📢 #اطلاعیه

💠 حلقهٔ مطالعات توسعه

4️⃣2️⃣ جلسۀ ۲۴: تأمین‌مالی توسعه

📙 ارائه:
۱. «تأمین‌مالی توسعه: نظریه و عمل» از کتاب راهنمای اقتصاد توسعه پالگریو
۲. مقدمۀ کتاب «نظریۀ پولی تولید» نوشتۀ آگوستو گراتسیانی

📆 زمان: یک‌شنبه | ۹ شهریور ۱۴۰۴
🕖 ساعت ۲۱
📍 اتاق مجازی

🌐 طرحِ درس فصل چهارم

📱 افزودن جلسه به تقویم گوگل

‌➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

🔊 #گزارش_صوتی

4️⃣2️⃣ جلسۀ ۲۴: تأمین‌مالی توسعه

📙 ارائه:
۱. «تأمین‌مالی توسعه: نظریه و عمل» از کتاب راهنمای اقتصاد توسعه پالگریو
۲. مقدمۀ کتاب «نظریۀ پولی تولید» نوشتۀ آگوستو گراتسیانی

👤 ارائه‌دهنده: آقایان امیرحسین شمسی و امیرحسین مستقل

📆 ۹ شهریور ۱۴۰۴
📍 اتاق مجازی

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📌 سرفصل‌های جلسه

1️⃣ ارائه اول: تأمین‌مالی توسعه: نظریه و عمل

- مقدمه: تأمین‌مالی توسعه؛ تقاطع دولت، بازار و سیاست صنعتی

- ریشه‌های اولیه تأمین‌مالی: از آدام اسمیت تا کینز
- زمینه‌های نظری و عملی شکل‌گیری تأمین‌مالی توسعه
- معرفی دو پاراداریم غالب پسا جنگ جهانی: سرکوب مالی و آزادسازی مالی

- پاراداریم سرکوب مالی
زمینه‌های عملی و نظری: از مکتب ساختارگرایی تا فرضیه «جهش بزرگ»
سازوکارها: از هدایت اعتبار و کنترل سرمایه تا سیستم چندگانه نرخ ارز

- ظهور اصلاحات بازار محور؛ فرضیه مکینون-شاو
- وقایع مهم ربع پایان قرن بیستم: از شوک نفتی تا بحران‌های مالی و بسته نجات
- پارادایم آزادسازی مالی: زمینه‌ها و سازوکارها

- ارزیابی دو پارادایم

- آغاز قرن بیست و یکم: رویکرد محتاط به آزادسازی
بحران ۲۰۰۸ و پیامدهای گسترده آن

2️⃣ ارائه دوم: مقدمه کتاب نظریۀ پولی تولید

- معرفی نظریه مدار پولی و تاریخچه آن

- ماهیت پول: پرده‌ای بر اقتصاد واقعی یا عاملی درون‌زا و تعیین‌کننده؟
- تفاوت نظریه مدار پولی با نظریه نئوکلاسیک، کینزی و پساکینزی

- اصول اساسی مدار پولی: چرخه پول از خلق تا محو

- دلالت‌های نظریه مدار پولی برای توسعه: هدایت اعتبار، توزیع درآمد

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📂 #گزارش

💠 جغرافیای اقتصادی جدید؛ چه کسی در جهان پسا آمریکایی سود می‌برد؟

🔹 تحولاتی که در سال‌های اخیر در اقتصاد جهانی رخ داده‌اند، دیگر به‌سادگی در چارچوب‌های قدیمی قابل توضیح نیستند. سیاست‌های اقتصادی دونالد ترامپ نه‌تنها مسیر ایالات متحده، بلکه قواعد و نهادهای حاکم بر اقتصاد جهانی را نیز از بنیاد دگرگون کرده است. این دگرگونی آغاز عصر «جهان پسا آمریکایی» است؛ عصری که در آن روابط اقتصادی، سیاسی و نهادی دیگر همان الگوی پایدار هفتاد سال گذشته را دنبال نمی‌کند و پیامدهای آن - به‌ویژه برای متحدان نزدیک آمریکا - منفی و عمیق خواهد بود.

