📂 #گزارش

1️⃣ قسمت اول: اقتصاد جنگ جهانی دوم
قسمت نخست پادکست، سفری است بین گذشته و حال که «جنگ تمام‌عیار» را به‌عنوان نیروی محرک تحولات اقتصادی قرن بیستم بازخوانی و پروژه سیاسی دونالد ترامپ را به‌مثابه سیاستی آینده‌نگر در تجارت و فناوری بررسی می‌کند. این قسمت، از بسیج عظیم منابع در جنگ جهانی دوم تا ایده «فداکاری برای آینده» در سیاست امروز آمریکا، مخاطب را با این پرسش روبه‌رو می‌کند: آیا سیاست‌های کنونی می‌توانند مانند جنگ، چشم‌اندازی نو برای آینده رقم بزنند؟

2️⃣ قسمت دوم: اقتصاد پساجنگ جهانی
در قسمت دوم، اقتصاد و سیاست جهانی از دو منظر به‌هم‌پیوسته بررسی می‌شود: خاورمیانه امروز و اروپا پس از جنگ جهانی دوم. در خاورمیانه، جاه‌طلبی‌های منطقه‌ای در هوش مصنوعی، رقابت نفتی و مناقشه بر سر نام خلیج فارس، تصویری از پیوند پیچیده ثروت و قدرت سیاسی ترسیم می‌کند. در مقابل، اروپا پس از جنگ با ویرانی‌ها، غرامت‌های سنگین آلمان، برنامه مارشال و ظهور دولت رفاه، صحنه‌ای از چالش‌ها و فرصت‌های بازسازی را به نمایش می‌گذارد.

3️⃣ قسمت سوم: اقتصاد هولوکاست
در بخش پایانی پادکست، آدام توز هولوکاست را نه‌فقط جنایتی ایدئولوژیک، بلکه پروژه‌ای با محاسبات اقتصادی نشان می‌دهد. این تحلیل، از غارت دارایی‌ها و «آریایی‌سازی» تا بهره‌کشی از کار اجباری و نقش شرکت‌های آلمانی را دربرمی‌گیرد و نشان می‌دهد چگونه نازی‌ها یهودستیزی را با نیازهای اقتصادی و جنگی پیوند زده و نسل‌کشی را به شکلی «عقلانی» سازمان‌دهی کردند. پیامدهای این فاجعه، از اردوگاه آشویتس تا غرامت‌های پساجنگ، همچنان تأثیرات عمیقی دارد.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📢 #اطلاعیه

💠 حلقهٔ مطالعات توسعه

3️⃣2️⃣ جلسۀ ۲۳: سیاست صنعتی

📙 ارائه:
۱. فصل اول و دوم کتاب «راهنمای سیاست صنعتی آکسفورد»
۲. فصل اول کتاب «آیندۀ کارخانه» نوشتۀ یُستین هاوگه

📆 زمان: یک‌شنبه | ۲ شهریور ۱۴۰۴
🕖 ساعت ۲۱
📍 اتاق مجازی

🌐 طرحِ درس فصل چهارم

📱 افزودن جلسه به تقویم گوگل

‌➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 @isu_ssa

🔊 #گزارش_صوتی

3️⃣2️⃣ جلسۀ ۲۳: سیاست صنعتی

📙 ارائه:
۱. فصل اول و دوم کتاب «راهنمای سیاست صنعتی آکسفورد»
۲. فصل اول کتاب «آیندۀ کارخانه» نوشتۀ یُستین هاوگه

👤 ارائه‌دهنده: آقای امیرحسین مستقل

📆 ۲ شهریور ۱۴۰۴
📍 اتاق مجازی

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📌 سرفصل‌های جلسه

- مقدمه: چرا سیاست صنعتی مهم است؟

- مروری تاریخی بر ریشه‌های سیاست صنعتی: از الکساندر همیلتون تا فردریش لیست

- دوره انتقادات به سیاست صنعتی: اجرای مخفیانه تحت عناوین دیگر

- بازگشت سیاست صنعتی:
انقلاب صنعتی چهارم و جنگ‌های سیاست صنعتی
ضعف اجماع واشینگتنی
بحران ۲۰۰۸
اَشکال جدید رقابت جهانی

- درک معاصر از سیاست صنعتی
رویکرد اقتصاد سیاسی: طبقات داخلی و جایگاه بین‌المللی
زمینه‌های امنیتی سیاست صنعتی

- چالش‌های سیاست صنعتی:
صنعت‌زدایی زودهنگام
اتوماسیون گسترده و زنجیره‌های ارزش جهانی
نظم جهانی چندقطبی
تغییر زمین بازی و محو شدن مرزهای بین‌بخشی

- یادگیری از اشتباهات؛ رویکردی نوین به دوگانۀ ساده و ایستای دولت-بازار
سازوکارهای حمایت متقابل و معیارهای عملکردی

- آرایه‌شناسی (Taxonomy) ابزارهای سیاست صنعتی

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📂 #گزارش

💠 اقتصاد زمان جنگ روسیه؛ تاب‌آوری، ضعف‌ها و چشم‌انداز بلندمدت

🔹 پس از حمله به اوکراین، اقتصاد روسیه در ابتدا تاب‌آوری غیرمنتظره‌ای در برابر چندین موج از تحریم‌های بین‌المللی از خود نشان داد. این دوره با یک «رونق جنگی» همراه بود که ناشی از هزینه‌های گسترده نظامی، بیکاری در سطوح پایین تاریخی و افزایش دستمزدهای واقعی بود. با این حال، داده‌های اخیر نشان می‌دهد که این رشد ناشی از جنگ رو به افول است.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📂 #گزارش

🔸 تاب‌آوری اولیه اقتصاد روسیه، به‌ویژه بازگشت به رشدهای نسبتاً بالای تولید ناخالص داخلی، بسیاری از ناظران را غافلگیر کرد. این امر به چند عامل نسبت داده می‌شود: وابستگی جهانی و سلطه در انرژی، تورم جهانی کالاها و سرمایه‌گذاری مجدد در اقتصاد جنگی.

🔸 با وجود رونق اولیه، اقتصاد روسیه حدود شش ماه است که در مسیر کندی قرار گرفته است. علت اصلی این وضعیت، تحلیل‌رفتن ظرفیت سمت عرضه است. اقتصاد به نقطه‌ای رسیده که دیگر نمی‌تواند به‌راحتی تولید را افزایش دهد و با کمبود نیروی کار، موجودی سرمایه و سرمایه‌گذاری مواجه است.

🔸 بخش مالی روسیه که تحت سلطه بانک‌های دولتی قرار دارد، دوباره سازمان‌دهی شده تا اعتبار یارانه‌ای به بخش‌های خاص، به‌ویژه مجتمع‌های نظامی - صنعتی اختصاص دهد. دولت عملاً منابع را از طریق سیستم بانکی به تلاش‌های جنگی هدایت می‌کند. این موضوع نگرانی‌هایی درباره پایداری بلندمدت و نیازهای سرمایه‌ای بانک‌ها در صورت عدم بازپرداخت این اعتبارات ایجاد می‌کند.

🔸 «فیل یا پاندای در اتاق» همچنان چین است و اینکه آیا آمریکا آماده است فشار مشابهی بر پکن - در بحبوحه مذاکرات گسترده‌تر تجاری - وارد کند یا نه، پرسشی اساسی و بی‌پاسخ باقی مانده است.

🔺 متن کامل را از اینجا بخوانید.

‌➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📢 #اطلاعیه

💠 حلقهٔ مطالعات توسعه

4️⃣2️⃣ جلسۀ ۲۴: تأمین‌مالی توسعه

📙 ارائه:
۱. «تأمین‌مالی توسعه: نظریه و عمل» از کتاب راهنمای اقتصاد توسعه پالگریو
۲. مقدمۀ کتاب «نظریۀ پولی تولید» نوشتۀ آگوستو گراتسیانی

📆 زمان: یک‌شنبه | ۹ شهریور ۱۴۰۴
🕖 ساعت ۲۱
📍 اتاق مجازی

🌐 طرحِ درس فصل چهارم

📱 افزودن جلسه به تقویم گوگل

‌➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

🔊 #گزارش_صوتی

4️⃣2️⃣ جلسۀ ۲۴: تأمین‌مالی توسعه

📙 ارائه:
۱. «تأمین‌مالی توسعه: نظریه و عمل» از کتاب راهنمای اقتصاد توسعه پالگریو
۲. مقدمۀ کتاب «نظریۀ پولی تولید» نوشتۀ آگوستو گراتسیانی

👤 ارائه‌دهنده: آقایان امیرحسین شمسی و امیرحسین مستقل

📆 ۹ شهریور ۱۴۰۴
📍 اتاق مجازی

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📌 سرفصل‌های جلسه

1️⃣ ارائه اول: تأمین‌مالی توسعه: نظریه و عمل

- مقدمه: تأمین‌مالی توسعه؛ تقاطع دولت، بازار و سیاست صنعتی

- ریشه‌های اولیه تأمین‌مالی: از آدام اسمیت تا کینز
- زمینه‌های نظری و عملی شکل‌گیری تأمین‌مالی توسعه
- معرفی دو پاراداریم غالب پسا جنگ جهانی: سرکوب مالی و آزادسازی مالی

- پاراداریم سرکوب مالی
زمینه‌های عملی و نظری: از مکتب ساختارگرایی تا فرضیه «جهش بزرگ»
سازوکارها: از هدایت اعتبار و کنترل سرمایه تا سیستم چندگانه نرخ ارز

- ظهور اصلاحات بازار محور؛ فرضیه مکینون-شاو
- وقایع مهم ربع پایان قرن بیستم: از شوک نفتی تا بحران‌های مالی و بسته نجات
- پارادایم آزادسازی مالی: زمینه‌ها و سازوکارها

- ارزیابی دو پارادایم

- آغاز قرن بیست و یکم: رویکرد محتاط به آزادسازی
بحران ۲۰۰۸ و پیامدهای گسترده آن

2️⃣ ارائه دوم: مقدمه کتاب نظریۀ پولی تولید

- معرفی نظریه مدار پولی و تاریخچه آن

- ماهیت پول: پرده‌ای بر اقتصاد واقعی یا عاملی درون‌زا و تعیین‌کننده؟
- تفاوت نظریه مدار پولی با نظریه نئوکلاسیک، کینزی و پساکینزی

- اصول اساسی مدار پولی: چرخه پول از خلق تا محو

- دلالت‌های نظریه مدار پولی برای توسعه: هدایت اعتبار، توزیع درآمد

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📂 #گزارش

💠 جغرافیای اقتصادی جدید؛ چه کسی در جهان پسا آمریکایی سود می‌برد؟

🔹 تحولاتی که در سال‌های اخیر در اقتصاد جهانی رخ داده‌اند، دیگر به‌سادگی در چارچوب‌های قدیمی قابل توضیح نیستند. سیاست‌های اقتصادی دونالد ترامپ نه‌تنها مسیر ایالات متحده، بلکه قواعد و نهادهای حاکم بر اقتصاد جهانی را نیز از بنیاد دگرگون کرده است. این دگرگونی آغاز عصر «جهان پسا آمریکایی» است؛ عصری که در آن روابط اقتصادی، سیاسی و نهادی دیگر همان الگوی پایدار هفتاد سال گذشته را دنبال نمی‌کند و پیامدهای آن - به‌ویژه برای متحدان نزدیک آمریکا - منفی و عمیق خواهد بود.

🔺 متن کامل را از اینجا بخوانید.

‌➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📢 #اطلاعیه

🎉 شمارۀ ۲۰ #نشریهٔ «مدار توسعه» (آغاز فصل چهارم)

💠 رهیافت استقرار سیاسی

🔍 در این شماره می‌خوانید:

🔸 معمای توسعه: نقش استقرار سیاسی در کارکرد نهادها
🔸 چشم‌انداز تحلیل استقرار سیاسی
🔸 فراتر از «حکمرانی خوب»: دستور کاری برای «حکمرانی توسعه‌گرا»

🔊 گزارش صوتی جلسۀ ۲۰: رهیافت استقرار سیاسی

📥 برای دریافت محتوای فصل چهارم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

💬 ارتباط با ما: @hoseins8

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📂 #گزارش

💠 پایان توسعه؛ وقت آن رسیده که یک جایگزین واقع‌بینانه ارائه شود

🔹 اهداف توسعه پایدار در سال ۲۰۱۵ با زرق‌وبرق یک «نقشه راه جهانی» معرفی شدند؛ وعده‌ای از اجماع، همبستگی و آینده‌ای بهتر برای همه. اما اکنون، پس از یک دهه، آن تصویر پرشکوه رنگ باخته است. آنچه روزی نماد امید و همکاری جهانی بود، امروز درهم‌ریخته و ناکارآمد جلوه می‌کند. آدام توز در این مقاله، به‌جای مرثیه‌سرایی برای یک آرمان فروپاشیده، دعوت به بازاندیشی می‌کند: اگر توسعه دیگر نمی‌تواند در قالب فرمول‌های جهان‌شمول و بی‌طرف سیاسی معنا یابد، باید راهی واقع‌گرایانه‌تر، با پذیرش نقش قدرت و سیاست، جست‌وجو شود.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

🔸 تفکرِ «پایان تاریخ» از پیش‌بینی این واقعیت بازماند که توسعه، هرگاه در مقیاسی بزرگ به موفقیت برسد، ناگزیر به چالشی ژئوپلیتیک برای نظم بین‌المللی موجود بدل می‌شود.

🔸 موفقیت اقتصادی چین و بهبود اقتصادی روسیه نمونه‌هایی روشن هستند از اینکه چگونه ظرفیت اقتصادی می‌تواند به قدرت دولتی و مأموریت‌های تاریخی سوخت برساند.

🔸 دوران دستور کار توسعه‌ای بی‌طرف از نظر سیاسی و مورد اجماع جهانی به پایان رسیده است. با این حال، کنار گذاشتن کامل ایده توسعه چیزی جز «نیهیلیسم» نخواهد بود.

🔸 توسعه ماهیتی سیاسی دارد، به قدرت می‌انجامد و جهانی چندقطبی‌تر و کمتر قابل‌کنترل می‌سازد. توسعه «یک دگرگونی اجتماعی آگاهانه و تاریخ‌سازی در مقیاسی بزرگ» است. موفقیت نیازمند انتخاب شرکای شایسته، تعهدات چشمگیر و بلندمدت و تمرکز بر بسیج منابع داخلی به‌جای اتکا به بیرون است.

🔸 طرح بدیل باید بپذیرد که توسعه ماهیتاً و ضرورتاً سیاسی و ژئوپلیتیک است؛ نیرویی برآمده از «اراده برای قدرت» بر منابع، قدرت خرید و امنیت ملی، نه صرفاً جست‌وجوی حقوق یا اهداف انتزاعی.

🔸 مدل چین یک «بازی قدرت جهانی» است که دگرگونی اقتصادی را بر مسائلی چون حقوق بشر و انتخابات مقدم می‌داند؛ نوعی «رئال‌پولیتیک با ایدئولوژی و منافع ملی» که منطقی و متوازن به نظر می‌رسد. ابتکار توسعه جهانی چین (GDI) پاسخی است به اهداف توسعه پایدار؛ نه رد آن‌ها، بلکه «بازنویسی» آن‌ها بر پایه هشت حوزه کلیدی و «نتیجه‌محور». این رویکرد، تغییر مادی را آشکارا به مشروعیت ملی و صلح گره می‌زند و توسعه را «کلید اصلی» می‌داند.

🔺 متن کامل را از اینجا بخوانید.

‌➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📂 #گزارش

💠 اقتصاددان توسعه‌ای که به آن تعلق نداشت

🔹 آلبرت هیرشمن که زمانی از حوزه‌ای که خود در بنیان‌گذاری‌اش نقش داشت کنار گذاشته شد، امروز دوباره مرتبط و به‌روز به نظر می‌رسد.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

🔸 تاریخ اقتصاد توسعه، از آغاز تا امروز، تاریخ مُدهای فکری و حباب‌های نظری بوده است. هیرشمن پژوهشگری بود که به طور راسخ باور داشت «الگوها و پارادایم‌ها» مانع فهم‌اند؛ بنابراین بی‌تردید او از محیطی ناهمگون‌تر در سیاست‌گذاری توسعه استقبال می‌کرد. هیرشمن به شدت به تلفیق و تنوع در پروژه‌های توسعه باور داشت؛ ایده‌ای که با روندهای جدید علوم اجتماعی درباره نقش «پیچیدگی» سازگار است.

🔸 در مقطع پس از نئولیبرالیسم در سال ۲۰۲۵، شاید زمان نوعی فروتنی معرفتی برای حرفه اقتصاد فرا رسیده باشد. دنی رودریک، اقتصاددان دانشگاه هاروارد، مدت‌هاست بر همین ایده تأکید می‌کند و علیه «تفکر کلان» توسعه (big think) موضع گرفته است.

🔸 کسی که کتابی با عنوان «گرایش به خودْ ویرانگری» (Propensity to Self-Subversion) نوشته، نمی‌تواند به طور کامل از هیچ رویکرد توسعه‌ای واحدی دفاع کند. او «سال‌هاست اقتصاددان محبوب غیر اقتصاددان‌ها است... او در رشته‌ای که حول مدل‌سازی می‌چرخید، اهل مدل‌سازی نبود. در جهانی که عدد و آمار اهمیت داشت، او آماردان نبود.» اتفاقی نیست که پرارجاع‌ترین آثارش به اقتصاد توسعه مربوط نمی‌شوند.

🔸 هیرشمن هشدار داد که اقتصادهای کوچک‌تر و توسعه‌نیافته‌تر می‌توانند به‌آسانی گرفتار وابستگی نامتقارن نسبت به یک اقتصاد بزرگ‌تر شوند. امروزه بسیاری از این ایده‌ها دوباره به مُد تبدیل شده‌اند، زیرا مفاهیمی همچون «سیاست‌ورزی اقتصادی» (Economic Statecraft)، «وابستگی تسلیح شده» (weaponized interdependence) و «ژئو‌اکونومیک» بر مباحث اقتصاد سیاسی جهانی مسلط شده‌اند.

🔸 افول ایمان به «صلح تجاری» پیامدهای جدی برای توسعه اقتصادی دارد. در عصر نولیبرال، سیاست اقتصادی و سیاست خارجی رابطه‌ای هم‌افزا داشتند: پذیرش اقتصاد باز می‌توانست هم امنیت و هم رفاه را افزایش دهد. اما در سال ۲۰۲۵، این هم‌افزایی فروپاشیده است.

🔺 متن کامل را از اینجا بخوانید.

‌➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📢 #اطلاعیه

🎉 شمارۀ ۲۱ #نشریهٔ «مدار توسعه»

💠 رهیافت شومپیتری

🔍 در این شماره می‌خوانید:

🔸 کارآفرین و تخریب خلاق: توسعۀ اقتصادی به روایت شومپیتر
🔸 توسعه به‌مثابه یک فرایند تکاملی اقتصادی
🔸 از امپراتوری اتریش تا هاروارد: مسیر فکری شومپیتر در اقتصاد و سیاست

🔊 گزارش صوتی جلسۀ ۲۱: رهیافت شومپیتری

📥 برای دریافت محتوای فصل چهارم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

🤝 حمایت از «حلقۀ مطالعات توسعه»

💬 ارتباط با ما: @hoseins8

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📢 #اطلاعیه

💠 حلقهٔ مطالعات توسعه

5⃣2️⃣ جلسۀ ۲۵: فناوری و نوآوری

📙 ارائه:
۱. «فناوری و نوآوری برای توسعهٔ پایدار» از کتاب راهنمای اقتصاد توسعه پالگریو

📆 زمان: یک‌شنبه | ۳۰ شهریور ۱۴۰۴
🕖 ساعت ۲۰
📍 اتاق مجازی

🌐 طرحِ درس فصل چهارم

📱 افزودن جلسه به تقویم گوگل

‌➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

🔊 #گزارش_صوتی

5️⃣2️⃣ جلسۀ ۲۵: فناوری و نوآوری

📙 ارائه:
۱. «فناوری و نوآوری برای توسعهٔ پایدار» از کتاب راهنمای اقتصاد توسعه پالگریو

👤 ارائه‌دهنده: آقایان محمدسجاد سالخورده و امیرحسین مستقل

📆 ۳۰ شهریور ۱۴۰۴
📍 اتاق مجازی

🤝 حمایت از «حلقۀ مطالعات توسعه»

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📌 سرفصل‌های جلسه

1️⃣ ارائۀ اول: فناوری و نوآوری برای توسعهٔ پایدار

- مقدمه: فناوری در گفتمان توسعه؛ از «ضریب جهل» تا «اقتصاد شومپیتری»

- دو الگوی رشد اقتصادی: تکرار شکل موجود یا تغییرات فناورانه؟
- موتور شومپیتری سرمایه‌داری و رانت نوآوری

- شکل‌گیری مسیر فناورانه: از قیمت نسبی نهاده‌ها تا محیط نظارتی و نقش قدرت

- زمینۀ تاریخی: دورۀ جایگزینی واردات و بستۀ انتقال فناوری
- گذار به استراتژی رشد برون‌گرا و تولد زنجیره‌های ارزش جهانی (GVCs)
- «یادگیری» و ارتقای «توانمندی تولیدی»

- چالش‌های معاصر فناوری: پایداری سه‌گانه
- مروری بر تکامل سیاست‌های فناوری و نوآوری در سه فاز؛ از پساجنگ جهانی تا دورۀ معاصر
- مسیر نوآوری فراگیر: شهروندان محروم شده و شرکت‌های شومپیتری جنوب جهانی

2️⃣ ارائۀ دوم: چیستی فناوری و بینش‌هایی برای دورۀ کنونی

- تأملی دربارۀ تعریف فناوری: نیاز و پاسخ به نیاز.

- ویژگی‌های مشترک فناوری‌ها: از جابجایی و ارتباطات تا امنیت و رفع ابهام.

- فناوری آینده: NBIC و QNBIC.
- چالش‌های آینده: مطالعۀ موردی هوش مصنوعی؛ مراکز داده، پردازش و انرژی.
- یارگیری جهانی و دیپلماسی فناوری: دیپلماسی مسیر دوم.

- مطالعۀ موردی یکی از روش‌های تعیین توسعۀ فناوری

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📢 #اطلاعیه

💠 حلقهٔ مطالعات توسعه

6️⃣2️⃣ جلسۀ ۲۶: ماهیت سرمایه‌داری

📙 ارائه:
۱. مقدمۀ کتاب «مفهوم‌سازی سرمایه‌داری» نوشتۀ جفری هاجسون
۲. گزیده‌ای از کتاب «سرمایه‌داری؛ به تنهایی» نوشتۀ برانکو میلانویچ

📆 زمان: یک‌شنبه | ۶ مهر ۱۴۰۴
🕖 ساعت ۲۰
📍 اتاق مجازی

🌐 طرحِ درس فصل چهارم

📱 افزودن جلسه به تقویم گوگل

‌➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies