📂 #گزارش

💠 مقایسه جهانی‌سازی اول و دوم و تأثیر بازگشت ترامپ به قدرت

🔸 جهانی‌سازی اول (۱۸۷۰ تا ۱۹۱۴)
جهانی‌سازی اول با استعمار و سلطه بریتانیا همراه بود و به رشد سریع درآمد سرانه در کشورهای توسعه‌یافته منجر شد اما در سایر نقاط جهان رکود یا کاهش درآمد را به دنبال داشت. در این دوره، نابرابری جهانی افزایش یافت؛ کشورهای ثروتمند سریع‌تر رشد کردند و مناطق فقیر، مانند چین و آفریقا، عقب ماندند. در کشورهای توسعه‌یافته نیز نابرابری درون‌کشوری رشد کرد، هرچند در بریتانیا برخی اصلاحات اجتماعی از شدت آن کاست.

🔸 جهانی‌سازی دوم (۱۹۸۹ تا ۲۰۲۰)
در این دوره، کشورهای ثروتمند رشد داشتند اما نه به سرعت آسیا. آمریکا و بریتانیا رشد نسبتاً کندی را تجربه کردند در حالی که چین، هند، ویتنام و تایلند با نرخ‌های بالاتری رشد کردند. برخلاف جهانی‌سازی اول، نابرابری بین‌کشوری کاهش یافت؛ زیرا کشورهای فقیر سریع‌تر از کشورهای ثروتمند رشد کردند. علی رغم این، نابرابری درون‌کشوری در سراسر جهان افزایش یافت، به‌ویژه در چین و هند. این تغییرات جابه‌جایی قدرت اقتصادی از غرب به آسیا را به دنبال داشت.

🔸 ائتلاف غیرمنتظره بین نخبگان غربی و کارگران جنوب جهانی
جهانی‌سازی دوم منافع طبقه ثروتمند در کشورهای توسعه‌یافته و کارگران کشورهای در حال توسعه را همسو کرد. سرمایه‌داران غربی با انتقال تولید به کشورهای ارزان‌تر سود بردند و کارگران جنوبِ جهانی از فرصت‌های شغلی جدید بهره‌مند شدند. در مقابل، طبقه متوسط غرب تحت فشار قرار گرفت و بخش‌هایی از آن دچار افول شد که زمینه را برای رشد سیاست‌های پوپولیستی فراهم کرد.

🔸 نئولیبرالیسم داخلی در برابر نئولیبرالیسم بین‌المللی
تمایز میان سیاست‌های نئولیبرالی داخلی (کاهش مالیات، خصوصی‌سازی و کاهش نقش دولت) و سیاست‌های نئولیبرالی بین‌المللی (آزادسازی تجارت، گردش سرمایه و فناوری) کلیدی است. چین برخلاف کشورهای غربی، تنها بخش بین‌المللی نئولیبرالیسم را پذیرفت و نقش دولت را در اقتصاد داخلی حفظ کرد. این ترکیب منحصربه‌فرد به موفقیت چین در جهانی‌سازی کمک کرد.

🔸 ترامپ و پایان جهانی‌سازی دوم
با بازگشت ترامپ به قدرت، سیاست‌های حمایت‌گرایانه، افزایش تعرفه‌ها، محدودیت‌های تجاری، تحریم‌ها و سیاست‌های صنعتی ملی‌گرا تشدید شده است. در نتیجه، جهان از اقتصاد جهانی‌شده فاصله می‌گیرد و به سوی نوعی «نئو-مرکانتیلیسم» حرکت می‌کند. هدف اصلی آمریکا، کاهش رشد اقتصادی چین و جلوگیری از پیشرفت فناوری آن است. اما در داخل، ترامپ احتمالاً سیاست‌های نئولیبرالی سنتی را حفظ خواهد کرد.