🔺 متن کامل را از اینجا بخوانید.

‌➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📢 #اطلاعیه

🎉 شمارۀ ۲۰ #نشریهٔ «مدار توسعه» (آغاز فصل چهارم)

💠 رهیافت استقرار سیاسی

🔍 در این شماره می‌خوانید:

🔸 معمای توسعه: نقش استقرار سیاسی در کارکرد نهادها
🔸 چشم‌انداز تحلیل استقرار سیاسی
🔸 فراتر از «حکمرانی خوب»: دستور کاری برای «حکمرانی توسعه‌گرا»

🔊 گزارش صوتی جلسۀ ۲۰: رهیافت استقرار سیاسی

📥 برای دریافت محتوای فصل چهارم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

💬 ارتباط با ما: @hoseins8

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📂 #گزارش

💠 پایان توسعه؛ وقت آن رسیده که یک جایگزین واقع‌بینانه ارائه شود

🔹 اهداف توسعه پایدار در سال ۲۰۱۵ با زرق‌وبرق یک «نقشه راه جهانی» معرفی شدند؛ وعده‌ای از اجماع، همبستگی و آینده‌ای بهتر برای همه. اما اکنون، پس از یک دهه، آن تصویر پرشکوه رنگ باخته است. آنچه روزی نماد امید و همکاری جهانی بود، امروز درهم‌ریخته و ناکارآمد جلوه می‌کند. آدام توز در این مقاله، به‌جای مرثیه‌سرایی برای یک آرمان فروپاشیده، دعوت به بازاندیشی می‌کند: اگر توسعه دیگر نمی‌تواند در قالب فرمول‌های جهان‌شمول و بی‌طرف سیاسی معنا یابد، باید راهی واقع‌گرایانه‌تر، با پذیرش نقش قدرت و سیاست، جست‌وجو شود.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

🔸 تفکرِ «پایان تاریخ» از پیش‌بینی این واقعیت بازماند که توسعه، هرگاه در مقیاسی بزرگ به موفقیت برسد، ناگزیر به چالشی ژئوپلیتیک برای نظم بین‌المللی موجود بدل می‌شود.

🔸 موفقیت اقتصادی چین و بهبود اقتصادی روسیه نمونه‌هایی روشن هستند از اینکه چگونه ظرفیت اقتصادی می‌تواند به قدرت دولتی و مأموریت‌های تاریخی سوخت برساند.

🔸 دوران دستور کار توسعه‌ای بی‌طرف از نظر سیاسی و مورد اجماع جهانی به پایان رسیده است. با این حال، کنار گذاشتن کامل ایده توسعه چیزی جز «نیهیلیسم» نخواهد بود.

🔸 توسعه ماهیتی سیاسی دارد، به قدرت می‌انجامد و جهانی چندقطبی‌تر و کمتر قابل‌کنترل می‌سازد. توسعه «یک دگرگونی اجتماعی آگاهانه و تاریخ‌سازی در مقیاسی بزرگ» است. موفقیت نیازمند انتخاب شرکای شایسته، تعهدات چشمگیر و بلندمدت و تمرکز بر بسیج منابع داخلی به‌جای اتکا به بیرون است.

🔸 طرح بدیل باید بپذیرد که توسعه ماهیتاً و ضرورتاً سیاسی و ژئوپلیتیک است؛ نیرویی برآمده از «اراده برای قدرت» بر منابع، قدرت خرید و امنیت ملی، نه صرفاً جست‌وجوی حقوق یا اهداف انتزاعی.

🔸 مدل چین یک «بازی قدرت جهانی» است که دگرگونی اقتصادی را بر مسائلی چون حقوق بشر و انتخابات مقدم می‌داند؛ نوعی «رئال‌پولیتیک با ایدئولوژی و منافع ملی» که منطقی و متوازن به نظر می‌رسد. ابتکار توسعه جهانی چین (GDI) پاسخی است به اهداف توسعه پایدار؛ نه رد آن‌ها، بلکه «بازنویسی» آن‌ها بر پایه هشت حوزه کلیدی و «نتیجه‌محور». این رویکرد، تغییر مادی را آشکارا به مشروعیت ملی و صلح گره می‌زند و توسعه را «کلید اصلی» می‌داند.

