📂 #یادداشت | #مقاله

💠 چگونه هیرشمن بدبینی نسبت به توسعۀ جهان سوم را به چالش کشید؟
✏️ حسین ستاری

🔸 هیرشمن در این اثر، با نگاهی خوش‌بینانه و در تقابل با بدبینی رایج در دهه ۱۹۶۰ نسبت به توسعۀ جهان سوم، چارچوبی فکری برای درک تغییرات اجتماعی ارائه می‌دهد. او با نقد جدایی مصنوعی رشته‌های اقتصاد و علوم سیاسی، بر اهمیت حیاتی «تعامل» میان این دو حوزه تأکید می‌کند. محور اصلی استدلال او بر دو مفهوم کلیدی استوار است: «اقتصاد سیاسی»؛ که به بررسی ابعاد سیاسی پنهان در پدیده‌های اقتصادی می‌پردازد، و «امکان‌گرایی»؛ که بر گشودن افق‌های جدید برای تغییر و تأکید بر خلاقیت و عدم قطعیت در تاریخ بشر اصرار می‌ورزد.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📂 #یادداشت | #مقاله

🔹 هیرشمن معتقد است که مدل‌های رایج که در آنها سیاست صرفاً «پیش‌نیاز» یا «مخلّ» فعالیت اقتصادی تلقی می‌شود، بسیار ابتدایی و ناکارآمد هستند. درک عمیق، مستلزم بررسی جزئیات دقیق و کشف «اثرات جانبی سیاسی» در مفاهیم و رویدادهای اقتصادی است؛ برای مثال، چگونه «سود حاصل از تجارت» می‌تواند به ابزاری برای نفوذ سیاسی تبدیل شود.

🔹 او با الهام از طرح‌واره مارکسی، مدلی پویا از تغییر اجتماعی را ترسیم می‌کند که در آن نیروهای اقتصادی و سیاسی به طور متناوب یکدیگر را به پیش می‌رانند. در این مدل، یک چارچوب سیاسی-نهادی ابتدا به رشد اقتصادی کمک می‌کند، اما با گذشت زمان به «مانعی» تبدیل می‌شود که منجر به «بازده نزولی» برای اقدامات صرفاً اقتصادی می‌گردد. این وضعیت، نیروهای اجتماعی را برای ایجاد تغییرات سیاسی و نهادی بسیج می‌کند.

🔹 «امکان‌گرایی» هیرشمن، رویکردی است که جبرگرایی تاریخی را رد می‌کند و بر ظرفیت‌های غیرمنتظره برای تغییر تأکید دارد. او استدلال می‌کند که تغییرات بزرگ اجتماعی اغلب از مسیرهای جدید و پیش‌بینی‌نشده‌ای حاصل می‌شوند که از طریق «پیامدهای ناخواسته» کنش‌های انسانی (حتی کنش‌هایی که برای حفظ وضع موجود طراحی شده‌اند)، «توالی‌های معکوس» (جایی که عمل بر باور مقدم می‌شود) و «موهبت‌های پنهان» (جایی که موانع به فرصت تبدیل می‌شوند) پدیدار می‌گردند. هدف نهایی، دفاع از «حقِ داشتن آینده‌ای پیش‌بینی‌نشده» و به رسمیت شناختن خلاقیت تاریخ به عنوان یک بازیگر اصلی است.

🔺 متن کامل را از اینجا بخوانید.

🏷 بیشتر بخوانید:
✔️ جهان بیش از آن پیچیده است که بتوان برای آن یک الگوی واحد تجویز کرد
✔️ اقتصاددان توسعه‌ای که به آن تعلق نداشت
✔️ مقالۀ «ظهور و افول اقتصاد توسعه» نوشتۀ آلبرت هیرشمن

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📂 #یادداشت

💠 بحران بدهی در اقتصادهای پیشرفته
✏️ امیرحسین مستقل

🔸 اقتصادهای پیشرفته جهان با بحران بدهی بی‌سابقه‌ای روبه‌رو هستند که موانع سیاسی و ساختاری، مهار آن را دشوار ساخته است. در غیاب ارادۀ سیاسی برای اجرای ریاضت مالی، توسل به تورم به عنوان ابزاری برای کاهش ارزش واقعی بدهی‌ها، به محتمل‌ترین و در عین حال پرمخاطره‌ترین سناریو تبدیل شده است. مجموعۀ یادداشت‌های پیش رو، این بحران چندوجهی را از زوایای وضعیت فعلی، واکنش بازارها، درس‌های تاریخی، الگوهای موفق و راه‌حل‌های ناکارآمد مورد تحلیل قرار می‌دهد.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📂 #یادداشت

1️⃣ قسمت اول: بحران بدهی و چشم‌انداز تورم در کشورهای ثروتمند
موانع ساختاری و سیاسی، مانند افزایش هزینه‌های ناشی از جمعیت سالخورده و مقاومت در برابر افزایش مالیات، دولت‌های ثروتمند را از کنترل بدهی‌های خود بازمی‌دارد. در نتیجه، تورم به ابزاری محتمل برای کاهش ارزش واقعی بدهی‌ها تبدیل می‌شود که پیامدهای ناعادلانه آن، به‌ویژه از طریق بازتوزیع ثروت، متوجه طبقه متوسط خواهد بود و قرارداد اجتماعی را تضعیف می‌کند.

2️⃣ قسمت دوم: بحران‌های مالی قریب‌الوقوع در کشورهای ثروتمند
قسمت دوم توضیح می‌دهد که چگونه ترکیب بدهی‌های بی‌سابقه، کسری بودجه مزمن و نرخ‌های بهره بالا، اقتصادهای پیشرفته را در آستانه دوره‌ای از بی‌ثباتی مالی قرار داده است. در این شرایط، خطر اصلی برای سرمایه‌گذاران نه نکول آشکار، بلکه کاهش تدریجی ارزش بدهی از طریق سیاست‌های تورم‌زا است که به گزینه‌ای جذاب برای سیاست‌مداران تبدیل شده است.

3️⃣ قسمت سوم: نقش رشد اقتصادی در حل بحران مالی
اتکا به رشد اقتصادی از طریق مهاجرت یا جهش بهره‌وری، راه‌حل پایداری برای بحران بدهی نیست. هر یک از این مسیرها با موانع ساختاری و پیامدهای مالی ناخواسته مواجه‌اند؛ مهاجرت صرفاً بحران جمعیتی را به تعویق می‌اندازد و جهش بهره‌وری با افزایش نرخ بهره همراه است که در نهایت، مزایای مالی بالقوه آن‌ها را خنثی می‌کند.

4️⃣ قسمت چهارم: روش‌های بازپرداخت بدهی در کشورهای ثروتمند؛ غلبه تورم بر مازاد بودجه
برای درک اینکه چرا دولت‌ها به سمت تورم و نکول سوق داده می‌شوند، این قسمت به شواهد تاریخی رجوع می‌کند و نشان می‌دهد که قدرت‌های بزرگ اقتصادی به‌ندرت از طریق مازاد بودجه پایدار موفق به کاهش بدهی‌های خود شده‌اند. این تحلیل روشن می‌کند که به‌ویژه پس از جنگ جهانی دوم، این کشورها برای سبک‌سازی بار بدهی خود، بیش از آنکه به انضباط مالی متکی باشند، از ابزارهایی مانند تورم و حتی در دوره‌های پیشین، از نکول بهره برده‌اند.

5️⃣ قسمت پنجم: اصلاحات بودجه‌ای و اجتناب از چرخه ابربدهی در اقتصادهای ثروتمند
در مقابل این چشم‌انداز دشوار، قسمت آخر به بررسی این موضوع می‌پردازد که چرا گروهی از کشورها، برخلاف روند غالب، توانسته‌اند از دام ابرچرخه بدهی بگریزند. این کشورها به چهار گروه اصلی تقسیم می‌شوند: کشورهای آنگلوسفر کوچک‌تر (کانادا، استرالیا، نیوزلند)، اقتصادهای اسکاندیناوی، کشورهای حوزه راین (آلمان، سوئیس، هلند) و ببرهای آسیایی (کره جنوبی، هنگ‌کنگ، سنگاپور، تایوان). آن‌ها با تکیه بر قوانین مالی سخت‌گیرانه و ایجاد اجماع سیاسی پایدار، موفق به حفظ انضباط مالی و مهار بدهی عمومی خود شده‌اند.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📂 #گزارش

💠 مرد خشمگین: تحلیلی بر ریشه‌های اقتصادی جنبش MAGA و سیاست‌های جایگزین آن؛
🔹 قسمت دوم از فصل دوم گفتگوی ولف-کروگمن

🔺 متن کامل را از اینجا بخوانید.

📂 قسمت اول: اقتصاد و دموکراسی آمریکا در دوره دوم ترامپ

🏷 خلاصه‌ای از فصل اول این گفتگوها را از اینجا بخوانید.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📂 #گزارش

🔸 در قسمت دوم گفتگو تأکید می‌شود که یک نارضایتی اقتصادی واقعی در میان مردان آمریکایی، به‌ویژه افراد فاقد تحصیلات دانشگاهی وجود دارد؛ نارضایتی‌ای که از کاهش مشارکت نیروی کار، از دست رفتن موقعیت اجتماعی و ناتوانی در سازگاری با اقتصاد خدماتی مدرن ناشی می‌شود و به رادیکالیسم سیاسی دامن می‌زند. این بحران ریشه در تحولات ساختاری عمیقی دارد.

🔸 جنبش ماگا و سیاست‌مدارانی مانند دونالد ترامپ با وعدۀ احیای نظمی اقتصادی و اجتماعی که عملاً منقضی شده - از زغال‌سنگ تا تولید صنعتی انبوه - به بهره‌برداری سیاسی از نارضایتی‌ها می‌پردازند؛ وعده‌هایی که از منظر اقتصادی امکان تحقق ندارند، اما «سیاست خشم» حتی بدون ارائۀ نتایج ملموس نیز توان پایداری دارد.

🔸 در برابر این وضعیت، یک دستور کار سیاسی جایگزین در حال شکل‌گیری است که بر بهبود «قدرت خرید» متمرکز است و حل بحران مسکن از طریق تسهیل قوانین ساخت‌وساز، افزایش تراکم شهری و توسعۀ حمل‌ونقل عمومی را در اولویت می‌گذارد؛ ظهور چهره‌هایی مانند زهران ممدانی، شهردار نیویورک نیز بازتابی از ظرفیت این گفتمان به شمار می‌رود.

🔸 به نظر می‌رسد راهبرد آیندۀ چپِ میانه بر ترکیبی از دو مسیر استوار باشد: ترویج سیاست‌های مبتنی بر «فراوانی» برای بهبود شرایط زندگی از طریق اصلاحات ساختاری و در عین حال، اتخاذ رویکردی پوپولیستی به‌منظور مقابله با «الیگارشی غارتگر» و پاسخگو کردن ثروتمندان؛ مسیری که با وجود نخبگان ثروتمند و ضد دموکراسی، با دشواری‌های جدی همراه خواهد بود.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📂 #یادداشت | #مقاله

💠 آنچه مرکانتیلیست‌ها درست فهمیدند

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📂 #یادداشت | #مقاله

🔸 با آنکه اقتصاد مدرن تا حد زیادی بر شالودۀ نقد آدام اسمیت بر مرکانتیلیسم بنا شده است، دنی رودریک یادآور می‌شود که این نقد، در عین اهمیتش، به شکل‌گیری نوعی غفلت در اندیشۀ اقتصادی انجامیده است. به‌زعم او، سه اصول محوری مرکانتیلیستی، برخلاف تصویری که معمولاً از آن‌ها ارائه می‌شود، نه‌تنها بی‌اعتبار نشده‌اند، بلکه در عمل کارآمد باقی مانده‌اند و حتی در شکل‌گیری برخی از موفق‌ترین تجربه‌های اقتصادی دوران معاصر نقشی تعیین‌کننده داشته‌اند.

🔸 برخلاف تمرکز اسمیت بر مصرف‌کننده، مرکانتیلیست‌ها بر اهمیت تولید، مشاغل و ساختار اقتصاد تأکید داشتند. این دیدگاه به درک بهتر پیامدهای اجتماعی و سیاسی تحولات اقتصادی کمک می‌کند. همچنین در حالی که تفکر اسمیت از یک رابطه مبتنی بر فاصله (arm's length) میان دولت و کسب‌وکارها برای جلوگیری از فساد حمایت می‌کند، رویکرد مرکانتیلیستی یک همکاری نزدیک و تکرارشونده را برای یادگیری و تطبیق سریع سیاست‌ها تشویق می‌کند. در نهایت، مرکانتیلیسم به جای ارائه راه‌حل‌های جهان‌شمول، بر سیاست‌های عمل‌گرایانه، زمینه‌محور و اغلب غیرمتعارف تأکید می‌ورزد که با شرایط محلی سازگار شده‌اند.

🔸 این اصول مرکانتیلیستی نه تنها در راهبُردهای رشد معجزه‌آسای شرق آسیا (به‌ویژه چین) قابل مشاهده است، بلکه به توضیح واکنش‌های منفی اخیر علیه جهانی‌شدن و ظهور پوپولیسم کمک می‌کند. علاوه بر این، در گذار به اقتصاد سبز، سیاست‌های صنعتی به سبک مرکانتیلیستی در ترویج انرژی‌های تجدیدپذیر بسیار مؤثرتر از راه‌حل‌های مبتنی بر بازار مانند مالیات بر کربن عمل کرده‌اند.

🔺 متن کامل را از اینجا بخوانید.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📢 #اطلاعیه

🎉 شمارۀ ۲۶ #نشریهٔ «مدار توسعه»

💠 ماهیت سرمایه‌داری

1️⃣ سرمایه‌داری؛ به تنهایی: تحلیلی بر دوگانگی نظام حاکم بر جهان
(برانکو میلانوویچ نشان می‌دهد چگونه رقابت میان سرمایه‌داری شایسته‌سالار غرب و سرمایه‌داری سیاسی چین، به یکی از عوامل شکل‌دهندهٔ تحولات امروز جهان بدل شده است)

2️⃣ چرا هنوز نمی‌دانیم سرمایه‌داری چیست؟ پاسخ جفری هاجسن به یک سوءتفاهم تاریخی
(جفری هاجسن با یک تعریف شش‌وجهی از سرمایه‌داری، به سراغ یکی از مسائل بنیادین علوم اجتماعی می‌رود: ضرورت وضوح مفهومی در فهم پدیده‌های تاریخی)

3️⃣ تبارشناسی مفهوم «منفعت» به روایت آلبرت هیرشمن
(چگونه زنجیره‌ای از اندیشه‌ها به بدیلی برای نظم اجتماعی مبتنی بر اقتدار کلیسا انجامید؟)

4️⃣ تاریخ سرمایه‌داری از نو نوشته می‌شود؛ درس‌هایی از کتاب «تاریخ مختصر سرمایه‌داری»
(روایتی تاریخی از تحول‌پذیری، تنوع و سرشت دوگانۀ نظام سرمایه‌داری)

🔊 گزارش صوتی جلسۀ ۲۶ (مدت: ۷۷ دقیقه)

📥 برای دریافت محتوای فصل چهارم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

🤝 حمایت از «حلقۀ مطالعات توسعه»

💬 ارتباط با ما: @hoseins8

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📂 #گزارش

💠 دشمن جدید آمریکا، اروپاست؟ پنج تحلیل کلیدی دربارۀ نظم نوین جهانی؛
🔹 قسمت سوم از فصل دوم گفتگوی ولف-کروگمن

🔸 در دورانی که عدم قطعیت و تغییرات سریع، سیاست جهانی را تعریف می‌کنند، احساس سردرگمی طبیعی است. به نظر می‌رسد اتحادهای قدیمی در حال فروپاشی و رقابت‌های جدید در حال شکل‌گیری هستند. قسمت سوم از گفتگوی اخیر میان مارتین وُلف و پل کروگمن، پرده از چند حقیقت غافلگیرکننده و تکان‌دهنده دربارۀ نظم نوین جهانی برمی‌دارد. این گفتگو نشان می‌دهد که چگونه چرخش ایدئولوژیک و درون‌گرایانۀ آمریکا، به طور ناخواسته در حال خلق یک اروپای مستقل و تسریع سلطۀ جهانی چین است؛ واقعیتی که از خلال پنج تحلیل کلیدی این گفتگو آشکار می‌شود.

🔺 متن کامل را از اینجا بخوانید.

📂 قسمت اول: اقتصاد و دموکراسی آمریکا در دوره دوم ترامپ
📂 قسمت دوم: مرد خشمگین: تحلیلی بر ریشه‌های اقتصادی جنبش MAGA و سیاست‌‌های جایگزین آن

🏷 خلاصه‌ای از فصل اول این گفتگوها را از اینجا بخوانید.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📂 #یادداشت

💠 پایان یک دوران: اقتصاد سیاسیِ فروپاشی نظم پساجنگ سرد
✏️ امیرحسین شمسی

🔸 جهانی که تا دیروز «برنده - برنده» تصور می‌شد، چگونه به صحنه‌ای از خشم، پوپولیسم و جنگ تجاری بدل شد؟ اگر جهانی‌شدن قرار بود رفاه به ارمغان بیاورد، چرا به فروپاشی اجماع پساجنگ سرد انجامید؟ گفت‌وگوی مارتین ساندبو با برانکو میلانوویچ، با تکیه بر «منحنی فیل» مشهور او، پرده از زنجیره‌ای علت‌ومعلولی برمی‌دارد که از نابرابری‌های پنهان آغاز شد، به شکاف میان نخبگان و جامعه انجامید و امروز در حال زایش نظمی نوین، چندقطبی و پرتنش است؛ نظمی که نه بازگشت به گذشته است و نه ادامه ساده جهانی‌شدن.

🔺 متن کامل را از اینجا بخوانید.

🏷 بیشتر بخوانید:
✔️ سرمایه‌داری؛ به تنهایی: تحلیلی بر دوگانگی نظام حاکم بر جهان
✔️ مقایسه جهانی‌سازی اول و دوم و تأثیر بازگشت ترامپ به قدرت
✔️ جغرافیای اقتصادی جدید؛ چه کسی در جهان پسا آمریکایی سود می‌برد؟
✔️ پایان توسعه؛ وقت آن رسیده که یک جایگزین واقع‌بینانه ارائه شود

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📂 #گزارش

💠 قدرت، توانگرسالاری و اقتصاد سیاسی؛
🔹 قسمت چهارم از فصل دوم گفتگوی ولف-کروگمن

🔸 سرمایه‌داریِ دموکراتیک چرا به نقطه‌ای رسیده که هم‌زمان از درون فرسوده می‌شود و از بیرون تحت فشار است؟ چرا نابرابری، بی‌اعتمادی سیاسی، تورم، افول نهادی و آشوب ژئوپلیتیک دیگر بحران‌های مقطعی نیستند، بلکه به یک وضعیت پایدار بدل شده‌اند؟ گفت‌وگوی مارتین ولف و پل کروگمن، بیش از آنکه تحلیل رویدادها باشد، کالبدشکافی یک نظم در حال لغزش است؛ نظمی که از دهه ۱۹۸۰ شکل تازه‌ای به خود گرفت و اکنون با پیامدهای سیاسی، اقتصادی و فناورانه‌اش روبه‌رو شده است. این گفتگو، تلاشی است برای کنار هم گذاشتن قطعات این پازل: از توانگرسالاری و تضعیف دموکراسی تا بدهی، ظهور چین، برگزیت و هوش مصنوعی؛ و طرح این پرسش نگران‌کننده که آیا سرمایه‌داری دموکراتیک هنوز آینده‌ای پیشِ‌رو دارد یا نه.

🔺 متن کامل را از اینجا بخوانید.

📂 قسمت اول: اقتصاد و دموکراسی آمریکا در دوره دوم ترامپ
📂 قسمت دوم: مرد خشمگین: تحلیلی بر ریشه‌های اقتصادی جنبش MAGA
📂 قسمت سوم: دشمن جدید آمریکا، اروپاست؟

🏷 فصل اول گفتگوی ولف-کروگمن

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📂 #یادداشت | #مقاله

💠 موانع پنهان توسعه و نقش رهبری
✏️ حسین ستاری

🔸 آیا ممکن است یک جامعه در حال تغییر باشد، اما خودْ متوجه آن نشود؟ آلبرت هیرشمن با طرح این پرسش ساده، بنیان بسیاری از بدیهیات رایج درباره توسعه را به چالش می‌کشد. او نشان می‌دهد که بزرگ‌ترین مانع پیشرفت، الزاماً فقر، نهادهای ناکارآمد یا ساختارهای متصلب نیست؛ بلکه ناتوانی ما در دیدن تغییرات تدریجی و «پنهانی» است که درست مقابل چشم‌مان رخ می‌دهند. این یادداشت سفری است به دل همین نابینایی جمعی: از موانع ذهنی‌ای که توسعه را نامرئی می‌کنند، تا چرخه‌ای که ناامیدی را بازتولید می‌کند، و در نهایت به این پرسش می‌رسد که چه نوع رهبری می‌تواند این چرخه را بشکند و امکان دیدن آینده‌ای متفاوت را دوباره احیا کند.

🔺 متن کامل را از اینجا بخوانید.

🏷 بیشتر بخوانید:
✔️ جهان بیش از آن پیچیده است که بتوان برای آن یک الگوی واحد تجویز کرد
✔️ اقتصاددان توسعه‌ای که به آن تعلق نداشت
✔️ مقالۀ «ظهور و افول اقتصاد توسعه» نوشتۀ آلبرت هیرشمن
✔️ چگونه هیرشمن بدبینی نسبت به توسعۀ جهان سوم را به چالش کشید؟

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📂 #یادداشت | #کرانه

💠 جدال در نیمکرۀ غربی؛ ابعاد اقتصادی و پیامدهای جهانی و منطقه‌ای مناقشۀ آمریکا و ونزوئلا
✏️ محمدصادق رحیمی و امیرحسین مستقل

🔸 مناقشه رو به تشدید میان ایالات متحده و ونزوئلا، بیش از آنکه یک اختلاف دوجانبه باشد، یک میدان نبرد جغرافیای اقتصادی است که در آن ابزارهای اقتصادی به سلاح‌های اصلی و آسیب‌پذیری‌های ساختاری به میدان جنگ تبدیل شده‌اند. این بحران، تعامل پیچیده میان فشار اقتصادی هدفمند، ضعف‌های عمیق یک دولت رانتیر و اهداف راهبردی قدرت‌های بزرگ را در بستر رقابت‌های جهانی به نمایش می‌گذارد. این یادداشت با بررسی چارچوب راهبردی آمریکا که زمینه‌ساز این تقابل شد آغاز شده، ابزارهای فشار و آسیب‌پذیری‌های ونزوئلا را کالبدشکافی می‌کند و با ارزیابی پیامدهای آن برای بازیگران کلیدی، از جمله جمهوری اسلامی ایران، به پایان خواهد رسید.

🔺 متن کامل را از شمارۀ هجدهم هفته‌نامۀ کرانه بخوانید.

🌐 نسخهٔ سایت

🏷 بیشتر بخوانید:
✔️ تحولات سیاسی آمریکا و بحران ونزوئلا

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir
🆔 @karaneh_mag

📢 #اطلاعیه

🔸 حلقهٔ مطالعات توسعه برگزار می‌کند:

🔰 #مثبت_توسعه
💠 سلطۀ ترازپرداخت‌ها؛ بازتعریف محدودیت‌ها در اقتصادهای در حال توسعه

🔹 ارائه:
Ocampo, J. A. (2016). Balance-of-Payments Dominance. In Macroeconomics and Development (pp. 211–228). Columbia University Press.

📆 زمان: دوشنبه | ۱۵ دی ۱۴۰۴
🕖 ساعت ۱۹
📍 اتاق مجازی

📱 افزودن جلسه به تقویم گوگل

‌➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

🔊 #گزارش_صوتی | #مثبت_توسعه

💠 سلطۀ ترازپرداخت‌ها؛ بازتعریف محدودیت‌ها در اقتصادهای در حال توسعه

🔹 ارائه:
Ocampo, J. A. (2016). Balance-of-Payments Dominance. In Macroeconomics and Development (pp. 211–228). Columbia University Press.

👤 ارائه‌دهنده: آقایان امیرحسین مستقل و حسین منوری

📆 ۱۵ دی ۱۴۰۴
📍 دانشگاه امام صادق (علیه‌السلام)

🤝 حمایت از «حلقۀ مطالعات توسعه»

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📌 سرفصل‌های جلسه

- مقدمه: طرح مسئله سلطۀ تراز پرداخت‌ها و اهمیت آن برای اقتصاد ایران

- تعریف تراز پرداخت‌ها: تشریح کانال‌های حساب جاری و حساب سرمایه

- نظریۀ سلطه تراز پرداخت‌ها: تبدیل سیاست‌های ضدچرخه‌ای به موافق چرخه

- سیر تحول تاریخی: از استاندارد طلا تا تفکیک اقتصادهای توسعه‌یافته و در حال توسعه

- تحول در منشأ شوک‌ها از دهه ۱۹۷۰: از جریان تجاری به جریان سرمایه

- چالش‌های سیاست‌گذاری: نقد سیاست‌های ارزی میخکوب و هدف‌گذاری تورم (IT)

- جعبه ابزار جایگزین: سیاست‌های احتیاطی کلان به عنوان راه‌حل

- کاربست چارچوب نظری بر اقتصاد ایران: تحلیل آسیب‌پذیری خارجی

- نتیجه‌گیری: تمایز اقتصاد ایران به عنوان یک کشور نفتیِ تحریمی


➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📂 #گزارش

💠 ایالات متحده به سراغ سرمایه‌داری دولتی می‌رود

🔸 برای رقابت با چین، واشنگتن دیگر باور ندارد که نیروهای بازار به‌تنهایی از آمریکا محافظت خواهند کرد؛ ازاین‌رو دولت در شرکت‌هایی که برای تولید نیمه‌رساناها، عناصر نادر خاکی، لیتیوم و دیگر نهاده‌های راهبردی حیاتی‌اند، سهام می‌خرد.

🔸 منطق راهبردی این رویکرد قانع‌کننده است. در صنایعی که مقیاس و تداوم تولید ضروری‌اند، سرمایه‌گذاری‌های سهامی نقش «لنگرِ تثبیت‌کننده» را ایفا می‌کنند. این سرمایه‌گذاری‌ها از مصادره‌های خارجی جلوگیری می‌کنند، ترازنامه‌ها را باثبات می‌سازند و سرمایه‌گذاری خصوصی را جذب می‌کنند.

🔸 راهبرد امنیت ملی ۲۰۲۵ ایالات متحده متعهد می‌شود «فرصت‌های راهبردیِ تملک و سرمایه‌گذاری برای شرکت‌های آمریکایی» را شناسایی کند؛ تعهدی که با شبکه‌ای متراکم از ابزارهای تأمین مالی عمومی – از شرکت تأمین مالی توسعهٔ بین‌المللی (DFC) و بانک صادرات–واردات تا وزارت‌خانه‌های خارجه، جنگ و انرژی – پشتیبانی می‌شود. این راهبرد، رقابت‌پذیری را به‌منزلۀ امری وابسته به حمایت هماهنگ دولت بازتعریف می‌کند.

🔸 الگوی سرمایه‌داری دولتی چین متفاوت است. پکن قدرت صنعتی خود را از طریق مالکیت فراگیر دولتی، هدایت متمرکز اعتبارات و به‌کارگیری بنگاه‌های دولتی به‌مثابه ابزارهای سیاست راهبردی بنا کرده است؛ از استخراج و فراوری عناصر نادر گرفته تا نیمه‌رساناها، کشتی‌سازی و مخابرات. در مقابل، سهام‌داری دولت آمریکا در شرکت‌های حیاتی، کنترلی نیست و مستلزم هدایت عملیاتی نمی‌شود. هدف آن جایگزین‌کردن بازارها با کنترل دولتی نیست، بلکه صیانت از حضور بازاریِ شرکت‌های کلیدی آمریکا در بخش‌های راهبردیِ حیاتی است.

🔸 این الگوی نوظهورِ سرمایه‌گذاری سهامیِ راهبردی ممکن است در عین دفاع از یک اقتصاد جهانیِ نسبتاً باز و نوآوری محور، راهی سنجیده برای تضمین خودمختاری راهبردی و حاکمیت صنعتی ایالات متحده باشد. واشنگتن دیگر به تنظیم‌گری یا یارانه دادن بسنده نمی‌کند؛ بلکه حاضر است امنیت را در داخل و خارج «بخرد».

🔺 متن کامل را از اینجا بخوانید.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📂 #گزارش

💠 از «بحران فراگیر» به «فرصت فراگیر»: بازتعریف پارادایم توسعه در نظم جهانی پس از ۲۰۲۵

👤 یوئن یوئن انگ (نویسندۀ کتاب «چین چگونه از تلۀ فقر گریخت»)

🔸 سال ۲۰۲۵ در پهنۀ ژئوپلیتیک، نماد انقضای رسمی نظم جهانی است که هشتاد سال پیش در پی ویرانه‌های جنگ جهانی دوم بنا شد. همان‌طور که سال ۱۶۰۰ میلادی طلوع عصر روشنگری را نوید داد که اروپا و جهان را دگرگون کرد، ۲۰۲۵ نیز نقطه عطفی برای زایش یک روشنگری نوین است.

🔸 نظم مستقر در ۱۹۴۵ بر سه وعده بزرگ استوار بود: ثبات ژئوپلیتیک تحت رهبری آمریکا، پیشرفت صنعتی و جهانی‌سازی. با این حال، این نظم در بطن خود بذرهای زوال خویش را می‌پروراند؛ بذرهایی که با تمرکز قدرت در نهادهای غربی و نادیده گرفتن «اکثریت جهانی»، اکنون به ثمر نشسته‌اند.

🔸 در سال‌های اخیر، واژه «چند بحرانی» یا بحران فراگیر میان نخبگان داووس محبوبیت یافته است. این مفهوم، بحران‌ها را به عنوان بلایای طبیعی جلوه می‌دهد و مسئولیت ساختاری را پنهان می‌کند. در مقابل، مفهوم «چند امکانی» یا فرصت فراگیر، این گسست را نه به عنوان بن‌بست، بلکه به عنوان دریچه‌ای برای تحول عمیق در ایده‌ها و نهادها از سوی «حاشیه» می‌بیند.

🔸 ریشه ناکارآمدی پروژه‌های توسعه در «تفکر ماشین‌وار» نهفته است؛ جایی که جوامع مانند «توستر» فرض می‌شوند. این پارادایم بر دو منطق استوار است: منطق مکانیکی (مدیریت قطعه‌قطعه مشکلات) و منطق استعماری (فرض اینکه دموکراسی غربی نقطۀ نهایی تکامل است).

🔸 مدل‌های فعلی، دقت فنی را فدای حقیقت تاریخی کرده‌اند. عبور از این بن‌بست نیازمند یک قطب‌نمای اخلاقی و عملیاتی جدید است: «پارادایم AIM». این پارادایم نوآوری بومی را از یک استثنا به یک قاعده تبدیل کرده و به اکثریت جهانی اجازه می‌دهد مسیر توسعه خود را بر اساس واقعیت‌های محلی طراحی کنند.

🔸 توسعه یک مسیر خطی نیست که با «نهادهای خوب» شروع شود. موفقیت اقتصادهای نوظهور در درک یک تمایز حیاتی نهفته است: ساخت بازار ≠ حفظ بازار. نهادهایی که برای حفظ بازارهای پیشرفته ساخته شده‌اند (مانند دادگاه‌های مستقل یا مالکیت خصوصی رسمی)، لزوماً برای ساخت بازارهای اولیه کارآمد نیستند. تجربه چین و هند ثابت کرد که توسعه با آنچه «دارید» شروع می‌شود.

🔸 نظم پس از ۲۰۲۵ چندقطبی، تحت‌تأثیر هوش مصنوعی و با جهانی‌سازی نوین شناخته می‌شود. موفقیت در این نظم جدید مستلزم تغییر ذهنیت از «ترس از فروپاشی» به «اغتنام فرصت» است. اکثریت جهانی اکنون بیش از هر زمان دیگری در تاریخ، پتانسیل عاملیت دارد.

🔸 آیا جهان همچنان به نام‌گذاری ترس‌های خود ادامه خواهد داد، یا به صف معماران نظام‌های جدید دانش و عمل برای اکثریت جهانی خواهد پیوست؟ پاسخ به این پرسش، برنده و بازنده نظم پس از ۲۰۲۵ را تعیین خواهد کرد.

🔺 متن کامل را از اینجا بخوانید.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

#اطلاعیه

مخاطبین گرامی می‌توانید کانال هستهٔ مطالعات توسعه را در پیام‌رسان بله به نشانی زیر دنبال کنید:

Ble.ir/development_studies