📂 #یادداشت

💠 حکمرانی، رشد اقتصادی و توسعه؛ چرا الگوی متعارف حکمرانی خوب، دردی از کشورهای در حال توسعه دوا نمی‌کند؟

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📂 #یادداشت

🔸 در ادبیات متعارف توسعه، این باور رایج است که کشورهای فقیر برای رشد اقتصادی پیش از هر چیز باید «حکمرانی خوب» را محقق کنند؛ یعنی حقوق مالکیت پایدار، حاکمیت قانون و مهار فساد. مشتاق خان، اقتصاددان دانشگاه سوآز لندن، استدلال می‌کند که این الگو با شواهد تجربی نیم‌قرن اخیر همخوانی ندارد. او میان دو نوع ظرفیت حکمرانی تمایز می‌گذارد: «حکمرانی بازارگرا» که نهادهای بین‌المللی بر آن تأکید دارند، و «حکمرانی رشدافزا» که کشورهای موفق شرق آسیا در عمل از آن بهره بردند.

🔸 در ادامه، تجربۀ کشورهای مختلف از کره جنوبی و مالزی تا هند، آمریکای لاتین و چین بررسی می‌شود تا نشان داده شود آنچه مسیر توسعه را تعیین می‌کند، توانایی دولت در هدایت منابع به سمت بخش‌های پربازده و اعمال انضباط بر گیرندگان رانت است. مقایسۀ چین و هند نشان می‌دهد که شکاف عملکردی این دو اقتصاد نه از تفاوت در حقوق مالکیت یا مهار فساد، بلکه از تفاوت در حکمرانی رشدافزا ناشی می‌شود. در پایان، خان نتیجه می‌گیرد که راهبرد مناسب برای هر کشور باید با ساختار قدرت سیاسی داخلی آن سازگار باشد و نسخۀ واحدی برای همه وجود ندارد.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📂 #یادداشت

💠 سرمایه‌داری و مسئله توسعه

🔸 وقتی از «توسعه» صحبت می‌کنیم، یکی از مفاهیمی که ناگزیر با آن مواجه می‌شویم، «سرمایه‌داری» است. اما شاید مسئله از همین‌جا آغاز شود که دقیقاً منظورمان از سرمایه‌داری چیست. آیا هر اقتصادی که در آن مالکیت خصوصی و مبادله بازار وجود دارد را می‌توان سرمایه‌داری دانست؟ آیا گسترش بازار، آزادسازی قیمت‌ها و حضور بخش خصوصی به خودی به خود می‌تواند اقتصادی را در مسیر توسعه قرار دهد؟ یا آنچه سرمایه‌داری را از سایر اشکال سازمان‌دهی اقتصادی متمایز می‌کند، نه صرفاً وجود بازار، بلکه نوع خاصی از رابطه میان تولیدکننده، بازار، قدرت و اجبار به افزایش مستمر بهره‌وری است؟

🔸 بخشی از دشواری بحث توسعه از آنجا ناشی می‌شود که این مفاهیم را جدا از یکدیگر می‌بینیم. در یک روایت، سرمایه‌داری عمدتاً با حقوق مالکیت خصوصی و آزادی مبادله تعریف می‌شود و در روایت دیگری، با رابطه طبقاتی و جدایی کارگر از ابزار تولید. اما اگر به تجربه تاریخی نگاه کنیم، مسئله شاید پیچیده‌تر از هر دو باشد.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

🔊 #گزارش_صوتی | #مثبت_توسعه

💠 تحریم‌ها چگونه کار می‌کنند؟

🔹 ارائه: ولی نصر و همکاران، تحریم‌ها چگونه کار می‌کنند؟: ایران و تأثیر جنگ اقتصادی، ترجمه محمدصدرا کنگازیان، نشر روزنه.

📆 ۴ شهریور ۱۴۰۵
📍 اتاق مجازی

🤝 حمایت از «حلقۀ مطالعات توسعه»

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📌 سرفصل‌های جلسه

- معرفی کتاب و نویسندگان: مرور کلی بر کتاب و روش پژوهش ترکیبی آن

- ایده و سؤال اصلی کتاب: بررسی چگونگی اثرگذاری تحریم‌ها و رادیکال‌تر شدن رفتار ایران به‌جای تمکین

- ابعاد اجتماعی تحریم‌ها: ریزش ۸ میلیونی طبقه متوسط، افزایش فقر و افت مصرف

- عملیات روانی و سلامت روان: تضعیف اعتماد به کارآمدی دولت و افزایش اضطراب و مراجعه به روان‌پزشکان

- راهبردهای بقا و عقب‌نشینی مدنی: پناه بردن به فضای شخصی، کسب‌وکارهای خرد اینترنتی و شبکه‌های همیاری

- تحولات سیاسی و نظامی‌شدن فرهنگ سیاسی: بررسی چرخه‌های سیاسی و غلبه ذهنیت «میدان»

- شکل‌گیری شبکه‌های موازی: گسترش تجارت غیررسمی و فعالیت تراستی‌ها در مواجهه با تحریم

- تغییر جنس مطالبات اجتماعی: تضعیف طبقه متوسط و جابه‌جایی مطالبات مدنی دهه ۷۰ به مطالبات معیشتی

- ابعاد حقوقی و تنوع تحریم‌ها: بررسی ۴ نوع تحریم و پیچیدگی تعدد منابع قانونی وضع تحریم در آمریکا

- سیر تاریخی موج‌های چهارگانه تحریم: از لانه جاسوسی (۱۹۷۹) و قانون داماتو تا تحریم‌های هسته‌ای و فشار حداکثری

- پیامدها و شوک‌های اقتصادی: افت صادرات نفت، پدیده بیماری هلندی معکوس و رشد بخش غیرنفتی

- عوامل عدم فروپاشی اقتصاد: نقش رشد خوداشتغالی، یارانه‌های نقدی و انعطاف‌پذیری قیمتی

- درس‌های نادرست و هزینه‌های آمریکا: تصور اشتباه درباره اثربخشی تحریم‌ها و نقش کنگره در گره‌افکنی بر لغو تحریم‌ها

- پیامدهای بین‌المللی و اخلاقی تحریم: روند دلارزدایی، مخدوش شدن مرز غیرنظامیان و تجزیه اقتصاد جهانی

- تحولات پس از انتشار کتاب و افق آینده: بررسی سازوکار اسنپ‌بک، تنگه هرمز و پیوند آن با راهبرد مقاومت

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📂 #گزارش

💠 مسئله خودِ دولت است
👤 آدام توز؛ مورّخ اقتصادی

🔸آنچه امروز در سیاست آلمان در حال رخ دادن است، فقط افزایش آرای یک حزب راست افراطی یا شکست چند حزب سنتی در انتخابات ایالتی نیست. مسئله عمیق‌تر از اینهاست. اگر بخواهیم صعود آلترناتیو برای آلمان (AfD) را بفهمیم، باید به چیزی توجه کنیم که در پس بسیاری از رفتارهای رأی‌دهندگان آن قرار دارد: احساس اینکه مسئله فقط عملکرد یک دولت یا سیاست مشخص نیست، بلکه خودِ نظام سیاسی موجود دیگر قادر به حل مسائلی نیست که جامعه با آنها روبه‌روست.

🔺 متن کامل را از اینجا بخوانید.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📂 #یادداشت

💠 تأثیر چین بر توسعه در ونزوئلا

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📂 #یادداشت

🔸 این یادداشت بر اساس مقالۀ «تأثیر چین بر توسعه در ونزوئلا: پویایی‌های رکود ساختاری» نوشته شده است. پرسش اصلی مقاله این است که حضور چین در ونزوئلا تا چه اندازه به صنعتی‌شدن، تنوع‌بخشی اقتصادی و تقویت ظرفیت نهادی این کشور کمک کرده است. برای پاسخ به این پرسش، مقاله روابط دو کشور از شکل‌گیری صندوق‌های مالی و وام‌های نفت‌محور تا دوره تحریم‌ها و بحران اقتصادی را بررسی می‌کند. در این میان، پیامدهای این رابطه بر وابستگی نفتی، نظارت نهادی و ساختار تولید ونزوئلا مورد توجه قرار می‌گیرد.

🔸 در ادامه، مرحله جدید روابط چین و ونزوئلا از سال ۲۰۲۳ و تلاش برای جذب سرمایه از طریق مناطق ویژه اقتصادی بررسی می‌شود. مقاله نشان می‌دهد که این سرمایه‌گذاری‌ها تاکنون بیشتر به فعالیت‌های کم‌بازده و تولید محدود برای بازار داخلی شباهت داشته‌اند تا صنعتی‌شدن و ارتقای فناوری. در نتیجه، رابطه‌ای که قرار بود به توسعه و تنوع‌بخشی اقتصادی کمک کند، در عمل به تداوم برخی سازوکارهای وابستگی و رکود ساختاری انجامیده است. این یادداشت، استدلال مقاله درباره نقش ظرفیت نهادی و کیفیت حکمرانی داخلی در شکل‌دهی به پیامدهای حضور چین را نیز مرور می‌کند.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📂 #یادداشت

💠 توسعه، مسئله‌ای از جنس هماهنگی، ظرفیت و یادگیری

🔸 تجربۀ رشد شرق آسیا چه چیزی درباره خودِ فرایند توسعه به ما می‌گوید؟ ادعای اصلی این است که توسعه را نمی‌توان نتیجۀ خودکار عملکرد بازار یا اجرای یک نسخه از پیش آماده دانست. توسعه فرایندی از مواجهه با مسائل پی‌درپیِ هماهنگی (coordination problems) است که با تغییر فناوری، تولید و بازارها شکل تازه‌ای پیدا می‌کنند.

🔸 از این منظر، دولت توسعه‌گرا بیش از آنکه به معنای «دولت بزرگ» باشد، به ظرفیت دولت برای حل مسائل هماهنگی، یادگیری، اصلاح خطاها و انضباط‌بخشی به قدرت خصوصی اشاره دارد. تجربۀ شرق آسیا همچنین نشان می‌دهد که سیاست صنعتی موفق بر پیش‌بینی کامل آینده استوار نیست؛ بلکه بر یادگیری نهادی، رابطه مشروط با سرمایه‌داران خصوصی، سرمایه‌گذاری در قابلیت‌های انسانی و استفاده از تجربه تاریخی و دانش بومی تکیه دارد. مسئلۀ توسعه، ساختن ظرفیت حل مسئله متناسب با شرایط هر جامعه است.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📂 #گزارش

💠 اقتصاد به رویکردی تازه برای تورم نیاز دارد
🔹 نقد و بررسی کتاب Inflation: A Guide for Users and Losers

🔸این کتاب نقدی جدی به رویکرد متعارف اقتصاددانان به تورم وارد می‌کند و این سؤال را طرح می‌کند که آیا می‌توان تورم را صرفاً با نرخ بهره و سیاست‌های بانک مرکزی توضیح داد و مهار کرد. تورم فقط مسئله‌ای پولی یا حاصل از «انتظارات» نیست، بلکه با ساختار بازار، قدرت بنگاه‌ها، دستمزدها، سود و مناسبات قدرت در اقتصاد گره خورده است. روایت این کتاب می‌تواند ما را با درک متفاوتی از تورم پس از همه‌گیری کرونا و محدودیت سیاست‌های ضدتورمی رایج آشنا کند.

🔺 متن کامل را از اینجا بخوانید.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📂 #گزارش

💠 چگونه قوانین بهتری برای مالیه جهانی بنویسیم
👤 ماریانا مازوکاتو، استاد اقتصاد نوآوری و ارزش عمومی در کالج دانشگاهی لندن

🔸آیا فروپاشی نظم حاکم بر اقتصاد جهانی به معنای ورود به عصر تاریک بی‌قانونی است، یا فرصتی تاریخی برای بازنویسی قواعد بازی؟ ماریانا مازوکاتو، در این مقاله استدلال می‌کند که نهادهای مالی بین‌المللی نظیر بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول، هرگز سیستم‌های بی‌طرفی نبوده‌اند؛ بلکه از ابتدا برای تأمین منافع کشورهای ثروتمند طراحی شده و بار بحران‌ها و ریاضت‌های اقتصادی را بر دوش کشورهای در حال توسعه تحمیل کرده‌اند. او پیشنهاد می‌کند که به جای سوگواری برای این نظم نابرابر، باید معماری مالیه جهانی را حول محور «خیر عمومی» و با هدف اعطای عاملیت و استقلال واقعی به کشورهای جنوب جهانی از نو بنا کنیم.