🔸 جهانی‌سازی اول موجب برتری غرب شد، در حالی که جهانی‌سازی دوم صعود آسیا را رقم زد. نابرابری بین کشورها در دوره اول افزایش و در دوره دوم کاهش یافت اما نابرابری درون‌کشوری در هر دو دوره افزایش پیدا کرد. اکنون، با سیاست‌های جدید، جهان به سمت بلوک‌های اقتصادی منطقه‌ای حرکت می‌کند و دوران جهانی‌سازی به شکل پیشین آن رو به پایان است.

📌 منبع: برانکو میلانویچ. (۲۰۲۵). «پس از جهانی‌سازی چه می‌آید؟»


➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @psa_isu_official
🆔 @development_studies

📢 #اطلاعیه

🎉 شمارۀ ششم #نشریهٔ «مدار توسعه» منتشر شد!
(اولین شماره از فصل دوم)

💠 مکتب ساختارگرایی در اقتصاد توسعه

🔍 در این شماره می‌خوانید:
«ساختارها و توسعه»؛ مروری به رویکردهای ساختاری در اقتصاد توسعه

📥 برای دریافت محتوای فصل دوم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

💬 ارتباط با ما: @hoseins8

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @psa_isu_official
🆔 @development_studies

💠 فصل سوم حلقهٔ مطالعات توسعه

🔸 فصل سوم بر رهیافت‌های کلیدی در مطالعات توسعه تمرکز دارد و به بررسی چارچوب‌های مفهومی، تحلیلی و میان‌رشته‌ای می‌پردازد که درک ما از توسعه به‌عنوان پدیده‌ای چندوجهی را عمق می‌بخشند.

🔸 در حالی که مکاتب فکری معمولاً دارای چارچوب‌های نظری منسجم با توصیه‌های سیاستی مشخص و پیش‌فرض‌های سیاسی-اقتصادی خاص خود هستند، رهیافت‌ها اغلب شامل نظرگاه‌های تحلیلی منعطف‌تر و چارچوب‌های مسئله‌محور هستند. آن‌ها معمولاً در تقاطع رشته‌ها یا مکاتب مختلف قرار می‌گیرند.

🔸 به این معنا، یک رهیافت ممکن است بر یک بُعد خاص از توسعه تمرکز داشته باشد (مثلاً اخلاق توسعه یا توسعه انسانی) یا چارچوب تحلیلی میان‌رشته‌ای ارائه دهد (مانند جامعه‌شناسی توسعه یا اقتصاد سیاسی بین‌الملل). رهیافت‌ها ابزارهایی هستند برای تحلیل پیچیدگی‌های واقعیت، طرح پرسش‌های جدید و به چالش کشیدن یا تکمیل نظریه‌های موجود.

🌐 طرح درس و منابع فصل سوم

‌➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @psa_isu_official
🆔 @development_studies

📢 #اطلاعیه

💠 حلقۀ مطالعات توسعه

2⃣1⃣ جلسۀ دوازدهم (آغاز فصل سوم): رهیافت‌های سیاسی

📙 ارائه:
توافقات و توسعه؛ معرفی چارچوب مفهومی (فصل اول کتاب توافقات و توسعه؛ اثر لنت پریچت)

📆 زمان: شنبه | ۲۳ فروردین ۱۴۰۴
🕖 ساعت ۲۰:۳۰
📍 اتاق جلسات انجمن‌ها

🌐 طرحِ درس فصل سوم

📱 افزودن جلسه به تقویم گوگل

‌➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @psa_isu_official
🆔 @development_studies

📖 #گزیده‌خوانی

❞ استعاره‌ بنیادین «قواعد» (Rules) هرگونه بحث درباره‌ توسعه و «نهادها» را از همان ابتدا به مسیر نادرستی می‌کشاند. قواعد یک بازی واقعی مشخص می‌کنند که هر یک از بازیکنان در شرایط مختلف چه کارهایی می‌توانند انجام دهند. آنچه قواعد یک بازی را تعریف می‌کند، این است که آن‌ها بی‌طرفانه‌اند و به‌طور برابر برای همه‌ بازیکنان اعمال می‌شوند. ویژگی‌های یک شخص در خارج از بازی، ربطی به اقدامات مجاز او در داخل بازی ندارند. اگر ملکه‌ انگلستان شطرنج بازی کند، تنها چیزی که اهمیت دارد این است که مهره‌های سیاه را بازی می‌کند یا سفید را. این‌که او در دنیای واقعی یک ملکه است، در زمینه‌ بازی به او اجازه نمی‌دهد که با مهره‌ وزیر خود کار متفاوتی انجام دهد.