🔺 متن کامل را از اینجا بخوانید.

‌➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📂 #گزارش

💠 اقتصاددان توسعه‌ای که به آن تعلق نداشت

🔹 آلبرت هیرشمن که زمانی از حوزه‌ای که خود در بنیان‌گذاری‌اش نقش داشت کنار گذاشته شد، امروز دوباره مرتبط و به‌روز به نظر می‌رسد.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

🔸 تاریخ اقتصاد توسعه، از آغاز تا امروز، تاریخ مُدهای فکری و حباب‌های نظری بوده است. هیرشمن پژوهشگری بود که به طور راسخ باور داشت «الگوها و پارادایم‌ها» مانع فهم‌اند؛ بنابراین بی‌تردید او از محیطی ناهمگون‌تر در سیاست‌گذاری توسعه استقبال می‌کرد. هیرشمن به شدت به تلفیق و تنوع در پروژه‌های توسعه باور داشت؛ ایده‌ای که با روندهای جدید علوم اجتماعی درباره نقش «پیچیدگی» سازگار است.

🔸 در مقطع پس از نئولیبرالیسم در سال ۲۰۲۵، شاید زمان نوعی فروتنی معرفتی برای حرفه اقتصاد فرا رسیده باشد. دنی رودریک، اقتصاددان دانشگاه هاروارد، مدت‌هاست بر همین ایده تأکید می‌کند و علیه «تفکر کلان» توسعه (big think) موضع گرفته است.

🔸 کسی که کتابی با عنوان «گرایش به خودْ ویرانگری» (Propensity to Self-Subversion) نوشته، نمی‌تواند به طور کامل از هیچ رویکرد توسعه‌ای واحدی دفاع کند. او «سال‌هاست اقتصاددان محبوب غیر اقتصاددان‌ها است... او در رشته‌ای که حول مدل‌سازی می‌چرخید، اهل مدل‌سازی نبود. در جهانی که عدد و آمار اهمیت داشت، او آماردان نبود.» اتفاقی نیست که پرارجاع‌ترین آثارش به اقتصاد توسعه مربوط نمی‌شوند.

🔸 هیرشمن هشدار داد که اقتصادهای کوچک‌تر و توسعه‌نیافته‌تر می‌توانند به‌آسانی گرفتار وابستگی نامتقارن نسبت به یک اقتصاد بزرگ‌تر شوند. امروزه بسیاری از این ایده‌ها دوباره به مُد تبدیل شده‌اند، زیرا مفاهیمی همچون «سیاست‌ورزی اقتصادی» (Economic Statecraft)، «وابستگی تسلیح شده» (weaponized interdependence) و «ژئو‌اکونومیک» بر مباحث اقتصاد سیاسی جهانی مسلط شده‌اند.

🔸 افول ایمان به «صلح تجاری» پیامدهای جدی برای توسعه اقتصادی دارد. در عصر نولیبرال، سیاست اقتصادی و سیاست خارجی رابطه‌ای هم‌افزا داشتند: پذیرش اقتصاد باز می‌توانست هم امنیت و هم رفاه را افزایش دهد. اما در سال ۲۰۲۵، این هم‌افزایی فروپاشیده است.

🔺 متن کامل را از اینجا بخوانید.