🔺 متن کامل را از اینجا بخوانید.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📂 #یادداشت

💠 قدرت، حلقۀ گمشدۀ تحلیل نهادها

🔸 نقطۀ عزیمت پژوهش نباید طرح این پرسش باشد که «کدام نهاد ذاتاً بهتر است؟»؛ بلکه تحلیل باید با شناخت «آرایش سیاسی» آغاز گردد: کدام گروه‌ها در جامعه قدرت را در دست دارند؟ با اجرای یک نهاد، منافع چه کسانی تأمین یا تهدید می‌شود؟ و هزینه‌های گذار تا چه حد تحمل‌پذیر است؟ تنها پس از پاسخ به این پرسش‌هاست که می‌توان ارزیابی کرد یک ساختار نهادی مشخص در یک آرایش سیاسی خاص، چه سطحی از منافع خالص اجتماعی را تولید خواهد کرد.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📂 #گزارش

💠 پس از پایان تاریخ چه می‌ماند؟
👤 آدام توز، مورخ اقتصادی

🔸وقتی فرانسیس فوکویاما در سال ۱۹۸۹ از «پایان تاریخ» سخن گفت، منظورش پایان یافتن رویدادها، جنگ‌ها یا منازعات سیاسی نبود. ادعای او بسیار مشخص‌تر و در عین حال بلندپروازانه‌تر بود: تاریخ را می‌توان همچون فرایندی برای حل یک مسئله بنیادین فهم کرد؛ مسئله‌ای درباره آزادی، نظم سیاسی و شکل مناسب سازمان‌دهی جامعه. از این منظر، لیبرال‌دموکراسی و اقتصاد بازار، همراه با حاکمیت قانون و آزادی اندیشه، آخرین صورت باثباتی بود که می‌توانست این مسئله را حل کند. فروپاشی دیوار برلین و سپس اتحاد شوروی در آن مقطع، به نظر می‌رسید شاهدی قدرتمند در تأیید این برداشت باشد.

🔸 اما امروز پس از ۳۷ سال، خودِ فوکویاما در خاطراتش نه از این ایده عقب‌نشینی می‌کند و نه تحولات چند دهه اخیر را به‌سادگی در حکم ابطال آن می‌داند. مسئله جالب‌تر است. اگر «پایان تاریخ» به معنای پایان یافتن جست‌وجوی یک نظم ایدئولوژیک بدیل باشد، پس از آن چه اتفاقی برای انسان و سیاست می‌افتد؟

🔺 متن کامل را از اینجا بخوانید.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📂 #یادداشت

💠 از توسعه‌گرایی تا وابستگی: نقد تجربه‌های توسعه‌گرایی در آمریکای لاتین با تمرکز بر آرژانتین

🔸 تجربۀ توسعه در آمریکای لاتین همواره میان دو پرسش اساسی در نوسان بوده است: چگونه می‌توان اقتصادهای پیرامونی را از وابستگی به صادرات مواد خام و جایگاه فرودست در تقسیم کار جهانی خارج کرد، و چرا راهبردهای مختلف توسعه‌ای با وجود نقش فعال دولت و سیاست‌های صنعتی، با محدودیت‌های ساختاری مواجه شده‌اند. مقاله Mariano Féliz در مجله «توسعۀ جهانی» با بررسی تجربه آرژانتین، مسیر تحول از توسعه‌گرایی کلاسیک مبتنی بر ساختارگرایی آمریکای لاتین و صنعتی‌سازی جایگزین واردات، به توسعه‌گرایی جدید در دوره پس از بحران نئولیبرالیسم را تحلیل می‌کند. استدلال اصلی مقاله این است که این رویکردها، اگرچه در نقد نسخه‌های نئولیبرالی توسعه و تأکید بر نقش دولت اشتراک داشتند، اما از منظر نظریه وابستگی مارکسیستی نتوانستند بر تضادهای ناشی از سرمایه‌داری وابسته، نقش سرمایه فراملی، مبادله نابرابر و تعارض میان انباشت سرمایه و مطالبات اجتماعی غلبه کنند.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📢 #اطلاعیه

🔰 جلسه دفاع پایان‌نامه ارشد‌‌ | دانشکده معارف اسلامی و اقتصاد

💠 اثربخشی سیاست‌های پولی در اقتصادهای پیرامونی: مورد مطالعه اقتصاد ایران

استاد راهنما: جناب آقای دکتر ندری
استاد مشاور: جناب آقای دکتر محبی
استاد داور: جناب آقای دکتر خسروی

دانشجو: امیرحسین مستقل

📆 زمان: شنبه | ۱۱ مهر ۱۴۰۵
🕖 ساعت ۱۷:۱۵
📍 دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، سالن شهید صدر

‌➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 @cdstt

📂 #گزارش

💠 بررسی کتاب «حکمرانی رشد؛ دگرگونی سرمایه‌داری و دموکراسی در دوره پس از جنگ»

🔸در چند دهه گذشته، سرمایه‌داری از اقتصاد صنعتی و دولت رفاه پس از جنگ، به آزادسازی بازارها و سپس اقتصاد دانش‌بنیان گذار کرده است؛ اما این تحولات صرفاً اقتصادی یا فناورانه نبوده‌اند. پیتر هال در کتاب جدید خود «حکمرانی رشد» استدلال می‌کند که هر مرحله از تحول سرمایه‌داری با نوع مشخصی از نظم سیاسی، ائتلاف‌های انتخاباتی و سازوکارهای نمایندگی همراه بوده و بحران زمانی پدیدار می‌شود که میان «رژیم رشد» و «رژیم نمایندگی» شکاف ایجاد شود. نشست بررسی این کتاب در مرکز مطالعات اروپایی هاروارد، با حضور توربن ایورسن، کتی جو مارتین و اریک پاینرت، به بررسی همین رابطه میان رشد اقتصادی، قدرت سیاسی و دموکراسی و این پرسش اختصاص داشت که آیا ظهور پوپولیسم، افزایش نابرابری و گسترش هوش مصنوعی نشانه ورود سرمایه‌داری به یک رژیم رشد جدید است یا خیر.

🔺 متن کامل را از اینجا بخوانید.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📂 #یادداشت

💠 چرا بعضی سیاست‌های صنعتی دوام می‌آورند و بعضی نه؟

🔸 سیاست صنعتی فقط مجموعه‌ای از یارانه‌ها، اعتبارات و حمایت‌های دولتی نیست. پشت هر سیاست صنعتی ماندگار، معمولاً یک پاسخ سیاسی به این پرسش نهفته است که «کشور قرار است به کجا برود؟»

🔸 مطالعۀ دو تجربۀ بزرگ قرن بیستم، یعنی توسعۀ جنوب ایتالیا و پروژه آپولو، نشان می‌دهد آنچه یک سیاست را قادر می‌سازد سال‌ها در برابر هزینه، شکست و مخالفت دوام بیاورد، صرفاً طراحی اقتصادی آن نیست، بلکه «چشم‌اندازی» است که سیاست را به اهدافی بزرگ‌تر مانند وحدت ملی، پیشرفت، منزلت بین‌المللی یا نوسازی کشور پیوند می‌دهد.

🔸 با این حال، همین چشم‌انداز تنها تا زمانی می‌تواند سیاست صنعتی را زنده نگه دارد که فاصله میان وعده و عملکرد بیش از حد بزرگ نشود. سیاست صنعتی بدون روایت سیاسی ممکن است زودهنگام متوقف شود، اما روایت سیاسی بدون عملکرد نیز سرانجام فرسوده خواهد شد.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir

📂 #معرفی_کتاب

💠 پنجاه سال نرخ ارز شناور؛ نظام پولی جهان چه مسیری را طی کرده است؟

🔸 کتاب «Floating Exchange Rates at Fifty» تجربه نیم‌قرن نظام پولی جهان پس از فروپاشی برتون وودز را مرور می‌کند؛ از بحران‌های ارزی و جریان‌های سرمایه تا استقلال سیاست پولی، یورو، چین و تداوم سلطه دلار. جمع‌بندی کتاب نه دفاع مطلق از نرخ‌های شناور است و نه اعلام شکست آن.

🔸 این فایل، خلاصه فصل‌به‌فصل ۲۹ فصل کتاب و مروری فشرده بر مهم‌ترین استدلال‌ها و اختلاف‌نظرهای نویسندگان است.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 cdstt.ir