంటాడు. గుర్తింపు లభించగానే ఉత్సాహం రెట్టింపు అవుతుంది. మెప్పులు, అభినందనలు అందగానే మనసు సంతోషంతో నిండిపోతుంది. అందరూ మెచ్చే ఘనకార్యాలు చేసేందుకు మనసు పురి విప్పుతుంది.
రావాల్సిన సమయంలో గుర్తింపు రాకపోతే జీవనోత్సాహంపై నైరాశ్యపు నీడలు కమ్ముకుంటాయి. అడుగులు ముందుకు వెయ్యడం ఆగిపోతుంది. ఇది మనసు నైజం. అందుచేత దాన్ని ఓ కంట కనిపెడుతూ ఉండాలి. కోరిక నెరవేరలేదని వ్యక్తి మీద లేదా వ్యవస్థ పైనా మనసు అలకబూనుతుంది. అలా చేయడమూ ప్రతీకారం తీర్చుకోవడమే అవుతుంది. అది ప్రాకృతిక ప్రామాణిక సూత్రాలతో కూడిన ధార్మిక (సాధికారిక) జీవన విధానానికి విరుద్ధం.
చప్పట్లు, బహుమానాలు, పథకాలు, పురస్కారాలు ఎదుగుదలను కాంక్షించే ఉత్ప్రేరకాలు. అవి కృషిని కీర్తిస్తాయి, ప్రోత్సహిస్తాయి. మరొకరికి స్ఫూర్తినిస్తాయి. అవి రానంత మాత్రాన కుంగిపోకూడదు.
ఒక చిరునవ్వు, చిన్న పలకరింపు- గౌరవించడం కిందకే వస్తాయి. అవి మనుషుల్లో ఆత్మవిశ్వాసం పెంపొందిస్తాయి. ఒక మహాసభలో ఎందరో మహానుభావులున్న వేదిక మీంచి ఎవరో మిమ్మల్ని పేరు పెట్టి పిలవడం మీ చెవులకు మధురమైన సంగీతంలా వినిపిస్తుంది. ఆ క్షణాల్లో అమితానందం సొంతమవుతుంది.
రక్త సంబంధీకులు, బంధువులు, ఆత్మీయులు శుభకార్యాల పేరిట మీ ఇంటికి వస్తే, ఇంటిల్లపాదీ ఎదురెళ్ళి ఘన స్వాగతం పలుకుతారు. అది సామూహిక మర్యాద. కొందరు చెమ్మగిల్లిన కళ్లతో హృదయాల్ని తాకుతారు. అది ఆత్మలు పెనవేసుకున్న ఆలింగనం. నేలపై కూర్చున్నవాళ్లు సైతం లేచి నిలబడినప్పుడే వచ్చిన అతిథికి గౌరవం ఇచ్చినట్లు భావిస్తారు. ఇదంతా భారతీయ సంప్రదాయంలో ఇప్పటికీ సజీవంగా ఉంది.
ఒక్కోసారి ఎవరి బలం వారికి తెలియదు. అలాంటి సమయాల్లో ప్రాజ్ఞులు, అనుభవజ్ఞులు ముందుకు వచ్చి ‘మనిషి’ అనేవాడు ఎంతటి శక్తిమంతుడో తెలపాలి. అసాధ్యాల్ని సుసాధ్యం చేసే అసామాన్యుడు అని అతడికి ఎరుక చెయ్యాలి.
శ్రీరాముడు సీతమ్మను వెతికే ఘట్టంలో హనుమంతుడి బలం అతడికే తెలియదు. ఆ విషయాన్ని అతడికి ఇతరులు గుర్తుచేశారు. అతణ్ని గొప్పగా పొగిడారు. అది విన్న ఆంజనేయుడిలోని అంతఃచైతన్యం జాగృతమై అతణ్ని ఘనుణ్ని చేసింది. ఊరూరా దేవుణ్ని చేసింది.
‘మనం ధర్మాన్ని కాపాడితే అదే ధర్మం మనల్ని రక్షిస్తుంది’ అని శాస్త్రం చెబుతోంది. ధర్మాన్ని కాపాడటం అనేక రూపాల్లో జరుగుతుంది. అంతరించిపోతున్న కళను కాపాడటం, ఆ కళాకారుల్ని గౌరవించడం అంటే, ఒక విధంగా ధర్మాన్ని కాపాడటమే అవుతుంది. కళల్ని నమ్ముకుని కొంతమంది పేద కళాకారులు అరకొర జీవనం సాగిస్తూంటారు. వారి ముఖాల మీదే రంగులు ఉంటాయి గానీ తెరవెనక వారి జీవితాల్లో చీకట్లు కమ్ముకుని ఉంటాయి. కాలే కడుపులతో కళను బతికిస్తున్నది వాళ్లే. ఆ కళాపోషణ ఉపరితలం మీంచి చూస్తే కేవలం జీవనభృతి కోసం అన్నట్లుగా అగుపడుతుంది గానీ- ఒక గొప్ప సాంస్కృతిక సంపదను ముందుతరాలకు అందించే సాధికారిక ప్రక్రియగా భావించాలి. అటువంటి కళాకారుల్ని తప్పకుండా గౌరవించాలి
ప్రతి మనిషీ గౌరవం కోరుకుంటాడు. మర్యాద మన్ననలు పొందాలనుకుంటాడు. గుర్తింపు లభించగానే ఉత్సాహం రెట్టింపు అవుతుంది. మెప్పులు, అభినందనలు అందగానే మనసు సంతోషంతో నిండిపోతుంది. అందరూ మెచ్చే ఘనకార్యాలు చేసేందుకు మనసు పురి విప్పుతుంది.
రావాల్సిన సమయంలో గుర్తింపు రాకపోతే జీవనోత్సాహంపై నైరాశ్యపు నీడలు కమ్ముకుంటాయి. అడుగులు ముందుకు వెయ్యడం ఆగిపోతుంది. ఇది మనసు నైజం. అందుచేత దాన్ని ఓ కంట కనిపెడుతూ ఉండాలి. కోరిక నెరవేరలేదని వ్యక్తి మీద లేదా వ్యవస్థ పైనా మనసు అలకబూనుతుంది. అలా చేయడమూ ప్రతీకారం తీర్చుకోవడమే అవుతుంది. అది ప్రాకృతిక ప్రామాణిక సూత్రాలతో కూడిన ధార్మిక (సాధికారిక) జీవన విధానానికి విరుద్ధం.
చప్పట్లు, బహుమానాలు, పథకాలు, పురస్కారాలు ఎదుగుదలను కాంక్షించే ఉత్ప్రేరకాలు. అవి కృషిని కీర్తిస్తాయి, ప్రోత్సహిస్తాయి. మరొకరికి స్ఫూర్తినిస్తాయి. అవి రానంత మాత్రాన కుంగిపోకూడదు.
ఒక చిరునవ్వు, చిన్న పలకరింపు- గౌరవించడం కిందకే వస్తాయి. అవి మనుషుల్లో ఆత్మవిశ్వాసం పెంపొందిస్తాయి. ఒక మహాసభలో ఎందరో మహానుభావులున్న వేదిక మీంచి ఎవరో మిమ్మల్ని పేరు పెట్టి పిలవడం మీ చెవులకు మధురమైన సంగీతంలా వినిపిస్తుంది. ఆ క్షణాల్లో అమితానందం సొంతమవుతుంది.
రక్త సంబంధీకులు, బంధువులు, ఆత్మీయులు శుభకార్యాల పేరిట మీ ఇంటికి వస్తే, ఇంటిల్లపాదీ ఎదురెళ్ళి ఘన స్వాగతం పలుకుతారు. అది సామూహిక మర్యాద. కొందరు చెమ్మగిల్లిన కళ్లతో హృదయాల్ని తాకుతారు. అది ఆత్మలు పెనవేసుకున్న ఆలింగనం. నేలపై కూర్చున్నవాళ్లు సైతం లేచి నిలబడినప్పుడే వచ్చిన అతిథికి గౌరవం ఇచ్చినట్లు భావిస్తారు. ఇదంతా భారతీయ సంప్రదాయంలో ఇప్పటికీ సజీవంగా ఉంది.
ఒక్కోసారి ఎవరి బలం వారికి తెలియదు. అలాంటి సమయాల్లో ప్రాజ్ఞులు, అనుభవజ్ఞులు ముందుకు వచ్చి ‘మనిషి’ అనేవాడు ఎంతటి శక్తిమంతుడో తెలపాలి. అసాధ్యాల్ని సుసాధ్యం చేసే అసామాన్యుడు అని అతడికి ఎరుక చెయ్యాలి.
శ్రీరాముడు సీతమ్మను వెతికే ఘట్టంలో హనుమంతుడి బలం అతడికే తెలియదు. ఆ విషయాన్ని అతడికి ఇతరులు గుర్తుచేశారు. అతణ్ని గొప్పగా పొగిడారు. అది విన్న ఆంజనేయుడిలోని అంతఃచైతన్యం జాగృతమై అతణ్ని ఘనుణ్ని చేసింది. ఊరూరా దేవుణ్ని చేసింది.
‘మనం ధర్మాన్ని కాపాడితే అదే ధర్మం మనల్ని రక్షిస్తుంది’ అని శాస్త్రం చెబుతోంది. ధర్మాన్ని కాపాడటం అనేక రూపాల్లో జరుగుతుంది. అంతరించిపోతున్న కళను కాపాడటం, ఆ కళాకారుల్ని గౌరవించడం అంటే, ఒక విధంగా ధర్మాన్ని కాపాడటమే అవుతుంది. కళల్ని నమ్ముకుని కొంతమంది పేద కళాకారులు అరకొర జీవనం సాగిస్తూంటారు. వారి ముఖాల మీదే రంగులు ఉంటాయి గానీ తెరవెనక వారి జీవితాల్లో చీకట్లు కమ్ముకుని ఉంటాయి. కాలే కడుపులతో కళను బతికిస్తున్నది వాళ్లే. ఆ కళాపోషణ ఉపరితలం మీంచి చూస్తే కేవలం జీవనభృతి కోసం అన్నట్లుగా అగుపడుతుంది గానీ- ఒక గొప్ప సాంస్కృతిక సంపదను ముందుతరాలకు అందించే సాధికారిక ప్రక్రియగా భావించాలి. అటువంటి కళాకారుల్ని తప్పకుండా గౌరవించాలి
మత్స్యగిరి నారసింహుడు
🔔🔔🔔🔔🔔
హైదరాబాద్ నుంచి భువనగిరి రోడ్డులో వలిగొండ మండలంలో వెంకటాపురం అనే గ్రామం ఉంది. ఆ గ్రామ పరిధిలో సముద్రమట్టానికి 3000 అడుగుల ఎత్తులో ఉన్న కొండమీద చేపరూపంగా వెలసిన నరసింహస్వామి ఆలయం ఉన్న ప్రాంతాన్ని మత్స్యగిరి అంటారు.
ఈ కొండ చాలా ప్రశాంతంగా ఉంటుంది. అంత ఎత్తులో ఉన్న ఆ కొండమీద మూడు పవిత్ర కొలనులుంటాయి. వాటిలో విష్ణు నామాలలాంటి నామాలతో ఉన్న అనేక చేపలుంటాయి. వాటి ఆహారం పెరుగు. అక్కడికి వచ్చే భక్తులు పెరుగు ప్యాకెట్లు కొని ఆ కొలనులో వేస్తే గుంపులు గుంపులుగా నామాలతో ఉన్న ఆ చేపలు నీటి పైకి వస్తాయి.
అలాంటి ఆ సుందరమైన కొండమీద సరస్సులో వెలసిన స్వామి మత్స్యగిరి నరసింహస్వామి. ఈ విగ్రహం ఒక సాలగ్రామం. తల నరసింహుడిగా, శరీరమంతా చేప రూపంలో ఉంటుంది. మనకు దర్శనంలో స్పష్టముగా అలాగే కనిపిస్తుంది.
జ్యేష్ఠ శుద్ధ త్రయోదశి నుంచి, బహుళ విదియ వరకూ ఐదు రోజుల పాటు ఇక్కడి స్వామికి బ్రహ్మోత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. ఆ సమయంలో భక్తులు చాలా మంది వస్తారు..
ధనుర్మాసంలో ఉదయం ఆరునుంచీ, సాయంత్రం ఆరు వరకూ ఆలయం తెరిచే ఉంటుంది ..
ఇక్కడికి ఎక్కువగా భక్తులు భూత, ప్రేత భయాలున్నవారిని, మతి స్థిమితం లేనివారిని తీసుకు వచ్చి దర్శనం చేయిస్తే తగ్గుతాయని నమ్ముతారట.
ఈ ఆలయానికి క్షేత్ర పాలకుడు ఆంజనేయస్వామి... ఆయన ఆలయం కూడా చాలా బాగుంటుంది.
కొండ ఎక్కేటప్పుడు 100 అడుగుల ఆంజనేయస్వామి విగ్రహం ఉంటుంది.
స్థల పురాణం: వేములు అనే ఋషులు తపస్సు చేసుకోడానికి ప్రశాంతమైన స్థలం కోసం వెతుకుతూ, ఈ కొండ మీదకు వచ్చారని, అక్కడి జలపాతాలు అవీ చూసి అక్కడే తపస్సు చేసుకుంటూ ఉండేవారట. కొంత కాలానికి దుష్ట శక్తులేవో వచ్చి తపో భంగం చేసేవిట. ఋషులు విష్ణువును ప్రార్థిస్తే ఆయన మత్స్య నారసింహుడిగా వచ్చి ఆ దుష్ట శక్తులను సంహరించాడట.
అప్పుడు ఋషులు విష్ణుమూర్తిని ఇక్కడే ఉండమని ప్రార్థిస్తే అక్కడి కొలనులో సాలగ్రామ రూపంగా వెలిసాడని కొండమీద ఆలయంలోని అర్చకులు చెప్పారు. ఇప్పటికీ ఋషులు సూక్ష్మ రూపంలో అక్కడే తపస్సు చేసుకుంటూ ఉంటారని చెప్పారు.
వేములు అనే ఋషులు తపస్సు చేస్తుంటారు కనుక ఈ కొండకు వేములకొండ అనే పేరుకూడా ఉంది.
కొలను ఒడ్డున ఉన్న ఆలయంలోని విగ్రహం సాలగ్రామం గాను, పైన ఆలయంలో నారసింహ విగ్రహంగాను దర్శనమిస్తాడు స్వామి. లక్ష్మీ అమ్మవారు, గోదాదేవి ఆలయాలు ఉన్నాయి.
అంత ఎత్తుగా ఉన్న ఆ కొండమీద ఎంతపెద్ద కొలనులు, వాటిలో నామాలతో ఉన్న ఆచేపలు, వాటి ఆహారం పెరుగు అని తలుచుకున్నప్పుడల్లా చాలా ఆశ్చర్యంగా ఉంటుంది. తలుచుకునే కొద్ది దైవలీలలు ఆశ్చర్యమే కదా!
ఇంకా ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఈ కొలనులో నీరు తాగితే దీర్ఘరోగాలు నయమౌతాయని, తెగుళ్లు వచ్చే పొలాలమీద చల్లితే పొలం సస్యశ్యామలంగా ఉండి, పంట పుష్కలంగా పండుతుందని అక్కడి రైతుల నమ్మకమట...
తప్పక దర్శించుకోవలసిన క్షేత్రం... కానీ నడువలేనివారు వెళ్లవద్దు. రెండు కిలోమీటర్లు కొండ పైకి నడిచే వెళ్ళాలి. కారు వెళ్ళదు.
🔔🔔🔔🔔🔔
🔔🔔🔔🔔🔔
హైదరాబాద్ నుంచి భువనగిరి రోడ్డులో వలిగొండ మండలంలో వెంకటాపురం అనే గ్రామం ఉంది. ఆ గ్రామ పరిధిలో సముద్రమట్టానికి 3000 అడుగుల ఎత్తులో ఉన్న కొండమీద చేపరూపంగా వెలసిన నరసింహస్వామి ఆలయం ఉన్న ప్రాంతాన్ని మత్స్యగిరి అంటారు.
ఈ కొండ చాలా ప్రశాంతంగా ఉంటుంది. అంత ఎత్తులో ఉన్న ఆ కొండమీద మూడు పవిత్ర కొలనులుంటాయి. వాటిలో విష్ణు నామాలలాంటి నామాలతో ఉన్న అనేక చేపలుంటాయి. వాటి ఆహారం పెరుగు. అక్కడికి వచ్చే భక్తులు పెరుగు ప్యాకెట్లు కొని ఆ కొలనులో వేస్తే గుంపులు గుంపులుగా నామాలతో ఉన్న ఆ చేపలు నీటి పైకి వస్తాయి.
అలాంటి ఆ సుందరమైన కొండమీద సరస్సులో వెలసిన స్వామి మత్స్యగిరి నరసింహస్వామి. ఈ విగ్రహం ఒక సాలగ్రామం. తల నరసింహుడిగా, శరీరమంతా చేప రూపంలో ఉంటుంది. మనకు దర్శనంలో స్పష్టముగా అలాగే కనిపిస్తుంది.
జ్యేష్ఠ శుద్ధ త్రయోదశి నుంచి, బహుళ విదియ వరకూ ఐదు రోజుల పాటు ఇక్కడి స్వామికి బ్రహ్మోత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. ఆ సమయంలో భక్తులు చాలా మంది వస్తారు..
ధనుర్మాసంలో ఉదయం ఆరునుంచీ, సాయంత్రం ఆరు వరకూ ఆలయం తెరిచే ఉంటుంది ..
ఇక్కడికి ఎక్కువగా భక్తులు భూత, ప్రేత భయాలున్నవారిని, మతి స్థిమితం లేనివారిని తీసుకు వచ్చి దర్శనం చేయిస్తే తగ్గుతాయని నమ్ముతారట.
ఈ ఆలయానికి క్షేత్ర పాలకుడు ఆంజనేయస్వామి... ఆయన ఆలయం కూడా చాలా బాగుంటుంది.
కొండ ఎక్కేటప్పుడు 100 అడుగుల ఆంజనేయస్వామి విగ్రహం ఉంటుంది.
స్థల పురాణం: వేములు అనే ఋషులు తపస్సు చేసుకోడానికి ప్రశాంతమైన స్థలం కోసం వెతుకుతూ, ఈ కొండ మీదకు వచ్చారని, అక్కడి జలపాతాలు అవీ చూసి అక్కడే తపస్సు చేసుకుంటూ ఉండేవారట. కొంత కాలానికి దుష్ట శక్తులేవో వచ్చి తపో భంగం చేసేవిట. ఋషులు విష్ణువును ప్రార్థిస్తే ఆయన మత్స్య నారసింహుడిగా వచ్చి ఆ దుష్ట శక్తులను సంహరించాడట.
అప్పుడు ఋషులు విష్ణుమూర్తిని ఇక్కడే ఉండమని ప్రార్థిస్తే అక్కడి కొలనులో సాలగ్రామ రూపంగా వెలిసాడని కొండమీద ఆలయంలోని అర్చకులు చెప్పారు. ఇప్పటికీ ఋషులు సూక్ష్మ రూపంలో అక్కడే తపస్సు చేసుకుంటూ ఉంటారని చెప్పారు.
వేములు అనే ఋషులు తపస్సు చేస్తుంటారు కనుక ఈ కొండకు వేములకొండ అనే పేరుకూడా ఉంది.
కొలను ఒడ్డున ఉన్న ఆలయంలోని విగ్రహం సాలగ్రామం గాను, పైన ఆలయంలో నారసింహ విగ్రహంగాను దర్శనమిస్తాడు స్వామి. లక్ష్మీ అమ్మవారు, గోదాదేవి ఆలయాలు ఉన్నాయి.
అంత ఎత్తుగా ఉన్న ఆ కొండమీద ఎంతపెద్ద కొలనులు, వాటిలో నామాలతో ఉన్న ఆచేపలు, వాటి ఆహారం పెరుగు అని తలుచుకున్నప్పుడల్లా చాలా ఆశ్చర్యంగా ఉంటుంది. తలుచుకునే కొద్ది దైవలీలలు ఆశ్చర్యమే కదా!
ఇంకా ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఈ కొలనులో నీరు తాగితే దీర్ఘరోగాలు నయమౌతాయని, తెగుళ్లు వచ్చే పొలాలమీద చల్లితే పొలం సస్యశ్యామలంగా ఉండి, పంట పుష్కలంగా పండుతుందని అక్కడి రైతుల నమ్మకమట...
తప్పక దర్శించుకోవలసిన క్షేత్రం... కానీ నడువలేనివారు వెళ్లవద్దు. రెండు కిలోమీటర్లు కొండ పైకి నడిచే వెళ్ళాలి. కారు వెళ్ళదు.
🔔🔔🔔🔔🔔
ఇంట్లో మనం నలుగురికి లేదా 5గురికి వంట చేయగలం.అంతకంటే ఎక్కువ మందికి చేయటం కొంచెము కష్టమైన పని.మరి 50 లక్షల మందికి వంట చేయడం అంటే మామూలు విషయం కాదు. మహాభారతం లో కురుక్షేత్ర యుద్ధ సమయంలో50 లక్షల మంది పాల్గొన్నారు. వారికి వంట వండినవారు ఎవరు? ఆసక్తికరమైన ఈ విషయం తెలుసుకోండి.
మహాభారత యుద్ధంలో కౌరవుల పక్షాన కొందరు పాండవుల పక్షాన కొందరు ఇలా అందరూ కలిసి 50లక్షలకు పైగా కురుక్షేత్ర యుద్ధంలో పాల్గొన్నారు. కానీ ఇంత జరుగుతున్నా ఇద్దరు రాజులు పాల్గొన లేదు.అందులో ఒకరు విదర్భ రాజైన రుక్మి,,రెండవది బలరాముడు.ఆ ఇద్దరు తప్ప అన్ని రాజ్యాలు పాల్గొన్నాయి.
దక్షిణ భారతంలోని ఉడిపి రాజ్యం కురుక్షేత్ర యుద్ధానికి వచ్చింది.ఉడిపిరాజైన నరేషుడు
సైన్యాన్ని తీసుకొని యుద్ధ ప్రాంతానికి వెళ్లినప్పుడు కౌరవులు తమ వైపు నిలబడాలని మరో వైపు పాండవులు తమవైపు నిలబడాలని కోరుతారు.
అప్పుడు ఉడిపి రాజు తన తెలివితో ఎటూ వెళ్ళకుండా సలహా కోసం శ్రీకృష్ణ దగ్గరికి వెళ్తాడు.అందరూ యుద్ధం గురించే ఆలోచిస్తున్నారు మరి ఇన్ని లక్షల మందికి భోజనాలు గురించి ఏమైనా ఆలోచించారా?ఎవరు వండి పెడతారు? అని శ్రీకృష్ణుడిని అడుగుతాడు.
మీరన్నది నిజమే మరి మీ దగ్గర ఏదైనా ఆలోచన ఉందా అని నరేషుడుని శ్రీకృష్ణుడు అడుగుతాడు.
అప్పుడు నరేషుడు ఇప్పుడు జరుగుతున్న ఈ మహాయుద్ధం అన్నదమ్ముల మధ్య నడుస్తున్నది,
నాకు ఈ యుద్ధంలో పాల్గొనడం ఇష్టం లేదు.
అందువల్ల నేను,నా సైన్యం ఇరువర్గాల యుద్ధంలో పాల్గొనము.వారందరికి భోజనం చేసి పెడతాము అని ఉడిపిరాజు చెపుతాడు.
అప్పుడు శ్రీకృష్ణుడు రాజా మీ ఆలోచన చాలా అద్భుతమైనది,50 లక్షల మందికి భోజనం వండటం
అంటే మామూలు మాటలు కాదు. ఇది మీ వల్లే సాధ్యమవుతుంది,అందరికీ భోజనాలు తయారుచేయమని చెపుతాడు.
50 లక్షల మందికి భోజనాలు వండాలంటే
భీముడు మరియు అతని సైన్యానికి మాత్రమే వీలవుతుంది కానీ ఈ సమయంలో పోరాడటం
భీముడు కు ముఖ్యం.అందువల్ల భీముని యుద్ధక్షేత్రం వదిలి రాలేడు.అందువల్ల నువ్వొక్కడివే ఇంతమంది సైన్యానికి వంట చేయగల సమర్ధుడు అని వంట వండమని కోరతాడు శ్రీ కృష్ణుడు.
నరేషుడు తన సైన్యంతో కలిసి అక్కడ ఉన్న సైన్యాలకు భోజనం తయారు చేస్తాడు నరేష్ ఎలా
వండేవాడు అంటే.. సాయంత్రం వరకు తాను వండిన భోజనం ఒక్క మెతుకు కూడా మిగలకుండా,వృధాకాకుండా వండేవాడు.
రోజులు గడుస్తున్న కొద్దీ సైన్యం కూడా తగ్గిపోయ్యేది.
అయినా సరే వంట మాత్రం అందరికీ సరిపోయేలా
వండేవాడు నరేశుడు.
ఇది చూసి అందరూ ఆశ్చర్యపోయోవారు.
ఇది ఎలా సాధ్యం?అంత మంది చనిపోతున్నా చివరికి మిగిలిన వారికి మాత్రమే సరిపోయేలా ఎలా వంట చేస్తున్నారు,అది కూడా ఒక్క మెతుకు కూడా
మిగలకుండా ఎలా వండుతున్నారు అని అందరూ ఆశ్చర్యానికి గురయ్యేవారు.
అసలు నరేశునికి ఎలా తెలుస్తుంది?
ఈ రోజు ఇంతమంది మాత్రమే చనిపోతారని,మిగిలిన వారికి మాత్రమే భోజనం వండాలి అని?..
ఇలా18 రోజులు గడిచిపోయాయి.పాండవులు గెలిచారు.పట్టాభిషేకం జరుగుతుంది.అప్పుడు ధర్మరాజు ఉడిపి నరేషుడుని అడుగుతాడు.. మమ్మల్ని అందరూ తక్కువ సైన్యం ఉన్నా గెలిచామని పొగుడుతున్నారు.కానీ నేను మాత్రం నిన్ను మెచ్చుకోకుండా ఉండలేక పోతున్నాను అని అంటాడు. ఎందుకంటే 50 లక్షల మందికి సైన్యమునకు వంట చేయడం అంటే మాటలు కాదు అది కూడా ఒక మెతుకు కూడా మిగలకుండా వృధాకాకుండా వండడం అంటే మాటలు కాదు.ఇది మహా అద్భుతం ఇలా ఎలా చేశావు? అని అంటాడు.
అప్పుడు నరేషుడు నవ్వుతూ మీరు గెలిచారు కదా దాని యొక్క గొప్పతనం ఎవరికి ఇస్తారు అని అడిగాడు.
అప్పుడు యుధిష్టరుడు శ్రీకృష్ణుడే దీనికి మూలమని మా విజయం యొక్క గొప్పతనం మొత్తం శ్రీకృష్ణునికి చెందుతుంది అని చెప్తాడు.
అప్పుడు నరేష్ మీరు గెలవడానికే కాదు, నేను ఇంతమందికి సరిపడా వంట వండడానికి కూడా శ్రీకృష్ణుడే కారణం.కాబట్టి ఈ గొప్పతనమంతా శ్రీకృష్ణుని కే చెందుతుంది అని చెప్తాడు.
ఇది విని సభలో ఉన్నవారంతా ఆశ్చర్యానికి గురి అవుతారు.
ఇది ఎలా సాధ్యం? శ్రీకృష్ణుడు ఎలా
కారణం అని నరేషుడుని అడుగుతారు.
అప్పుడునరేషుడు అసలు రహస్యాన్ని అందరి ముందు ఇలా చెప్తాడు...
శ్రీకృష్ణుడు ప్రతి రోజు రాత్రి పెసరకాయలు తినేవాడు.నేను లెక్క పెట్టి పెట్టే వాడిని.
శ్రీకృష్ణుడు తిన్న తర్వాత మళ్లీ పెసరకాయలను లెక్కపెట్టే వాడిని...
శ్రీ కృష్ణుడు ఎన్ని కాయలుఅయితే తింటాడో దానికి వెయ్యిరెట్లు సైన్యం చనిపోయేవారు.. ఆంటే
శ్రీకృష్ణుడు 50 పెసరకాయలు తింటే దానికి వెయ్యి రెట్లు అంటే 50 వేల మంది సైనికులు మరుసటి రోజు యుద్ధంలో చనిపోయేవారు.
దీనిని బట్టి నేను మిగతా వారికి భోజనం వండే వాడిని అని చెప్పాడు.
ఈ కారణం వల్ల ఏ రోజు కూడా భోజనం వృధా కాకుండా వండే వాడిని అని చెప్పాడు.
ఇది విని ఆ సభలోని వారందరూ కృష్ణలీలకు ముగ్ధులు అవుతారు.
ఈ కథ మహాభారత కథలలో ఒక అరుదైన కథ. కర్ణాటకలోని ఉడిపి జిల్లాలోని కృష్ణ మందిరంలో ఈ కథ ఇప్పటికీ వినిపిస్తూ ఉంటారు.
మహాభారత యుద్ధంలో కౌరవుల పక్షాన కొందరు పాండవుల పక్షాన కొందరు ఇలా అందరూ కలిసి 50లక్షలకు పైగా కురుక్షేత్ర యుద్ధంలో పాల్గొన్నారు. కానీ ఇంత జరుగుతున్నా ఇద్దరు రాజులు పాల్గొన లేదు.అందులో ఒకరు విదర్భ రాజైన రుక్మి,,రెండవది బలరాముడు.ఆ ఇద్దరు తప్ప అన్ని రాజ్యాలు పాల్గొన్నాయి.
దక్షిణ భారతంలోని ఉడిపి రాజ్యం కురుక్షేత్ర యుద్ధానికి వచ్చింది.ఉడిపిరాజైన నరేషుడు
సైన్యాన్ని తీసుకొని యుద్ధ ప్రాంతానికి వెళ్లినప్పుడు కౌరవులు తమ వైపు నిలబడాలని మరో వైపు పాండవులు తమవైపు నిలబడాలని కోరుతారు.
అప్పుడు ఉడిపి రాజు తన తెలివితో ఎటూ వెళ్ళకుండా సలహా కోసం శ్రీకృష్ణ దగ్గరికి వెళ్తాడు.అందరూ యుద్ధం గురించే ఆలోచిస్తున్నారు మరి ఇన్ని లక్షల మందికి భోజనాలు గురించి ఏమైనా ఆలోచించారా?ఎవరు వండి పెడతారు? అని శ్రీకృష్ణుడిని అడుగుతాడు.
మీరన్నది నిజమే మరి మీ దగ్గర ఏదైనా ఆలోచన ఉందా అని నరేషుడుని శ్రీకృష్ణుడు అడుగుతాడు.
అప్పుడు నరేషుడు ఇప్పుడు జరుగుతున్న ఈ మహాయుద్ధం అన్నదమ్ముల మధ్య నడుస్తున్నది,
నాకు ఈ యుద్ధంలో పాల్గొనడం ఇష్టం లేదు.
అందువల్ల నేను,నా సైన్యం ఇరువర్గాల యుద్ధంలో పాల్గొనము.వారందరికి భోజనం చేసి పెడతాము అని ఉడిపిరాజు చెపుతాడు.
అప్పుడు శ్రీకృష్ణుడు రాజా మీ ఆలోచన చాలా అద్భుతమైనది,50 లక్షల మందికి భోజనం వండటం
అంటే మామూలు మాటలు కాదు. ఇది మీ వల్లే సాధ్యమవుతుంది,అందరికీ భోజనాలు తయారుచేయమని చెపుతాడు.
50 లక్షల మందికి భోజనాలు వండాలంటే
భీముడు మరియు అతని సైన్యానికి మాత్రమే వీలవుతుంది కానీ ఈ సమయంలో పోరాడటం
భీముడు కు ముఖ్యం.అందువల్ల భీముని యుద్ధక్షేత్రం వదిలి రాలేడు.అందువల్ల నువ్వొక్కడివే ఇంతమంది సైన్యానికి వంట చేయగల సమర్ధుడు అని వంట వండమని కోరతాడు శ్రీ కృష్ణుడు.
నరేషుడు తన సైన్యంతో కలిసి అక్కడ ఉన్న సైన్యాలకు భోజనం తయారు చేస్తాడు నరేష్ ఎలా
వండేవాడు అంటే.. సాయంత్రం వరకు తాను వండిన భోజనం ఒక్క మెతుకు కూడా మిగలకుండా,వృధాకాకుండా వండేవాడు.
రోజులు గడుస్తున్న కొద్దీ సైన్యం కూడా తగ్గిపోయ్యేది.
అయినా సరే వంట మాత్రం అందరికీ సరిపోయేలా
వండేవాడు నరేశుడు.
ఇది చూసి అందరూ ఆశ్చర్యపోయోవారు.
ఇది ఎలా సాధ్యం?అంత మంది చనిపోతున్నా చివరికి మిగిలిన వారికి మాత్రమే సరిపోయేలా ఎలా వంట చేస్తున్నారు,అది కూడా ఒక్క మెతుకు కూడా
మిగలకుండా ఎలా వండుతున్నారు అని అందరూ ఆశ్చర్యానికి గురయ్యేవారు.
అసలు నరేశునికి ఎలా తెలుస్తుంది?
ఈ రోజు ఇంతమంది మాత్రమే చనిపోతారని,మిగిలిన వారికి మాత్రమే భోజనం వండాలి అని?..
ఇలా18 రోజులు గడిచిపోయాయి.పాండవులు గెలిచారు.పట్టాభిషేకం జరుగుతుంది.అప్పుడు ధర్మరాజు ఉడిపి నరేషుడుని అడుగుతాడు.. మమ్మల్ని అందరూ తక్కువ సైన్యం ఉన్నా గెలిచామని పొగుడుతున్నారు.కానీ నేను మాత్రం నిన్ను మెచ్చుకోకుండా ఉండలేక పోతున్నాను అని అంటాడు. ఎందుకంటే 50 లక్షల మందికి సైన్యమునకు వంట చేయడం అంటే మాటలు కాదు అది కూడా ఒక మెతుకు కూడా మిగలకుండా వృధాకాకుండా వండడం అంటే మాటలు కాదు.ఇది మహా అద్భుతం ఇలా ఎలా చేశావు? అని అంటాడు.
అప్పుడు నరేషుడు నవ్వుతూ మీరు గెలిచారు కదా దాని యొక్క గొప్పతనం ఎవరికి ఇస్తారు అని అడిగాడు.
అప్పుడు యుధిష్టరుడు శ్రీకృష్ణుడే దీనికి మూలమని మా విజయం యొక్క గొప్పతనం మొత్తం శ్రీకృష్ణునికి చెందుతుంది అని చెప్తాడు.
అప్పుడు నరేష్ మీరు గెలవడానికే కాదు, నేను ఇంతమందికి సరిపడా వంట వండడానికి కూడా శ్రీకృష్ణుడే కారణం.కాబట్టి ఈ గొప్పతనమంతా శ్రీకృష్ణుని కే చెందుతుంది అని చెప్తాడు.
ఇది విని సభలో ఉన్నవారంతా ఆశ్చర్యానికి గురి అవుతారు.
ఇది ఎలా సాధ్యం? శ్రీకృష్ణుడు ఎలా
కారణం అని నరేషుడుని అడుగుతారు.
అప్పుడునరేషుడు అసలు రహస్యాన్ని అందరి ముందు ఇలా చెప్తాడు...
శ్రీకృష్ణుడు ప్రతి రోజు రాత్రి పెసరకాయలు తినేవాడు.నేను లెక్క పెట్టి పెట్టే వాడిని.
శ్రీకృష్ణుడు తిన్న తర్వాత మళ్లీ పెసరకాయలను లెక్కపెట్టే వాడిని...
శ్రీ కృష్ణుడు ఎన్ని కాయలుఅయితే తింటాడో దానికి వెయ్యిరెట్లు సైన్యం చనిపోయేవారు.. ఆంటే
శ్రీకృష్ణుడు 50 పెసరకాయలు తింటే దానికి వెయ్యి రెట్లు అంటే 50 వేల మంది సైనికులు మరుసటి రోజు యుద్ధంలో చనిపోయేవారు.
దీనిని బట్టి నేను మిగతా వారికి భోజనం వండే వాడిని అని చెప్పాడు.
ఈ కారణం వల్ల ఏ రోజు కూడా భోజనం వృధా కాకుండా వండే వాడిని అని చెప్పాడు.
ఇది విని ఆ సభలోని వారందరూ కృష్ణలీలకు ముగ్ధులు అవుతారు.