‌➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📢 #اطلاعیه

🎉 شمارۀ ۲۱ #نشریهٔ «مدار توسعه»

💠 رهیافت شومپیتری

🔍 در این شماره می‌خوانید:

🔸 کارآفرین و تخریب خلاق: توسعۀ اقتصادی به روایت شومپیتر
🔸 توسعه به‌مثابه یک فرایند تکاملی اقتصادی
🔸 از امپراتوری اتریش تا هاروارد: مسیر فکری شومپیتر در اقتصاد و سیاست

🔊 گزارش صوتی جلسۀ ۲۱: رهیافت شومپیتری

📥 برای دریافت محتوای فصل چهارم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

🤝 حمایت از «حلقۀ مطالعات توسعه»

💬 ارتباط با ما: @hoseins8

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📢 #اطلاعیه

💠 حلقهٔ مطالعات توسعه

5⃣2️⃣ جلسۀ ۲۵: فناوری و نوآوری

📙 ارائه:
۱. «فناوری و نوآوری برای توسعهٔ پایدار» از کتاب راهنمای اقتصاد توسعه پالگریو

📆 زمان: یک‌شنبه | ۳۰ شهریور ۱۴۰۴
🕖 ساعت ۲۰
📍 اتاق مجازی

🌐 طرحِ درس فصل چهارم

📱 افزودن جلسه به تقویم گوگل

‌➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

🔊 #گزارش_صوتی

5️⃣2️⃣ جلسۀ ۲۵: فناوری و نوآوری

📙 ارائه:
۱. «فناوری و نوآوری برای توسعهٔ پایدار» از کتاب راهنمای اقتصاد توسعه پالگریو

👤 ارائه‌دهنده: آقایان محمدسجاد سالخورده و امیرحسین مستقل

📆 ۳۰ شهریور ۱۴۰۴
📍 اتاق مجازی

🤝 حمایت از «حلقۀ مطالعات توسعه»

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📌 سرفصل‌های جلسه

1️⃣ ارائۀ اول: فناوری و نوآوری برای توسعهٔ پایدار

- مقدمه: فناوری در گفتمان توسعه؛ از «ضریب جهل» تا «اقتصاد شومپیتری»

- دو الگوی رشد اقتصادی: تکرار شکل موجود یا تغییرات فناورانه؟
- موتور شومپیتری سرمایه‌داری و رانت نوآوری

- شکل‌گیری مسیر فناورانه: از قیمت نسبی نهاده‌ها تا محیط نظارتی و نقش قدرت

- زمینۀ تاریخی: دورۀ جایگزینی واردات و بستۀ انتقال فناوری
- گذار به استراتژی رشد برون‌گرا و تولد زنجیره‌های ارزش جهانی (GVCs)
- «یادگیری» و ارتقای «توانمندی تولیدی»

- چالش‌های معاصر فناوری: پایداری سه‌گانه
- مروری بر تکامل سیاست‌های فناوری و نوآوری در سه فاز؛ از پساجنگ جهانی تا دورۀ معاصر
- مسیر نوآوری فراگیر: شهروندان محروم شده و شرکت‌های شومپیتری جنوب جهانی

2️⃣ ارائۀ دوم: چیستی فناوری و بینش‌هایی برای دورۀ کنونی

- تأملی دربارۀ تعریف فناوری: نیاز و پاسخ به نیاز.

- ویژگی‌های مشترک فناوری‌ها: از جابجایی و ارتباطات تا امنیت و رفع ابهام.

- فناوری آینده: NBIC و QNBIC.
- چالش‌های آینده: مطالعۀ موردی هوش مصنوعی؛ مراکز داده، پردازش و انرژی.
- یارگیری جهانی و دیپلماسی فناوری: دیپلماسی مسیر دوم.

- مطالعۀ موردی یکی از روش‌های تعیین توسعۀ فناوری

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📢 #اطلاعیه

💠 حلقهٔ مطالعات توسعه

6️⃣2️⃣ جلسۀ ۲۶: ماهیت سرمایه‌داری

📙 ارائه:
۱. مقدمۀ کتاب «مفهوم‌سازی سرمایه‌داری» نوشتۀ جفری هاجسون
۲. گزیده‌ای از کتاب «سرمایه‌داری؛ به تنهایی» نوشتۀ برانکو میلانویچ