در حالی‌که می‌توان تعریف «قانون» را آن‌قدر کش داد که هر چیزی را شامل شود (حتی تصمیم‌گیری‌های کاملاً شخصی و سلیقه‌ای) ما واژه‌ «توافق» (deal) را پیشنهاد می‌کنیم تا آن را از «قواعد» متمایز کنیم. برای مثال، اگر من یک دلال را برای تسهیل روند دریافت گواهی‌نامه‌ام استخدام کنم، این یک «توافق» است؛ زیرا نتیجه‌اش به شرایط خاصی از دنیا وابسته است که به من مربوط می‌شود. یا اگر برای وارداتم رشوه‌ای پرداخت کنم تا از پرداخت تعرفه‌های گمرکی فرار کنم (در حالی که افرادی که رشوه نمی‌دهند باید نرخ کامل را بپردازند) این هم یک «توافق» است؛ چراکه من تلاش آگاهانه‌ای کرده‌ام تا بر کنشگران سیاستی که اختیار تصمیم‌گیری درباره‌ی نتیجه را دارند، تأثیر بگذارم. ❝

📌 توافقات و توسعه؛ معرفی چارچوب مفهومی

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @psa_isu_official
🆔 @development_studies

📖 #گزیده‌خوانی

❞ بیشتر نظریه‌های مربوط به رشد اقتصادی تلاش می‌کنند به این پرسش پاسخ دهند که چرا بعضی کشورها ثروتمندند و بعضی دیگر فقیر. در این مسیر، معمولاً به عواملی اشاره می‌شود که خودشان ویژگی‌های پایدار و دیرپای آن کشورها هستند. این شبیه آن است که بخواهیم دلیل چپ‌دست بودن برخی افراد را پیدا کنیم و در نتیجه به سراغ عواملی مثل ژنتیک برویم که درست مانند خود چپ‌دستی، ثابت و تغییرناپذیرند.

اما ما همچنین می‌خواهیم بدانیم چرا بعضی کشورهایی که سطح درآمد مشابهی دارند، در حال رشدند درحالی‌که برخی دیگر درجا می‌زنند یا حتی در حال سقوط‌اند؟ شرایط فعلی آن‌ها چیست؟ چیزی که به‌سختی می‌توان آن را تنها با ویژگی‌های ثابت توضیح داد.

این شبیه آن است که بخواهیم بدانیم چرا «مری امروز آنفولانزا گرفته است». شاید بعضی‌ها از نظر ژنتیکی بیشتر مستعد ابتلا به آنفولانزا باشند، اما این موضوع احتمالاً توضیح چندانی برای اینکه چه کسی همین حالا بیمار است، به ما نمی‌دهد. ❝

📌 توافقات و توسعه؛ معرفی چارچوب مفهومی

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @psa_isu_official
🆔 @development_studies

🔊 #گزارش_صوتی


2️⃣1️⃣ جلسۀ دوازدهم (آغاز فصل سوم): رهیافت‌های سیاسی

📙 ارائه: توافقات و توسعه؛ معرفی چارچوب مفهومی

👤 ارائه‌دهنده: آقای امیرحسین مستقل

📌 سرفصل‌های جلسه:
- توضیحات فصل سوم، معرفی لنت پریچت و دو کتاب مهم او
- اپیزودهای مختلف رشد اقتصادی
- چارچوب عجم‌اوغلو-رابینسون: نهادهای فراگیر و تعادل زیربنایی سیاسی
- چارچوب نورث-والیس-وینگاست: مسئله توسعه؛ مهار خشونت
- معرفی چارچوب بدیل: استقرار سیاسی، فضای رانت و فضای معاملات
- «قانون و قواعد» در برابر «توافقات و روابط شخصی‌شده»
- کشورهای نفتی: تقویت جادوگران یا رانت‌بگیران؟ تحلیل نفرین منابع در چارچوب استقرار سیاسی
- دولت مستعد توسعه: استقرار سیاسی حامی رشد

📆 ۲۳ فروردین ۱۴۰۴
📍 اتاق جلسات انجمن‌ها

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @psa_isu_official
🆔 @development_studies

📖 #گزیده‌خوانی

❞ فرض کنید یک گروه سیاسی با اعطای یک قرارداد ویژه و انحصاری برای ارائه خدمات مخابراتی به یک صاحب کسب‌وکار مرتبط، امتیازی بزرگ به او داده است. این قرارداد با حذف رقابت، سودآوری بالایی ایجاد می‌کند. سودآوری این قرارداد به این فرض وابسته است که هیچ نهاد تنظیم‌گر مستقلی که بتواند قیمت‌ها را کنترل کند، عملاً وجود ندارد. حتی اگر چنین نهادی روی کاغذ وجود داشته باشد، نخبگانی که از این قرارداد سود می‌برند، انگیزه‌ای قوی دارند که مانع از توانمند شدن این نهاد برای تنظیم قیمت‌ها یا ایجاد رقابت شوند. این وضعیت نشان می‌دهد که تداوم قراردادهای انحصاری و بسته، به تقویت ظرفیت دولت در حوزه‌های نظارتی که برای تحول ساختاری ضروری است، منجر نخواهد شد. ❝

📌 توافقات و توسعه؛ معرفی چارچوب مفهومی

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @psa_isu_official
🆔 @development_studies

📢 #اطلاعیه

🎉 شمارۀ هفتم #نشریهٔ «مدار توسعه» منتشر شد!

💠 مکتب نئولیبرالیسم در اقتصاد توسعه

🔍 در این شماره می‌خوانید:

🔸 نئولیبرالیسم در نظریه و عمل: ریشه‌ها و خوانش‌های رقیب
🔸 «راه آزادی» استیگلیتز: نقد نئولیبرالیسم و دفاع از «سرمایه‌داری ترقی‌خواه»

📥 برای دریافت محتوای فصل دوم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

💬 ارتباط با ما: @hoseins8

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @psa_isu_official
🆔 @development_studies

📂 #گزارش

💠 ارتقای صنعتی: بهره‌برداری از مزیت نسبی یا نادیده گرفتن آن؟

🔸مناظره بین جاستین لین و ها-جون چانگ (دو تن از اقتصاددانان مطرح توسعه) بر سر سیاست صنعتی بهینه برای کشور درحال‌توسعه بر این پرسش متمرکز است که آیا این کشورها باید بر مزیت نسبی کنونی خود (دیدگاه لین) تمرکز کنند یا بر توسعه صنایع پیشرفته‌تر با نادیده گرفتن مزیت نسبی (دیدگاه چانگ)؟ هر دو بر ضرورت مداخله دولت برای رفع ناکامی‌های بازار و ارتقای صنعتی توافق دارند؛ اما لین از نقش دولت به‌عنوان تسهیلگر در بهره‌برداری از مزیت‌های موجود حمایت می‌کند درحالی‌که چانگ مداخله استراتژیک برای پرورش «صنایع نوپا» در بخش‌های فاقد مزیت کنونی را ضروری می‌داند.

🔸 استدلال‌های لین: پایبندی به مزیت نسبی
لین معتقد است کشورهای درحال‌توسعه باید صنایعی را ارتقا دهند که با منابع کنونی آن‌ها (مانند صنایع کاربر یا صنایع نیازمند منابع طبیعی) هم‌راستا باشد. او نقش دولت را در حذف موانع و تسهیل رشد این صنایع می‌بیند که به انباشت سرمایه و مهارت‌ها منجر شده و به‌تدریج امکان ورود به صنایع پیشرفته‌تر را فراهم می‌کند. لین با استراتژی‌های ناسازگار با مزیت نسبی مخالف است، زیرا معتقد است این رویکرد به رانت‌جویی و ناکارآمدی منجر می‌شود. او موفقیت اقتصادهای شرق آسیا را نتیجه بهره‌برداری از مزیت نسبی با حمایت دولت می‌داند.

🔸 استدلال‌های چانگ: نادیده گرفتن مزیت نسبی
چانگ استدلال می‌کند که پایبندی سخت‌گیرانه به مزیت نسبی، کشورهای درحال‌توسعه را در فعالیت‌های با ارزش افزوده پایین محبوس می‌کند. او از مداخله فعال دولت برای توسعه صنایع جدید و ایجاد قابلیت‌های فناورانه از طریق «یادگیری در حین عمل» حمایت می‌کند، حتی اگر این صنایع در ابتدا با مزیت نسبی هم‌راستا نباشند. چانگ با مثال‌هایی مانند صنعت خودروسازی ژاپن نشان می‌دهد که حمایت طولانی‌مدت دولتی برای رقابتی‌شدن این صنایع ضروری بود.

🔸 این مناظره پیچیدگی‌های سیاست‌گذاری صنعتی را برجسته می‌کند. لین رویکردی بازارمحورتر با تأکید بر مزیت نسبی را ترویج می‌کند درحالی‌که چانگ بر مداخله استراتژیک برای ایجاد قابلیت‌های جدید تأکید دارد. مثال‌های تاریخی، مانند موفقیت کره جنوبی، نشان‌دهنده چالش‌های تفسیر تجربیات توسعه هستند. این گفت‌وگو نقش حیاتی دولت در تحول اقتصادی بلندمدت را مورد تأکید قرار می‌دهد و بر ضرورت انتخاب رویکردی متناسب با شرایط هر کشور دلالت دارد.

📌 منبع: آیا سیاست صنعتی در کشورهای در حال توسعه باید با مزیت نسبی هم‌راستا باشد یا آن را به چالش بکشد؟

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @psa_isu_official
🆔 @development_studies

📢 #اطلاعیه

🎉 شمارۀ هشتم #نشریهٔ «مدار توسعه» منتشر شد!

💠 مکتب نهادگرایی در اقتصاد توسعه

🔍 در این شماره می‌خوانید:

🔸 نهادها چگونه تغییر می‌کنند؟ درس‌هایی از اقتصاد نهادی جدید
(حسین منوری)
🔸 نهادهای «بهینه دوم»: نقدی بر الگوی جهانی‌سازی نهادهای اقتصادی
(مقاله‌ای از دنی رودریک)
🔸 مسئله توسعه: شناخت وضع موجود، نه ترسیم وضع مطلوب
(امیرحسین مستقل)

📥 برای دریافت محتوای فصل دوم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

💬 ارتباط با ما: @hoseins8

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @psa_isu_official
🆔 @development_studies

📢 #اطلاعیه

💠 حلقۀ مطالعات توسعه

3⃣1⃣ جلسۀ سیزدهم: رویکرد توانمندی و توسعه انسانی

📙 ارائه:
رویکرد توانمندی و توسعه انسانی (۲۰۱۹) (از کتاب راهنمای اقتصاد توسعه پالگریو)

📆 زمان: شنبه | ۶ اردیبهشت ۱۴۰۴
🕖 ساعت ۲۰:۳۰
📍 اتاق جلسات انجمن‌ها

🌐 طرحِ درس فصل سوم

📱 افزودن جلسه به تقویم گوگل

‌➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @psa_isu_official
🆔 @development_studies

📖 #گزیده‌خوانی

❞ از اواخر دهه ۱۹۴۰، دانش اقتصاد توسعه مدرن به تحول اقتصادی مناطق «عقب‌افتاده اقتصادی» توجه داشته است. اما تا دهه ۱۹۸۰، امیدهای بزرگ به تدریج رنگ باختند. آلبرت هیرشمن (۱۹۸۱) در مقاله‌ای تأمل‌برانگیز این احساس را به تصویر کشید و از دست رفتن حقوق مدنی و انسانی را که همراه با ترویج رشد اقتصادی و مدرن‌سازی در برخی کشورهای به‌اصطلاح جهان توسعه‌نیافته رخ داد، به‌عنوان «زخم واقعی اقتصاد توسعه» توصیف کرد.

این سردرگمی بین ابزار و اهداف همچنان امروز نیز صادق است. بخش عمده اقتصاد توسعه، چه در جریان اصلی و چه در سنت‌های غیرمتعارف، به عملکرد اقتصاد توجه دارد. سیاست‌های ملی و بین‌المللی همچنان نشان‌دهنده عدم شناخت کافی از این واقعیت هستند که گسترش ثروت تنها ابزاری برای دستیابی به اهداف اجتماعی و سیاسی است. با این حال، به‌طور پارادوکسیکال، تقریباً هیچ اختلافی وجود ندارد که هدف نهایی توسعه بهبود بهزیستی انسان‌هاست. ایده توسعه «مردم‌محور» به گفتمانی پذیرفته‌شده در مناظرات جهانی تبدیل شده است. اختلاف نظر بر سر این است که آیا رشد اقتصادی به‌طور خودکار به بهبود بهزیستی انسان منجر می‌شود، این بهزیستی چگونه باید تعریف شود و منافع آن چگونه باید بین نسل‌ها و درون نسل‌ها تقسیم شود. ❝

📌 رویکرد توانمندی و توسعه انسانی (۲۰۱۹)

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @psa_isu_official
🆔 @development_studies

🔊 #گزارش_صوتی

3️⃣1️⃣ جلسۀ سیزدهم: رویکرد توانمندی و توسعه انسانی

📙 ارائه: رویکرد توانمندی و توسعه انسانی (۲۰۱۹) (از کتاب راهنمای اقتصاد توسعه پالگریو)

👤 ارائه‌دهنده: آقای سید علی بنی‌لوحی

📌 سرفصل‌های جلسه:
- خاستگاه تاریخی رویکرد توانمندی: تشکیک در رابطه خودکار میان رشد اقتصادی و بهزیستی انسان
- معرفی دو نظریه‌پرداز اصلی: آمارتیا سن و مارتا نوسبوم
- معرفی عناصر رویکرد توانمندی: کارکردها، توانمندی‌ها و عاملیت
- تمایز مهم بین اهداف (Ends) و ابزارها (Means)
- تفاوت نظریات رشد جدید با رویکرد توانمندی: «منابع انسانی» یا «توسعه انسانی»؟
- پنج نوع آزادی ابزاری: اهمیت امنیت محافظتی
- چند رویکرد مرتبط: حقوق بشر، فمینیسم و اقتصاد دونات
- معرفی مجموعه رویکردهای توسعۀ «مردم-محور» در برابر نئولیبرلیسم و جریان متعارف

📆 ۶ اردیبهشت ۱۴۰۴
📍 اتاق جلسات انجمن‌ها

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @psa_isu_official
🆔 @development_studies

📖 #گزیده‌خوانی

❞ قرار دادن مردم در مرکز توسعه به‌ویژه در زمینه دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰ که شاهد ظهور «نئولیبرالیسم» به‌عنوان یک برنامه سیاسی و اقتصادی در بسیاری از نقاط جهان بود، مسئله مهمی به شما می‌رفت. این برنامه‌ها هزینه‌های سنگینی را به مردم عادی تحمیل کردند؛ از جمله با معرفی برنامه‌های کاهش هزینه که مخارج اجتماعی و اشتغال عمومی را کاهش داد، شرکت‌های دولتی را تعطیل و شهریه‌های مدارس را اعمال کرد. این برنامه‌ها مبتنی بر تحلیل نئولیبرال بودند که بحران‌های اقتصادی را به «شکست دولت» نسبت می‌داد و به بازارهای آزاد به‌عنوان مؤثرترین استراتژی برای رشد و توسعه اقتصادی اعتقاد داشت. ❝

📌 رویکرد توانمندی و توسعه انسانی (۲۰۱۹)

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @psa_isu_official
🆔 @development_studies

📢 #اطلاعیه

💠 حلقۀ مطالعات توسعه

4⃣1⃣ جلسۀ چهاردهم: اخلاق توسعه

📙 ارائه:
۱. مسائل اخلاقی در توسعه (۲۰۱۶) (از کتاب راهنمای اقتصاد توسعه پالگریو)
۲. سه عقلانیت در تصمیم‌گیری‌های توسعه (۱۹۸۶) اثر دنیس گولت

📆 زمان: شنبه | ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۴
🕖 ساعت ۲۰:۳۰
📍 اتاق جلسات دانشکدهٔ علوم سیاسی

🌐 طرحِ درس فصل سوم

📱 افزودن جلسه به تقویم گوگل

‌➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @psa_isu_official
🆔 @development_studies

🔖 #معرفی_جلسه

🔹 ما اغلب از «توسعه» به عنوان یک هدف، یک معیار پیشرفت یا مجموعه‌ای از پروژه‌ها سخن می‌گوییم. اما اگر خودِ مفهوم توسعه اشتباه باشد چه؟ اگر - همان‌طور که برخی متفکران رادیکال مطرح می‌کنند - توسعه ذاتاً مضر و مخرب باشد چه؟
و اگر بپذیریم که توسعه می‌تواند سودمند باشد، چگونه باید بین توسعهٔ ارزشمند و توسعهٔ نامطلوب تمایز قائل شویم؟ آیا صرفاً بحث رشد اقتصادی مطرح است یا توسعه چیزی بسیار غنی‌تر را در بر می‌گیرد - چیزی مانند رفاه انسانی، آزادی و کرامت؟

🔺 مقاله‌ای که در این جلسه بررسی می‌کنیم نشان می‌دهد که هیچ اِجماعی بر سر معنای «توسعه» در میان دانشمندان و اخلاق‌پژوهان وجود ندارد و همین مسئله، اهمیت پرسش‌های اولیهٔ ما را دوچندان می‌کند.

🔺 این مقاله ما را مستقیماً به دل این مباحث بنیادین می‌برد و ما را وادار می‌کند که با این پرسش اساسی روبه‌رو شویم: توسعه چه باید باشد؟
مقاله مجموعه‌ای از ارزش‌های بنیادی را معرفی می‌کند که بسیاری بر این باورند که باید توسعهٔ ارزشمند را با آن‌ها تعریف کرد - ارزش‌هایی چون ارتقاء رفاه مردم، تأمین برابری، امکان‌بخشی به مشارکت واقعی، ترویج پایداری زیست‌محیطی و حفظ صداقت و درستکاری.

🔺 اما تحقق همزمان این ارزش‌ها همواره آسان نیست. چگونه باید با دوراهی‌ها و تعارض‌های ارزشی که در مسیر ایجاد تغییر بروز می‌کنند، مواجه شویم؟

🔺 شاید پرسش نهایی که این مقاله پیش می‌کشد این باشد که: چه کسی مسئول است که اطمینان یابد توسعه، اخلاقی است و واقعاً در خدمت انسانیت قرار می‌گیرد؟

‌➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @psa_isu_official
🆔 @development_studies

📝 #یادداشت

💠 شکاف سیاست رسمی و واقعیت: چرا قوانین در توسعه ناکام می‌مانند؟

🔸 تفاوت بنیادینی بین «قوانین» غیرشخصی (مانند قوانین یک بازی که برای همه به طور یکسان اعمال می‌شوند) و «معاملات» (ترتیبات خاص و شخصی‌سازی‌شده‌ای که به اجرای یکنواخت قوانین وابسته نیستند) وجود دارد. در کشورهای درحال‌توسعه، ترتیبات نهادی اغلب به‌صورت معاملات به‌جای قوانین شکل می‌گیرند؛ به این معنا که نتایج و دستاوردها به ویژگی‌ها یا اقدامات افراد یا نهادهای خاص بستگی دارد. معاملات را می‌توان بر اساس دو بعد دسته‌بندی کرد: اینکه آیا «منظم» هستند (پس از مذاکره رعایت می‌شوند) یا «نامنظم» (اجرای آن‌ها قطعی نیست) و اینکه آیا «باز» هستند (به طور گسترده در دسترس‌اند) یا «بسته» (محدود به گروهی خاص). این تقسیم‌بندی گونه‌شناسی‌ای از محیط‌های معاملاتی ایجاد می‌کند.
‌
🔸 از این منظر، «توسعه» نه صرفاً دستیابی به نرخ رشد پایدار یا مقایسه سطوح درآمدی در دوره‌های طولانی، بلکه فرایندی پویا با «رشد مقطعی» است که شامل گذارهای گسسته بین فازهایی مانند شتاب، رکود و فروپاشی می‌شود. جنبه کلیدی توسعه، علاوه بر رشد، «تحول ساختاری» است، یعنی حرکت به سمت تولید محصولات پیچیده‌تر و انتقال منابع به بخش‌های با بهره‌وری بالاتر.
‌
🔸 چالش اصلی کشورهای درحال‌توسعه این است که عمدتاً در محیط‌های مبتنی بر معاملات عمل می‌کنند، نه در سیستم‌هایی با اجرای غیرشخصی قوانین. شکاف عمیق بین قوانین و سیاست‌های رسمی و عملکرد واقعی باعث شده که نهادهای رسمی اغلب قدرت پیش‌بینی کمی درباره آنچه رخ می‌دهد، داشته باشند. تعداد کمی از این کشورها توانسته‌اند به نظم دسترسی باز (با نهادهای غیرشخصی و حاکمیت قانون مشابه کشورهای توسعه‌یافته) برسند.

🔸 این چالش از تعامل بین «استقرار سیاسی» (توزیع قدرت میان گروه‌های اجتماعی) و «فضای رانت» (ساختار فرصت‌های اقتصادی و منشأ سود) ناشی می‌شود که «فضای معاملات» را شکل می‌دهند. شتاب‌گیری رشد با حرکت به سمت معاملات منظم مرتبط است. برای پایداری رشد، فضای معاملات باید به طور فزاینده‌ای «باز» شود تا بنگاه‌هایی که منشأ سود آنها، رانت شومپیتری و رقابت است، نسبت به گروهی که به رانت‌های اعطایی سیاستمداران و محدود شدن دسترسی و رقابت وابسته‌اند، تقویت شوند. این پویایی‌های اقتصاد سیاسی می‌توانند راهی برای گذار به دوره‌های رشد مثبت و پایدار را فراهم کنند.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @psa_isu_official
🆔 @development_studies

🔊 #گزارش_صوتی

4️⃣1️⃣ جلسۀ چهاردهم: اخلاق توسعه

📙 ارائه:
۱. مسائل اخلاقی در توسعه (۲۰۱۶) (از کتاب راهنمای اقتصاد توسعه پالگریو)
۲. سه عقلانیت در تصمیم‌گیری‌های توسعه (۱۹۸۶) اثر دنیس گولت

👤 ارائه‌دهنده: آقایان حسین منوری و سید علی بنی‎‌‌لوحی

📆 ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۴
📍 پژوهشگاه دانشگاه امام صادق (علیه‌السلام)

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @psa_isu_official
🆔 @development_studies