ఈ కథ మహాభారత కథలలో ఒక అరుదైన కథ. కర్ణాటకలోని ఉడిపి జిల్లాలోని కృష్ణ మందిరంలో ఈ కథ ఇప్పటికీ వినిపిస్తూ ఉంటారు.
మౌనంగానే ఎదగాలి
వాక్కును నియంత్రించడమే మౌనం. ఇదొక అద్భుతమైన తపస్సు. మాటలను వృథాగా వినియోగించకుండా అవసరం మేరకే వినేవారికి ఇంపుగా, హితంగా, మితంగా మాట్లాడాలని, అలా చేతకానప్పుడు మౌనమే మేలని విదురనీతి వివరిస్తోంది.
అయిదు శాంతులలో మౌనం ముఖ్యమైనదిగా చెబుతారు. ‘మాట వెండి, మౌనం బంగారం’ అని సామెత. ‘మాట్లాడటం ద్వారా శక్తిని వృథా చేసుకునేకంటే మౌనంగా ధ్యానం చేయడం వల్ల ఆధ్యాత్మికంగా ఉన్నత స్థితికి చేరుకోవచ్చు’ అన్నారు స్వామి వివేకానంద.
మౌనం మూడు రకాలు. ఒకటి, వాక్‌మౌనం. వాక్కును నిరోధించడమే వాక్‌మౌనం. దీనినే మౌనవ్రతం అంటారు. ఇలాంటి మౌనం వల్ల పరుష వచనాలు పలకడం, అబద్ధాలాడటం, ఇతరులపై చాడీలు చెప్పడం, అసందర్భ ప్రలాపాలు అనే నాలుగు వాగ్దోషాలు హరిస్తాయి. రెండోది అక్షమౌనం. అంటే ఇంద్రియాలను నిగ్రహించడం. మూడోది కాష్ఠమౌనం. దీనినే మానసిక మౌనం అంటారు. మౌనధారణలోనూ మనసు అనేక మార్గాల్లో పయనిస్తుంది. దాన్నీ అరికట్టినప్పుడే కాష్ఠమౌనం సాధ్యపడుతుంది.
మౌనం ఆరోగ్య వృద్ధికి తోడ్పడుతుంది. దీనివల్ల దివ్యశక్తి ఆవిర్భవిస్తుంది. బాహ్య, అంతర సౌందర్యాలను పెంచుతుంది. మనోశక్తులు వికసిస్తాయి. ఎదుటివారిలో పరివర్తన తెస్తుంది. ఆధ్యాత్మిక శక్తి ఉత్పన్నమై ఆత్మకు శాంతి లభిస్తుంది. సమయం సద్వినియోగమవుతుంది. పతంజలి మహర్షి తన యోగ సిద్ధాంతంలో మౌనానికి ప్రాధాన్యమిచ్చారు. మౌనాన్ని అవలంబించిన మహాత్ముల్లో రమణ మహర్షి, శ్రీరామకృష్ణ పరమహంస, స్వామి వివేకానంద, మహాత్మాగాంధీ వంటి వారెందరో ఉన్నారు.
ధ్యానానికి మౌనమే పునాది. బహిర్గతంగానే కాదు, అంతర్గతంగానూ మౌనం పాటించనిదే ధ్యానం చేయడం అసాధ్యం. నిరంతర యోగసాధకులైన మహర్షులు మౌనంగా ధ్యానం కొనసాగిస్తారు.
రోజూ అరగంట మౌనంగా ఉంటే శారీరక, మానసిక ఆరోగ్యం సిద్ధించడంతో పాటు ఆశలు, ఆశయాలు, కలలు, కోరికలు నెరవేరతాయని ఆధ్యాత్మిక వేత్తలు చెబుతున్నారు. మౌనంగా ఉండటమంటే ఇంట్లో పనులు చేస్తూ, టీవీ కార్యక్రమాలు చూస్తూ, కంప్యూటర్‌ ముందు కూర్చుని అంతర్జాలం చూడటం కాదు. కళ్లు మూసుకుని మాటను, మనసును మౌనంలోకి జార్చేస్తే మనసు తేలిగ్గా ఉంటుంది. ఎంతో మంది అనుభవపూర్వకంగా చెబుతున్న విలువైన మాట ఇది.
ఆచి తూచి మాట్లాడటం చేతకానితనం కానేకాదు. తనపై తన ఆలోచనలపై తనకున్న పట్టును అది తెలియజేస్తుంది. ‘చేజారిన కాలం, పెదవి దాటిన పలుకు’ వెనక్కి రావు. అందుకే వాటిని ఎంత జాగ్రత్తగా ఉపయోగించుకోవాలో తెలిసి తీరాలి.
ప్రతి రోజూ ఎన్నో రకాల ఆలోచనలు మనల్ని పట్టి పీడిస్తుంటాయి. వాటి ప్రభావం మన మాటలపై, చేతలపై పడుతుంది. అవి ఓ చక్రం తిరిగినట్టు తిరుగుతాయి. ఆ చక్రాన్ని ఆపే శక్తే ‘మౌనం’.
ఏ సాధన అయినా మౌనం వల్లనే సాధ్యమవుతుంది. భగవంతుడి సాన్నిధ్యానికి చేర్చే అసలైన సాధనం మౌనమే. మనందరం మౌనంగానే ఎదుగుదాం!
వాక్కును నియంత్రించడమే మౌనం. ఇదొక అద్భుతమైన తపస్సు. మాటలను వృథాగా వినియోగించకుండా అవసరం మేరకే వినేవారికి ఇంపుగా, హితంగా, మితంగా మాట్లాడాలని, అలా చేతకానప్పుడు మౌనమే మేలని విదురనీతి వివరిస్తోంది.
అయిదు శాంతులలో మౌనం ముఖ్యమైనదిగా చెబుతారు. ‘మాట వెండి, మౌనం బంగారం’ అని సామెత. ‘మాట్లాడటం ద్వారా శక్తిని వృథా చేసుకునేకంటే మౌనంగా ధ్యానం చేయడం వల్ల ఆధ్యాత్మికంగా ఉన్నత స్థితికి చేరుకోవచ్చు’ అన్నారు స్వామి వివేకానంద.
మౌనం మూడు రకాలు. ఒకటి, వాక్‌మౌనం. వాక్కును నిరోధించడమే వాక్‌మౌనం. దీనినే మౌనవ్రతం అంటారు. ఇలాంటి మౌనం వల్ల పరుష వచనాలు పలకడం, అబద్ధాలాడటం, ఇతరులపై చాడీలు చెప్పడం, అసందర్భ ప్రలాపాలు అనే నాలుగు వాగ్దోషాలు హరిస్తాయి. రెండోది అక్షమౌనం. అంటే ఇంద్రియాలను నిగ్రహించడం. మూడోది కాష్ఠమౌనం. దీనినే మానసిక మౌనం అంటారు. మౌనధారణలోనూ మనసు అనేక మార్గాల్లో పయనిస్తుంది. దాన్నీ అరికట్టినప్పుడే కాష్ఠమౌనం సాధ్యపడుతుంది.
మౌనం ఆరోగ్య వృద్ధికి తోడ్పడుతుంది. దీనివల్ల దివ్యశక్తి ఆవిర్భవిస్తుంది. బాహ్య, అంతర సౌందర్యాలను పెంచుతుంది. మనోశక్తులు వికసిస్తాయి. ఎదుటివారిలో పరివర్తన తెస్తుంది. ఆధ్యాత్మిక శక్తి ఉత్పన్నమై ఆత్మకు శాంతి లభిస్తుంది. సమయం సద్వినియోగమవుతుంది. పతంజలి మహర్షి తన యోగ సిద్ధాంతంలో మౌనానికి ప్రాధాన్యమిచ్చారు. మౌనాన్ని అవలంబించిన మహాత్ముల్లో రమణ మహర్షి, శ్రీరామకృష్ణ పరమహంస, స్వామి వివేకానంద, మహాత్మాగాంధీ వంటి వారెందరో ఉన్నారు.
ధ్యానానికి మౌనమే పునాది. బహిర్గతంగానే కాదు, అంతర్గతంగానూ మౌనం పాటించనిదే ధ్యానం చేయడం అసాధ్యం. నిరంతర యోగసాధకులైన మహర్షులు మౌనంగా ధ్యానం కొనసాగిస్తారు.
రోజూ అరగంట మౌనంగా ఉంటే శారీరక, మానసిక ఆరోగ్యం సిద్ధించడంతో పాటు ఆశలు, ఆశయాలు, కలలు, కోరికలు నెరవేరతాయని ఆధ్యాత్మిక వేత్తలు చెబుతున్నారు. మౌనంగా ఉండటమంటే ఇంట్లో పనులు చేస్తూ, టీవీ కార్యక్రమాలు చూస్తూ, కంప్యూటర్‌ ముందు కూర్చుని అంతర్జాలం చూడటం కాదు. కళ్లు మూసుకుని మాటను, మనసును మౌనంలోకి జార్చేస్తే మనసు తేలిగ్గా ఉంటుంది. ఎంతో మంది అనుభవపూర్వకంగా చెబుతున్న విలువైన మాట ఇది.
ఆచి తూచి మాట్లాడటం చేతకానితనం కానేకాదు. తనపై తన ఆలోచనలపై తనకున్న పట్టును అది తెలియజేస్తుంది. ‘చేజారిన కాలం, పెదవి దాటిన పలుకు’ వెనక్కి రావు. అందుకే వాటిని ఎంత జాగ్రత్తగా ఉపయోగించుకోవాలో తెలిసి తీరాలి.
ప్రతి రోజూ ఎన్నో రకాల ఆలోచనలు మనల్ని పట్టి పీడిస్తుంటాయి. వాటి ప్రభావం మన మాటలపై, చేతలపై పడుతుంది. అవి ఓ చక్రం తిరిగినట్టు తిరుగుతాయి. ఆ చక్రాన్ని ఆపే శక్తే ‘మౌనం’.
ఏ సాధన అయినా మౌనం వల్లనే సాధ్యమవుతుంది. భగవంతుడి సాన్నిధ్యానికి చేర్చే అసలైన సాధనం మౌనమే. మనందరం మౌనంగానే ఎదుగుదాం!
🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️
🙏Jai Sri Ram 🙏
ఒక ఊరిలో ఎవరో రామాయణ ప్రవచనం చెప్తున్నారు.
ఒక బండోడు శ్రద్ధగా విని అర్ధరాత్రి ఇంటికి వచ్చాడు.
"రామాయణం నీకేం అర్ధమైంది?" అని అడిగింది భార్య....
"నాకేం అర్ధం కాలేదు" అన్నాడు బండోడు .
ప్రవచనం జరిగిన
పది రోజులూ ఇదే తంతు.
ప్రవచనం నుండి రాగానే నీకేమర్ధమయింది అని భార్య అడగడం, నాకేం అర్ధం కాలేదని బండోడు చెప్పడం. భార్యకి కోపం నషాళానికి అంటింది.
ఇదిగో ఆ గుండ్రాయి తీసుకు పోయి దాన్తో నీళ్ళు పట్రా అంది.
బండోడు వెళ్ళి గుండ్రాయిని నీళ్ళల్లో ముంచాడు. గుండ్రాయిలో నీళ్ళు నిలబడవు కదా అలాగే తీసు కొచ్చాడు... భార్య మళ్ళీ తెమ్మంది.... మళ్ళీ వెళ్ళాడు.... అలా పది సార్లు తిప్పింది.
చూసావా......ఆ గుండ్రాయితో నీళ్ళు తేలేక పోయావు..... అలాగే పది రోజులు రామాయణం విన్నా నీకు ఏమీ అర్ధం కాలేదు.
"నువ్వా గుండ్రాయితో సమానం" అని ఈసడించింది.
అప్పుడు బండోడు అన్నాడు.
"గుండ్రాయి నీళ్ళు తేలేక పోయిన మాట నిజమే కానీ పదిసార్లు నీళ్ళల్లో మునగడం వల్ల మాలిన్యం అంతా
పోయి అది శుభ్రపడింది కదా.....అలాగే రామాయణం నాకేమీ అర్ధం కాకపోయినా పది రోజుల్నుండీ వినడం వల్ల మనసు తేలిక పడ్డట్టు హాయిగా వుంది. మనసు ప్రశాంతంగా వుంది" అన్నాడు.
భర్తకి అర్ధం కావల్సిన దాని కన్నా ఎక్కువే అర్ధం అయిందని భార్యకి అర్ధం అయింది !
నవ విధ భక్తి మార్గాల్లో శ్రవణం ఒకటి...విన్నా చాలు.
🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️
🙏Jai Sri Ram 🙏
ఒక ఊరిలో ఎవరో రామాయణ ప్రవచనం చెప్తున్నారు.
ఒక బండోడు శ్రద్ధగా విని అర్ధరాత్రి ఇంటికి వచ్చాడు.
"రామాయణం నీకేం అర్ధమైంది?" అని అడిగింది భార్య....
"నాకేం అర్ధం కాలేదు" అన్నాడు బండోడు .
ప్రవచనం జరిగిన
పది రోజులూ ఇదే తంతు.
ప్రవచనం నుండి రాగానే నీకేమర్ధమయింది అని భార్య అడగడం, నాకేం అర్ధం కాలేదని బండోడు చెప్పడం. భార్యకి కోపం నషాళానికి అంటింది.
ఇదిగో ఆ గుండ్రాయి తీసుకు పోయి దాన్తో నీళ్ళు పట్రా అంది.
బండోడు వెళ్ళి గుండ్రాయిని నీళ్ళల్లో ముంచాడు. గుండ్రాయిలో నీళ్ళు నిలబడవు కదా అలాగే తీసు కొచ్చాడు... భార్య మళ్ళీ తెమ్మంది.... మళ్ళీ వెళ్ళాడు.... అలా పది సార్లు తిప్పింది.
చూసావా......ఆ గుండ్రాయితో నీళ్ళు తేలేక పోయావు..... అలాగే పది రోజులు రామాయణం విన్నా నీకు ఏమీ అర్ధం కాలేదు.
"నువ్వా గుండ్రాయితో సమానం" అని ఈసడించింది.
అప్పుడు బండోడు అన్నాడు.
"గుండ్రాయి నీళ్ళు తేలేక పోయిన మాట నిజమే కానీ పదిసార్లు నీళ్ళల్లో మునగడం వల్ల మాలిన్యం అంతా
పోయి అది శుభ్రపడింది కదా.....అలాగే రామాయణం నాకేమీ అర్ధం కాకపోయినా పది రోజుల్నుండీ వినడం వల్ల మనసు తేలిక పడ్డట్టు హాయిగా వుంది. మనసు ప్రశాంతంగా వుంది" అన్నాడు.
భర్తకి అర్ధం కావల్సిన దాని కన్నా ఎక్కువే అర్ధం అయిందని భార్యకి అర్ధం అయింది !
నవ విధ భక్తి మార్గాల్లో శ్రవణం ఒకటి...విన్నా చాలు.
🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️🕉️
కంచి
భారతావనిలోని సప్త ముక్తిదాయక క్షేత్రాల్లో కంచి ఒకటి. కాంచీపురం, కంజీవరం, కంచి పేడు దీని నామాంతరాలు. కః- అంటే బ్రహ్మ. బ్రహ్మకు ఇది తపోభూమి. బ్రహ్మదేవుడు అశ్వమేధయాగం చేసి విష్ణువును ప్రసన్నం చేసుకున్న ప్రదేశంగా దీన్ని పురాణాలు పేర్కొన్నాయి. ఆ యాగంలో పాల్గొనడానికి వచ్చినవారికి సదుపాయాలు కల్పించడానికి బ్రహ్మ ఆజ్ఞపై విశ్వకర్మ నిర్మించిన పట్టణమే కంచి అని పురాణోక్తి. బ్రహ్మాండ పురాణంలో కాశి, కంచి రెండింటినీ శివుడు తన నేత్రాలుగా భావిస్తుంటాడని చెప్పడం వల్ల కంచిని ‘దక్షిణ కాశి’గా వ్యవహరించడమూ ఉంది. ‘సత్యవ్రతక్షేత్రం’ అనీ పూర్వం వాడుకలో ఉండేది. కాంచి అంటే మొలనూలు(వడ్డాణం). భూదేవికి నడుముభాగం కంచి క్షేత్రమని ఒక భావన. శక్తి పీఠాల్లో కంచి ఒకటి. సతీదేవి కంకాళం అక్కడ పడిందని, ఇక్కడ దేవి దేవగర్భ అని, భైరవుడు రురుడని ‘తంత్రచూడామణి’ గ్రంథం చెబుతోంది.
కాంచీపురం శివకంచి, విష్ణుకంచి అని రెండు భాగాలు. శివకంచిలో 108 శివాలయాలున్నాయి. కామాక్షీదేవి భవ్యమందిరం ఇక్కడిదే. 188 అడుగుల ఎత్తైన గోపురం గల ఏకామ్రనాథాలయంలో పంచ భూత శివలింగాల్లో ఒకటైన పృథ్వీలింగం ఉంది. వేయి స్తంభాల మండపం విశిష్టమైనది. కైలాసనాథ దేవాలయం దక్షిణాత్యశిల్ప రీతుల్ని ప్రతిబింబించే ఆలయం. ముక్తేశ్వర, మతంగేశ్వర, ఐరావతేశ్వర, వల్లీశ్వర, వీరావతేశ్వరాలయాలు ప్రధానంగా ఇసుకరాతి నిర్మాణాలు, వాటి విమానాలు బహు తలాలతో చదరంగా ఉంటాయి. విష్ణుకంచిలో 18 విష్ణుమందిరాలు ఉన్నాయి. వరదరాజ స్వామి ఆలయం అత్యంత ప్రసిద్ధం. వైష్ణవుల 108 దివ్యక్షేత్రాల్లో ఇది ఒకటి. రామానుజాచార్యులకు ఆలయంతో గొప్ప అనుబంధం ఉంది. ఇక్కడ ఆనంద సరోవరం మధ్యలో ఉన్న మండపంలో జలాంతర్భాగాన అత్తి చెక్కతో నిర్మించిన దేవతా విగ్రహాలుంటాయి. పల్లవ నందివర్మ నిర్మించిన వైకుంఠ పెరుమాళ్‌ ఆలయంలో ఒకదానిపై ఒకటి ఉన్న మూడు గర్భగృహాల్లో మహావిష్ణువు నిలుచున్న, కూర్చున్న, పడుకున్న విగ్రహాలు చూడవచ్చు. అనంతర కాలంలో ఈ నమూనాలో ఇతర ప్రాంతాల్లో దేవాలయాలు నిర్మించారు.
కంచి అనగానే కామాక్షి గుర్తుకు వస్తుంది. ఆదిశంకరులు సౌందర్య లహరిలోని ఒక శ్లోకంలో ‘కాంచీ’ అన్న పేరు ఉపయోగించి అమ్మవారి నాలుగు బాహువులు, వాటిలోని ఆయుధాలను వర్ణిస్తూ కామాక్షీదేవి స్వరూపాన్ని ఆవిష్కరించారు. శంకరులు కామాక్షీ ఆలయంలో శ్రీచక్రాన్ని ప్రతిష్ఠించారు.
శైవ, వైష్ణవ ధర్మాలే గాక జైన బౌద్ధాలకూ కంచి ఆటపట్టుగా నిలిచింది. ‘తిరుపరుత్తి కుండ్రం’ చుట్టూ ఉన్న ప్రాంతాన్ని ‘జైనకంచి’గా వ్యవహరించేవారు. బుద్ధ ఘోషుడు, ధర్మపాలుడు, దిజ్నాగుడు మొదలైన బౌద్ధ విద్వాంసులు ఇక్కడ కొంతకాలం నివసించారు. కంచి ప్రాచీన విద్యాకేంద్రం. ‘ఘటికలు’ అనే వేదపాఠశాలలుండేవి. కదంబరాజు మయూరశర్మ ఇక్కడ వేదాభ్యాసం చేశాడని ప్రతీతి.
తొండైమండలంలో భాగంగా ఉన్న కంచి ఒకప్పుడు పల్లవుల రాజధాని. అనంతర కాలంలో చోళులు, పాండ్యుల అధీనంలోకి వెళ్ళింది. రాజరాజ చోళుడు 10వ శతాబ్దంలో కామాక్షి ఆలయాన్ని పునర్నిర్మించాడని చారిత్రకాధారాలు ఉన్నాయి. విజయనగర వీరకంపరాయల మధురా విజయంతో కంచి విజయనగర రాజుల ఏలుబడిలోకి వెళ్ళింది. ఆయా రాజవంశీకుల శాసనాలు కంచిలో విరివిగా గోచరిస్తున్నాయి. కంచి కామకోటి పీఠం దేశంలో ప్రఖ్యాత ఆధ్యాత్మిక కేంద్రం. ఆదిశంకరులు నెలకొల్పిన మూలామ్నాయ పీఠంగా భావిస్తారు.
భారతావనిలోని సప్త ముక్తిదాయక క్షేత్రాల్లో కంచి ఒకటి. కాంచీపురం, కంజీవరం, కంచి పేడు దీని నామాంతరాలు. కః- అంటే బ్రహ్మ. బ్రహ్మకు ఇది తపోభూమి. బ్రహ్మదేవుడు అశ్వమేధయాగం చేసి విష్ణువును ప్రసన్నం చేసుకున్న ప్రదేశంగా దీన్ని పురాణాలు పేర్కొన్నాయి. ఆ యాగంలో పాల్గొనడానికి వచ్చినవారికి సదుపాయాలు కల్పించడానికి బ్రహ్మ ఆజ్ఞపై విశ్వకర్మ నిర్మించిన పట్టణమే కంచి అని పురాణోక్తి. బ్రహ్మాండ పురాణంలో కాశి, కంచి రెండింటినీ శివుడు తన నేత్రాలుగా భావిస్తుంటాడని చెప్పడం వల్ల కంచిని ‘దక్షిణ కాశి’గా వ్యవహరించడమూ ఉంది. ‘సత్యవ్రతక్షేత్రం’ అనీ పూర్వం వాడుకలో ఉండేది. కాంచి అంటే మొలనూలు(వడ్డాణం). భూదేవికి నడుముభాగం కంచి క్షేత్రమని ఒక భావన. శక్తి పీఠాల్లో కంచి ఒకటి. సతీదేవి కంకాళం అక్కడ పడిందని, ఇక్కడ దేవి దేవగర్భ అని, భైరవుడు రురుడని ‘తంత్రచూడామణి’ గ్రంథం చెబుతోంది.
కాంచీపురం శివకంచి, విష్ణుకంచి అని రెండు భాగాలు. శివకంచిలో 108 శివాలయాలున్నాయి. కామాక్షీదేవి భవ్యమందిరం ఇక్కడిదే. 188 అడుగుల ఎత్తైన గోపురం గల ఏకామ్రనాథాలయంలో పంచ భూత శివలింగాల్లో ఒకటైన పృథ్వీలింగం ఉంది. వేయి స్తంభాల మండపం విశిష్టమైనది. కైలాసనాథ దేవాలయం దక్షిణాత్యశిల్ప రీతుల్ని ప్రతిబింబించే ఆలయం. ముక్తేశ్వర, మతంగేశ్వర, ఐరావతేశ్వర, వల్లీశ్వర, వీరావతేశ్వరాలయాలు ప్రధానంగా ఇసుకరాతి నిర్మాణాలు, వాటి విమానాలు బహు తలాలతో చదరంగా ఉంటాయి. విష్ణుకంచిలో 18 విష్ణుమందిరాలు ఉన్నాయి. వరదరాజ స్వామి ఆలయం అత్యంత ప్రసిద్ధం. వైష్ణవుల 108 దివ్యక్షేత్రాల్లో ఇది ఒకటి. రామానుజాచార్యులకు ఆలయంతో గొప్ప అనుబంధం ఉంది. ఇక్కడ ఆనంద సరోవరం మధ్యలో ఉన్న మండపంలో జలాంతర్భాగాన అత్తి చెక్కతో నిర్మించిన దేవతా విగ్రహాలుంటాయి. పల్లవ నందివర్మ నిర్మించిన వైకుంఠ పెరుమాళ్‌ ఆలయంలో ఒకదానిపై ఒకటి ఉన్న మూడు గర్భగృహాల్లో మహావిష్ణువు నిలుచున్న, కూర్చున్న, పడుకున్న విగ్రహాలు చూడవచ్చు. అనంతర కాలంలో ఈ నమూనాలో ఇతర ప్రాంతాల్లో దేవాలయాలు నిర్మించారు.
కంచి అనగానే కామాక్షి గుర్తుకు వస్తుంది. ఆదిశంకరులు సౌందర్య లహరిలోని ఒక శ్లోకంలో ‘కాంచీ’ అన్న పేరు ఉపయోగించి అమ్మవారి నాలుగు బాహువులు, వాటిలోని ఆయుధాలను వర్ణిస్తూ కామాక్షీదేవి స్వరూపాన్ని ఆవిష్కరించారు. శంకరులు కామాక్షీ ఆలయంలో శ్రీచక్రాన్ని ప్రతిష్ఠించారు.
శైవ, వైష్ణవ ధర్మాలే గాక జైన బౌద్ధాలకూ కంచి ఆటపట్టుగా నిలిచింది. ‘తిరుపరుత్తి కుండ్రం’ చుట్టూ ఉన్న ప్రాంతాన్ని ‘జైనకంచి’గా వ్యవహరించేవారు. బుద్ధ ఘోషుడు, ధర్మపాలుడు, దిజ్నాగుడు మొదలైన బౌద్ధ విద్వాంసులు ఇక్కడ కొంతకాలం నివసించారు. కంచి ప్రాచీన విద్యాకేంద్రం. ‘ఘటికలు’ అనే వేదపాఠశాలలుండేవి. కదంబరాజు మయూరశర్మ ఇక్కడ వేదాభ్యాసం చేశాడని ప్రతీతి.
తొండైమండలంలో భాగంగా ఉన్న కంచి ఒకప్పుడు పల్లవుల రాజధాని. అనంతర కాలంలో చోళులు, పాండ్యుల అధీనంలోకి వెళ్ళింది. రాజరాజ చోళుడు 10వ శతాబ్దంలో కామాక్షి ఆలయాన్ని పునర్నిర్మించాడని చారిత్రకాధారాలు ఉన్నాయి. విజయనగర వీరకంపరాయల మధురా విజయంతో కంచి విజయనగర రాజుల ఏలుబడిలోకి వెళ్ళింది. ఆయా రాజవంశీకుల శాసనాలు కంచిలో విరివిగా గోచరిస్తున్నాయి. కంచి కామకోటి పీఠం దేశంలో ప్రఖ్యాత ఆధ్యాత్మిక కేంద్రం. ఆదిశంకరులు నెలకొల్పిన మూలామ్నాయ పీఠంగా భావిస్తారు.
కాలం అమూల్యం "కలయతి ఇతి కాల!' అని కాలానికి నిఘంటువులు నిర్వచనం చెప్పాయి. అంటే అన్నింటినీ తనలో లీనం చేసుకొనేది కాలం. కాలాన్ని గణించాలంటే అత్యంత సూక్ష్మసమయం నుంచి మహాకల్పాల వరకు లెక్కించవలసి వస్తుంది. కాలం అనంతంగా సాగుతూ ఉంటుంది కనుక మనిషి తన పరిధి మేరకే కాలాన్ని లెక్కించగలుగుతాడు. మనిషి ఆయుర్దాయం అనంతకాలంలో చాలా చిన్నది.
గడచిపోయిన క్షణం మళ్ళీ రాదు. రెప్పవాల్సి తెరిచేలోగా కాలం గడచిపోతుంది. కాలంతో పరుగులు తీయడం మనిషికి సాధ్యం కాదు. కాలశక్తిని ఆపడం మనిషితరం కాదు. సూర్యోదయం నుంచి సూర్యాస్తమయం దాకా భూమిపై కొనసాగే పగటివేళలో మనిషి జాగృతుడై జీవన విధానాన్ని దిద్దుకొంటాడు. సూర్యాస్తమయం నుంచి మళ్ళీ సూర్యోదయం అయ్యేదాకా మనిషి నిద్రిస్తాడు. ఇది మానవలోకంలోని కాల నియమం. ఇది భూమికే పరిమితం. భూమిని దాటి ఇతర గ్రహాలకు వెళ్తే అక్కడి కాలమానమే వర్తిస్తుంది.
'కాలం గడిచిపోతున్నది అని ఎవడో అంటే 'ఒరే! వెర్రిబాగులవాడా! గడచిపోతున్నది కాలం కాదురా, నీ ఆయుర్దాయమే' అంటుందట కాలం. నిజమే. కాలం గడుస్తున్న కొద్దీ మనిషి ఆయువు తరుగుతుందే కానీ పెరగదు కదా! కాలం మార్పును తెస్తుందని గుర్తించడానికి మనిషి బాల్యం నుంచి కౌమారానికి, కౌమారం క్రమంగా యౌవనానికి, మార్పు మనిషి నుంచి ఉదాహరణ. సంపూర్ణాయుర్దాయం నూటఇరవై ఏండ్లని పెద్దలమాట. అంతకాలం జీవించేవాళ్లు అదృష్టవంతులే. నూరేళ్లు దాటకుండానే గతించేవారే ఎక్కువ. వయసులో ఏమి ఏ చేయాలో కాలం నిర్దిష్ట ప్రణాళికను సూచించింది. బాల్యంలో ఆటపాటలు, కౌమారంలో చదువుసంధ్యలు, యౌవనంలో వైవాహిక జీవనం, వార్ధక్యంలో ఆత్మశాంతి అనేవి సాధారణ విషయాలు. మనిషి ఏ ప్రాయంలో ఏది చేయాలో అది చేయకపోతే, కాలం విలువను జీవన మూల్యాన్ని కోల్పోయినట్లే. బాల్యంలో మనిషి ఆటపాటలతో ఎదిగితేనే క్రమాభివృద్ధి జరుగుతుంది. కౌమారదశలో బడికి వెళ్ళి చదువుకోకపోతే, జ్ఞానాన్ని కోల్పోయినట్లే. యౌవనంలో వైవాహిక జీవనాన్ని అనుభవించకపోతే, యౌవనం తిరిగి రాదు. వృద్ధాప్యంలో శాంతిమయ జీవనం లేకుంటే జీవితం భారంగా మారుతుంది.
కాలం పాదరసంలా జారిపోతుంది. పట్టుకుందామనుకుంటే దొరకదు. కాలం కర్పూరంలా హరించుకొనిపోతుంది. కనుమరుగైన తరవాత చింతించి లాభంలేదు. మనిషి తన కంటికి ఎదురుగా ఉన్న వర్తమాన కాలం విలువను గుర్తించాలి. మంచి పనులతో ముందుకు సాగాలి. ప్రతి క్షణాన్ని అమూల్య ధనంగా చూడాలి. వ్యంగా కాలాన్ని గడిపితే సంపదలు చేజారిపోక తప్పదు. దేవతలు సైతం కాలాన్ని అమూల్యంగా భావిస్తారు. కాలం కలిసిరానప్పుడు మౌనం వహిస్తారు. శుభసమయం కోసం వేచిచూస్తారు. తగిన సమయంలోనే అనుగ్రహిస్తారు.
కృషిచేసేవారికి కాలం ఎంతో విలువైంది. సోమరులకు కాలం విలువ లేనిదిగా కనబడుతుంది. మంచి పనులు చేసేవారికి ఇరవై నాలుగు గంటలూ అవసరమే. సూయ, చంద్రోదయాలు సక్రమంగా, సకాలంలో జరుగుతున్నందువల్లనే భూమిపై ఆరు రుతువులు క్రమం తప్పకుండా వస్తూ పోతున్నాయి. ఎండలు, వానలు, చలులు ఏర్పడుతున్నాయి. ప్రకృతిలో సమతౌల్యం జారిపోకుండా నిలుస్తోంది. ప్రపంచం సురక్షితంగా ముందుకు సాగుతోంది. కరుణించిన కాలం మనిషి మనుగడ చక్కగా ఉంటుంది. కనుక కాలం కాలం విలువను తెలుసుకొని మనిషి ప్రవర్తించాలి!
గడచిపోయిన క్షణం మళ్ళీ రాదు. రెప్పవాల్సి తెరిచేలోగా కాలం గడచిపోతుంది. కాలంతో పరుగులు తీయడం మనిషికి సాధ్యం కాదు. కాలశక్తిని ఆపడం మనిషితరం కాదు. సూర్యోదయం నుంచి సూర్యాస్తమయం దాకా భూమిపై కొనసాగే పగటివేళలో మనిషి జాగృతుడై జీవన విధానాన్ని దిద్దుకొంటాడు. సూర్యాస్తమయం నుంచి మళ్ళీ సూర్యోదయం అయ్యేదాకా మనిషి నిద్రిస్తాడు. ఇది మానవలోకంలోని కాల నియమం. ఇది భూమికే పరిమితం. భూమిని దాటి ఇతర గ్రహాలకు వెళ్తే అక్కడి కాలమానమే వర్తిస్తుంది.
'కాలం గడిచిపోతున్నది అని ఎవడో అంటే 'ఒరే! వెర్రిబాగులవాడా! గడచిపోతున్నది కాలం కాదురా, నీ ఆయుర్దాయమే' అంటుందట కాలం. నిజమే. కాలం గడుస్తున్న కొద్దీ మనిషి ఆయువు తరుగుతుందే కానీ పెరగదు కదా! కాలం మార్పును తెస్తుందని గుర్తించడానికి మనిషి బాల్యం నుంచి కౌమారానికి, కౌమారం క్రమంగా యౌవనానికి, మార్పు మనిషి నుంచి ఉదాహరణ. సంపూర్ణాయుర్దాయం నూటఇరవై ఏండ్లని పెద్దలమాట. అంతకాలం జీవించేవాళ్లు అదృష్టవంతులే. నూరేళ్లు దాటకుండానే గతించేవారే ఎక్కువ. వయసులో ఏమి ఏ చేయాలో కాలం నిర్దిష్ట ప్రణాళికను సూచించింది. బాల్యంలో ఆటపాటలు, కౌమారంలో చదువుసంధ్యలు, యౌవనంలో వైవాహిక జీవనం, వార్ధక్యంలో ఆత్మశాంతి అనేవి సాధారణ విషయాలు. మనిషి ఏ ప్రాయంలో ఏది చేయాలో అది చేయకపోతే, కాలం విలువను జీవన మూల్యాన్ని కోల్పోయినట్లే. బాల్యంలో మనిషి ఆటపాటలతో ఎదిగితేనే క్రమాభివృద్ధి జరుగుతుంది. కౌమారదశలో బడికి వెళ్ళి చదువుకోకపోతే, జ్ఞానాన్ని కోల్పోయినట్లే. యౌవనంలో వైవాహిక జీవనాన్ని అనుభవించకపోతే, యౌవనం తిరిగి రాదు. వృద్ధాప్యంలో శాంతిమయ జీవనం లేకుంటే జీవితం భారంగా మారుతుంది.
కాలం పాదరసంలా జారిపోతుంది. పట్టుకుందామనుకుంటే దొరకదు. కాలం కర్పూరంలా హరించుకొనిపోతుంది. కనుమరుగైన తరవాత చింతించి లాభంలేదు. మనిషి తన కంటికి ఎదురుగా ఉన్న వర్తమాన కాలం విలువను గుర్తించాలి. మంచి పనులతో ముందుకు సాగాలి. ప్రతి క్షణాన్ని అమూల్య ధనంగా చూడాలి. వ్యంగా కాలాన్ని గడిపితే సంపదలు చేజారిపోక తప్పదు. దేవతలు సైతం కాలాన్ని అమూల్యంగా భావిస్తారు. కాలం కలిసిరానప్పుడు మౌనం వహిస్తారు. శుభసమయం కోసం వేచిచూస్తారు. తగిన సమయంలోనే అనుగ్రహిస్తారు.
కృషిచేసేవారికి కాలం ఎంతో విలువైంది. సోమరులకు కాలం విలువ లేనిదిగా కనబడుతుంది. మంచి పనులు చేసేవారికి ఇరవై నాలుగు గంటలూ అవసరమే. సూయ, చంద్రోదయాలు సక్రమంగా, సకాలంలో జరుగుతున్నందువల్లనే భూమిపై ఆరు రుతువులు క్రమం తప్పకుండా వస్తూ పోతున్నాయి. ఎండలు, వానలు, చలులు ఏర్పడుతున్నాయి. ప్రకృతిలో సమతౌల్యం జారిపోకుండా నిలుస్తోంది. ప్రపంచం సురక్షితంగా ముందుకు సాగుతోంది. కరుణించిన కాలం మనిషి మనుగడ చక్కగా ఉంటుంది. కనుక కాలం కాలం విలువను తెలుసుకొని మనిషి ప్రవర్తించాలి!