📆 زمان: یک‌شنبه | ۶ مهر ۱۴۰۴
🕖 ساعت ۲۰
📍 اتاق مجازی

🌐 طرحِ درس فصل چهارم

📱 افزودن جلسه به تقویم گوگل

‌➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

🔊 #گزارش_صوتی

6️⃣2️⃣ جلسۀ ۲۶: ماهیت سرمایه‌داری

📙 ارائه:
۱. مقدمۀ کتاب «مفهوم‌سازی سرمایه‌داری» نوشتۀ جفری هاجسون
۲. گزیده‌ای از کتاب «سرمایه‌داری؛ به تنهایی» نوشتۀ برانکو میلانویچ

👤 ارائه‌دهنده: آقایان امیرحسین شمسی و امیرحسین مستقل

📆 ۶ مهر ۱۴۰۴

🤝 حمایت از «حلقۀ مطالعات توسعه»

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📌 سرفصل‌های جلسه

1️⃣ ارائۀ اول: گزیده‌ای از کتاب «سرمایه‌داری؛ به تنهایی»

- پایان جنگ سرد و تثبیت سرمایه‌داری به‌عنوان تنها نظام اجتماعی - اقتصادی
- دو نوع سرمایه‌داری: «سرمایه‌داری شایسته‌سالار لیبرال» و «سرمایه‌داری سیاسی»

🔹 سرمایه‌داری شایسته‌سالار لیبرال

- دو ویژگی اصلی: برابری شایسته‌سالارانه و برابری لیبرال
- مهم‌ترین اِشکال: افزایش نابرابری
- سازوکارهای بازتولید نابرابری: از افزایش سهم درآمد سرمایه تا هم‌ثروتی و هم‌همسری
- جایگاه و ویژگی‌های طبقه نخبگان و گروه‌های قدرتمند.
- سرمایه‌داری برابری‌خواهانه: برابرسازی سرمایه و مهارت‌ها

🔹 سرمایه‌داری سیاسی

- نقش تاریخی کمونیسم در جهان سوم؛ مشابه نقش بورژوازی در غرب
- چرا چین یک اقتصاد سرمایه‌داری به شمار می‌آید؟
- مؤلفه‌های سرمایه‌داری سیاسی: بوروکراسی کارآمد، فقدان حاکمیت قانون و خودمختاری دولت
- چالش‌های اصلی: فساد در برابر مشروعیت، کارآمدی یا دولت خودمختار؟
- پرسش کلیدی: چرا سرمایه‌داری سیاسی برای حاکمان و مردمان جهان جذابیت دارد؟ پایان توسعه

🔹 اقتصاد چین

- مسئلۀ «مقیاس» در چین
- خودارجاعی فرهنگ و پیامدهای آن.
- «توسعه کلید اصلی است»؛ حزب کمونیست و فلسفه تاریخ

🔹 توضیحات پایانی

- پدیده ترامپ؛ موقتی یا ماندگار؟ گفت‌وگوی پُل کروگمن و مارتین وُلف و جغرافیای اقتصادی پساآمریکایی
- بحران اروپا در مالیات‌ستانی از ابرثروتمندان و تهدید انتقال مزایای بین‌نسلی
- استقرار سیاسی در سرمایه‌داری: مقایسۀ تعامل حزب کمونیست با بخش خصوصی در چین و تجربه خصوصی‌سازی در ایران.
- پرسش پایانی: آیا مدل چینی قابل انتقال به سایر کشورهاست؟

2️⃣ ارائۀ دوم: گزیده‌ای از کتاب «مفهوم‌سازی سرمایه‌داری»

- سیر اندیشه متفکران سرمایه‌داری: از مارکس و شومپیتر تا مکتب تاریخی و نهادگرایی

- تعریف اقتصاد سرمایه‌داری با شش ویژگی اساسی
- اصل «ناخالصی»: سرمایه‌داری متشکل از چه زیرسیستم‌هایی است؟
- توالی منطقی فهم سرمایه‌داری: قانون ← مالکیت ← مبادله ← پول ← سرمایه ← سرمایه‌داری

- پرسش محوری: موتور محرکۀ سرمایه‌داری درونی است یا بیرونی؟

- نقش «نیروهای متقابل» در سرمایه‌داری، با گریزی به آثار آلبرت هیرشمن

- هستی‌شناسی تولید: دانش و اطلاعات به‌عنوان بنیان تولید سرمایه‌داری.

➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📢 #اطلاعیه

🎉 شمارۀ ۲۲ #نشریهٔ «مدار توسعه»

💠 موضوع شماره: مناقشۀ دولت و بازار

🔍 در این شماره می‌خوانید:

1️⃣ نقد چهارچوب نئولیبرال و طرح «اقتصاد سیاسی نهادگرا»
(هاجون چانگ: «بازار تنها یکی از نهادهای تشکیل‌دهنده نظام سرمایه‌داری است»)

2️⃣ دولت کارآفرین و اسطوره‌زدایی از مرزهای بخش عمومی و خصوصی
(ماریانا مازوکاتو از تعیین یک «مأموریت» و جهت‌دهی به تغییرات فناورانه می‌گوید)

3️⃣ دولت، بازار و سیاست صنعتی
(سه فرضیه برای موفقیت کشورهای شرق آسیا؛ کدام درست است؟)

🔊 گزارش صوتی جلسۀ ۲۲ (مدت: ۴۸ دقیقه)

📥 برای دریافت محتوای فصل چهارم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

🤝 حمایت از «حلقۀ مطالعات توسعه»

💬 ارتباط با ما: @hoseins8

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📢 #اطلاعیه

💠 حلقهٔ مطالعات توسعه

7⃣2️⃣ جلسۀ ۲۷: جهانی‌سازی و بعد از آن

📙 ارائه:
۱. مقالهٔ «جهانی‌سازی در چشم‌انداز تاریخی» از کتاب راهنمای اقتصاد توسعه پالگریو
۲. گزیده‌ای از کتاب «شش چهرهٔ جهانی‌سازی»

📆 زمان: یک‌شنبه | ۱۳ مهر ۱۴۰۴
🕖 ساعت ۲۰
📍 اتاق مجازی

🌐 طرحِ درس فصل چهارم

📱 افزودن جلسه به تقویم گوگل

‌➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📂 #گزارش

💠 جهان بیش از آن پیچیده است که بتوان برای آن یک الگوی واحد تجویز کرد

🔹 اندیشه‌های کلان توسعه همواره تحت سلطۀ دیدگاه‌های جامع و فراگیری بوده‌اند که هدفشان دگرگون ساختن جوامع فقیر بوده است.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

🔸 در برابر این دیدگاه‌های جامع، دگراندیشانی ساختارشکن نیز وجود داشته‌اند که در میان آنان، بدون تردید آلبرت هیرشمن برجسته‌ترین چهره بود.

🔸 هیرشمن در دوران حضورش در مباحث توسعه، همواره به هم‌عصرانش یادآوری می‌کرد که هر کشوری اگر توانایی اجرای برنامه‌های جامع را داشت، اساساً کشوری توسعه‌نیافته به شمار نمی‌رفت.

🔸 باید دست به تجربه و آزمون زد و به دنبال راه‌حل‌های منحصربه‌فردی بود که بتوانند ساختارهای اجتماعی ریشه‌داری را که مانع رشد هستند، دور زد.

🔸 سیاست‌گذاران باید اولویت‌ها و فرصت‌ها را شناسایی و بر آن‌ها تمرکز کنند؛ باید به دنبال تغییرات تدریجی و پی‌درپی باشند، نه یک جهش فراگیر و ناگهانی.

🔸 ایجاد رشد اقتصادی مستلزم آن است که سیاست‌گذار اهداف درست را نشانه گیرد، نه اینکه بخواهد همه چیز را هم‌زمان انجام دهد. در هر مقطع زمانی، مهم آن است که فشارها و گره‌های اصلی رشد در جامعه کاهش یابد.

🔸 بسیاری از اقتصاددانان در زمان خود نسبت به رویکرد هیرشمن تردید داشتند، زیرا نمی‌توانستند اندیشه‌های او را در قالب اقتصادی که آموخته بودند، بگنجانند. اما با گذشت زمان، علم اقتصاد نیز غنی‌تر شده است.

🔺 متن کامل را از اینجا بخوانید.

‌➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies