గీతోపదేశం ఎవరన్నా చనిపోతే వినాలా?
శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ సమస్త వేద పురాణాల సారాంశాన్ని అర్జునునకే గాక యావత్‌ ప్రపంచానికి గీతోపదేశం ద్వారా తెలిపాడనే విషయం తెలిసినదే. దీని ద్వారా మానవ జీవన విధానాన్ని విశదీకరించి జన్మను సార్థకం చేసుకోవడం అనే దాన్ని సూచించాడు. ఈ పరమ పవిత్రమైన గీతా సారాన్ని ఘంటసాల ప్రజలందరికీ అర్థమయ్యేటట్లు గానం చేశాడు. ఇది వింటూంటే మనస్సకు ఆనందం కలుగుతుంది. దేవాలయాలు, పార్కులు వంటి పబ్లిక్ ప్లేసుల్లో దేశమంతా ఇది పెట్టి వినిపించేవారు. కానీ, ఇటీవలి కాలంలో ప్రజలు అవగాహనా లోపం వల్ల ఎవరైనా మరణించినప్పుడు, అంతిమయాత్ర సమయంలో, వాహనాల పైనా భగవద్గీతను మైకుల ద్వారా వినిపిస్తున్నారు. ఇది దురదృష్టకరం, బాధాకరం కూడా. దానితో ఈ మధ్య కాలంలో ఎవరి ఇంటి నుంచైనా భగవద్గీత వినిపిస్తూందంటే ఆ ఇంట్లో ఎవరైనా చనిపోయారు అనుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఉంది. ఈ విధంగా ఇదొక సామాజిక రుగ్మతగా మారుతోందనిపిస్తోంది. అందుకని ఆధ్యాత్మిక వాదులు, మేధావులు ఈ విషయంపై ప్రజానీకాన్ని చైతన్యవంతులను చేయాలి.
శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ సమస్త వేద పురాణాల సారాంశాన్ని అర్జునునకే గాక యావత్‌ ప్రపంచానికి గీతోపదేశం ద్వారా తెలిపాడనే విషయం తెలిసినదే. దీని ద్వారా మానవ జీవన విధానాన్ని విశదీకరించి జన్మను సార్థకం చేసుకోవడం అనే దాన్ని సూచించాడు. ఈ పరమ పవిత్రమైన గీతా సారాన్ని ఘంటసాల ప్రజలందరికీ అర్థమయ్యేటట్లు గానం చేశాడు. ఇది వింటూంటే మనస్సకు ఆనందం కలుగుతుంది. దేవాలయాలు, పార్కులు వంటి పబ్లిక్ ప్లేసుల్లో దేశమంతా ఇది పెట్టి వినిపించేవారు. కానీ, ఇటీవలి కాలంలో ప్రజలు అవగాహనా లోపం వల్ల ఎవరైనా మరణించినప్పుడు, అంతిమయాత్ర సమయంలో, వాహనాల పైనా భగవద్గీతను మైకుల ద్వారా వినిపిస్తున్నారు. ఇది దురదృష్టకరం, బాధాకరం కూడా. దానితో ఈ మధ్య కాలంలో ఎవరి ఇంటి నుంచైనా భగవద్గీత వినిపిస్తూందంటే ఆ ఇంట్లో ఎవరైనా చనిపోయారు అనుకోవాల్సిన పరిస్థితి ఉంది. ఈ విధంగా ఇదొక సామాజిక రుగ్మతగా మారుతోందనిపిస్తోంది. అందుకని ఆధ్యాత్మిక వాదులు, మేధావులు ఈ విషయంపై ప్రజానీకాన్ని చైతన్యవంతులను చేయాలి.
తత్వదర్శనం
మన దేశంలో వేదాంతాన్ని బ్రహ్మపదార్థంగా చెప్తారు. బ్రహ్మను గురించి చేసే చర్చను ‘బ్రహ్మజ్ఞానం’గా చెప్తారు. ఉపనిషత్తుల్లో, బ్రహ్మ సూత్రాల్లో జరిగిన ‘జ్ఞానచర్చ’ను సామాన్య జనంలోకి తీసుకెళ్లేందుకు ఎందరో తత్వ కవులుద్భవించారు. కుల భేదం లేకుండా అందరి కోసం తత్వాలను అందించారు. సంప్రదాయంలోని గహనమైన వేదాంతాన్ని అలతిఅలతి పదాలతో అరటిపండు వలిచి అందించినట్లు మరోపాయగా తత్వకవులు నిలబెట్టారు.
నేత్రద్వారమునందు వెలిగెడి
సూత్రధారునిగానలేకను
క్షేత్రములకు పోదురేమన్నా...
తనలోన యున్నా తత్వమెవరు తరచిగనరన్నా
పాపిష్టి జన్మము ఎత్తినందుకు ఫలము లేదన్న
తారకము సూటెరుగవలెనన్నా సద్గురుని కృపచే
తారతమ్యము తరచిగనరన్నా...
అంటాడు తత్వకవి. అంటే క్షేత్రాలకు వెళ్లొద్దని కాదు. జ్ఞానస్థాయులను గుర్తెరగాలని అర్థం. అంతర్దర్శనం చేయాలని సూచన. పంచభూతాల ద్వారా ఏర్పడిన ఈ సృష్టిని సాంఖ్యంగా తత్వకవులు చెప్పుకొన్నారు. ప్రకృతి నుండే ఉద్భవించే శబ్ద, స్పర్శ, రూప, రస, గంధాలకు త్రిగుణాలు జోడించి, పంచేంద్రియాలతో సమన్వయపరిచి సాంఖ్యతత్వం వ్యాప్తి చేశారు. శరీరం అశాశ్వతమని, ఆత్మ శాశ్వతమని నిరూపించి మోహనిర్మూలన చేసారు. శివరామ దీక్షితులవంటి తాత్వికులు మరో అడుగు ముందుకు వేసి ఆత్మ భావనకన్నా అతీతంగా వెళ్లారు.
దేహం శాశ్వతం అనుకునే అజ్ఞాని జీవితాంతం లేదా ఓ పది జన్మలకు సరిపడే సంపదను మూటగట్టుకొంటున్నాడు. ఇదే అజ్ఞానంతో పదవులు, మోహం, ధనం, కుటుంబం, కులం, ప్రాంతం, వంటి భేదాలతో దేవుడిని కూడా సంకుచితం చేస్తున్నాడు. వేదాంత చింతన లేకపోవడం వల్ల శాశ్వతమైన, ఆనందాన్ని దూరం చేసుకుంటున్నాడు. ఆనంద స్వరూపుడైన పరమాత్మను వదలిపెట్టి అశాంతికి మారుపేరైన జీవనం గడుపుతున్నాడు.
శరీరాన్ని రోగాల పుట్టగా మార్చుకొని దేహాన్ని వైద్యులకు అప్పజెప్పి దేహాన్ని మందులతో నింపుతున్నాడు. ఇహపర సుఖాల ఇంగితజ్ఞానం లేకుండా అటు దేహాన్ని, ఇటు ఆత్మనూ రెంటినీ విస్మరిస్తున్నాడు. ఈ లోటును గమనించిన పోతులూరి వీరబ్రహ్మేంద్రస్వామి, శివరామ దీక్షితులు, వేమన వంటి తత్వజ్ఞానులు తత్వాలను అందించారు. వేమన వంటి కవులు తత్వాన్ని పద్యాల్లో ఒడిసిపట్టారు. భక్తి వాదాన్ని, ముక్తివాదాన్ని ప్రజలకు చేరువ చేసి నిరక్షరాస్యులను, విద్యా గంధంలేని వాళ్లను ఆధ్యాత్మిక మార్గంలో నడిపించారు. జీవితాన్ని ఒక లక్ష్యంతో నడుపుతూ నిత్య జీవితంలోని అన్ని పనులను సజావుగా చేసుకుంటూ ఆశను వదలిపెట్టారు. నిరాడంబరంగా, నిర్వికారంగా జీవించారు. ఇది వారు దర్శించిన తత్వం. అందరూ అనుసరించాల్సిన తత్వం.
మన దేశంలో వేదాంతాన్ని బ్రహ్మపదార్థంగా చెప్తారు. బ్రహ్మను గురించి చేసే చర్చను ‘బ్రహ్మజ్ఞానం’గా చెప్తారు. ఉపనిషత్తుల్లో, బ్రహ్మ సూత్రాల్లో జరిగిన ‘జ్ఞానచర్చ’ను సామాన్య జనంలోకి తీసుకెళ్లేందుకు ఎందరో తత్వ కవులుద్భవించారు. కుల భేదం లేకుండా అందరి కోసం తత్వాలను అందించారు. సంప్రదాయంలోని గహనమైన వేదాంతాన్ని అలతిఅలతి పదాలతో అరటిపండు వలిచి అందించినట్లు మరోపాయగా తత్వకవులు నిలబెట్టారు.
నేత్రద్వారమునందు వెలిగెడి
సూత్రధారునిగానలేకను
క్షేత్రములకు పోదురేమన్నా...
తనలోన యున్నా తత్వమెవరు తరచిగనరన్నా
పాపిష్టి జన్మము ఎత్తినందుకు ఫలము లేదన్న
తారకము సూటెరుగవలెనన్నా సద్గురుని కృపచే
తారతమ్యము తరచిగనరన్నా...
అంటాడు తత్వకవి. అంటే క్షేత్రాలకు వెళ్లొద్దని కాదు. జ్ఞానస్థాయులను గుర్తెరగాలని అర్థం. అంతర్దర్శనం చేయాలని సూచన. పంచభూతాల ద్వారా ఏర్పడిన ఈ సృష్టిని సాంఖ్యంగా తత్వకవులు చెప్పుకొన్నారు. ప్రకృతి నుండే ఉద్భవించే శబ్ద, స్పర్శ, రూప, రస, గంధాలకు త్రిగుణాలు జోడించి, పంచేంద్రియాలతో సమన్వయపరిచి సాంఖ్యతత్వం వ్యాప్తి చేశారు. శరీరం అశాశ్వతమని, ఆత్మ శాశ్వతమని నిరూపించి మోహనిర్మూలన చేసారు. శివరామ దీక్షితులవంటి తాత్వికులు మరో అడుగు ముందుకు వేసి ఆత్మ భావనకన్నా అతీతంగా వెళ్లారు.
దేహం శాశ్వతం అనుకునే అజ్ఞాని జీవితాంతం లేదా ఓ పది జన్మలకు సరిపడే సంపదను మూటగట్టుకొంటున్నాడు. ఇదే అజ్ఞానంతో పదవులు, మోహం, ధనం, కుటుంబం, కులం, ప్రాంతం, వంటి భేదాలతో దేవుడిని కూడా సంకుచితం చేస్తున్నాడు. వేదాంత చింతన లేకపోవడం వల్ల శాశ్వతమైన, ఆనందాన్ని దూరం చేసుకుంటున్నాడు. ఆనంద స్వరూపుడైన పరమాత్మను వదలిపెట్టి అశాంతికి మారుపేరైన జీవనం గడుపుతున్నాడు.
శరీరాన్ని రోగాల పుట్టగా మార్చుకొని దేహాన్ని వైద్యులకు అప్పజెప్పి దేహాన్ని మందులతో నింపుతున్నాడు. ఇహపర సుఖాల ఇంగితజ్ఞానం లేకుండా అటు దేహాన్ని, ఇటు ఆత్మనూ రెంటినీ విస్మరిస్తున్నాడు. ఈ లోటును గమనించిన పోతులూరి వీరబ్రహ్మేంద్రస్వామి, శివరామ దీక్షితులు, వేమన వంటి తత్వజ్ఞానులు తత్వాలను అందించారు. వేమన వంటి కవులు తత్వాన్ని పద్యాల్లో ఒడిసిపట్టారు. భక్తి వాదాన్ని, ముక్తివాదాన్ని ప్రజలకు చేరువ చేసి నిరక్షరాస్యులను, విద్యా గంధంలేని వాళ్లను ఆధ్యాత్మిక మార్గంలో నడిపించారు. జీవితాన్ని ఒక లక్ష్యంతో నడుపుతూ నిత్య జీవితంలోని అన్ని పనులను సజావుగా చేసుకుంటూ ఆశను వదలిపెట్టారు. నిరాడంబరంగా, నిర్వికారంగా జీవించారు. ఇది వారు దర్శించిన తత్వం. అందరూ అనుసరించాల్సిన తత్వం.
భూదానం, సువర్ణదానం అన్నదానం. వీటిలో ఏది గొప్పది ?
భూదానం, సువర్ణదానం అన్నదానం. వీటిలో ఏది గొప్పది అంటే చాలామంది ఘంటాపదంగా చెప్పేది ఒకేఒక్క దానం. అన్నదానం. కాని నూటికి 90మంది చెప్పేవారే గాని చేయరు. మన సంప్రదాయాల కోసం లోకం గాలిస్తానంటారు. కాని ఇది మన సంప్రదాయం అంటే మాత్రం ఆ నిజాన్ని జీర్ణించుకోలేరు.
దానలన్నిటిలో కెల్లా గోప్పదానం భూదానం. దీనివల్ల తరతరాలను తరింపజేస్తుంది. ఏలోటు ఉండదు. ఎందుకంటే భూమిలో సువర్ణం,(బంగారం), భీజం(ఆహారం), నీరు, నిప్పు, పెట్రోలియం. ఇలా మనవ వనరులు మొత్తానికి ఆధారం భూమి మాత్రమే. చివరికి చస్తే పాతిపెట్టాల్సింది ఈభుమిలోనే.
సువర్ణదానం : ఇది ఆయుష్షుని పెంచుతుంది. దీర్గాయువు ఇస్తుంది. రేపో మాపో చనిపోయేవారు పేరు మీద సువర్ణం దానం ఇస్తే ఆరోగ్యం మెరుగుపడి ఆయుష్షు పెరుగుతుందని శాస్త్రం చెప్తుంది.
అన్నదానం : ఇది మనకి ఆహారం, వస్త్రం కొరతరాకుండా చేస్తుందని శాస్త్రం.
భూదానం, సువర్ణదానం అన్నదానం. వీటిలో ఏది గొప్పది అంటే చాలామంది ఘంటాపదంగా చెప్పేది ఒకేఒక్క దానం. అన్నదానం. కాని నూటికి 90మంది చెప్పేవారే గాని చేయరు. మన సంప్రదాయాల కోసం లోకం గాలిస్తానంటారు. కాని ఇది మన సంప్రదాయం అంటే మాత్రం ఆ నిజాన్ని జీర్ణించుకోలేరు.
దానలన్నిటిలో కెల్లా గోప్పదానం భూదానం. దీనివల్ల తరతరాలను తరింపజేస్తుంది. ఏలోటు ఉండదు. ఎందుకంటే భూమిలో సువర్ణం,(బంగారం), భీజం(ఆహారం), నీరు, నిప్పు, పెట్రోలియం. ఇలా మనవ వనరులు మొత్తానికి ఆధారం భూమి మాత్రమే. చివరికి చస్తే పాతిపెట్టాల్సింది ఈభుమిలోనే.
సువర్ణదానం : ఇది ఆయుష్షుని పెంచుతుంది. దీర్గాయువు ఇస్తుంది. రేపో మాపో చనిపోయేవారు పేరు మీద సువర్ణం దానం ఇస్తే ఆరోగ్యం మెరుగుపడి ఆయుష్షు పెరుగుతుందని శాస్త్రం చెప్తుంది.
అన్నదానం : ఇది మనకి ఆహారం, వస్త్రం కొరతరాకుండా చేస్తుందని శాస్త్రం.
దేవుడంటే ఏంటి?
పూజ చేయకపోతే ఏమవుతుంది? అని...
చిన్నపిల్లలే కాదు ..నేడు చదువుకున్న పెద్దవాళ్ళు కూడా అడిగే ప్రశ్న ఇది..
మన పెద్దవాళ్లు వెంటనే చెప్పే సమాధానం..
" అలా మాట్లాడితే కళ్లుపోతాయి" అని....
మనకు భగవంతుని గురించి అవగాహనలేనప్పుడు.. చెప్పడం చేతగానప్పుడు..
మనంవాడే మాట అదే..
కళ్లు పోగొట్టడానికి దేవుడేం శాడిస్ట్‌ కాదు గదా....
మనం చెప్పాల్సిన సమాధానం అది కాదు..
తెలియని వారికి అలా చెప్పడం వల్ల ...వారికి దేవునిపై మనసు విరిగే ప్రమాదం ఉందని గ్రహించాలి....
పూజ అనేది కూడా ఒక
యోగ ప్రక్రియ.మనసుతో చేసే
వ్యాయామం
మన తెలివితేటలు, జ్ఞానం పెరగడానికి..మన మెదడుని మనమే ట్యూన్‌ చేసుకునే ప్రక్రియ..
దీప ప్రజ్వలనం అనేది.. త్రాటకం అనే యోగ ప్రక్రియ.
రోజూ ఓ మూడు నిమిషాలు
నూనె దీపాన్ని తదేకంగా చూస్తే, కంటి జబ్బులను అరికట్టవచ్చుఅని పెద్దలు చెప్పిన మాట..
ఏదైనా కష్టమైన మంత్రాన్ని ఓ 11 సార్లు జపిస్తే, నాలుక మొద్దుబారదు..
అది నాలుకకు వ్వాయామం.. అందువల్ల ఎటువంటి కష్టమైన పదాలనైనా పలకగలిగే శక్తి వస్తుంది..
ధారణ శక్తి పెరుగుతుంది..
భాష మీద పట్టు పెరిగితే, స్టేజ్‌ ఫియర్ కూడా పోతుంది.
పూజ అంటే చాదస్తం కాదు. మన ఆరోగ్యం, మన జ్ఞానానికి సంబంధించిన విషయమని చెప్పండి..
మన హిందూ ధర్మాన్ని ప్రోత్సహించండి..........
అదే సమయంలో మూడ విశ్వాసాలకు దూరంగా ఉండే విధంగా పిల్లలను తయారు చేయాల్సిన భాద్యత కూడా పెద్దవారిపై ఉంది..!!
సర్వేజనా సుఖీనోభవంతు
🚩🙏🕉🙏🚩
పూజ చేయకపోతే ఏమవుతుంది? అని...
చిన్నపిల్లలే కాదు ..నేడు చదువుకున్న పెద్దవాళ్ళు కూడా అడిగే ప్రశ్న ఇది..
మన పెద్దవాళ్లు వెంటనే చెప్పే సమాధానం..
" అలా మాట్లాడితే కళ్లుపోతాయి" అని....
మనకు భగవంతుని గురించి అవగాహనలేనప్పుడు.. చెప్పడం చేతగానప్పుడు..
మనంవాడే మాట అదే..
కళ్లు పోగొట్టడానికి దేవుడేం శాడిస్ట్‌ కాదు గదా....
మనం చెప్పాల్సిన సమాధానం అది కాదు..
తెలియని వారికి అలా చెప్పడం వల్ల ...వారికి దేవునిపై మనసు విరిగే ప్రమాదం ఉందని గ్రహించాలి....
పూజ అనేది కూడా ఒక
యోగ ప్రక్రియ.మనసుతో చేసే
వ్యాయామం
మన తెలివితేటలు, జ్ఞానం పెరగడానికి..మన మెదడుని మనమే ట్యూన్‌ చేసుకునే ప్రక్రియ..
దీప ప్రజ్వలనం అనేది.. త్రాటకం అనే యోగ ప్రక్రియ.
రోజూ ఓ మూడు నిమిషాలు
నూనె దీపాన్ని తదేకంగా చూస్తే, కంటి జబ్బులను అరికట్టవచ్చుఅని పెద్దలు చెప్పిన మాట..
ఏదైనా కష్టమైన మంత్రాన్ని ఓ 11 సార్లు జపిస్తే, నాలుక మొద్దుబారదు..
అది నాలుకకు వ్వాయామం.. అందువల్ల ఎటువంటి కష్టమైన పదాలనైనా పలకగలిగే శక్తి వస్తుంది..
ధారణ శక్తి పెరుగుతుంది..
భాష మీద పట్టు పెరిగితే, స్టేజ్‌ ఫియర్ కూడా పోతుంది.
పూజ అంటే చాదస్తం కాదు. మన ఆరోగ్యం, మన జ్ఞానానికి సంబంధించిన విషయమని చెప్పండి..
మన హిందూ ధర్మాన్ని ప్రోత్సహించండి..........
అదే సమయంలో మూడ విశ్వాసాలకు దూరంగా ఉండే విధంగా పిల్లలను తయారు చేయాల్సిన భాద్యత కూడా పెద్దవారిపై ఉంది..!!
సర్వేజనా సుఖీనోభవంతు
🚩🙏🕉🙏🚩
ఈ కధ చదవండి... ఇటువంటి వాళ్లున్న చోట వృద్ధాశ్రమం అవసరం రాదు.
👏👏👏👏👏👏👏👏👏👏👏
తాత - మనుమడు
🌞ఆ రోజు ఒక పేరున్న రెష్టారెంట్ ముందు కారు లో సుమారు తొంబై దాటిన వారి తాతగార్ని నెమ్మదిగా చెయూత నిచ్చి నడిపించుకొని తీసుకు వచ్చాడు. ఓ మూల ఉన్న టూ సిట్టర్ టేబుల్ దగ్గరకు నడిపించుకుని జాగ్రత్తగా కూర్చో బెట్టాడు.
చెప్పండి తాతగారు ! ఏంటి తింటారు ? అడిగాడు మనవడు.
🌞నాకు మటన్ చాలా ఇష్టం, కాని పళ్లు లేవుగా! ఎలా తింటాను అన్నాడు.
ఓస్ ! ఇంతే కదా ! అని బేరర్ ను పిలిచి, ఓ ప్లేట్ చాల మెత్తని మటన్ ఖైమా, బాగుండాలని ఆర్డర్ పెట్టాడు. ఇదిగో! అది అయ్యేలోపు చికెన్ సూప్ ఫ్రెష్ గా పట్టుకు రా ! అని చెప్పాడు.
🌞ఐదు నిమిషాల్లో చికెన్ సూప్ వచ్చింది!
ఆ మనుమడు ఒక తెల్లటి టవల్ ను తాతయ్య మెడ ముందు అమర్చి....సూప్ నెమ్మదిగా స్పూన్ తో త్రాపిస్తున్నాడు. అయినా అది ఆబోసి నోరు చుట్టూ అంటుకుంది. కర్చిఫ్ తో మూతి శుభ్రం చేసాడు. ఈ లోగా మటన్ ఖైమా వచ్చింది.
🌞తాతయ్యకు నెమ్మదిగా స్పూన్ తో తినడం వలన చాలా సమయం పట్టింది...! ఐనా విసుగు చెందకుండా నెమ్మదిగా తాతయ్యతో కబుర్లు చెబుతూ....నానమ్మ పై జోకులు వేస్తూ తినిపించాడు. చనిపోయిన భార్య జ్ఞాపకాలు అంత అందంగా మనవడు గుర్తు చేసినందుకు, ఆ తాతయ్య కళ్లలో ఆనందం...ఓ పక్క కంటనీరు.
🌞రెష్టారెంట్ లో అందరూ విచిత్రంగా చూస్తున్నారు. ఆ కుర్రాడు ఏమాత్రం పట్టించుకోలేదు. బిల్ పే చేసి నెమ్మదిగా మరలా నడపించుకొని తీసుకు వెళ్లిపోయాడు.
కొడుకు, కోడలు చాలా మంచి వాళ్లు, జాగ్రత్తగా చూసుకుంటారు. ఆరోగ్యం పాడవుతుందని ఏది పడితే అది పెట్టరు. మనవడు అలా కాదు. వచ్చిన ప్రతీ సారి తాతయ్యను కార్లో వేసుకుని షికారు తిప్పడమే కాకుండా, చిన్న పిల్లలకు తినిపించినట్లు, ఐస్ క్రీమ్స్ , రక రకాల చిరుతిండి తినిపిస్తాడు. తండ్రి చెప్పినా వినడు!
ఒక్కరోజుకు ఏం కాదు డాడీ.... నేను చూసుకుంటాను కదా అని....రాత్రి పడుకునే ముందు జీర్ణం కావడానికి పళ్ల రసం, టాబ్లెట్ వేసేస్తాడు.
🌞మామూలు సమయంలో చాలాఇబ్బంది పడే పెద్దాయన.... చిత్రంగా మనవడు వచ్చినపుడు హుషారుగా ఉంటారు. ఒక్క కంప్లైంట్ కూడ ఉండదు. కొడుకు ముసి ముసిగా నవ్వుకుంటాడు.
🌞ఓసారి ఉండలేక కొడుకుని అడిగాడు..,,ఏరా! వచ్చినపుడల్లా తాతయ్యను కుషీ చేస్తావ్ ! తాతయ్య అంటే అంత ఇష్షమా?
దానికి కొడుకు చెప్పిన సమాధానం....డాడీ ! నా చిన్నతనంలో అమ్మా, మీరు క్షణం తీరిక లేకుండా ఉద్యోగాల వలన బిజీగా ఉండేవారు. ఇంట్లో నాన్నమ్మ తాతయ్య, నా విషయంలో చాలా శ్రద్ధ చూపేవాళ్లు. తాతయ్యా ! ... నన్ను స్కూల్ నుండి తీసుకొని వస్తూ....నేను ఏది అడిగితే అది కొనిచ్చి ముద్ధు చేసేవారు. ఒక్కోసారి నా బట్టలు పాడు చెసేవాడిని. తాతయ్య నాన్నమ్మ ఆ రోజులలో నాకు చేసిన సేవలు గుర్తున్నాయి. నేను ఏమిచ్చి వాళ్లను ఆనంద పరచ గలను. నానమ్మ ఇప్పుడు లేదుగా. అందుకే వచ్చిన ప్రతిసారీ కనీసం తాతయ్య తో ఒక్కరోజైనా గడపి నా జ్ఞాపకాలు సజీవం గా ఉంచుకుంటాను అని చెప్పాడు.
🌞సమాధానం విన్న తండ్రి కళ్లలో నీళ్లు....నీ జ్ఞాపకాల మాటేమో గాని... నీవు వచ్చిన వెంటనే తాతయ్య కళ్లలో ఉత్సాహం.. చూస్తుంటే నేను ఆయనకు ఎంత రుణపడి ఉన్నానో అర్ధం అవుతుంది. నాకు మీ అమ్మకు అందమైన వార్ధక్యం కళ్ల ముందు కనిపిస్తూంది...! యు ఆర్ గ్రేట్ మై సన్.
గమనిక :-డబ్బువెనుక పరుగులుపెట్టే ఈ కాలంలో ఇలాంటి సంబంధ బాంధవ్యాలు కాపాడుకునే కుటుంబాలు మాత్రం నిజంగా స్వర్గధామాలే.... !అన్ని కుటుంబాలు కూడా ఇలాగే ఉండలని ఆశిస్తూ...!
ఈ గ్రూప్ లో ఇది అనవసరం అని అనుకోవద్దు. కుటుంబ వ్యవస్థ ఇలా ఉంటే సమాజం కూడా బాగుంటుందని భావిస్తూ.....
👏👏👏👏👏👏👏👏👏👏👏
తాత - మనుమడు
🌞ఆ రోజు ఒక పేరున్న రెష్టారెంట్ ముందు కారు లో సుమారు తొంబై దాటిన వారి తాతగార్ని నెమ్మదిగా చెయూత నిచ్చి నడిపించుకొని తీసుకు వచ్చాడు. ఓ మూల ఉన్న టూ సిట్టర్ టేబుల్ దగ్గరకు నడిపించుకుని జాగ్రత్తగా కూర్చో బెట్టాడు.
చెప్పండి తాతగారు ! ఏంటి తింటారు ? అడిగాడు మనవడు.
🌞నాకు మటన్ చాలా ఇష్టం, కాని పళ్లు లేవుగా! ఎలా తింటాను అన్నాడు.
ఓస్ ! ఇంతే కదా ! అని బేరర్ ను పిలిచి, ఓ ప్లేట్ చాల మెత్తని మటన్ ఖైమా, బాగుండాలని ఆర్డర్ పెట్టాడు. ఇదిగో! అది అయ్యేలోపు చికెన్ సూప్ ఫ్రెష్ గా పట్టుకు రా ! అని చెప్పాడు.
🌞ఐదు నిమిషాల్లో చికెన్ సూప్ వచ్చింది!
ఆ మనుమడు ఒక తెల్లటి టవల్ ను తాతయ్య మెడ ముందు అమర్చి....సూప్ నెమ్మదిగా స్పూన్ తో త్రాపిస్తున్నాడు. అయినా అది ఆబోసి నోరు చుట్టూ అంటుకుంది. కర్చిఫ్ తో మూతి శుభ్రం చేసాడు. ఈ లోగా మటన్ ఖైమా వచ్చింది.
🌞తాతయ్యకు నెమ్మదిగా స్పూన్ తో తినడం వలన చాలా సమయం పట్టింది...! ఐనా విసుగు చెందకుండా నెమ్మదిగా తాతయ్యతో కబుర్లు చెబుతూ....నానమ్మ పై జోకులు వేస్తూ తినిపించాడు. చనిపోయిన భార్య జ్ఞాపకాలు అంత అందంగా మనవడు గుర్తు చేసినందుకు, ఆ తాతయ్య కళ్లలో ఆనందం...ఓ పక్క కంటనీరు.
🌞రెష్టారెంట్ లో అందరూ విచిత్రంగా చూస్తున్నారు. ఆ కుర్రాడు ఏమాత్రం పట్టించుకోలేదు. బిల్ పే చేసి నెమ్మదిగా మరలా నడపించుకొని తీసుకు వెళ్లిపోయాడు.
కొడుకు, కోడలు చాలా మంచి వాళ్లు, జాగ్రత్తగా చూసుకుంటారు. ఆరోగ్యం పాడవుతుందని ఏది పడితే అది పెట్టరు. మనవడు అలా కాదు. వచ్చిన ప్రతీ సారి తాతయ్యను కార్లో వేసుకుని షికారు తిప్పడమే కాకుండా, చిన్న పిల్లలకు తినిపించినట్లు, ఐస్ క్రీమ్స్ , రక రకాల చిరుతిండి తినిపిస్తాడు. తండ్రి చెప్పినా వినడు!
ఒక్కరోజుకు ఏం కాదు డాడీ.... నేను చూసుకుంటాను కదా అని....రాత్రి పడుకునే ముందు జీర్ణం కావడానికి పళ్ల రసం, టాబ్లెట్ వేసేస్తాడు.
🌞మామూలు సమయంలో చాలాఇబ్బంది పడే పెద్దాయన.... చిత్రంగా మనవడు వచ్చినపుడు హుషారుగా ఉంటారు. ఒక్క కంప్లైంట్ కూడ ఉండదు. కొడుకు ముసి ముసిగా నవ్వుకుంటాడు.
🌞ఓసారి ఉండలేక కొడుకుని అడిగాడు..,,ఏరా! వచ్చినపుడల్లా తాతయ్యను కుషీ చేస్తావ్ ! తాతయ్య అంటే అంత ఇష్షమా?
దానికి కొడుకు చెప్పిన సమాధానం....డాడీ ! నా చిన్నతనంలో అమ్మా, మీరు క్షణం తీరిక లేకుండా ఉద్యోగాల వలన బిజీగా ఉండేవారు. ఇంట్లో నాన్నమ్మ తాతయ్య, నా విషయంలో చాలా శ్రద్ధ చూపేవాళ్లు. తాతయ్యా ! ... నన్ను స్కూల్ నుండి తీసుకొని వస్తూ....నేను ఏది అడిగితే అది కొనిచ్చి ముద్ధు చేసేవారు. ఒక్కోసారి నా బట్టలు పాడు చెసేవాడిని. తాతయ్య నాన్నమ్మ ఆ రోజులలో నాకు చేసిన సేవలు గుర్తున్నాయి. నేను ఏమిచ్చి వాళ్లను ఆనంద పరచ గలను. నానమ్మ ఇప్పుడు లేదుగా. అందుకే వచ్చిన ప్రతిసారీ కనీసం తాతయ్య తో ఒక్కరోజైనా గడపి నా జ్ఞాపకాలు సజీవం గా ఉంచుకుంటాను అని చెప్పాడు.
🌞సమాధానం విన్న తండ్రి కళ్లలో నీళ్లు....నీ జ్ఞాపకాల మాటేమో గాని... నీవు వచ్చిన వెంటనే తాతయ్య కళ్లలో ఉత్సాహం.. చూస్తుంటే నేను ఆయనకు ఎంత రుణపడి ఉన్నానో అర్ధం అవుతుంది. నాకు మీ అమ్మకు అందమైన వార్ధక్యం కళ్ల ముందు కనిపిస్తూంది...! యు ఆర్ గ్రేట్ మై సన్.
గమనిక :-డబ్బువెనుక పరుగులుపెట్టే ఈ కాలంలో ఇలాంటి సంబంధ బాంధవ్యాలు కాపాడుకునే కుటుంబాలు మాత్రం నిజంగా స్వర్గధామాలే.... !అన్ని కుటుంబాలు కూడా ఇలాగే ఉండలని ఆశిస్తూ...!
ఈ గ్రూప్ లో ఇది అనవసరం అని అనుకోవద్దు. కుటుంబ వ్యవస్థ ఇలా ఉంటే సమాజం కూడా బాగుంటుందని భావిస్తూ.....
ఆధ్యాత్మిక దీప్తి
భగవంతుడి అనుగ్రహాన్ని పొందడమెలా? అష్టోత్తరాలు, సహస్ర నామార్చనలు, పంచామృతాభిషేకాలు, పుష్పాలంకరణలు, షడ్రసోపేతమైన పదార్థాల నివేదనలు- ఇవన్నీ దైవకృప సాధించడానికి ఉపకరిస్తాయని భావిస్తుంటారు. పరమాత్ముడు నిజంగా వీటికే సంతృప్తి చెందుతాడా? దైవభక్తి అంటే ఇదేనా? భక్తుల నుంచి భగవంతుడు ఆశించేదేమిటి, భగవంతుడికి ప్రియమైన భక్తులెవరు? బుద్ధిగతంగా, ఆత్మశుద్ధితో తమను తాము ఉద్ధరించుకుంటూ నిత్య చైతన్య స్వరూపులుగా మసలుకునేవారే దైవానికి ఇష్టమైనవారని గీతాసందేశం.
దయగల హృదయమే పూజామందిరం. కరుణ నిండిన మనసే ప్రేమానురాగాల కలువల కొలను. మానవతా పరిమళాలు గుబాళించాలంటే మదిని మల్లెల తోటగా మలచుకోవాలి. ‘జీవితంలో మధురిమల్ని ఆస్వాదించాలనుకుంటున్నావా? అయితే నీ దృష్టిని ఆధ్యాత్మికత వైపు మళ్లించు. అద్భుతమైన ఫలితాన్ని గమనించు’ అని వివేకానందుడు సూచించారు. జరుగుతున్న దానిపట్ల ఎరుక కలిగిఉంటూ యుక్తాయుక్త విచక్షణ జ్ఞానాన్ని ప్రదర్శిస్తూ జీవించడమే ఆధ్యాత్మికత.
మనసును దైవంతో, వాక్కును ప్రియ సంభాషణలతో, కర్తవ్యాల్ని ధర్మకార్యాలతో మమేకం చేసిన వ్యక్తులే దేవుడి కొలువు కూటమిలో ముందువరసలో ఉంటారని ఆదిశంకరుల ప్రబోధం. ‘నిన్ను నువ్వు తెలుసుకో... తెలివిగా మసలుకో’ ఇదే నా ఉపదేశసారం అని రమణ మహర్షి ఆధ్యాత్మిక రహస్యాన్ని వెల్లడించారు. హృదయంలో అరిషడ్వర్గాలు, రాగద్వేషాలు, ప్రతికూల ఆలోచనలనే గాఢమైన చీకట్లు ఉంటే పరమాత్మ చూపు మనపై ఎలా ప్రసరిస్తుంది? శరీరాన్ని శుద్ధజలంతో పరిశుభ్రం చేసుకోవచ్ఛు కానీ, అంతరింద్రియమైన మనసును శుభ్రం చేయడమెలా? సత్వగుణాలతో, ఆధ్యాత్మిక చింతనతో, రుజువర్తనతో మనసును నిరంతరం ప్రక్షాళన చేస్తుండాలి. ఆత్మవిద్యలో, సాధుజీవనమనే తపస్సుతో మనసు సదా నిర్మలంగా ఉంటుందని భాగవతం ఈ విషయాన్ని ప్రస్తావించింది. యోగసాధన, ఆత్మశోధన ద్వారా జీవుడు అమృత స్థితిని సాధించవచ్ఛు ‘అసంపూర్ణత్వం నుంచి పూర్ణత్వం, సంకుచితత్వం నుంచి అనంతత్త్వం, మృత్యువు నుంచి అమృతత్వాన్ని అందుకోవడానికి భౌతిక, ప్రాణిక, మానసిక స్వభావాలతో పరివర్తన జరగాలి’ అనేది అరవిందయోగి సూచించిన దివ్యమార్గం.
ఏ మనసు నిరంతరం జ్ఞానాన్వేషణలో నిమగ్నమవుతుందో, ఏ హృదయంలో హితకరమైన ఆలోచనలు పరిఢవిల్లుతాయో, అలాంటి వ్యక్తులు ఎల్లప్పుడూ శుభకరమైన సంకల్పాలు చేస్తారు. మనసు చేసే సంకల్పాలన్నీ కల్యాణదాయకంగా ఉండాలని యజుర్వేదం ఆక్షాంక్షించింది. కపటత్వాన్ని కాదు, కల్మషంలేని మంచి పనులనే భగవంతుడు హర్షిస్తాడు. ప్రపంచానికి ఉపయుక్తమైన రీతిలో జీవితాన్ని ఎలా తీర్చిదిద్దుకోవాలో ఆధ్యాత్మికత నిర్దేశిస్తుంది. ధైర్యవంతులు నడిచే రాచబాట ఆధ్యాత్మికత.
గడ్డిమొక్క త్వరగా విస్తరించి వేళ్లూనుకుంటుంది. అదే మామిడి మొక్క వృక్షంగా ఎదిగి, మధుర ఫలాల్ని అందించడానికి నియమిత సమయాన్ని తీసుకుంటుంది. సహనమే మన సంస్కృతి. ఆధ్యాత్మికత అభ్యున్నతి సాధించడానికి సహనశీలత అవసరం. నిర్మలభక్తి సాధనకు నిత్యం కృషి చేయాలి. భక్తి, ఆధ్యాత్మికతల వల్ల హృదయ కమలం విస్ఫారితమవుతుంది. ఆ పుష్పాన్ని భగవదర్పితం చేయడమే అసలైన పుష్పార్చన. హృదయంలో ఉప్పొంగే దయామృతాన్ని దీనులపట్ల జాలువార్చడమే దైవానికి అమృతాభిషేకం. సత్కర్మల ద్వారా చేకూరే ఫలితాన్ని దైవానుగ్రహంగా భావించడమే భక్తి నివేదన. జీవితాన్ని వెలుగు తరంగంగా, ఆనందోత్సవంగా మార్చుకోవడానికి ఆధ్యాత్మిక జ్యోతే దారిదీపం!
భగవంతుడి అనుగ్రహాన్ని పొందడమెలా? అష్టోత్తరాలు, సహస్ర నామార్చనలు, పంచామృతాభిషేకాలు, పుష్పాలంకరణలు, షడ్రసోపేతమైన పదార్థాల నివేదనలు- ఇవన్నీ దైవకృప సాధించడానికి ఉపకరిస్తాయని భావిస్తుంటారు. పరమాత్ముడు నిజంగా వీటికే సంతృప్తి చెందుతాడా? దైవభక్తి అంటే ఇదేనా? భక్తుల నుంచి భగవంతుడు ఆశించేదేమిటి, భగవంతుడికి ప్రియమైన భక్తులెవరు? బుద్ధిగతంగా, ఆత్మశుద్ధితో తమను తాము ఉద్ధరించుకుంటూ నిత్య చైతన్య స్వరూపులుగా మసలుకునేవారే దైవానికి ఇష్టమైనవారని గీతాసందేశం.
దయగల హృదయమే పూజామందిరం. కరుణ నిండిన మనసే ప్రేమానురాగాల కలువల కొలను. మానవతా పరిమళాలు గుబాళించాలంటే మదిని మల్లెల తోటగా మలచుకోవాలి. ‘జీవితంలో మధురిమల్ని ఆస్వాదించాలనుకుంటున్నావా? అయితే నీ దృష్టిని ఆధ్యాత్మికత వైపు మళ్లించు. అద్భుతమైన ఫలితాన్ని గమనించు’ అని వివేకానందుడు సూచించారు. జరుగుతున్న దానిపట్ల ఎరుక కలిగిఉంటూ యుక్తాయుక్త విచక్షణ జ్ఞానాన్ని ప్రదర్శిస్తూ జీవించడమే ఆధ్యాత్మికత.
మనసును దైవంతో, వాక్కును ప్రియ సంభాషణలతో, కర్తవ్యాల్ని ధర్మకార్యాలతో మమేకం చేసిన వ్యక్తులే దేవుడి కొలువు కూటమిలో ముందువరసలో ఉంటారని ఆదిశంకరుల ప్రబోధం. ‘నిన్ను నువ్వు తెలుసుకో... తెలివిగా మసలుకో’ ఇదే నా ఉపదేశసారం అని రమణ మహర్షి ఆధ్యాత్మిక రహస్యాన్ని వెల్లడించారు. హృదయంలో అరిషడ్వర్గాలు, రాగద్వేషాలు, ప్రతికూల ఆలోచనలనే గాఢమైన చీకట్లు ఉంటే పరమాత్మ చూపు మనపై ఎలా ప్రసరిస్తుంది? శరీరాన్ని శుద్ధజలంతో పరిశుభ్రం చేసుకోవచ్ఛు కానీ, అంతరింద్రియమైన మనసును శుభ్రం చేయడమెలా? సత్వగుణాలతో, ఆధ్యాత్మిక చింతనతో, రుజువర్తనతో మనసును నిరంతరం ప్రక్షాళన చేస్తుండాలి. ఆత్మవిద్యలో, సాధుజీవనమనే తపస్సుతో మనసు సదా నిర్మలంగా ఉంటుందని భాగవతం ఈ విషయాన్ని ప్రస్తావించింది. యోగసాధన, ఆత్మశోధన ద్వారా జీవుడు అమృత స్థితిని సాధించవచ్ఛు ‘అసంపూర్ణత్వం నుంచి పూర్ణత్వం, సంకుచితత్వం నుంచి అనంతత్త్వం, మృత్యువు నుంచి అమృతత్వాన్ని అందుకోవడానికి భౌతిక, ప్రాణిక, మానసిక స్వభావాలతో పరివర్తన జరగాలి’ అనేది అరవిందయోగి సూచించిన దివ్యమార్గం.
ఏ మనసు నిరంతరం జ్ఞానాన్వేషణలో నిమగ్నమవుతుందో, ఏ హృదయంలో హితకరమైన ఆలోచనలు పరిఢవిల్లుతాయో, అలాంటి వ్యక్తులు ఎల్లప్పుడూ శుభకరమైన సంకల్పాలు చేస్తారు. మనసు చేసే సంకల్పాలన్నీ కల్యాణదాయకంగా ఉండాలని యజుర్వేదం ఆక్షాంక్షించింది. కపటత్వాన్ని కాదు, కల్మషంలేని మంచి పనులనే భగవంతుడు హర్షిస్తాడు. ప్రపంచానికి ఉపయుక్తమైన రీతిలో జీవితాన్ని ఎలా తీర్చిదిద్దుకోవాలో ఆధ్యాత్మికత నిర్దేశిస్తుంది. ధైర్యవంతులు నడిచే రాచబాట ఆధ్యాత్మికత.
గడ్డిమొక్క త్వరగా విస్తరించి వేళ్లూనుకుంటుంది. అదే మామిడి మొక్క వృక్షంగా ఎదిగి, మధుర ఫలాల్ని అందించడానికి నియమిత సమయాన్ని తీసుకుంటుంది. సహనమే మన సంస్కృతి. ఆధ్యాత్మికత అభ్యున్నతి సాధించడానికి సహనశీలత అవసరం. నిర్మలభక్తి సాధనకు నిత్యం కృషి చేయాలి. భక్తి, ఆధ్యాత్మికతల వల్ల హృదయ కమలం విస్ఫారితమవుతుంది. ఆ పుష్పాన్ని భగవదర్పితం చేయడమే అసలైన పుష్పార్చన. హృదయంలో ఉప్పొంగే దయామృతాన్ని దీనులపట్ల జాలువార్చడమే దైవానికి అమృతాభిషేకం. సత్కర్మల ద్వారా చేకూరే ఫలితాన్ని దైవానుగ్రహంగా భావించడమే భక్తి నివేదన. జీవితాన్ని వెలుగు తరంగంగా, ఆనందోత్సవంగా మార్చుకోవడానికి ఆధ్యాత్మిక జ్యోతే దారిదీపం!
మాట తీరు మనిషి సంస్కారానికి గీటురాయి.
మాటలు చాలా పదునైనవి కనుక జాగ్రత్తగా వాడాలి
ఒంటరిగా ఉన్నప్పుడు ఆలోచనల్ని
నలుగురిలో ఉన్నప్పుడు నాలుకను అదుపులో ఉంచు కోగలిగితే మన జీవితం అదుపు తప్పకుండా ఉంటుంది.
నాలుకను అదుపు చేసుకోగల విద్య తెలిస్తే, అనేక విద్యలు అవలీలగా ఒంటపడతాయి.
నోటిని అదుపులో పెట్టుకుని అందరితో మర్యాదగా మాట్లాడుతూ, పద్ధతిగా నడుచుకుంటూ ఉంటే ఎక్కడైనా, ఎప్పుడైనా మంచే జరుగుతుంది.
చెట్టు సారం పండులో వ్యక్తమైనట్లుగా, మనిషి సారం అతడి మాటలో తొంగి చూస్తూ ఉంటుంది. మంగళకరమైన మాట తీరు మనిషి సంస్కారానికి గీటురాయి.
మనిషికి నిజమైన అలంకారం అతడి మాటతీరే
మితంగా, హితంగా మాట్లాడాలి. మనిషికి గౌరవం తెచ్చేవి ఇవే’ అనేవారు గాంధీజీ.
ఎప్పుడూ నవ్వుతూ నవ్విస్తూ మాట్లాడుతూ ఉండాలి. మధుర భాషణం వల్ల మర్యాద లభిస్తుంది. నోరు మంచిదైతే ఊరు మంచిదవుతుంది కదా. ప్రియంగా మాట్లాడాలి. ఎదుటివారిని ముందుగా మనమే పలకరించడం పూర్వ భాషణం.
శ్రీరాముడు స్మిత పూర్వ భాషి- మాట కన్నాముందు ఆయన చిరునవ్వు ఎదుటివారిని పలకరించేది.
సత్యమే సర్వోన్నతమైంది కనుక నిర్భయంగా సత్యాన్ని పలుకు. ఆ సత్యాన్ని ప్రేమగా, నేర్పుగా చెప్పాలి. మర్యాదగా, హుందాగా మాట్లాడాలి.
ఆలోచించకుండా మాట్లాడటం, గురి చూడకుండా బాణం వేయడం లాంటిది. మాట్లాడిన తరవాత ఆలోచించాల్సిన అవసరం రాకూడదు. కాబట్టి ఆలోచించి ఆచి తూచి మాట్లాడాలి.
_‘తాను ఏం మాట్లాడాలో తెలిసినవాడు తెలివైనవాడు. *తాను ఏం మాట్లాడకూడదో తెలుసుకోగలిగినవాడు వివేకవంతుడు’* అన్నారు స్వామి వివేకానంద._
ఎవరైతే తమ మాటలవల్ల, చేతల వల్ల ఇతరులకు బాధ కలిగించకుండా ఉంటారో వారే ఉత్తములు.
ఆచరిస్తూ చెప్పే మాటలకు ఆదరణ ఎక్కువ. ఆదరణ పూర్వకంగా చెప్పే మాటలకు ఆచరణ ఎక్కువ. ఆకట్టుకునేలా మాట్లాడటం ఓ కళ. అయితే ఆ మాటలను ఎప్పుడు మొదలుపెట్టాలో, ఎప్పుడు ఆపాలో తెలియడం మరీ గొప్ప కళ. మాటలే మంత్రాలు, చెట్లే ఔషధాలు. మాటలు చాలా పదునైనవి కనుక జాగ్రత్తగా వాడాలి, బలమైనవి కనుక సున్నితంగా వాడాలి, ఖరీదైనవి కనుక పొదుపుగా వాడాలి.
మాట్లాడటం అందరూ చేస్తారు. అయితే అందరిలాగా కేవలం నోటితో మాట్లాడితే సరిపోదు. మరింత ప్రభావాన్వితంగా ఉండాలంటే మనసుతో, శరీరంతో మాట్లాడాలి.
మాటే సంపదలకు, మానవ సంబంధాలకు మూలం. మాటే స్నేహితుల్ని సంపాదించి పెడుతుంది, శత్రువుల్నీ తయారు చేస్తుంది._
నొప్పింపక తానొవ్వక తప్పించుకు తిరుగువాడు ధన్యుడు.
_అలాంటివారికి శత్రువులే ఉండరు. మాటలు గాయపరచగలవు, అదే గాయాన్ని నయం చేయనూగలవు. సరైన మాటతీరు- చంపడానికి వచ్చిన శత్రువు మనసునైనా మార్చగలదు._
మాటల మధ్యలో సందర్భానుసారంగా సామెతలు, లోకోక్తులు వాడితే పాయసంలో అతి మధురమైన పదాలు, మరింత మధురంగా, వినసొంపుగా అనిపిస్తుంది. సంభాషణ సరస చతురత కలిగి ఉండాలి. తిడుతూనే నవ్వించే హాస్య కుశలత కలిగి ఉండాలి.
_ఎవరితో, ఎప్పుడు, ఎలా మాట్లాడాలో తెలిసి ఉండాలి. ఈ విషయంలో రామాయణంలో నాయకుడైన మర్యాదా పురుషోత్తముడు శ్రీరామచంద్రుడు, సుందరకాండకు నాయకుడైన సుందరమూర్తి హనుమంతుడు మనకు ఆదర్శం కావాలి._
మనిషికి భావ వ్యక్తీకరణ గొప్ప ఆస్తి. ఏం చెప్పారనేదాని కన్నా ఎలా చెప్పారనే దాన్నిబట్టి భావ ప్రసరణ మరింత ఆకర్షణీయంగా ఉంటుంది._
_భావవ్యక్తీకరణ ఎంత గొప్పగా ఉంటే ఫలితం అంత మహత్తరంగా ఉంటుంది._🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏
మాటలు చాలా పదునైనవి కనుక జాగ్రత్తగా వాడాలి
ఒంటరిగా ఉన్నప్పుడు ఆలోచనల్ని
నలుగురిలో ఉన్నప్పుడు నాలుకను అదుపులో ఉంచు కోగలిగితే మన జీవితం అదుపు తప్పకుండా ఉంటుంది.
నాలుకను అదుపు చేసుకోగల విద్య తెలిస్తే, అనేక విద్యలు అవలీలగా ఒంటపడతాయి.
నోటిని అదుపులో పెట్టుకుని అందరితో మర్యాదగా మాట్లాడుతూ, పద్ధతిగా నడుచుకుంటూ ఉంటే ఎక్కడైనా, ఎప్పుడైనా మంచే జరుగుతుంది.
చెట్టు సారం పండులో వ్యక్తమైనట్లుగా, మనిషి సారం అతడి మాటలో తొంగి చూస్తూ ఉంటుంది. మంగళకరమైన మాట తీరు మనిషి సంస్కారానికి గీటురాయి.
మనిషికి నిజమైన అలంకారం అతడి మాటతీరే
మితంగా, హితంగా మాట్లాడాలి. మనిషికి గౌరవం తెచ్చేవి ఇవే’ అనేవారు గాంధీజీ.
ఎప్పుడూ నవ్వుతూ నవ్విస్తూ మాట్లాడుతూ ఉండాలి. మధుర భాషణం వల్ల మర్యాద లభిస్తుంది. నోరు మంచిదైతే ఊరు మంచిదవుతుంది కదా. ప్రియంగా మాట్లాడాలి. ఎదుటివారిని ముందుగా మనమే పలకరించడం పూర్వ భాషణం.
శ్రీరాముడు స్మిత పూర్వ భాషి- మాట కన్నాముందు ఆయన చిరునవ్వు ఎదుటివారిని పలకరించేది.
సత్యమే సర్వోన్నతమైంది కనుక నిర్భయంగా సత్యాన్ని పలుకు. ఆ సత్యాన్ని ప్రేమగా, నేర్పుగా చెప్పాలి. మర్యాదగా, హుందాగా మాట్లాడాలి.
ఆలోచించకుండా మాట్లాడటం, గురి చూడకుండా బాణం వేయడం లాంటిది. మాట్లాడిన తరవాత ఆలోచించాల్సిన అవసరం రాకూడదు. కాబట్టి ఆలోచించి ఆచి తూచి మాట్లాడాలి.
_‘తాను ఏం మాట్లాడాలో తెలిసినవాడు తెలివైనవాడు. *తాను ఏం మాట్లాడకూడదో తెలుసుకోగలిగినవాడు వివేకవంతుడు’* అన్నారు స్వామి వివేకానంద._
ఎవరైతే తమ మాటలవల్ల, చేతల వల్ల ఇతరులకు బాధ కలిగించకుండా ఉంటారో వారే ఉత్తములు.
ఆచరిస్తూ చెప్పే మాటలకు ఆదరణ ఎక్కువ. ఆదరణ పూర్వకంగా చెప్పే మాటలకు ఆచరణ ఎక్కువ. ఆకట్టుకునేలా మాట్లాడటం ఓ కళ. అయితే ఆ మాటలను ఎప్పుడు మొదలుపెట్టాలో, ఎప్పుడు ఆపాలో తెలియడం మరీ గొప్ప కళ. మాటలే మంత్రాలు, చెట్లే ఔషధాలు. మాటలు చాలా పదునైనవి కనుక జాగ్రత్తగా వాడాలి, బలమైనవి కనుక సున్నితంగా వాడాలి, ఖరీదైనవి కనుక పొదుపుగా వాడాలి.
మాట్లాడటం అందరూ చేస్తారు. అయితే అందరిలాగా కేవలం నోటితో మాట్లాడితే సరిపోదు. మరింత ప్రభావాన్వితంగా ఉండాలంటే మనసుతో, శరీరంతో మాట్లాడాలి.
మాటే సంపదలకు, మానవ సంబంధాలకు మూలం. మాటే స్నేహితుల్ని సంపాదించి పెడుతుంది, శత్రువుల్నీ తయారు చేస్తుంది._
నొప్పింపక తానొవ్వక తప్పించుకు తిరుగువాడు ధన్యుడు.
_అలాంటివారికి శత్రువులే ఉండరు. మాటలు గాయపరచగలవు, అదే గాయాన్ని నయం చేయనూగలవు. సరైన మాటతీరు- చంపడానికి వచ్చిన శత్రువు మనసునైనా మార్చగలదు._
మాటల మధ్యలో సందర్భానుసారంగా సామెతలు, లోకోక్తులు వాడితే పాయసంలో అతి మధురమైన పదాలు, మరింత మధురంగా, వినసొంపుగా అనిపిస్తుంది. సంభాషణ సరస చతురత కలిగి ఉండాలి. తిడుతూనే నవ్వించే హాస్య కుశలత కలిగి ఉండాలి.
_ఎవరితో, ఎప్పుడు, ఎలా మాట్లాడాలో తెలిసి ఉండాలి. ఈ విషయంలో రామాయణంలో నాయకుడైన మర్యాదా పురుషోత్తముడు శ్రీరామచంద్రుడు, సుందరకాండకు నాయకుడైన సుందరమూర్తి హనుమంతుడు మనకు ఆదర్శం కావాలి._
మనిషికి భావ వ్యక్తీకరణ గొప్ప ఆస్తి. ఏం చెప్పారనేదాని కన్నా ఎలా చెప్పారనే దాన్నిబట్టి భావ ప్రసరణ మరింత ఆకర్షణీయంగా ఉంటుంది._
_భావవ్యక్తీకరణ ఎంత గొప్పగా ఉంటే ఫలితం అంత మహత్తరంగా ఉంటుంది._🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏
దేవీ నవరాత్రుల విశిష్టత
ఆశ్వీయుజమాసం వచ్చింది అంటే మనమంతా ఎంతో ఆనందాన్ని పొందుతాము. ఆ ఆనందానికి గలకారణం "అమ్మ" గుర్తుకు రావటమే! అమ్మ అంటే మరి ఎవరోకాదు ఆ జగన్మాత, ముగ్గురమ్మల మూలపుటలమ్మ, నవదుర్గాస్వరూపిణి శ్రీ రాజరాజేశ్వరీ దేవి. ఎందరో మహాయోగులు నిరూపించినట్లు ఈ సృష్టిలో వున్న చరాచర వస్తువులన్నిటిలోనూ మానవాతీతమైన, అనిర్వచనీయమైన, అవ్యక్తమైన, చైతన్యవంతమైన, ఏదో తెలియని ఒక మహా అద్భుత శక్తి ఒకటి దాగి ఉంది.
ఈ సృష్టిలోగల జ్యోతిర్మండలాలు మానవనిర్మితాలు మాత్రము కావు అన్నది రూఢీగా అందరూ ఆమోదించే విషయం. ఆ శక్తినే మహేశ్వరీ శక్తిగానూ, పరాశక్తిగానూ, జగన్మాత శక్తిగాను పలురూపాల్లో పిలుస్తూ ఉపాసిస్తూ ఉంటారు. ఈ నవరాత్రుల పుణ్య దినాలలో ఏనోట విన్నా ఈ దుర్గాసప్తశతి శ్లోకం వింటూ ఉంటాము.
శ్లో!! సర్వమంగళ మాంగల్యే శివే సర్వార్థ సాధకే,
శరణ్యే త్ర్యంబకే దేవి నారాయణి నమోస్తుతే.
ఈ శక్తే కనుక లేకుంటే శివుడైనా ఏమి చెయ్యలేడని శివునియొక్క శక్తి రూపమే "దుర్గ" అని ఆదిశంకరాచార్యుల వారు వారి అమృతవాక్కులో చెప్పారు. ఈ దేవదేవి రాత్రిరూపం గలది అని పరమేశ్వరుడు పగలు రూపం గలవాడు అని ఈ దేవిని రాత్రి సమయాల్లో అర్చిస్తే సర్వపాపాలు నాశనమవుతాయని సమస్త కోరికలు సిద్ధిస్తాయని మత్స్యపురాణం మనకు తెలియజేస్తోంది. ఆశ్వీయుజమాసంలోని శుక్లపక్షంలో పాడ్యమి తిథిలో, హస్తా నక్షత్రముతో కూడియున్న శుభదినాన ఈదేవీపూజ ప్రారంభించుటకు చాలా మంచిదని మార్కండేయ పురాణం చెప్తోంది. అందువల్ల ఆ రోజునుండి ఈ నవరాత్రులు ప్రారంభిస్తారు. మొదటి మూడురోజులు దుర్గారూపాన్ని ఆరాధించి అరిషడ్వర్గాలను, తదుపరి మూడు రోజులు లక్ష్మీరూపాన్ని ఆరాధించి సిరిసంపదలను, చివరి మూడు రోజులలో సరస్వతి రూపాన్ని ఆరాధించి జ్ఞానాన్ని పొందాలి.
దేవతలు భండాసురుడనే రాక్షసుని బారినుండి రక్షణ పొందడానికి ఆ ఆదిపరాశక్తి తప్ప వేరేమార్గములేదని తలచి ఆ మహాశక్తి కోసం ఒక మహాయజ్ఞాన్ని నిర్వహించారు. ఆ యజ్ఞగుండంలో వారి వారి శరీర భాగాలను ఖండించుకుని ఆహుతి చెయ్యగా ఆ జగన్మాత కోటి సూర్య కాంతులతో ప్రత్యక్షమయ్యింది. వారికి అభయమిచ్చి భండాసురుని సంహరించి వారి అభీష్టము నెరవేర్చింది.
ఆ దేవి పాడ్యమి నుండి నవమి వరకు ఒక్కోరోజు ఒక్కొక్క రాక్షసుని వధించసాగింది. ఆ ఆది శక్తి నుండి ప్రకటితమైన వివిధ శక్తులు నవదుర్గలుగా
1. శైలపుత్రి
2. బ్రహ్మచారిణి
3. చంద్రఘంట
4. కుష్మాండ
5. స్కందమాత
6. కాత్యాయనీ
7. కాళరాత్రి
8. మహాగౌరి
9. సిద్ధిధాత్రి
అను రూపాలతో ఆ దేవి పూజలు అందుకోసాగింది. మొదట ఈ దేవదేవీ "శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ" చే గోకులం, బృందావనంలో పూజలందుకుంది. బ్రహ్మదేవుడు మధు కైటభులనే రాక్షసుల నుండి రక్షణకై ఈమెను స్తుతించి విముక్తి పొందాడు. పరమేశ్వరుడు త్రిపురాసుర సంహార సమయము నందు ఈ జగన్మాతను ఆరాధించి విజయం పొందినాడు. దేవేంద్రుడు దుర్వాసుని శాపంవల్ల సంపదలన్నీ సముద్రములో కలసిపోగా ఈ పరాశక్తిని సేవించి తిరిగి సంపదల్ని పొందగలిగిగాడు. ఇలా మహామునులు, దేవతలు, సిద్ధులు, మనువు వల్ల ఏర్పడిన ఈ మానవులు ఆ మహాశక్తిని ఎంతగానో ఆరాధించి ఆమె కటాక్షం పొందుతున్నారు. ఈ నవరాత్రి ఉత్సవములలో దేవి నవాంశల పూజలు నిర్వహిస్తూ ఉంటారు. రెండు సంవత్సరాల బాలిక నుండి పది సంవత్సరాల బాలిక వరకు అనేక రూపాల్లో వారిని షోఢశోపచారాలతో పూజిస్తారు. ఈ కుమారి పూజలోని ఔచిత్యాన్ని ఎరిగిన అగస్త్యుని భార్య లోపాముద్ర పూజను చేసిందట! ఈ దేవి యొక్క అష్టాదశ (18) శక్తిపీఠాలు దేశమంతటా ఉన్నాయి. ఇందు దసరా ఉత్సవాలు అత్యంత వైభవంగా నిర్వహిస్తూ ఉంటారు. ఇక దేవీ ఉపాసకులైతే ఈ నవరాత్రులు అంటే, ఎంతో ప్రీతికరమైనవిగా భావిస్తారు.
ఇలా అందరూ నవరాత్రులు జరుపుకుని విజయదశమి రోజు సాయంత్రం నక్షత్ర దర్శన సమయాన శమీవృక్షం (జమ్మిచెట్టు) వద్దగల అపరాజితాదేవిని పూజించి ఈ శ్లోకంతో
శ్లో ! శమీ శమయతే పాపం శమీశతృవినాశినీ !
అర్జునస్య ధనుర్థారీ రామస్య ప్రియదర్శినీ !!
అను శ్లోకమును స్మరిస్తూ ప్రదక్షిణ చేసి ఆ శ్లోకం వ్రాసుకున్న చీటీలు ఆ చెట్టు కొమ్మలకు తగిలిస్తారు. ఇలా చేయుటవల్ల అమ్మవారి కృపతో పాటుగా శనిదోష నివారణ కూడా పొందుతారని ప్రతీతి. ఇలా మానవులను మానవులుగా తీర్చిదిద్ది, మ అనగా మాయ, న అంటే లేకుండా, వ అంటే వర్తింప చేసే తల్లిగా లాలించి, తండ్రిగా పోషించి, గురువుగా ప్రపంచ విలువలను చాటి చెప్పే శక్తి ఆ జగన్మాతకే సాధ్యం.
అసాధ్యాలను సుసాధ్యాలుగా చేయాలన్నా మనకు ఏర్పడిన సర్వ దుఃఖాల నుండి ఉపశమనం పొందాలన్నా దారిద్రం తొలగి ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్యములతో ఇహలోక పరలోక సుఖాలను పొందుటకై ఈదేవి నవరాత్రుల యందు ఆ దేవదేవికి పూజలతోపాటు ఖడ్గమాల స్తోత్రం, శ్రీలలితా సహస్రనామ పారాయణ నిత్యమూ
గావించి ఆ జగన్మాత కృపాకటాక్ష వీక్షణలు మనమంతా పొందుదాము.
ఆశ్వీయుజమాసం వచ్చింది అంటే మనమంతా ఎంతో ఆనందాన్ని పొందుతాము. ఆ ఆనందానికి గలకారణం "అమ్మ" గుర్తుకు రావటమే! అమ్మ అంటే మరి ఎవరోకాదు ఆ జగన్మాత, ముగ్గురమ్మల మూలపుటలమ్మ, నవదుర్గాస్వరూపిణి శ్రీ రాజరాజేశ్వరీ దేవి. ఎందరో మహాయోగులు నిరూపించినట్లు ఈ సృష్టిలో వున్న చరాచర వస్తువులన్నిటిలోనూ మానవాతీతమైన, అనిర్వచనీయమైన, అవ్యక్తమైన, చైతన్యవంతమైన, ఏదో తెలియని ఒక మహా అద్భుత శక్తి ఒకటి దాగి ఉంది.
ఈ సృష్టిలోగల జ్యోతిర్మండలాలు మానవనిర్మితాలు మాత్రము కావు అన్నది రూఢీగా అందరూ ఆమోదించే విషయం. ఆ శక్తినే మహేశ్వరీ శక్తిగానూ, పరాశక్తిగానూ, జగన్మాత శక్తిగాను పలురూపాల్లో పిలుస్తూ ఉపాసిస్తూ ఉంటారు. ఈ నవరాత్రుల పుణ్య దినాలలో ఏనోట విన్నా ఈ దుర్గాసప్తశతి శ్లోకం వింటూ ఉంటాము.
శ్లో!! సర్వమంగళ మాంగల్యే శివే సర్వార్థ సాధకే,
శరణ్యే త్ర్యంబకే దేవి నారాయణి నమోస్తుతే.
ఈ శక్తే కనుక లేకుంటే శివుడైనా ఏమి చెయ్యలేడని శివునియొక్క శక్తి రూపమే "దుర్గ" అని ఆదిశంకరాచార్యుల వారు వారి అమృతవాక్కులో చెప్పారు. ఈ దేవదేవి రాత్రిరూపం గలది అని పరమేశ్వరుడు పగలు రూపం గలవాడు అని ఈ దేవిని రాత్రి సమయాల్లో అర్చిస్తే సర్వపాపాలు నాశనమవుతాయని సమస్త కోరికలు సిద్ధిస్తాయని మత్స్యపురాణం మనకు తెలియజేస్తోంది. ఆశ్వీయుజమాసంలోని శుక్లపక్షంలో పాడ్యమి తిథిలో, హస్తా నక్షత్రముతో కూడియున్న శుభదినాన ఈదేవీపూజ ప్రారంభించుటకు చాలా మంచిదని మార్కండేయ పురాణం చెప్తోంది. అందువల్ల ఆ రోజునుండి ఈ నవరాత్రులు ప్రారంభిస్తారు. మొదటి మూడురోజులు దుర్గారూపాన్ని ఆరాధించి అరిషడ్వర్గాలను, తదుపరి మూడు రోజులు లక్ష్మీరూపాన్ని ఆరాధించి సిరిసంపదలను, చివరి మూడు రోజులలో సరస్వతి రూపాన్ని ఆరాధించి జ్ఞానాన్ని పొందాలి.
దేవతలు భండాసురుడనే రాక్షసుని బారినుండి రక్షణ పొందడానికి ఆ ఆదిపరాశక్తి తప్ప వేరేమార్గములేదని తలచి ఆ మహాశక్తి కోసం ఒక మహాయజ్ఞాన్ని నిర్వహించారు. ఆ యజ్ఞగుండంలో వారి వారి శరీర భాగాలను ఖండించుకుని ఆహుతి చెయ్యగా ఆ జగన్మాత కోటి సూర్య కాంతులతో ప్రత్యక్షమయ్యింది. వారికి అభయమిచ్చి భండాసురుని సంహరించి వారి అభీష్టము నెరవేర్చింది.
ఆ దేవి పాడ్యమి నుండి నవమి వరకు ఒక్కోరోజు ఒక్కొక్క రాక్షసుని వధించసాగింది. ఆ ఆది శక్తి నుండి ప్రకటితమైన వివిధ శక్తులు నవదుర్గలుగా
1. శైలపుత్రి
2. బ్రహ్మచారిణి
3. చంద్రఘంట
4. కుష్మాండ
5. స్కందమాత
6. కాత్యాయనీ
7. కాళరాత్రి
8. మహాగౌరి
9. సిద్ధిధాత్రి
అను రూపాలతో ఆ దేవి పూజలు అందుకోసాగింది. మొదట ఈ దేవదేవీ "శ్రీకృష్ణ పరమాత్మ" చే గోకులం, బృందావనంలో పూజలందుకుంది. బ్రహ్మదేవుడు మధు కైటభులనే రాక్షసుల నుండి రక్షణకై ఈమెను స్తుతించి విముక్తి పొందాడు. పరమేశ్వరుడు త్రిపురాసుర సంహార సమయము నందు ఈ జగన్మాతను ఆరాధించి విజయం పొందినాడు. దేవేంద్రుడు దుర్వాసుని శాపంవల్ల సంపదలన్నీ సముద్రములో కలసిపోగా ఈ పరాశక్తిని సేవించి తిరిగి సంపదల్ని పొందగలిగిగాడు. ఇలా మహామునులు, దేవతలు, సిద్ధులు, మనువు వల్ల ఏర్పడిన ఈ మానవులు ఆ మహాశక్తిని ఎంతగానో ఆరాధించి ఆమె కటాక్షం పొందుతున్నారు. ఈ నవరాత్రి ఉత్సవములలో దేవి నవాంశల పూజలు నిర్వహిస్తూ ఉంటారు. రెండు సంవత్సరాల బాలిక నుండి పది సంవత్సరాల బాలిక వరకు అనేక రూపాల్లో వారిని షోఢశోపచారాలతో పూజిస్తారు. ఈ కుమారి పూజలోని ఔచిత్యాన్ని ఎరిగిన అగస్త్యుని భార్య లోపాముద్ర పూజను చేసిందట! ఈ దేవి యొక్క అష్టాదశ (18) శక్తిపీఠాలు దేశమంతటా ఉన్నాయి. ఇందు దసరా ఉత్సవాలు అత్యంత వైభవంగా నిర్వహిస్తూ ఉంటారు. ఇక దేవీ ఉపాసకులైతే ఈ నవరాత్రులు అంటే, ఎంతో ప్రీతికరమైనవిగా భావిస్తారు.
ఇలా అందరూ నవరాత్రులు జరుపుకుని విజయదశమి రోజు సాయంత్రం నక్షత్ర దర్శన సమయాన శమీవృక్షం (జమ్మిచెట్టు) వద్దగల అపరాజితాదేవిని పూజించి ఈ శ్లోకంతో
శ్లో ! శమీ శమయతే పాపం శమీశతృవినాశినీ !
అర్జునస్య ధనుర్థారీ రామస్య ప్రియదర్శినీ !!
అను శ్లోకమును స్మరిస్తూ ప్రదక్షిణ చేసి ఆ శ్లోకం వ్రాసుకున్న చీటీలు ఆ చెట్టు కొమ్మలకు తగిలిస్తారు. ఇలా చేయుటవల్ల అమ్మవారి కృపతో పాటుగా శనిదోష నివారణ కూడా పొందుతారని ప్రతీతి. ఇలా మానవులను మానవులుగా తీర్చిదిద్ది, మ అనగా మాయ, న అంటే లేకుండా, వ అంటే వర్తింప చేసే తల్లిగా లాలించి, తండ్రిగా పోషించి, గురువుగా ప్రపంచ విలువలను చాటి చెప్పే శక్తి ఆ జగన్మాతకే సాధ్యం.
అసాధ్యాలను సుసాధ్యాలుగా చేయాలన్నా మనకు ఏర్పడిన సర్వ దుఃఖాల నుండి ఉపశమనం పొందాలన్నా దారిద్రం తొలగి ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్యములతో ఇహలోక పరలోక సుఖాలను పొందుటకై ఈదేవి నవరాత్రుల యందు ఆ దేవదేవికి పూజలతోపాటు ఖడ్గమాల స్తోత్రం, శ్రీలలితా సహస్రనామ పారాయణ నిత్యమూ
గావించి ఆ జగన్మాత కృపాకటాక్ష వీక్షణలు మనమంతా పొందుదాము.
Audio
పుట్టిన రోజు ఎలా జరుపుకుంటే శుభం కలుగుతుంది How to Celebrate our Birthday by Chaganti Koteswara Rao
*తులసీ ప్రదక్షిణం పాట***
పెద్దవాళ్లు ఒకప్పుడు పాడేవారు.
గోప ప్రదక్షిణం నీకిస్తినమ్మా ! గోవిందు సన్నిధి నాకియ్యవమ్మా
ఒంటి ప్రదక్షిణం నీకిస్తినమ్మా !వైకుంఠసన్నిధి నాకియ్యవమ్మా
రెండో ప్రదక్షిణం నీకిస్తినమ్మా ! నిండైన సందలు నాకియ్యవమ్మా
మూడో ప్రదక్షిణం నీకిస్తినమ్మా ! ముత్తైదువతనం నాకియ్యవమ్మా
నాల్గోప్రదక్షిణం నీకిస్తినమ్మా ! నవధాన్య రాసులను నాకియ్యవమ్మా
అయిదో ప్రదక్షిణం నీకిస్తినమ్మా !ఆయువై దోతనం నాక్య్యవమ్మా
ఆరో ప్రదక్షిణం నీకిస్తినమ్మా! అత్తగల పుత్రుణ్ణి నాకియ్యవమ్మా
ఏడో ప్రదక్షిణం నీకిస్తినమ్మా ! వెన్నుని ఏకాంత సేవియ్యవమ్మా
ఎనిమిదో ప్రదక్షిణం నీకిస్తినమ్మా ! యమునిచే బాధలు తప్పించవమ్మా
తొమ్మిదో ప్రదక్షిణం నీకిస్తినమ్మా ! తోడుగా కన్యలకు తోడియ్యవమ్మా
పదోప్రదక్షిణం నీకిస్తినమ్మా ! పద్మాక్షి నీసేవ నాకియ్యవమ్మా
ఎవ్వరు పాడినా ఏకాశి మరణం ! పుణ్యస్త్రీలు పాడితే పుత్రసంతానం
రామతులసీ , లక్ష్మీ తులసీ ! నిత్యం మాయింట కొలువై విలసిల్లవమ్మా
పెద్దవాళ్లు ఒకప్పుడు పాడేవారు.
గోప ప్రదక్షిణం నీకిస్తినమ్మా ! గోవిందు సన్నిధి నాకియ్యవమ్మా
ఒంటి ప్రదక్షిణం నీకిస్తినమ్మా !వైకుంఠసన్నిధి నాకియ్యవమ్మా
రెండో ప్రదక్షిణం నీకిస్తినమ్మా ! నిండైన సందలు నాకియ్యవమ్మా
మూడో ప్రదక్షిణం నీకిస్తినమ్మా ! ముత్తైదువతనం నాకియ్యవమ్మా
నాల్గోప్రదక్షిణం నీకిస్తినమ్మా ! నవధాన్య రాసులను నాకియ్యవమ్మా
అయిదో ప్రదక్షిణం నీకిస్తినమ్మా !ఆయువై దోతనం నాక్య్యవమ్మా
ఆరో ప్రదక్షిణం నీకిస్తినమ్మా! అత్తగల పుత్రుణ్ణి నాకియ్యవమ్మా
ఏడో ప్రదక్షిణం నీకిస్తినమ్మా ! వెన్నుని ఏకాంత సేవియ్యవమ్మా
ఎనిమిదో ప్రదక్షిణం నీకిస్తినమ్మా ! యమునిచే బాధలు తప్పించవమ్మా
తొమ్మిదో ప్రదక్షిణం నీకిస్తినమ్మా ! తోడుగా కన్యలకు తోడియ్యవమ్మా
పదోప్రదక్షిణం నీకిస్తినమ్మా ! పద్మాక్షి నీసేవ నాకియ్యవమ్మా
ఎవ్వరు పాడినా ఏకాశి మరణం ! పుణ్యస్త్రీలు పాడితే పుత్రసంతానం
రామతులసీ , లక్ష్మీ తులసీ ! నిత్యం మాయింట కొలువై విలసిల్లవమ్మా
ఆధ్యాత్మిక దీప్తి
భగవంతుడి అనుగ్రహాన్ని పొందడమెలా? అష్టోత్తరాలు, సహస్ర నామార్చనలు, పంచామృతాభిషేకాలు, పుష్పాలంకరణలు, షడ్రసోపేతమైన పదార్థాల నివేదనలు- ఇవన్నీ దైవకృప సాధించడానికి ఉపకరిస్తాయని భావిస్తుంటారు. పరమాత్ముడు నిజంగా వీటికే సంతృప్తి చెందుతాడా? దైవభక్తి అంటే ఇదేనా? భక్తుల నుంచి భగవంతుడు ఆశించేదేమిటి, భగవంతుడికి ప్రియమైన భక్తులెవరు? బుద్ధిగతంగా, ఆత్మశుద్ధితో తమను తాము ఉద్ధరించుకుంటూ నిత్య చైతన్య స్వరూపులుగా మసలుకునేవారే దైవానికి ఇష్టమైనవారని గీతాసందేశం.
దయగల హృదయమే పూజామందిరం. కరుణ నిండిన మనసే ప్రేమానురాగాల కలువల కొలను. మానవతా పరిమళాలు గుబాళించాలంటే మదిని మల్లెల తోటగా మలచుకోవాలి. ‘జీవితంలో మధురిమల్ని ఆస్వాదించాలనుకుంటున్నావా? అయితే నీ దృష్టిని ఆధ్యాత్మికత వైపు మళ్లించు. అద్భుతమైన ఫలితాన్ని గమనించు’ అని వివేకానందుడు సూచించారు. జరుగుతున్న దానిపట్ల ఎరుక కలిగిఉంటూ యుక్తాయుక్త విచక్షణ జ్ఞానాన్ని ప్రదర్శిస్తూ జీవించడమే ఆధ్యాత్మికత.
మనసును దైవంతో, వాక్కును ప్రియ సంభాషణలతో, కర్తవ్యాల్ని ధర్మకార్యాలతో మమేకం చేసిన వ్యక్తులే దేవుడి కొలువు కూటమిలో ముందువరసలో ఉంటారని ఆదిశంకరుల ప్రబోధం. ‘నిన్ను నువ్వు తెలుసుకో... తెలివిగా మసలుకో’ ఇదే నా ఉపదేశసారం అని రమణ మహర్షి ఆధ్యాత్మిక రహస్యాన్ని వెల్లడించారు. హృదయంలో అరిషడ్వర్గాలు, రాగద్వేషాలు, ప్రతికూల ఆలోచనలనే గాఢమైన చీకట్లు ఉంటే పరమాత్మ చూపు మనపై ఎలా ప్రసరిస్తుంది? శరీరాన్ని శుద్ధజలంతో పరిశుభ్రం చేసుకోవచ్ఛు కానీ, అంతరింద్రియమైన మనసును శుభ్రం చేయడమెలా? సత్వగుణాలతో, ఆధ్యాత్మిక చింతనతో, రుజువర్తనతో మనసును నిరంతరం ప్రక్షాళన చేస్తుండాలి. ఆత్మవిద్యలో, సాధుజీవనమనే తపస్సుతో మనసు సదా నిర్మలంగా ఉంటుందని భాగవతం ఈ విషయాన్ని ప్రస్తావించింది. యోగసాధన, ఆత్మశోధన ద్వారా జీవుడు అమృత స్థితిని సాధించవచ్ఛు ‘అసంపూర్ణత్వం నుంచి పూర్ణత్వం, సంకుచితత్వం నుంచి అనంతత్త్వం, మృత్యువు నుంచి అమృతత్వాన్ని అందుకోవడానికి భౌతిక, ప్రాణిక, మానసిక స్వభావాలతో పరివర్తన జరగాలి’ అనేది అరవిందయోగి సూచించిన దివ్యమార్గం.
ఏ మనసు నిరంతరం జ్ఞానాన్వేషణలో నిమగ్నమవుతుందో, ఏ హృదయంలో హితకరమైన ఆలోచనలు పరిఢవిల్లుతాయో, అలాంటి వ్యక్తులు ఎల్లప్పుడూ శుభకరమైన సంకల్పాలు చేస్తారు. మనసు చేసే సంకల్పాలన్నీ కల్యాణదాయకంగా ఉండాలని యజుర్వేదం ఆక్షాంక్షించింది. కపటత్వాన్ని కాదు, కల్మషంలేని మంచి పనులనే భగవంతుడు హర్షిస్తాడు. ప్రపంచానికి ఉపయుక్తమైన రీతిలో జీవితాన్ని ఎలా తీర్చిదిద్దుకోవాలో ఆధ్యాత్మికత నిర్దేశిస్తుంది. ధైర్యవంతులు నడిచే రాచబాట ఆధ్యాత్మికత.
గడ్డిమొక్క త్వరగా విస్తరించి వేళ్లూనుకుంటుంది. అదే మామిడి మొక్క వృక్షంగా ఎదిగి, మధుర ఫలాల్ని అందించడానికి నియమిత సమయాన్ని తీసుకుంటుంది. సహనమే మన సంస్కృతి. ఆధ్యాత్మికత అభ్యున్నతి సాధించడానికి సహనశీలత అవసరం. నిర్మలభక్తి సాధనకు నిత్యం కృషి చేయాలి. భక్తి, ఆధ్యాత్మికతల వల్ల హృదయ కమలం విస్ఫారితమవుతుంది. ఆ పుష్పాన్ని భగవదర్పితం చేయడమే అసలైన పుష్పార్చన. హృదయంలో ఉప్పొంగే దయామృతాన్ని దీనులపట్ల జాలువార్చడమే దైవానికి అమృతాభిషేకం. సత్కర్మల ద్వారా చేకూరే ఫలితాన్ని దైవానుగ్రహంగా భావించడమే భక్తి నివేదన. జీవితాన్ని వెలుగు తరంగంగా, ఆనందోత్సవంగా మార్చుకోవడానికి ఆధ్యాత్మిక జ్యోతే దారిదీపం!
భగవంతుడి అనుగ్రహాన్ని పొందడమెలా? అష్టోత్తరాలు, సహస్ర నామార్చనలు, పంచామృతాభిషేకాలు, పుష్పాలంకరణలు, షడ్రసోపేతమైన పదార్థాల నివేదనలు- ఇవన్నీ దైవకృప సాధించడానికి ఉపకరిస్తాయని భావిస్తుంటారు. పరమాత్ముడు నిజంగా వీటికే సంతృప్తి చెందుతాడా? దైవభక్తి అంటే ఇదేనా? భక్తుల నుంచి భగవంతుడు ఆశించేదేమిటి, భగవంతుడికి ప్రియమైన భక్తులెవరు? బుద్ధిగతంగా, ఆత్మశుద్ధితో తమను తాము ఉద్ధరించుకుంటూ నిత్య చైతన్య స్వరూపులుగా మసలుకునేవారే దైవానికి ఇష్టమైనవారని గీతాసందేశం.
దయగల హృదయమే పూజామందిరం. కరుణ నిండిన మనసే ప్రేమానురాగాల కలువల కొలను. మానవతా పరిమళాలు గుబాళించాలంటే మదిని మల్లెల తోటగా మలచుకోవాలి. ‘జీవితంలో మధురిమల్ని ఆస్వాదించాలనుకుంటున్నావా? అయితే నీ దృష్టిని ఆధ్యాత్మికత వైపు మళ్లించు. అద్భుతమైన ఫలితాన్ని గమనించు’ అని వివేకానందుడు సూచించారు. జరుగుతున్న దానిపట్ల ఎరుక కలిగిఉంటూ యుక్తాయుక్త విచక్షణ జ్ఞానాన్ని ప్రదర్శిస్తూ జీవించడమే ఆధ్యాత్మికత.
మనసును దైవంతో, వాక్కును ప్రియ సంభాషణలతో, కర్తవ్యాల్ని ధర్మకార్యాలతో మమేకం చేసిన వ్యక్తులే దేవుడి కొలువు కూటమిలో ముందువరసలో ఉంటారని ఆదిశంకరుల ప్రబోధం. ‘నిన్ను నువ్వు తెలుసుకో... తెలివిగా మసలుకో’ ఇదే నా ఉపదేశసారం అని రమణ మహర్షి ఆధ్యాత్మిక రహస్యాన్ని వెల్లడించారు. హృదయంలో అరిషడ్వర్గాలు, రాగద్వేషాలు, ప్రతికూల ఆలోచనలనే గాఢమైన చీకట్లు ఉంటే పరమాత్మ చూపు మనపై ఎలా ప్రసరిస్తుంది? శరీరాన్ని శుద్ధజలంతో పరిశుభ్రం చేసుకోవచ్ఛు కానీ, అంతరింద్రియమైన మనసును శుభ్రం చేయడమెలా? సత్వగుణాలతో, ఆధ్యాత్మిక చింతనతో, రుజువర్తనతో మనసును నిరంతరం ప్రక్షాళన చేస్తుండాలి. ఆత్మవిద్యలో, సాధుజీవనమనే తపస్సుతో మనసు సదా నిర్మలంగా ఉంటుందని భాగవతం ఈ విషయాన్ని ప్రస్తావించింది. యోగసాధన, ఆత్మశోధన ద్వారా జీవుడు అమృత స్థితిని సాధించవచ్ఛు ‘అసంపూర్ణత్వం నుంచి పూర్ణత్వం, సంకుచితత్వం నుంచి అనంతత్త్వం, మృత్యువు నుంచి అమృతత్వాన్ని అందుకోవడానికి భౌతిక, ప్రాణిక, మానసిక స్వభావాలతో పరివర్తన జరగాలి’ అనేది అరవిందయోగి సూచించిన దివ్యమార్గం.
ఏ మనసు నిరంతరం జ్ఞానాన్వేషణలో నిమగ్నమవుతుందో, ఏ హృదయంలో హితకరమైన ఆలోచనలు పరిఢవిల్లుతాయో, అలాంటి వ్యక్తులు ఎల్లప్పుడూ శుభకరమైన సంకల్పాలు చేస్తారు. మనసు చేసే సంకల్పాలన్నీ కల్యాణదాయకంగా ఉండాలని యజుర్వేదం ఆక్షాంక్షించింది. కపటత్వాన్ని కాదు, కల్మషంలేని మంచి పనులనే భగవంతుడు హర్షిస్తాడు. ప్రపంచానికి ఉపయుక్తమైన రీతిలో జీవితాన్ని ఎలా తీర్చిదిద్దుకోవాలో ఆధ్యాత్మికత నిర్దేశిస్తుంది. ధైర్యవంతులు నడిచే రాచబాట ఆధ్యాత్మికత.
గడ్డిమొక్క త్వరగా విస్తరించి వేళ్లూనుకుంటుంది. అదే మామిడి మొక్క వృక్షంగా ఎదిగి, మధుర ఫలాల్ని అందించడానికి నియమిత సమయాన్ని తీసుకుంటుంది. సహనమే మన సంస్కృతి. ఆధ్యాత్మికత అభ్యున్నతి సాధించడానికి సహనశీలత అవసరం. నిర్మలభక్తి సాధనకు నిత్యం కృషి చేయాలి. భక్తి, ఆధ్యాత్మికతల వల్ల హృదయ కమలం విస్ఫారితమవుతుంది. ఆ పుష్పాన్ని భగవదర్పితం చేయడమే అసలైన పుష్పార్చన. హృదయంలో ఉప్పొంగే దయామృతాన్ని దీనులపట్ల జాలువార్చడమే దైవానికి అమృతాభిషేకం. సత్కర్మల ద్వారా చేకూరే ఫలితాన్ని దైవానుగ్రహంగా భావించడమే భక్తి నివేదన. జీవితాన్ని వెలుగు తరంగంగా, ఆనందోత్సవంగా మార్చుకోవడానికి ఆధ్యాత్మిక జ్యోతే దారిదీపం!
ప్రథమం శైలపుత్రీచ ద్వితీయం బ్రహ్మచారిణి
తృతీయం చంద్రఘంటేతి కూష్మాండేతి చతుర్థకం
పంచమం స్కందమాతేతి షష్ఠం కాత్యాయనీతిచ
సప్తమం కాళరాత్రీతి మహాగౌరీతి చాష్టమం
నవమం సిద్ధిదా ప్రోక్తా నవదుర్గాః ప్రకీర్తితాః
ఉక్తాన్యేతాని నామాని బ్రహ్మణైవ మహాత్మనా
త్రిశక్తి స్వరూపిణి.. అష్టాదశభుజ.. అయిన మహాదేవి ఆ దుర్గమ్మ తల్లి నవ దివ్య రూపాలు ఇవి. దక్షిణాదిన జరిపే నవరాత్రి వేడుకల్లో అమ్మవారిని కనకదుర్గ, బాలా త్రిపుర సుందరి, లలితా త్రిపుర సుందరి, గాయత్రి, అన్నపూర్ణ, సరస్వతి, శ్రీమహాలక్ష్మి, దుర్గ, మహిషాసుర మర్దిని అలంకారాల్లో పూజిస్తాం. ఉత్తరాదిన జరిపే శరన్నవరాత్రి వేడుకల్లో అమ్మవారిని ఇలా శైలపుత్రి, బ్రహ్మచారిణి, చంద్రఘంట, కూష్మాండ, స్కంధమాత, కాత్యాయని, కాళరాత్రి, మహాగౌరి, సిద్ధిధాత్రి రూపాల్లో నవదుర్గలుగా ఆరాధిస్తారు. ఈ తొమ్మిది నామాలనూ సాక్షాత్తూ బ్రహ్మదేవుడే చెప్పినట్టు పురాణ ప్రతీతి. ఈ శ్లోకాన్ని భక్తిపూర్వకంగా తొమ్మిదిసార్లు పఠిస్తే సకలశుభాలూ కలుగుతాయి. అవతార పురుషుడైన శ్రీరాముడు సైతం.. రావణునితో యుద్ధానికి ముందు ఆ జగన్మాతను పూజించాడు. అజ్ఞాతవాసం విజయవంతం కావాలని పాండవులు వేడుకున్నదీ అమ్మవారినే. శ్రీకృష్ణుడి కుమారుడైన ప్రద్యుమ్నుడిని శంభరాసురుడు ఎత్తుకుపోతే అతణ్ని కాపాడి కృష్ణుడి వద్దకు చేర్చిన తల్లి ఆ జగదీశ్వరియే. నిరక్షర కుక్షి అయిన పూర్వాశ్రమపు కాళిదాసు.. కాళికాదేవి అపార అనుగ్రహంతో ‘‘మాణిక్యవీణా ముపలాలయంతీం’’ అంటూ ఆదిలోనే అమ్మవారిని కీర్తించి అనేక కావ్యాలు నాటకాలు రచించి ఖ్యాతుడైనాడు. బెంగాల్‌లో రామకృష్ణుడు.. శ్రీరామకృష్ణ పరమహంసగా పరిణతి చెందినది కాళికా రూపంలో దర్శనమిచ్చిన అమ్మవారి అనుగ్రహం వల్లనే. జగన్మాత దయవల్లనే.. ఆయనచేత ప్రభావితుడైన వివేకానందుడు ఆధ్యాత్మికతను, ఆధునికతను మేళవించి భారతీయ తత్వాన్ని, సంస్కృతిని, సర్వమానవ సౌభ్రాతృత్వాన్ని ఇతర దేశాలకు ప్రబోధించాడు. భద్రకాళిగా అభయప్రదానం చేసే ఆ తల్లి.. దుష్టులు విజృంభించినప్పుడు కపాలం ధరించి ఉగ్రరూపిణిగా దుష్టశిక్షణ చేస్తుంది. అతి క్రూరులైన రక్త బీజుడు, మధుకైటభులు, శుంభనిశుంభులు, చండముండులు.. ఇలా ఎందరో రాక్షసులను సంహరించి లోకహితంగావించింది. ఆ జగన్మాత త్రిమూర్తులకు మూల విరాట్టు అని శ్లాఘింపబడింది. సాక్షాత్తూ విష్ణుమూర్తే ఒక సందర్భంలో ‘ఆ దివ్య శక్తికి మేం స్వాధీనులం’ అని ప్రకటించాడు. ఉగ్రరూపంలోని అమ్మవారిని అష్టోత్తరాలతో, సహస్రనామాలతోనూ.. శాంతి రూపిణిగా శ్రీ లలితా సహస్రనామాలతోను కొలవడం కద్దు. ఎవరు ఎలా పూజించినా.. భక్తుల కోర్కెలను అవ్యాజమైన ప్రేమతో, అపారమైన కరుణతో తీరుస్తున్న ఆ తల్లి.. కోరి కొలిచినవారి కొంగుబంగారం.
తృతీయం చంద్రఘంటేతి కూష్మాండేతి చతుర్థకం
పంచమం స్కందమాతేతి షష్ఠం కాత్యాయనీతిచ
సప్తమం కాళరాత్రీతి మహాగౌరీతి చాష్టమం
నవమం సిద్ధిదా ప్రోక్తా నవదుర్గాః ప్రకీర్తితాః
ఉక్తాన్యేతాని నామాని బ్రహ్మణైవ మహాత్మనా
త్రిశక్తి స్వరూపిణి.. అష్టాదశభుజ.. అయిన మహాదేవి ఆ దుర్గమ్మ తల్లి నవ దివ్య రూపాలు ఇవి. దక్షిణాదిన జరిపే నవరాత్రి వేడుకల్లో అమ్మవారిని కనకదుర్గ, బాలా త్రిపుర సుందరి, లలితా త్రిపుర సుందరి, గాయత్రి, అన్నపూర్ణ, సరస్వతి, శ్రీమహాలక్ష్మి, దుర్గ, మహిషాసుర మర్దిని అలంకారాల్లో పూజిస్తాం. ఉత్తరాదిన జరిపే శరన్నవరాత్రి వేడుకల్లో అమ్మవారిని ఇలా శైలపుత్రి, బ్రహ్మచారిణి, చంద్రఘంట, కూష్మాండ, స్కంధమాత, కాత్యాయని, కాళరాత్రి, మహాగౌరి, సిద్ధిధాత్రి రూపాల్లో నవదుర్గలుగా ఆరాధిస్తారు. ఈ తొమ్మిది నామాలనూ సాక్షాత్తూ బ్రహ్మదేవుడే చెప్పినట్టు పురాణ ప్రతీతి. ఈ శ్లోకాన్ని భక్తిపూర్వకంగా తొమ్మిదిసార్లు పఠిస్తే సకలశుభాలూ కలుగుతాయి. అవతార పురుషుడైన శ్రీరాముడు సైతం.. రావణునితో యుద్ధానికి ముందు ఆ జగన్మాతను పూజించాడు. అజ్ఞాతవాసం విజయవంతం కావాలని పాండవులు వేడుకున్నదీ అమ్మవారినే. శ్రీకృష్ణుడి కుమారుడైన ప్రద్యుమ్నుడిని శంభరాసురుడు ఎత్తుకుపోతే అతణ్ని కాపాడి కృష్ణుడి వద్దకు చేర్చిన తల్లి ఆ జగదీశ్వరియే. నిరక్షర కుక్షి అయిన పూర్వాశ్రమపు కాళిదాసు.. కాళికాదేవి అపార అనుగ్రహంతో ‘‘మాణిక్యవీణా ముపలాలయంతీం’’ అంటూ ఆదిలోనే అమ్మవారిని కీర్తించి అనేక కావ్యాలు నాటకాలు రచించి ఖ్యాతుడైనాడు. బెంగాల్‌లో రామకృష్ణుడు.. శ్రీరామకృష్ణ పరమహంసగా పరిణతి చెందినది కాళికా రూపంలో దర్శనమిచ్చిన అమ్మవారి అనుగ్రహం వల్లనే. జగన్మాత దయవల్లనే.. ఆయనచేత ప్రభావితుడైన వివేకానందుడు ఆధ్యాత్మికతను, ఆధునికతను మేళవించి భారతీయ తత్వాన్ని, సంస్కృతిని, సర్వమానవ సౌభ్రాతృత్వాన్ని ఇతర దేశాలకు ప్రబోధించాడు. భద్రకాళిగా అభయప్రదానం చేసే ఆ తల్లి.. దుష్టులు విజృంభించినప్పుడు కపాలం ధరించి ఉగ్రరూపిణిగా దుష్టశిక్షణ చేస్తుంది. అతి క్రూరులైన రక్త బీజుడు, మధుకైటభులు, శుంభనిశుంభులు, చండముండులు.. ఇలా ఎందరో రాక్షసులను సంహరించి లోకహితంగావించింది. ఆ జగన్మాత త్రిమూర్తులకు మూల విరాట్టు అని శ్లాఘింపబడింది. సాక్షాత్తూ విష్ణుమూర్తే ఒక సందర్భంలో ‘ఆ దివ్య శక్తికి మేం స్వాధీనులం’ అని ప్రకటించాడు. ఉగ్రరూపంలోని అమ్మవారిని అష్టోత్తరాలతో, సహస్రనామాలతోనూ.. శాంతి రూపిణిగా శ్రీ లలితా సహస్రనామాలతోను కొలవడం కద్దు. ఎవరు ఎలా పూజించినా.. భక్తుల కోర్కెలను అవ్యాజమైన ప్రేమతో, అపారమైన కరుణతో తీరుస్తున్న ఆ తల్లి.. కోరి కొలిచినవారి కొంగుబంగారం.
మనసు తీరు తెలుసుకో!
మనిషి ఒక్కోసారి ఉన్నది పోగొట్టుకొని బాధపడతాడు. అర్హత లేకపోయినా లేనిదాని కోసం ఆరాటపడి, అహరహం శ్రమించి పని సాఫల్యం చేసుకుంటాడు. కార్యం సఫలం కాకపోతే ఖిన్నుడవుతాడు. నిజానికి తాను ఈ భౌతిక ప్రపంచంలోకి వచ్చేప్పుడు ఏమి తెచ్చాడని, తాను ఏదైనా కోల్పోయినప్పుడు బాధపడాలి?!
చిన్న పిల్లలు చూసిన ప్రతిదీ కావాలని మారాం చేస్తారు. ఏమీ తోచనప్పుడు ఏడుపు లంకించుకుంటారు. అప్పుడు వారు ఆడుకొనేందుకు తల్లి ఏదో ఒక ఆట వస్తువును ఇస్తుంది. సహజంగా సగటు మనిషి మనస్తత్వం చిన్న పిల్లల మనస్తత్వాన్ని పోలి ఉంటుందంటారు వైజ్ఞానికులు! మనిషి సహజ రీతిలో బాల్యం నుంచి కౌమార, యౌవన దశలకు చేరుకున్నవాడే. పసిబిడ్డలకు కావలసిన ఆట వస్తువులు పెద్దలకు అక్కరలేదు. కొందరు పెద్దలు శిశు మనస్తత్వంతో పెద్దపెద్ద కోరికలే కోరుకుంటారు. భారీ కోరికలు సులభంగా తీరేవి కాదు కాబట్టి మనిషి అసంతృప్తితో జీవించ వలసి వస్తుంది. అలౌకిక ఆనందాన్ని పొందగల జ్ఞానశక్తి, బుద్ధి కుశలత ఉండికూడా మానవుడు దుఃఖితుడై ఆనందానికి దూరం కావడం నిజానికి విచారించవలసిన విషయం!
భయం, కోపం, అసహ్యతా భావం, లోభం, పరవస్తు వ్యామోహం వంటివి రజో గుణ, తమోగుణ ప్రధాన లక్షణాలు! వీటికి దూరంగా ఉండాలని ధర్మశాస్త్రాలు బోధిస్తాయి. సాత్విక గుణ సంపన్నత, సాధించి తీరవలసిన అంశం. సత్వ రజస్తమో గుణ లక్షణాలకు అనుగుణంగా దేహం ప్రతిస్పందిస్తుంది. ఫలితంగా అనుభవాలు వస్తాయి. అవే సుఖదుఃఖాలు! మనిషి తీవ్రంగా భయపడినప్పుడు రోగలక్షణాలు పొడచూపుతాయి. చిత్తం ప్రశాంతమైనప్పుడు రోగాలు పూర్తిగా అదుపులో ఉంటాయి. భయం విసర్జనీయ లక్షణమని శాస్త్రాలు చెప్పిన అంశాన్ని మానవ దేహం రుజువు చేస్తున్నదా అన్నట్లు ప్రశాంత చిత్తాన్ని సాధించిన సాధకుడు ఆందోళనలు తగ్గి ఆనందభరిత జీవనం చేస్తాడు. భారతీయ తత్వచింతన, శాస్త్ర పరిజ్ఞానం ఒకే బండికి కట్టిన ఎద్దుల్లా సమన్వయం చెంది ముందుకు సాగడం సనాతన ఆధ్యాత్మికవాదులు హర్షించే విషయం!
కల్మషాలు తొలగించిన అనంతరం పరిసరాలు పరిశుభ్రమై ఆహ్లాద భరితమైనట్లు త్రిగుణాల్లోని దోషాలు తొలగిన అనంతరం సాధకుడి చిత్తస్థితి నిర్మలమై అమందానందానుభూతితో ప్రకాశిస్తుంది.
యోగా అధ్యాపకులు అభ్యాస సమయంలో శరీరంలో జరిగే మార్పులను గమనించమని విద్యార్థులకు చెబుతారు. శ్వాస నియంత్రణ భంగిమల వల్ల రక్త ప్రసరణలో ఆరోగ్యానికి మేలు చేసే సానుకూల మార్పులు చోటుచేసుకుంటాయని యోగశాస్త్రం చెబుతుంది.
మనుషులందరూ ఒకే అవయవ అమరిక కలిగిఉన్నా స్వభావరీత్యా వారివి భిన్న మనస్తత్వాలు. కొందరు కలుపుగోలువారు. మరి కొందరు ముభావ స్వభావులు. కొందరు మనసులోని మంచి భావాలను వెల్లడించి తోటివారి మనసులు చూరగొనే అవకాశం వచ్చినా తమ అభిప్రాయాలను పంచుకోరు. సానుకూల మనస్తత్వ శోభితులు ఇంకొందరు, ఎదురుపడినవారిని పలకరించకుండా ముందుకు సాగరు. ఆప్యాయతలను వ్యక్తపరచడం వల్ల బంధాలు బలపడతాయి.
మనసు చంచలమేగానీ అది మాయా మర్మం ఎరగనిది. లోకానికి వెల్లడి కాకపోయినా అది మన నుంచి మనకు బోధపడగల ఏ సత్యాన్నీ దాచదు. మన (ఆత్మ)తీరుకు అనుగుణంగా మనసును మలచుకొని రాజమార్గంలో నడిపిస్తే అది కష్టాలను కొని తేదు. ఇరుకు దారుల్లో దాని పయనం సాగనీయకపోతే మన మనసు వల్ల మనకే కాదు, ఎదుటివారికీ కష్టాల బెడద ఉండదు. జీవితం శుభప్రదమై ఆనందాలు వెల్లివిరుస్తాయి.
మనిషి ఒక్కోసారి ఉన్నది పోగొట్టుకొని బాధపడతాడు. అర్హత లేకపోయినా లేనిదాని కోసం ఆరాటపడి, అహరహం శ్రమించి పని సాఫల్యం చేసుకుంటాడు. కార్యం సఫలం కాకపోతే ఖిన్నుడవుతాడు. నిజానికి తాను ఈ భౌతిక ప్రపంచంలోకి వచ్చేప్పుడు ఏమి తెచ్చాడని, తాను ఏదైనా కోల్పోయినప్పుడు బాధపడాలి?!
చిన్న పిల్లలు చూసిన ప్రతిదీ కావాలని మారాం చేస్తారు. ఏమీ తోచనప్పుడు ఏడుపు లంకించుకుంటారు. అప్పుడు వారు ఆడుకొనేందుకు తల్లి ఏదో ఒక ఆట వస్తువును ఇస్తుంది. సహజంగా సగటు మనిషి మనస్తత్వం చిన్న పిల్లల మనస్తత్వాన్ని పోలి ఉంటుందంటారు వైజ్ఞానికులు! మనిషి సహజ రీతిలో బాల్యం నుంచి కౌమార, యౌవన దశలకు చేరుకున్నవాడే. పసిబిడ్డలకు కావలసిన ఆట వస్తువులు పెద్దలకు అక్కరలేదు. కొందరు పెద్దలు శిశు మనస్తత్వంతో పెద్దపెద్ద కోరికలే కోరుకుంటారు. భారీ కోరికలు సులభంగా తీరేవి కాదు కాబట్టి మనిషి అసంతృప్తితో జీవించ వలసి వస్తుంది. అలౌకిక ఆనందాన్ని పొందగల జ్ఞానశక్తి, బుద్ధి కుశలత ఉండికూడా మానవుడు దుఃఖితుడై ఆనందానికి దూరం కావడం నిజానికి విచారించవలసిన విషయం!
భయం, కోపం, అసహ్యతా భావం, లోభం, పరవస్తు వ్యామోహం వంటివి రజో గుణ, తమోగుణ ప్రధాన లక్షణాలు! వీటికి దూరంగా ఉండాలని ధర్మశాస్త్రాలు బోధిస్తాయి. సాత్విక గుణ సంపన్నత, సాధించి తీరవలసిన అంశం. సత్వ రజస్తమో గుణ లక్షణాలకు అనుగుణంగా దేహం ప్రతిస్పందిస్తుంది. ఫలితంగా అనుభవాలు వస్తాయి. అవే సుఖదుఃఖాలు! మనిషి తీవ్రంగా భయపడినప్పుడు రోగలక్షణాలు పొడచూపుతాయి. చిత్తం ప్రశాంతమైనప్పుడు రోగాలు పూర్తిగా అదుపులో ఉంటాయి. భయం విసర్జనీయ లక్షణమని శాస్త్రాలు చెప్పిన అంశాన్ని మానవ దేహం రుజువు చేస్తున్నదా అన్నట్లు ప్రశాంత చిత్తాన్ని సాధించిన సాధకుడు ఆందోళనలు తగ్గి ఆనందభరిత జీవనం చేస్తాడు. భారతీయ తత్వచింతన, శాస్త్ర పరిజ్ఞానం ఒకే బండికి కట్టిన ఎద్దుల్లా సమన్వయం చెంది ముందుకు సాగడం సనాతన ఆధ్యాత్మికవాదులు హర్షించే విషయం!
కల్మషాలు తొలగించిన అనంతరం పరిసరాలు పరిశుభ్రమై ఆహ్లాద భరితమైనట్లు త్రిగుణాల్లోని దోషాలు తొలగిన అనంతరం సాధకుడి చిత్తస్థితి నిర్మలమై అమందానందానుభూతితో ప్రకాశిస్తుంది.
యోగా అధ్యాపకులు అభ్యాస సమయంలో శరీరంలో జరిగే మార్పులను గమనించమని విద్యార్థులకు చెబుతారు. శ్వాస నియంత్రణ భంగిమల వల్ల రక్త ప్రసరణలో ఆరోగ్యానికి మేలు చేసే సానుకూల మార్పులు చోటుచేసుకుంటాయని యోగశాస్త్రం చెబుతుంది.
మనుషులందరూ ఒకే అవయవ అమరిక కలిగిఉన్నా స్వభావరీత్యా వారివి భిన్న మనస్తత్వాలు. కొందరు కలుపుగోలువారు. మరి కొందరు ముభావ స్వభావులు. కొందరు మనసులోని మంచి భావాలను వెల్లడించి తోటివారి మనసులు చూరగొనే అవకాశం వచ్చినా తమ అభిప్రాయాలను పంచుకోరు. సానుకూల మనస్తత్వ శోభితులు ఇంకొందరు, ఎదురుపడినవారిని పలకరించకుండా ముందుకు సాగరు. ఆప్యాయతలను వ్యక్తపరచడం వల్ల బంధాలు బలపడతాయి.
మనసు చంచలమేగానీ అది మాయా మర్మం ఎరగనిది. లోకానికి వెల్లడి కాకపోయినా అది మన నుంచి మనకు బోధపడగల ఏ సత్యాన్నీ దాచదు. మన (ఆత్మ)తీరుకు అనుగుణంగా మనసును మలచుకొని రాజమార్గంలో నడిపిస్తే అది కష్టాలను కొని తేదు. ఇరుకు దారుల్లో దాని పయనం సాగనీయకపోతే మన మనసు వల్ల మనకే కాదు, ఎదుటివారికీ కష్టాల బెడద ఉండదు. జీవితం శుభప్రదమై ఆనందాలు వెల్లివిరుస్తాయి.
విజయదశమి
ప్రతి ఏడాదీ ఆశ్వీయుజ మాసంలోని శుక్లపక్షంలో దశమీ తిథినాడు సాయం సంధ్యాకాలంలో ‘విజయం’ అనే పేరు గల ముహూర్తం సంభవిస్తుందని, అది సకలార్థసాధకమని శాస్త్రగ్రంథాలు చెబుతున్నాయి. మంగళకరమైన ఆ సమయంలో శమీవృక్షాన్ని (జమ్మిచెట్టును) పూజిస్తే జీవితంలో అన్నీ విజయాలే కలుగుతాయని సంప్రదాయం చెబుతోంది. శమీవృక్షాన్నే ఎందుకు పూజించాలనే సందేహానికి శాస్త్రగ్రంథాలు సమాధానం చెప్పాయి. జమ్మిచెట్టు పాపాలను దూరం చేస్తుంది. శత్రువులను తరిమికొడుతుంది. పూర్వం త్రేతాయుగంలో రావణాసురుణ్ని సంహరించే సమయంలో రాముడికి అద్వితీయ శక్తిని ప్రసాదించింది. ద్వాపరయుగంలో అర్జునుడికి దివ్యమైన ధనుర్బాణాలను ప్రసాదించి, యుద్ధంలో విజయుణ్ని చేసింది. ఇలా శమీవృక్షం విజయాలకు కారణం కావడం వల్ల ‘విజయదశమి’ గొప్ప పండుగగా రూపొందింది. ప్రాచీనకాలం నుంచి ప్రజాపాలకులైన రాజులకు విజయయాత్రా ముహూర్తంగా ఈ పవిత్రదినం పూజలను అందుకొంటున్నది. పూర్వం రాజులు వర్షకాలం ముగిసిన తరవాత శరత్కాలం ప్రారంభంలో విజయయాత్రలు చేసేవారు. ఆ శుభముహూర్తమే విజయదశమి.
ఆశ్వీయుజ శుక్లపాడ్యమి నుంచి నవమి వరకు గల తొమ్మిది దినాలు శక్తిపూజకు ఎంతో ముఖ్యమైనవి. నవరాత్రదీక్షతో తొమ్మిది రోజులు శక్తిని పూజించిన దీక్షాపరులు, విజయదశమినాడు దీక్షను ముగిస్తారు. ముగింపు సూచనగా గ్రామం పొలిమేరలు దాటి వెళ్లి, విజయసంకేతం అయిన పాలపిట్టను దర్శించి, జమ్మిచెట్టును పూజించడం పరిపాటి. పూజించిన జమ్మిఆకులను పవిత్రంగా భావించి, బంధుమిత్రులకు, ఆత్మీయులకు ఇచ్చి వారి శుభాకాంక్షలను, ఆశీస్సులను అందుకొంటారు.
విజయదశమినాడు ప్రకృతిలో ‘అపరాజిత’ అనే శక్తి ఆవహించి ఉంటుందని, ఆ శక్తిని పూజించడం వల్ల పరాజయాలు లేని భావిజీవితం సంప్రాప్తిస్తుందని లోకుల విశ్వాసం. అపరాజితాశక్తి విజయాలను మాత్రమే కాకుండా మోక్షాన్నీ ప్రసాదిస్తుందని స్కాందపురాణం చెబుతోంది.
శ్రవణానక్షత్రంతో కూడిన ఆశ్వీయుజ శుక్లదశమినాడే ‘విజయ’ముహూర్తం సంభవిస్తుందని ఆర్షవాక్కు. ఈ పుణ్యదినం రోజునే పూర్వం దేవదానవులు పాలకడలిని చిలికి, అమృతాన్ని సాధించారని పురాణాల కథనం. అమృతాన్ని సాధించి పెట్టిన దినం కనుక ఇది విజయదశమిగా సార్థకమైంది. అమృతసాధక పుణ్యదినమైంది!
విజయదశమిని ‘దసరా’ అనీ పిలుస్తారు. దశవిధాలైన పాపాలను హరించేది కనుక ‘దశహరా’ అనే పేరు వచ్చిందని, కాలక్రమంలో ‘దసరా’ అని వాడుకలోకి వచ్చిందని పెద్దలు అంటారు. దసరా నాడు రావణకుంభకర్ణుల బొమ్మలను కాల్చివేస్తూ ‘రావణదహనం’ అని, ‘రామలీల’ అని పెద్దయెత్తున ఉత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. దుష్టసంహారం ద్వారా ధర్మాన్ని నిలపడమే ఈ ఉత్సవాల్లోని పరమార్థంగా కనిపిస్తుంది.
ప్రాకృతికంగా పరిశీలించినప్పుడు శరదృతువు ప్రసన్నతకు నిలయంగా కనిపిస్తుంది. అప్పటిదాకా వర్షాలతో చిత్తడి చిత్తడిగా మారిన నేలలన్నీ శరదృతువు ప్రారంభంలో వర్షాలు ఆగిపోవడం వల్ల ఎండిపోయి నిర్మలం అవుతాయి. జలాశయాలన్నీ నిండుకుండలను తలపిస్తాయి.
శరత్కాలంలో చంద్రుడి కళలు ఉత్కృష్టంగా ఉంటాయి. పాడ్యమి నుంచి దినదిన ప్రవర్ధమానంగా పెరిగే ఈ దివ్యకళలను చూస్తే మనిషిలో కలిగే ఆనందోత్సాహాలు జీవితంపై ఆశాచంద్రికలను వెదజల్లుతాయి. ఈ కారణంతో విజయదశమి మానవాళికి ఆశాదీపమై కనిపిస్తుందనడంలో సందేహం లేదు.
ప్రతి ఏడాదీ ఆశ్వీయుజ మాసంలోని శుక్లపక్షంలో దశమీ తిథినాడు సాయం సంధ్యాకాలంలో ‘విజయం’ అనే పేరు గల ముహూర్తం సంభవిస్తుందని, అది సకలార్థసాధకమని శాస్త్రగ్రంథాలు చెబుతున్నాయి. మంగళకరమైన ఆ సమయంలో శమీవృక్షాన్ని (జమ్మిచెట్టును) పూజిస్తే జీవితంలో అన్నీ విజయాలే కలుగుతాయని సంప్రదాయం చెబుతోంది. శమీవృక్షాన్నే ఎందుకు పూజించాలనే సందేహానికి శాస్త్రగ్రంథాలు సమాధానం చెప్పాయి. జమ్మిచెట్టు పాపాలను దూరం చేస్తుంది. శత్రువులను తరిమికొడుతుంది. పూర్వం త్రేతాయుగంలో రావణాసురుణ్ని సంహరించే సమయంలో రాముడికి అద్వితీయ శక్తిని ప్రసాదించింది. ద్వాపరయుగంలో అర్జునుడికి దివ్యమైన ధనుర్బాణాలను ప్రసాదించి, యుద్ధంలో విజయుణ్ని చేసింది. ఇలా శమీవృక్షం విజయాలకు కారణం కావడం వల్ల ‘విజయదశమి’ గొప్ప పండుగగా రూపొందింది. ప్రాచీనకాలం నుంచి ప్రజాపాలకులైన రాజులకు విజయయాత్రా ముహూర్తంగా ఈ పవిత్రదినం పూజలను అందుకొంటున్నది. పూర్వం రాజులు వర్షకాలం ముగిసిన తరవాత శరత్కాలం ప్రారంభంలో విజయయాత్రలు చేసేవారు. ఆ శుభముహూర్తమే విజయదశమి.
ఆశ్వీయుజ శుక్లపాడ్యమి నుంచి నవమి వరకు గల తొమ్మిది దినాలు శక్తిపూజకు ఎంతో ముఖ్యమైనవి. నవరాత్రదీక్షతో తొమ్మిది రోజులు శక్తిని పూజించిన దీక్షాపరులు, విజయదశమినాడు దీక్షను ముగిస్తారు. ముగింపు సూచనగా గ్రామం పొలిమేరలు దాటి వెళ్లి, విజయసంకేతం అయిన పాలపిట్టను దర్శించి, జమ్మిచెట్టును పూజించడం పరిపాటి. పూజించిన జమ్మిఆకులను పవిత్రంగా భావించి, బంధుమిత్రులకు, ఆత్మీయులకు ఇచ్చి వారి శుభాకాంక్షలను, ఆశీస్సులను అందుకొంటారు.
విజయదశమినాడు ప్రకృతిలో ‘అపరాజిత’ అనే శక్తి ఆవహించి ఉంటుందని, ఆ శక్తిని పూజించడం వల్ల పరాజయాలు లేని భావిజీవితం సంప్రాప్తిస్తుందని లోకుల విశ్వాసం. అపరాజితాశక్తి విజయాలను మాత్రమే కాకుండా మోక్షాన్నీ ప్రసాదిస్తుందని స్కాందపురాణం చెబుతోంది.
శ్రవణానక్షత్రంతో కూడిన ఆశ్వీయుజ శుక్లదశమినాడే ‘విజయ’ముహూర్తం సంభవిస్తుందని ఆర్షవాక్కు. ఈ పుణ్యదినం రోజునే పూర్వం దేవదానవులు పాలకడలిని చిలికి, అమృతాన్ని సాధించారని పురాణాల కథనం. అమృతాన్ని సాధించి పెట్టిన దినం కనుక ఇది విజయదశమిగా సార్థకమైంది. అమృతసాధక పుణ్యదినమైంది!
విజయదశమిని ‘దసరా’ అనీ పిలుస్తారు. దశవిధాలైన పాపాలను హరించేది కనుక ‘దశహరా’ అనే పేరు వచ్చిందని, కాలక్రమంలో ‘దసరా’ అని వాడుకలోకి వచ్చిందని పెద్దలు అంటారు. దసరా నాడు రావణకుంభకర్ణుల బొమ్మలను కాల్చివేస్తూ ‘రావణదహనం’ అని, ‘రామలీల’ అని పెద్దయెత్తున ఉత్సవాలు నిర్వహిస్తారు. దుష్టసంహారం ద్వారా ధర్మాన్ని నిలపడమే ఈ ఉత్సవాల్లోని పరమార్థంగా కనిపిస్తుంది.
ప్రాకృతికంగా పరిశీలించినప్పుడు శరదృతువు ప్రసన్నతకు నిలయంగా కనిపిస్తుంది. అప్పటిదాకా వర్షాలతో చిత్తడి చిత్తడిగా మారిన నేలలన్నీ శరదృతువు ప్రారంభంలో వర్షాలు ఆగిపోవడం వల్ల ఎండిపోయి నిర్మలం అవుతాయి. జలాశయాలన్నీ నిండుకుండలను తలపిస్తాయి.
శరత్కాలంలో చంద్రుడి కళలు ఉత్కృష్టంగా ఉంటాయి. పాడ్యమి నుంచి దినదిన ప్రవర్ధమానంగా పెరిగే ఈ దివ్యకళలను చూస్తే మనిషిలో కలిగే ఆనందోత్సాహాలు జీవితంపై ఆశాచంద్రికలను వెదజల్లుతాయి. ఈ కారణంతో విజయదశమి మానవాళికి ఆశాదీపమై కనిపిస్తుందనడంలో సందేహం లేదు.
జీవితం అంటే...
జీవితంలో నిజంగా మనం జీవిస్తున్నామా? ఇది అంతుచిక్కని ప్రశ్న. వ్యధలతో, బాధలతో, అసంతృప్తులతో, నిరాశా నిస్పృహలతో జీవితమంతా గడిచిపోయింది. వెనక్కి తిరిగి చూసుకుంటే చివరకు మిగిలేది ఏమిటి? అనంతమైన పశ్చాత్తాపం కళ్ల ముందు సాకారమవుతుంది. దేవుడిచ్చిన బహుమానమైన ఈ జీవితం ఇలా నిష్ఫలంగా ముగిసిపోతుందనే చింతన చరమాంకంలో వేధిస్తుంది. అందుకే ముందే మేల్కోవాలి. జీవితాన్ని సార్థకం చేసుకోవాలి.
శాశ్వతంకాని దేహం మీద మమత్వాన్ని వదిలిపెట్టి శాశ్వతుడైన పరబ్రహ్మను భజించమని జగద్గురువు ఆదిశంకరులు మహోపదేశం చేశారు. అవిద్య, రాగద్వేషాలు, జీవితంపట్ల నిర్లక్ష్యం, మానవీయత లేకపోవడం, జడత్వం- వీటిని పంచ మహాదుఃఖాలుగా పతంజలి మహర్షి అభివర్ణించారు. జీవితమంటే చావు వచ్చేంతవరకు కొనసాగించే పయనం ఎంత మాత్రమూ కాదు. ‘మృత్యువు నిన్ను నీడలా ఎల్లప్పుడూ అనుసరిస్తుంది. అది నిన్ను అక్కున చేర్చుకోకముందే, దాన్ని జయించాలి. మరణించే నువ్వు జీవించాలి’ అని ఉపనిషత్తులు ప్రబోధించాయి. అన్ని దుఃఖాలకంటే మరణ దుఃఖం అతి భయంకరమైనది. మరణ దుఃఖాన్ని, మృత్యుభీతిని అధిగమించడం ఎలా? పరమాత్ముడికి ప్రియమైన రీతిలో మనం జీవన సంవిధానాన్ని అవలంబించడం ద్వారా మృత్యువునైనా ప్రియమైన మిత్రుడిగా మార్చుకోవచ్చు. నిష్కామ భావంతో కర్మాచరణ చేస్తూ, ధర్మపథంలో పయనించడం ద్వారా, చింతనామృతాన్ని నిరంతరం ఆస్వాదించడం ద్వారా జీవన మార్గాన్ని సుగమం చేసుకోవచ్చు. మాననీయమైన మానవీయ విలువలతో కూడిన జీవితాన్ని గడిపినవారే చిరంజీవులు. అలాంటివారే అసలైన కీర్తిశేషులు!
మనిషి తన జీవితాన్ని ధర్మానికి అనుగుణంగా మలచుకుంటే మరణ భయం నుంచి బయట పడవచ్చు. తన కోసం, సమాజం కోసం, దైవం కోసం ఎలాంటి కర్తవ్యాల్ని ఆచరించి తరించాలో తెలుసుకుని మసలుకోవచ్చు. తనను తాను తెలుసుకోలేనివాడు సామాన్యుడు. ఆ జ్ఞానాన్ని పొందినవాడు మాన్యుడు. సమస్త ప్రాణులపట్ల అనురక్తిని ప్రదర్శిస్తూ, సర్వభూతాల పట్ల మిత్రత్వాన్ని కలిగి ఉంటూ, సకల జనుల పట్ల దయాభావాన్ని ప్రకటిస్తూ, అహంకార రహితులై, సుఖదుఃఖాల్లో సమభావం కలవారే తనకు ప్రియమైనవారని భగవద్గీతలో శ్రీకృష్ణుడు స్పష్టం చేశాడు. క్షమ, నిగ్రహం, ప్రేమ, సత్యసంధత, రుజువర్తన, వినయం, భూతదయ, సేవాతత్పరత ఈ అష్టసూత్రాల్ని జీవితానికి అనుసంధానించుకోవడం ద్వారా లోకాన్ని వశం చేసుకోవచ్చని భాగవతం ప్రతిపాదించింది.
జీవన రథానికి ఇంధనం ఆత్మవిశ్వాసం. ‘బతుకు అనేది మెతుకుల కోసం పోరాటం కాదు. బతుకు గతుకుల మయం కాకూడదు. బతుకు అతుకుల బొంతగా కనిపించకూడదు. ఈ బతుకు దయగల భగవంతుడిచ్చిన అపురూప అవకాశం. దాన్ని అందిపుచ్చుకో. చరితార్థుడిగా మిగిలిపో!’- ఓ సూఫీ కవిత వెల్లడించిన జీవన సత్యమిది.
జీవితం పట్ల భయం ఉండకూడదు. భక్తి ఉండాలి. శేష ప్రశ్నగా మిగిలే భవిష్యత్‌ జీవితంపట్ల వర్తమానంలో ఆందోళన అనవసరం. ధీరచిత్తంతో ఎలాంటి పరిస్థితులనైనా ఎదుర్కోవడానికి సదా సమాయత్తంగా ఉండాలి. ఇదే ఉదాత్త చరితుల ఉత్తమలక్షణం. ధైర్యం, నిర్భయత్వమనేవి ఆత్మజ్ఞానంతోనే సిద్ధిస్తాయి. సర్వశుభంకరమైన ధర్మకర్మల్ని ఆచరిస్తూ కర్మసాక్షి అయిన భగవంతుడు మనల్ని గమనిస్తున్నాడనే ఎరుకను కలిగిఉండాలి. తరతరాలుగా అనుసరిస్తున్న ఆధ్యాత్మిక జీవన సంవిధానాన్ని పాటించాలి. నైతికశీల సంపత్తితో వేదవిహితమైన విధివిధానాలతో జీవన సంగీతపు మధురిమల్ని ఆస్వాదించాలి. జీవితనౌకను వెలుగు తీరానికి చేర్చాలంటే ముందు అంతర్వీక్షణతో మనలో కాంతిని నింపుకోవాలి. హృదయాలయంలో జ్ఞానజ్యోతుల్ని ప్రజ్వలింపజేసుకోవాలి!
జీవితంలో నిజంగా మనం జీవిస్తున్నామా? ఇది అంతుచిక్కని ప్రశ్న. వ్యధలతో, బాధలతో, అసంతృప్తులతో, నిరాశా నిస్పృహలతో జీవితమంతా గడిచిపోయింది. వెనక్కి తిరిగి చూసుకుంటే చివరకు మిగిలేది ఏమిటి? అనంతమైన పశ్చాత్తాపం కళ్ల ముందు సాకారమవుతుంది. దేవుడిచ్చిన బహుమానమైన ఈ జీవితం ఇలా నిష్ఫలంగా ముగిసిపోతుందనే చింతన చరమాంకంలో వేధిస్తుంది. అందుకే ముందే మేల్కోవాలి. జీవితాన్ని సార్థకం చేసుకోవాలి.
శాశ్వతంకాని దేహం మీద మమత్వాన్ని వదిలిపెట్టి శాశ్వతుడైన పరబ్రహ్మను భజించమని జగద్గురువు ఆదిశంకరులు మహోపదేశం చేశారు. అవిద్య, రాగద్వేషాలు, జీవితంపట్ల నిర్లక్ష్యం, మానవీయత లేకపోవడం, జడత్వం- వీటిని పంచ మహాదుఃఖాలుగా పతంజలి మహర్షి అభివర్ణించారు. జీవితమంటే చావు వచ్చేంతవరకు కొనసాగించే పయనం ఎంత మాత్రమూ కాదు. ‘మృత్యువు నిన్ను నీడలా ఎల్లప్పుడూ అనుసరిస్తుంది. అది నిన్ను అక్కున చేర్చుకోకముందే, దాన్ని జయించాలి. మరణించే నువ్వు జీవించాలి’ అని ఉపనిషత్తులు ప్రబోధించాయి. అన్ని దుఃఖాలకంటే మరణ దుఃఖం అతి భయంకరమైనది. మరణ దుఃఖాన్ని, మృత్యుభీతిని అధిగమించడం ఎలా? పరమాత్ముడికి ప్రియమైన రీతిలో మనం జీవన సంవిధానాన్ని అవలంబించడం ద్వారా మృత్యువునైనా ప్రియమైన మిత్రుడిగా మార్చుకోవచ్చు. నిష్కామ భావంతో కర్మాచరణ చేస్తూ, ధర్మపథంలో పయనించడం ద్వారా, చింతనామృతాన్ని నిరంతరం ఆస్వాదించడం ద్వారా జీవన మార్గాన్ని సుగమం చేసుకోవచ్చు. మాననీయమైన మానవీయ విలువలతో కూడిన జీవితాన్ని గడిపినవారే చిరంజీవులు. అలాంటివారే అసలైన కీర్తిశేషులు!
మనిషి తన జీవితాన్ని ధర్మానికి అనుగుణంగా మలచుకుంటే మరణ భయం నుంచి బయట పడవచ్చు. తన కోసం, సమాజం కోసం, దైవం కోసం ఎలాంటి కర్తవ్యాల్ని ఆచరించి తరించాలో తెలుసుకుని మసలుకోవచ్చు. తనను తాను తెలుసుకోలేనివాడు సామాన్యుడు. ఆ జ్ఞానాన్ని పొందినవాడు మాన్యుడు. సమస్త ప్రాణులపట్ల అనురక్తిని ప్రదర్శిస్తూ, సర్వభూతాల పట్ల మిత్రత్వాన్ని కలిగి ఉంటూ, సకల జనుల పట్ల దయాభావాన్ని ప్రకటిస్తూ, అహంకార రహితులై, సుఖదుఃఖాల్లో సమభావం కలవారే తనకు ప్రియమైనవారని భగవద్గీతలో శ్రీకృష్ణుడు స్పష్టం చేశాడు. క్షమ, నిగ్రహం, ప్రేమ, సత్యసంధత, రుజువర్తన, వినయం, భూతదయ, సేవాతత్పరత ఈ అష్టసూత్రాల్ని జీవితానికి అనుసంధానించుకోవడం ద్వారా లోకాన్ని వశం చేసుకోవచ్చని భాగవతం ప్రతిపాదించింది.
జీవన రథానికి ఇంధనం ఆత్మవిశ్వాసం. ‘బతుకు అనేది మెతుకుల కోసం పోరాటం కాదు. బతుకు గతుకుల మయం కాకూడదు. బతుకు అతుకుల బొంతగా కనిపించకూడదు. ఈ బతుకు దయగల భగవంతుడిచ్చిన అపురూప అవకాశం. దాన్ని అందిపుచ్చుకో. చరితార్థుడిగా మిగిలిపో!’- ఓ సూఫీ కవిత వెల్లడించిన జీవన సత్యమిది.
జీవితం పట్ల భయం ఉండకూడదు. భక్తి ఉండాలి. శేష ప్రశ్నగా మిగిలే భవిష్యత్‌ జీవితంపట్ల వర్తమానంలో ఆందోళన అనవసరం. ధీరచిత్తంతో ఎలాంటి పరిస్థితులనైనా ఎదుర్కోవడానికి సదా సమాయత్తంగా ఉండాలి. ఇదే ఉదాత్త చరితుల ఉత్తమలక్షణం. ధైర్యం, నిర్భయత్వమనేవి ఆత్మజ్ఞానంతోనే సిద్ధిస్తాయి. సర్వశుభంకరమైన ధర్మకర్మల్ని ఆచరిస్తూ కర్మసాక్షి అయిన భగవంతుడు మనల్ని గమనిస్తున్నాడనే ఎరుకను కలిగిఉండాలి. తరతరాలుగా అనుసరిస్తున్న ఆధ్యాత్మిక జీవన సంవిధానాన్ని పాటించాలి. నైతికశీల సంపత్తితో వేదవిహితమైన విధివిధానాలతో జీవన సంగీతపు మధురిమల్ని ఆస్వాదించాలి. జీవితనౌకను వెలుగు తీరానికి చేర్చాలంటే ముందు అంతర్వీక్షణతో మనలో కాంతిని నింపుకోవాలి. హృదయాలయంలో జ్ఞానజ్యోతుల్ని ప్రజ్వలింపజేసుకోవాలి!
విజయ సారథ్యం
లోకంలో ప్రతి మనిషీ తన సంకల్పం సఫలీకృతం కావాలని, తన ప్రయత్నం విజయవంతం కావాలనే ఆకాంక్షను బలంగా కలిగి ఉంటాడు. కృషి ప్రారంభించకుండానే, ఫలితాలను ముందుగానే తమకు అనుకూలంగా ఉంటాయని కొందరు ప్రకటిస్తుంటారు. సర్వసాక్షి, సర్వేశ్వరుడు అహంకారం లేశమంత ఉన్నా సహించడు. ఆ దేవుని ఆత్మకాలుష్యం గిట్టదు. గర్వం తలెత్తినప్పుడల్లా ఎంతటి భక్తుడికైనా గుణపాఠం నేర్పకమానడు.
అర్జునుడు, బలరాముడు ఇలాంటి పాఠాలు నేర్చినవారే. మహాశివ భక్తుడైన రావణుడు, అహంకారంతో కైలాసగిరిని తలకెత్తుకుని, తలకిందులు కాక తప్పలేదు.
భక్తిలో సర్వశరణాగతి తప్ప ఇంకేమీ ఉండకూడదు. భక్తి ఒక మహామధుర భావన. దానిలో నలుసంత స్వార్థం కలిసినా మాధుర్యం కోల్పోతుంది. అందుకే సాధకులు, బంగారం కొలిమిలో కాల్చిన విధంగా అనేక కఠిన పరీక్షల్ని తట్టుకుని, చెదరని బుద్ధితో ఉండగలగాలి. దేవుడు మనలను పరీక్షలకు గురిచేస్తున్నాడంటే, ఆయన మనల్నెంతో ప్రేమిస్తున్నాడని అర్థం చేసుకోవాలి. ప్రతి పరీక్షకూ మూల్యాంకనం ఉంటుంది. అది నూటికి నూరు కాగానే ఇక పరీక్షలుండవు. మనం దేవునికి ఆంతరంగికులమైపోతాం. అదృష్టవంతులకు ఆయన నిత్య జీవితంలో ప్రమేయం పెట్టుకుంటున్న సందర్భాలు అనుభవంలోకి వస్తాయి. కొందరు వాటిని తమ అదృష్టమనుకుంటారు. దైవానుగ్రహమే మన అదృష్టంగా రూపొందుతుంది.
అద్భుతాలు చేయగలవాడు సర్వేశ్వరుడు ఒక్కడే. ఇతరులు గారడీలు మాత్రమే చేయగలరు. గారడీ అంటే భ్రమావిష్కరణ. అది అంతలోనే అదృశ్యమైపోతుంది. మన జీవితంలో ఎక్కువ భాగం నమ్మకం- అపనమ్మకం, సందేహాలు, సంకోచాల ఊగిసలాటలో గడిచిపోతుంది. నిజభక్తులు బహుకొద్దిమందే ఉంటారు.
పరమాత్మ ప్రతినిధులుగా ఇహంలో శ్రమిస్తున్నవారంతా అనేక పద్ధతుల్లో పరమసత్యాన్ని, దివ్యజ్ఞానాన్ని అందరికీ అందించాలని ఎంతో శ్రమిస్తూ ఉంటారు. ప్రసాదం రుచికరంగా ఉందని సంబరపడతారేగానీ, అందులోని దివ్య భావనను గ్రహించరు.
ప్రసాదం అంటే పరమాత్మ అనుగ్రహం.
భౌతిక భావన నుంచి ఆధ్యాత్మికంలోకి వెళ్తే- పరమాత్మ మందహాసం, అనుగ్రహవదనం ప్రసాదంలో అనుభవానికి వస్తాయి. అలా వచ్చినప్పుడు ప్రసాదం దివ్య ఆధ్యాత్మికానుభవాన్ని కలిగిస్తుంది.
ఇహానికి ప్రాధాన్యం ఇచ్చినంతకాలం ‘పరం’ అర్థంకాదు. ‘పరం’ అర్థమయ్యాక’, ఇహం’ మీద విరక్తి కలుగుతుంది. ‘భక్తి’ అనే పాయసంలో విశ్వాసమనే కుంకుమపువ్వు రుచి, రంగులీనుతూ ఉంటుంది.
అర్జునుడు, దుర్యోధనుడు కురుక్షేత్ర యుద్ధానికి ముందు సహాయంకోసం శ్రీకృష్ణుడి వద్దకు వెళ్లిన సన్నివేశం ఎన్నో సందేశాలకు నిలయం.
ఎక్కడ తప్పుచేస్తాడోనని ముందుగా కోరుకునే అవకాశాన్ని అర్జునుడికే ఇస్తాడు కృష్ణుడు. ఒకవేళ ముందుగా దుర్యోధనుడు తననే కోరుకుంటే, పాండవులు నిస్సహాయులు, వ్యర్థులుకాక తప్పదు, అందుకే, తాను ముందుగా చూశాననే వంకతో అర్జునుడికి అవకాశం ఇస్తాడు. ఆయుధం ధరించననడం- దుర్యోధనుడిని చిత్తభ్రమకు లోనుచెయ్యడానికే. అతడు దైవస్వరూపుడైన శ్రీకృష్ణుని ఒక సామాన్య వ్యక్తిగా భావించాడు తప్ప జయాపజయాలను శాసించగల సర్వేశ్వరుడిగా గ్రహించలేకపోయాడు.
అర్జునుడు అలాకాదు. స్థిరభక్తితో శ్రీకృష్ణుడినే కోరుకున్నాడు. అందుకే అన్నీ తానేఅయి కురుక్షేత్రంలో సంఖ్యాబలం తక్కువగా ఉన్నా పాండవులకు ధర్మవిజయాన్ని అనుగ్రహించాడు. సంఖ్యాబలాన్ని, యోధుల్ని నమ్ముకున్న దుర్యోధనుడు సర్వనాశనం కాకతప్పలేదు.
ప్రతి మనిషీ ప్రపంచమనే కురుక్షేత్రంలో రణవీరుడే. నమ్ముకోవాల్సింది ధన, జన బలాలను; అధికార హోదాలను కాదు. అంతరంగంలో కొలువుండి, అనుక్షణమూ మార్గదర్శనం చేయగల దేవుని. ఆయన విజయసారథ్యమే మన జన్మలను సార్థకం చేస్తుంది.
లోకంలో ప్రతి మనిషీ తన సంకల్పం సఫలీకృతం కావాలని, తన ప్రయత్నం విజయవంతం కావాలనే ఆకాంక్షను బలంగా కలిగి ఉంటాడు. కృషి ప్రారంభించకుండానే, ఫలితాలను ముందుగానే తమకు అనుకూలంగా ఉంటాయని కొందరు ప్రకటిస్తుంటారు. సర్వసాక్షి, సర్వేశ్వరుడు అహంకారం లేశమంత ఉన్నా సహించడు. ఆ దేవుని ఆత్మకాలుష్యం గిట్టదు. గర్వం తలెత్తినప్పుడల్లా ఎంతటి భక్తుడికైనా గుణపాఠం నేర్పకమానడు.
అర్జునుడు, బలరాముడు ఇలాంటి పాఠాలు నేర్చినవారే. మహాశివ భక్తుడైన రావణుడు, అహంకారంతో కైలాసగిరిని తలకెత్తుకుని, తలకిందులు కాక తప్పలేదు.
భక్తిలో సర్వశరణాగతి తప్ప ఇంకేమీ ఉండకూడదు. భక్తి ఒక మహామధుర భావన. దానిలో నలుసంత స్వార్థం కలిసినా మాధుర్యం కోల్పోతుంది. అందుకే సాధకులు, బంగారం కొలిమిలో కాల్చిన విధంగా అనేక కఠిన పరీక్షల్ని తట్టుకుని, చెదరని బుద్ధితో ఉండగలగాలి. దేవుడు మనలను పరీక్షలకు గురిచేస్తున్నాడంటే, ఆయన మనల్నెంతో ప్రేమిస్తున్నాడని అర్థం చేసుకోవాలి. ప్రతి పరీక్షకూ మూల్యాంకనం ఉంటుంది. అది నూటికి నూరు కాగానే ఇక పరీక్షలుండవు. మనం దేవునికి ఆంతరంగికులమైపోతాం. అదృష్టవంతులకు ఆయన నిత్య జీవితంలో ప్రమేయం పెట్టుకుంటున్న సందర్భాలు అనుభవంలోకి వస్తాయి. కొందరు వాటిని తమ అదృష్టమనుకుంటారు. దైవానుగ్రహమే మన అదృష్టంగా రూపొందుతుంది.
అద్భుతాలు చేయగలవాడు సర్వేశ్వరుడు ఒక్కడే. ఇతరులు గారడీలు మాత్రమే చేయగలరు. గారడీ అంటే భ్రమావిష్కరణ. అది అంతలోనే అదృశ్యమైపోతుంది. మన జీవితంలో ఎక్కువ భాగం నమ్మకం- అపనమ్మకం, సందేహాలు, సంకోచాల ఊగిసలాటలో గడిచిపోతుంది. నిజభక్తులు బహుకొద్దిమందే ఉంటారు.
పరమాత్మ ప్రతినిధులుగా ఇహంలో శ్రమిస్తున్నవారంతా అనేక పద్ధతుల్లో పరమసత్యాన్ని, దివ్యజ్ఞానాన్ని అందరికీ అందించాలని ఎంతో శ్రమిస్తూ ఉంటారు. ప్రసాదం రుచికరంగా ఉందని సంబరపడతారేగానీ, అందులోని దివ్య భావనను గ్రహించరు.
ప్రసాదం అంటే పరమాత్మ అనుగ్రహం.
భౌతిక భావన నుంచి ఆధ్యాత్మికంలోకి వెళ్తే- పరమాత్మ మందహాసం, అనుగ్రహవదనం ప్రసాదంలో అనుభవానికి వస్తాయి. అలా వచ్చినప్పుడు ప్రసాదం దివ్య ఆధ్యాత్మికానుభవాన్ని కలిగిస్తుంది.
ఇహానికి ప్రాధాన్యం ఇచ్చినంతకాలం ‘పరం’ అర్థంకాదు. ‘పరం’ అర్థమయ్యాక’, ఇహం’ మీద విరక్తి కలుగుతుంది. ‘భక్తి’ అనే పాయసంలో విశ్వాసమనే కుంకుమపువ్వు రుచి, రంగులీనుతూ ఉంటుంది.
అర్జునుడు, దుర్యోధనుడు కురుక్షేత్ర యుద్ధానికి ముందు సహాయంకోసం శ్రీకృష్ణుడి వద్దకు వెళ్లిన సన్నివేశం ఎన్నో సందేశాలకు నిలయం.
ఎక్కడ తప్పుచేస్తాడోనని ముందుగా కోరుకునే అవకాశాన్ని అర్జునుడికే ఇస్తాడు కృష్ణుడు. ఒకవేళ ముందుగా దుర్యోధనుడు తననే కోరుకుంటే, పాండవులు నిస్సహాయులు, వ్యర్థులుకాక తప్పదు, అందుకే, తాను ముందుగా చూశాననే వంకతో అర్జునుడికి అవకాశం ఇస్తాడు. ఆయుధం ధరించననడం- దుర్యోధనుడిని చిత్తభ్రమకు లోనుచెయ్యడానికే. అతడు దైవస్వరూపుడైన శ్రీకృష్ణుని ఒక సామాన్య వ్యక్తిగా భావించాడు తప్ప జయాపజయాలను శాసించగల సర్వేశ్వరుడిగా గ్రహించలేకపోయాడు.
అర్జునుడు అలాకాదు. స్థిరభక్తితో శ్రీకృష్ణుడినే కోరుకున్నాడు. అందుకే అన్నీ తానేఅయి కురుక్షేత్రంలో సంఖ్యాబలం తక్కువగా ఉన్నా పాండవులకు ధర్మవిజయాన్ని అనుగ్రహించాడు. సంఖ్యాబలాన్ని, యోధుల్ని నమ్ముకున్న దుర్యోధనుడు సర్వనాశనం కాకతప్పలేదు.
ప్రతి మనిషీ ప్రపంచమనే కురుక్షేత్రంలో రణవీరుడే. నమ్ముకోవాల్సింది ధన, జన బలాలను; అధికార హోదాలను కాదు. అంతరంగంలో కొలువుండి, అనుక్షణమూ మార్గదర్శనం చేయగల దేవుని. ఆయన విజయసారథ్యమే మన జన్మలను సార్థకం చేస్తుంది.
చిరంజీవ... సుఖీభవ!
వేదం నాదం
అపమృత్యు భయాన్ని పోగొట్టేది, ఆధ్యాత్మిక చింతనా ధోరణిని పెంచేది మృత్యుంజయ మంత్రం. దీన్నే మహా మృత్యుంజయ మంత్రం, త్య్రంబక మంత్రం, రుద్ర మంత్రం, మృత్యు సంజీవని మంత్రం అని కూడా అంటారు. జీవితంపైనే కాదు మృత్యువుపైనా అవగాహన కల్పిస్తుందీ మంత్రార్థం.
‘త్య్రంబకం యజామహే సుగంధిం పుష్టి వర్ధనం
ఉర్వారుకమివ బంధనాత్‌ మృత్యోర్‌ ముక్షీయ మామృతాత్‌’
ఇది రుగ్వేదం ఏడో మండలం యాభై తొమ్మిదో సూత్రంలో పన్నెండో మంత్రం. యజుర్వేదంలో, తైత్తరీయోపనిషత్తులోనూ ఈ మంత్ర ప్రస్తావన ఉంది. మార్కండేయుడు ఈ మంత్రాన్ని జపించే శివుడి అనుగ్రహాన్ని, చిరంజీవత్వాన్ని పొందాడని, అందుకే ఈ మంత్రం అపమృత్యు దోషాన్ని నివారిస్తుందని నమ్ముతారు. ఈ మంత్రంలోని ప్రకంపనలకు అనేక రోగాలను నయం చేసే శక్తి ఉందని కొందరు భావిస్తారు.
సుగంధ పరిమళం కలిగి పుష్టిని వృద్ధి చేసే మూడు కన్నులున్న ఓ పరమేశ్వరుడా నిన్ను నేను పూజిస్తున్నాను. ఈ పూజకు ప్రతిఫలంగా తొడిమ నుంచి దోసపండు విడిపోయినంత సులభంగా సంసార బంధనాల నుంచి విడిపోయేలా అనుగ్రహించు. అన్నది మంత్ర భావం. ఈ మంత్రంలో మోక్షం అనేదాన్ని అమృతంతో సమానమైందిగా చెబుతారు. సంసార బంధనాల్లో పడి కొట్టుకుంటూ, కనీసం దైవనామ స్మరణ చేయలేనివారు చాలా మంది ఉంటారు. వారంతా ఎలాంటి వారంటే తీగకు అంటిపెట్టుకుని ఉన్న దోసకాయల్లాంటి వారు. పచ్చి దోసకాయ తీగకు వేలాడుతున్నప్పుడు దాన్ని తెంపడం అంత సులభం కాదు. పైగా దాన్ని తెంచే ప్రయత్నం చేస్తే కాయతోపాటు తీగంతా కదిలి అల్లకల్లోలం అవుతుంది. కానీ దోసకాయ బాగా పండినప్పుడు తీగ నుంచి తొడిమ సులభంగా విడివడుతుంది. నిజానికి నా కుటుంబం, నా వాళ్లు, నా సంపద అనే భావన నుంచి బయటపడడం అంత సులభం కాదు. దీనికి ఏకైక మార్గం భగవంతుడిని ఆశ్రయించడమే. ప్రతివారూ ముక్తిసాధన కోసం భగవంతుడిని స్మరించాలి. ఆ ముక్తి అమృతం లాంటిదని, దాన్ని అనుగ్రహించమని పరమేశ్వరుడిని స్తుతిస్తున్నట్లు కనిపిస్తుందీ మంత్రం.
శివుడు త్య్రంబకుడు. త్రిగుణాతీతుడు. త్రిజన్మ పాప సంహారుడు. అలాగే ఆ శివుడి కరుణ సుగంధం వ్యాపించినట్లు భక్త జనావళి అందరిపై వ్యాపిస్తుంది. ఆ స్వామి పుష్టిని పెంపొందిస్తుంటాడు. అలాంటి స్వామి దయతో అమృతత్త్వంలాంటి ముక్తి లభించాలని కోరుకోవడమే ఈ మంత్రంలోని విశేషం.
వేదం నాదం
అపమృత్యు భయాన్ని పోగొట్టేది, ఆధ్యాత్మిక చింతనా ధోరణిని పెంచేది మృత్యుంజయ మంత్రం. దీన్నే మహా మృత్యుంజయ మంత్రం, త్య్రంబక మంత్రం, రుద్ర మంత్రం, మృత్యు సంజీవని మంత్రం అని కూడా అంటారు. జీవితంపైనే కాదు మృత్యువుపైనా అవగాహన కల్పిస్తుందీ మంత్రార్థం.
‘త్య్రంబకం యజామహే సుగంధిం పుష్టి వర్ధనం
ఉర్వారుకమివ బంధనాత్‌ మృత్యోర్‌ ముక్షీయ మామృతాత్‌’
ఇది రుగ్వేదం ఏడో మండలం యాభై తొమ్మిదో సూత్రంలో పన్నెండో మంత్రం. యజుర్వేదంలో, తైత్తరీయోపనిషత్తులోనూ ఈ మంత్ర ప్రస్తావన ఉంది. మార్కండేయుడు ఈ మంత్రాన్ని జపించే శివుడి అనుగ్రహాన్ని, చిరంజీవత్వాన్ని పొందాడని, అందుకే ఈ మంత్రం అపమృత్యు దోషాన్ని నివారిస్తుందని నమ్ముతారు. ఈ మంత్రంలోని ప్రకంపనలకు అనేక రోగాలను నయం చేసే శక్తి ఉందని కొందరు భావిస్తారు.
సుగంధ పరిమళం కలిగి పుష్టిని వృద్ధి చేసే మూడు కన్నులున్న ఓ పరమేశ్వరుడా నిన్ను నేను పూజిస్తున్నాను. ఈ పూజకు ప్రతిఫలంగా తొడిమ నుంచి దోసపండు విడిపోయినంత సులభంగా సంసార బంధనాల నుంచి విడిపోయేలా అనుగ్రహించు. అన్నది మంత్ర భావం. ఈ మంత్రంలో మోక్షం అనేదాన్ని అమృతంతో సమానమైందిగా చెబుతారు. సంసార బంధనాల్లో పడి కొట్టుకుంటూ, కనీసం దైవనామ స్మరణ చేయలేనివారు చాలా మంది ఉంటారు. వారంతా ఎలాంటి వారంటే తీగకు అంటిపెట్టుకుని ఉన్న దోసకాయల్లాంటి వారు. పచ్చి దోసకాయ తీగకు వేలాడుతున్నప్పుడు దాన్ని తెంపడం అంత సులభం కాదు. పైగా దాన్ని తెంచే ప్రయత్నం చేస్తే కాయతోపాటు తీగంతా కదిలి అల్లకల్లోలం అవుతుంది. కానీ దోసకాయ బాగా పండినప్పుడు తీగ నుంచి తొడిమ సులభంగా విడివడుతుంది. నిజానికి నా కుటుంబం, నా వాళ్లు, నా సంపద అనే భావన నుంచి బయటపడడం అంత సులభం కాదు. దీనికి ఏకైక మార్గం భగవంతుడిని ఆశ్రయించడమే. ప్రతివారూ ముక్తిసాధన కోసం భగవంతుడిని స్మరించాలి. ఆ ముక్తి అమృతం లాంటిదని, దాన్ని అనుగ్రహించమని పరమేశ్వరుడిని స్తుతిస్తున్నట్లు కనిపిస్తుందీ మంత్రం.
శివుడు త్య్రంబకుడు. త్రిగుణాతీతుడు. త్రిజన్మ పాప సంహారుడు. అలాగే ఆ శివుడి కరుణ సుగంధం వ్యాపించినట్లు భక్త జనావళి అందరిపై వ్యాపిస్తుంది. ఆ స్వామి పుష్టిని పెంపొందిస్తుంటాడు. అలాంటి స్వామి దయతో అమృతత్త్వంలాంటి ముక్తి లభించాలని కోరుకోవడమే ఈ మంత్రంలోని విశేషం.
దీపం జ్యోతి పరబ్రహ్మ
దీపం సర్వతమోపహం
దీపేన సాధ్యతే సర్వం
దీపదేవ నమోస్తుతే.
"దీపం" పరమాత్మకు ప్రతిరూపం.
"దీపం" మన సంస్కృతిలో విడదీయరాని భాగం.
"దీపం" పంచభూతాత్మకమైన సృష్టికి ప్రతీక.
మట్టి ప్రమిద భూతత్వానికి, తైలం జలతత్వానికి, వత్తి ఆకాశతత్వానికి, వెలగడానికి కదలాడే గాలి వాయుతత్వానికి, జ్యోతి అగ్నితత్వానికి ప్రతీకలు.
దీపం సర్వతమోపహం
దీపేన సాధ్యతే సర్వం
దీపదేవ నమోస్తుతే.
"దీపం" పరమాత్మకు ప్రతిరూపం.
"దీపం" మన సంస్కృతిలో విడదీయరాని భాగం.
"దీపం" పంచభూతాత్మకమైన సృష్టికి ప్రతీక.
మట్టి ప్రమిద భూతత్వానికి, తైలం జలతత్వానికి, వత్తి ఆకాశతత్వానికి, వెలగడానికి కదలాడే గాలి వాయుతత్వానికి, జ్యోతి అగ్నితత్వానికి ప్రతీకలు.