هستۀ مطالعات توسعه
246 subscribers
109 photos
29 files
229 links
هستۀ مطالعات توسعه
تأسیس: آذرماه ۱۴۰۳
اندیشکدهٔ فرهنگ و توسعه دانشگاه امام صادق (ع)

درگاه حمایتی:
https://daramet.com/development

ارتباط با ما: @hoseins8
Download Telegram
هستۀ مطالعات توسعه
📂 #گزارش 💠 نقش «بیگ‌تک» در عصر دیجیتال؛ چالش‌های حکمرانی، وابستگی و قدرت زیرساختی 🔸 در پس‌زمینۀ تنش‌های ژئوپلیتیکی، وابستگی‌های فزایندۀ فناورانه و دگرگونی‌های ژرف اقتصادی، نقش شرکت‌های بزرگ فناوری (بیگ‌تک) به موضوعی محوری در مباحث سیاست‌گذاری بدل شده است.…
📂 #گزارش

💠 بخش دوم: بُعد فرهنگی تحول دیجیتال و دو راهکار متفاوت

🔸 در این گفت‌وگو، راهکارهای متفاوتی برای مقابله با وضعیت موجود پیشنهاد شد. برخی بر همکاری کوتاه‌مدت با بازیگران فناوری کنونی (در چارچوب «جهان بهینۀ دوم») تأکید کردند، در حالی که دیگران خواستار توسعه استراتژیک زیرساخت‌های عمومی دیجیتال، پلتفرم‌های باز و حمایت هدفمند از نوآوری‌های هم‌راستا با نیازهای اجتماعی و زیست‌محیطی شدند. «تأمین خرید دولتی» به‌عنوان اهرمی کلیدی برجسته شد؛ زیرا ساختارهای جایگزین تنها با نقش‌آفرینی دولت‌ها به‌عنوان خریداران نهادی می‌توانند شکل بگیرند.

🔸 بُعد فرهنگی تحول دیجیتال نیز در گفت‌وگو مورد توجه قرار گرفت. تأکید شد که استفاده از پلتفرم‌های دیجیتال بیش از آنکه فناوری‌محور باشد، به رفتارهای داوطلبانه کاربران وابسته است. کاربران با دسترسی به خدمات رایگان یا آسان، آگاهانه یا ناآگاهانه به این پلتفرم‌ها وابسته می‌شوند. این رابطه متناقض‌نما تنظیم‌گری را دشوار می‌کند؛ زیرا مداخله در الگوریتم‌ها یا کنترل محتوا ممکن است به‌سرعت به‌عنوان سانسور تلقی شود.

🔸 در پایان، پویایی‌های جهانی بررسی شد: ایالات متحده به‌دنبال گسترش ارزهای دیجیتال و آزادسازی بازارهای دیجیتال است، در حالی که چین با استانداردهای باز فناوری، نفوذ ژئوپلیتیکی خود را افزایش می‌دهد. اروپا اما با بازارهای پراکنده، نبود صرفه به مقیاس و کُندی نهادی مواجه است. چالش نه‌تنها جبران عقب‌ماندگی فناوری، بلکه پرسشی سیاسی است: چه کسی در اروپا تصمیمات استراتژیک و بلندمدت را می‌گیرد و اجرا می‌کند؟


🆔 @development_studies
هستۀ مطالعات توسعه
مدار توسعه، شمارۀ ۱۵.pdf
مدار توسعه، شمارهٔ ۱۶.pdf
745.5 KB
📢 #اطلاعیه

🎉 شمارۀ ۱۶ #نشریهٔ «مدار توسعه» منتشر شد!

💠 رهیافت اقتصاد رفتاری

🔍 در این شماره می‌خوانید:

🔸 ظهور اقتصاد توسعه رفتاری: کنشگر شبه‌عقلانی و فرهنگ‌پذیر
🔸 طراحی رفتاری به‌عنوان رویکردی جدید به سیاستگذاری توسعه
🔸 تصمیم‌گیری انسانی و سیاست‌گذاری توسعه

🔊 گزارش صوتی جلسۀ ۱۶: رهیافت اقتصاد رفتاری

📥 برای دریافت محتوای فصل سوم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

💬 ارتباط با ما: @hoseins8


🆔 @development_studies
📚 #معرفی_کتاب

💠 کتاب «قمار بر سر توسعه: چرا برخی کشورها موفق می‌شوند و برخی دیگر شکست می‌خورند» نوشتۀ استفان درکان، اثری خواندنی و تأمل‌برانگیز است که در آن نویسنده می‌کوشد نشان دهد چگونه در برخی کشورها، «توافق نخبگان» به «توافق توسعه» بدل می‌شود و زمینه‌ساز جهش اقتصادی و تحولات بنیادین می‌گردد.

🔸 استفان درکان، چهره‌ای نام‌آشنا در عرصۀ سیاست‌گذاری توسعه است: اقتصاددان ارشد پیشین وزارت توسعه بین‌المللی بریتانیا (DFID)، استاد دانشگاه آکسفورد و تا همین اواخر، مشاور سیاست‌گذاری وزیر خارجه بریتانیا. او در بسیاری از اتاق‌های تصمیم‌گیری که آینده کشورها در آن‌ها رقم می‌خورد، حضور داشته و از نزدیک با سازوکار قدرت آشناست.


🆔 @development_studies
هستۀ مطالعات توسعه
📚 #معرفی_کتاب 💠 کتاب «قمار بر سر توسعه: چرا برخی کشورها موفق می‌شوند و برخی دیگر شکست می‌خورند» نوشتۀ استفان درکان، اثری خواندنی و تأمل‌برانگیز است که در آن نویسنده می‌کوشد نشان دهد چگونه در برخی کشورها، «توافق نخبگان» به «توافق توسعه» بدل می‌شود و زمینه‌ساز…
📚 #معرفی_کتاب

🔸 کتاب‌ها و مقالات زیادی وجود دارد که در آن‌ها اقتصاددان‌ها با شگفتی می‌گویند: «وای، من تازه کشف کرده‌ام چیزی به نام سیاست وجود دارد؛ بگذار آن را برایت توضیح دهم!» اما درکان فراتر از این توضیح‌های سطحی، تلاش صادقانه‌ای می‌کند تا اقتصاد و سیاست را در قالبی منسجم در کنار هم قرار دهد.

🔸 بخش عمده کتاب بر تحلیل ماهیت «توافق نخبگان» در کشورهایی متمرکز است که درکان به‌خوبی می‌شناسد و بر این نکته تأکید دارد که چرا و چگونه برخی از این توافق‌ها به «توافق توسعه» بدل می‌شوند؛ توافقی که می‌تواند کشور را به‌سوی رشد پایدار سوق دهد.
برای درکان، این موضوع به چگونگی تقسیم قدرت و منافع حکمرانی توسط افراد قدرتمند و زمان و نحوۀ گذار آنان به چشم‌اندازی بلندمدت‌تر مربوط می‌شود؛ یعنی زمانی که آن‌ها خود را به نهادها، حاکمیت قانون و نیازهای اقتصاد کلان متعهد می‌کنند، به‌جای آنکه فقط هرچه می‌توانند بردارند و به نزدیک‌ترین فرودگاه فرار کنند.

🔸 ایدۀ محوری او (که البته چندان جدید نیست) مهم است: توافق توسعه نوع خاصی از توافق نخبگان است، یکی از میان گزینه‌های متعدد ممکن. توافقی است میان صاحبان قدرت مبنی بر اینکه رشد و توسعه باید پیگیری شود، حتی اگر بر سر جزئیات سیاست‌ها اختلاف داشته باشند. کشورهایی که دارای توافق توسعه هستند معمولاً سه ویژگی مشترک دارند: (۱) سیاستِ پشتِ توافق، واقعی و باورپذیر است، نه صرفاً بیانیه‌ای رسمی و مبهم؛ (۲) توانمندی‌های دولت در جهت اهداف توافق به کار گرفته می‌شود، اما در عین حال، دولت از انجام کارهایی فراتر از توانش پرهیز می‌کند؛ و (۳) دولت دارای توانایی سیاسی و فنی برای یادگیری از اشتباهات و اصلاح مسیر است.

🔸 اما پرسش مهم این است که چنین توافق‌هایی چگونه شکل می‌گیرند؟ پاسخ درکان، ترکیبی از سه عامل است: بحران‌ها، تلاش نخبگان برای کسب مشروعیت و سطحی از ثبات که امکان برنامه‌ریزی بلندمدت و انتظار برای بازدهی را فراهم می‌کند.


🆔 @development_studies
📂 #گزارش

💠 در یک مجموعه ویژه شش‌ قسمتی از برنامه The Economics Show، مارتین وُلف، مفسر ارشد اقتصادی فایننشال تایمز و پاول کروگمن، اقتصاددان سرشناس و برنده جایزه نوبل، به گفت‌وگو درباره رویدادهایی می‌پردازند که پس از انتخاب دونالد ترامپ، زمینه‌ساز بازآرایی نظم جهانی شده‌اند. این گفت‌وگوها، با نگاهی ژرف و تحلیلی، ابعاد گوناگون این تحول را از منظرهای اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فناورانه، رسانه‌ای و دانشگاهی واکاوی می‌کنند و تصویری چندلایه از روندهای شکل‌دهنده به آینده نظم جهانی ارائه می‌دهند.

🔺 اگر فرصت تماشای این گفت‌وگوها را نداشته‌اید، خلاصه‌ای تحلیلی به زبان فارسی از آن‌ها را در ادامه بخوانید.


🆔 @development_studies
هستۀ مطالعات توسعه
📂 #گزارش 💠 در یک مجموعه ویژه شش‌ قسمتی از برنامه The Economics Show، مارتین وُلف، مفسر ارشد اقتصادی فایننشال تایمز و پاول کروگمن، اقتصاددان سرشناس و برنده جایزه نوبل، به گفت‌وگو درباره رویدادهایی می‌پردازند که پس از انتخاب دونالد ترامپ، زمینه‌ساز بازآرایی…
📂 #گزارش

1️⃣ قسمت اول: بحران اعتماد
این قسمت بر چگونگی تغییر عمیق و شاید دائمی نظم جهانی پس از جنگ جهانی دوم تمرکز دارد و به هزینه‌های از دست دادن «اعتماد» به‌ویژه در ایالات متحده می‌پردازد.

2️⃣ قسمت دوم: چگونه نظم اقتصادی سابق از رونق افتاد؟
در قسمت دوم، عوامل پیچیده‌ای که به وضعیت آشفتۀ کنونی اقتصاد و سیاست انجامیده‌اند، بررسی می‌شود؛ به‌ویژه با تمرکز بر خیزش جنبش‌های پوپولیستی در دموکراسی‌های غربی. همچنین به تلاقی تحولات اقتصادی، فروکاست قدرت سیاسی، ازهم‌گسیختگی رسانه‌ای و اضطراب‌های اجتماعی پرداخته می‌شود.

3️⃣ قسمت سوم: اقتصاد در جهانی نامطمئن
در این قسمت، به مجموعه‌ای از مسائل جهانی اشاره می‌شود که امروز در صدر توجهات قرار دارند: تغییر چشم‌انداز سیاسی در ایالات متحده، ناکارآمدی نهادهای بین‌المللی همچون گروه هفت (G7)، جنگ تجاری جهانی، ریسک‌های ژئوپلیتیک و تداوم عدم تعادل‌های کلان اقتصادی.

4️⃣ قسمت چهارم: هوش مصنوعی؛ واقعیت در برابر هیاهو
در قسمت چهارم، دو اقتصاددان ماهیت هوش مصنوعی، تأثیرات بالقوه آن بر اقتصاد و جامعه و همچنین شباهت‌های آن با انقلاب‌های فناورانه سابق را بررسی می‌کنند. این بحث همچنین به ابهام گسترده‌ای اشاره می‌کند که پیرامون مسیر آینده این فناوری وجود دارد.

5️⃣ قسمت پنجم: آیندۀ نظام پساجنگ
در این بخش، ولف و کروگمن با نگاهی انتقادی به وضعیت کنونی نظم اقتصادی و سیاسی جهانی می‌پردازند و بر چالش‌های ژرفی تأکید می‌کنند که نشانه‌های یک گسست بنیادین از هنجارها و نهادهای دیرپای لیبرال-دموکراتیک را آشکار می‌سازد. آن‌ها همچنین به بررسی چشم‌اندازهای پیش‌رو پرداخته و ایده‌هایی درباره «نظم جهانی منهای یک» مطرح می‌کنند.

6️⃣ قسمت ششم (آخر): پاسخ به سؤالات
قسمت ششم و آخر، به پرسش‌های مخاطبان در خصوص مجموعه‌ای از چالش‌های مهم اقتصاد و سیاست جهانی می‌پردازد؛ از جمله تحولات در چشم‌انداز تجارت جهانی، نقش دلار آمریکا، سیاست مالی، خیزش پوپولیسم، ادغام دارایی‌های رمزارزی در نظام مالی و تعرفه‌های زیست‌محیطی.


🆔 @development_studies
هستۀ مطالعات توسعه
مدار توسعه، شمارهٔ ۱۶.pdf
مدار توسعه، شمارهٔ ۱۷.pdf
879.8 KB
📢 #اطلاعیه

🎉 شمارۀ ۱۷ #نشریهٔ «مدار توسعه» منتشر شد!

💠 رهیافت توانمندی دولت (State Capability)

🔍 در این شماره می‌خوانید:

🔸 مقدمه‌ای بر رهیافت توانمندی دولت (State Capability) (حسین منوری)
🔸 رویکرد مسئله‌محور به توسعه چه مختصاتی دارد؟ (امیرحسین مستقل)
🔸 استقرار سیاسی و توسعه در ایران (امیرحسین شمسی)

🔊 گزارش صوتی جلسۀ ۱۷: رهیافت توانمندی دولت

📥 برای دریافت محتوای فصل سوم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

💬 ارتباط با ما: @hoseins8


🆔 @development_studies
📢 #اطلاعیه

💠 حلقۀ مطالعات توسعه

0️⃣2️⃣ جلسۀ بیستم (آغاز فصل چهارم): رهیافت استقرار سیاسی

📙 ارائه: گزیده‌ای از:
استقرار سیاسی و حکمرانی نهادهای تقویت‌کننده رشد (۲۰۱۰)؛ نوشتۀ مشتاق حسین خان

📆 زمان: یک‌شنبه | ۲۹ تیر ۱۴۰۴
🕖 ساعت ۲۱
📍 اتاق مجازی

🌐 طرحِ درس فصل چهارم

📱 افزودن جلسه به تقویم گوگل


🆔 @development_studies
💠 فصل چهارم حلقۀ مطالعات توسعه: موضوعات تکمیلی در توسعه

🔸 این فصل بر پایه بنیان‌های مفهومی سه فصل پیشین استوار است؛ فصل‌هایی که به ترتیب به مفهوم توسعه، مکاتب فکریِ اثرگذار و رهیافت‌های میان‌رشته‌ای در مطالعات توسعه پرداختند. در این فصل، با طرح مجموعه‌ای از موضوعات مکمل، تلاش می‌شود زوایای تازه‌ای از مسئله توسعه روشن شود و درک ژرف‌تری از این پدیدۀ چندلایه به دست آید.


🆔 @development_studies
هستۀ مطالعات توسعه
💠 فصل چهارم حلقۀ مطالعات توسعه: موضوعات تکمیلی در توسعه 🔸 این فصل بر پایه بنیان‌های مفهومی سه فصل پیشین استوار است؛ فصل‌هایی که به ترتیب به مفهوم توسعه، مکاتب فکریِ اثرگذار و رهیافت‌های میان‌رشته‌ای در مطالعات توسعه پرداختند. در این فصل، با طرح مجموعه‌ای…
🔹 در فصل چهارم؛ نخست به رویکردهای نهادی در شکل‌گیری تغییر ساختاری پرداخته می‌شود. «رهیافت استقرار سیاسی» بر نقش توافقات میان نخبگان در تعیین مسیرهای توسعه تأکید دارد، در حالی که «رهیافت شومپیتری» پویایی‌های نوآوری محور در سرمایه‌داری را برجسته می‌سازد. در ادامه، بحث‌هایی در اقتصاد سیاسی توسعه همچون «جدال دولت و بازار» و «سیاست صنعتی» بررسی می‌شوند که به چگونگی مداخلات دولتی و تعامل آن با سازوکارهای بازار در فرایند توسعه می‌پردازند. این مباحث با موضوع «تأمین مالی توسعه» و نقش «فناوری و نوآوری» تکمیل می‌شود.

🔹 در ایستگاه میانی، به «مبانی فلسفی پژوهش» می‌پردازیم که در آن، پرسش‌های هستی‌شناختی، معرفت‌شناختی و روش‌شناختی در مطالعات توسعه طرح و بررسی می‌شوند.

🔹 در نیمۀ دوم فصل، با رویکردی ساختاری و انتقادی، ابعاد کلان سرمایه‌داری جهانی بررسی می‌شود. «ماهیت سرمایه‌داری» بستر مفهومی این مباحث را فراهم می‌کند و به دنبال آن، جلساتی دربارۀ «جهانی‌سازی» و «رهیافت مارکسیستی» به تحلیل‌های نظام‌مند از قدرت، نابرابری و انباشت سرمایه می‌پردازند. بعد از آن، «رهیافت فمینیستی» مورد بررسی قرار می‌گیرد که با تمرکز بر جنسیت، مراقبت و طردشدگی، انتقادی از گفتمان توسعه ارائه می‌دهد. این فصل با «توسعۀ سبز» پایان می‌یابد که از منظری آینده‌نگر، به پیوند توسعه با پایداری زیست‌محیطی نگاه می‌کند.

🌐 طرح درس و منابع فصل چهارم


🆔 @development_studies
هستۀ مطالعات توسعه
حلقه مطالعات توسعه – ج ۲۰: رهیافت استقرار سیاسی
📌 سرفصل‌های جلسه

1️⃣ معرفی کتاب «راه باریک آزادی»؛ نوشتۀ آسم اوغلو و جیمز رابینسون

- تعادل قدرت میان دولت و جامعه: لویاتان غائب یا در زنجیر؟
- اهمیت ظرفیت دولت

2️⃣ گزیده‌ای از مقالۀ «استقرار سیاسی و حکمرانی نهادهای تقویت‌کننده رشد»

- تعریف استقرار سیاسی
- قدرت نگهدارنده و عوامل مؤثر بر آن: از منابع اقتصادی تا قدرت سازماندهی و استفاده از نمادهای مشروعیت
- نهادهای رسمی و غیررسمی: سازگاری قدرت و منافع چگونه رخ می‌دهد؟
- شروط یک استقرار سیاسی: سازگاری و ثبات
- دو سطح تحلیل استقرار سیاسی: شکل‌گیری نظم اجتماعی و عملکرد نهادهای خاص

- تمرکز بر نهادهای غیررسمی در کشورهای در حال توسعه
- معرفی مفهوم «تعادل رشد - ثابت» و اهمیت آن در تغییرات نهادی
- گونه‌شناسی انواع استقرار سیاسی و نسبت آن با رشد اقتصادی

- نقد نویسنده به اقتصاد نهادگرایی جدید و دولت وبری
- تعریفی نوین و سازنده از مفهوم «رانت»


🆔 @development_studies
هستۀ مطالعات توسعه
حلقه مطالعات توسعه – ج ۲۱: رهیافت شومپیتری
📌 سرفصل‌های جلسه

1️⃣ معرفی مختصر جوزف شومپیتر

- نزدیک شدن به مکتب اتریش و دور شدن از آن
- از رقابت تا کارآفرینی
- پیش‌بینی افول سرمایه‌داری کارآفرینانه
- دموکراسی: ظهور اراده مردم یا رقابت نخبگان؟

2️⃣ فصل دوم کتاب «نظریهٔ توسعهٔ اقتصادی» (۱۹۳۴)؛ نوشتهٔ جوزف شومپیتر


- تعریف توسعه اقتصادی و تمایز آن با جریان چرخشی اقتصاد
- توسعه؛ ابتکاری از درون نظام اقتصادی
- تمایز میان تحلیل «ایستا» و «پویا»

- تولیدکننده؛ آغازگر توسعه اقتصادی
- مفهوم «ترکیب‌های جدید» و موارد اصلی آن
- تأمین مالی توسعه: خلق اعتبار از هیچ

- تعریف کارآفرین و تفاوت آن با سرمایه‌دار
- هستی‌شناسی ویژه کارآفرین: انگیزه، موانع و دشواری‌ها


🆔 @development_studies
هستۀ مطالعات توسعه
مدار توسعه، شمارهٔ ۱۷.pdf
شمارهٔ ۱۸- جامعه‌شناسی توسعه.pdf
764.4 KB
📢 #اطلاعیه

🎉 شمارۀ ۱۸ #نشریهٔ «مدار توسعه»

💠 جامعه‌شناسی توسعه

🔍 در این شماره می‌خوانید:

🔸 چارچوبی مقدماتی درباره جامعه‌شناسی توسعه
🔸 مدرن‌سازی: وعده‌های بزرگ، نقدهای بزرگ‌تر
🔸 چه چیزی برای یک سرمایه‌داری سالم لازم است؟

🔊 گزارش صوتی جلسۀ ۱۸: جامعه‌شناسی توسعه

📥 برای دریافت محتوای فصل سوم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

💬 ارتباط با ما: @hoseins8


🆔 @development_studies
هستۀ مطالعات توسعه
حلقه مطالعات توسعه – ج ۲۲: مناقشه دولت و بازار
📌 سرفصل‌های جلسه

1️⃣ مقدمۀ کتاب «دولت کارآفرین»

- زندگی‌نامه نویسندۀ کتاب: ماریانا مازوکاتو
- دولت کارآفرین: روایتی علیه منفور جلوه دادن دولت
- ویژگی‌های یک دولت کارآفرین: از ریسک‌پذیری و خلق بازار تا مأموریت‌محوری و بنیان گذاشتن فناوری
- تفکر بزرگ دوباره: ترسیم چشم‌اندازهای جسورانه و مبارزه با افسانه‌های علیه دولت

2️⃣ مقالهٔ «شکستن قالب: اقتصاد سیاسی نهادی؛ بدیلی برای نظریه نئولیبرالی بازار و دولت»

- سیر تحول اندیشۀ اقتصادی: از عصر طلایی اقتصاد تا نئولیبرالیسم

- چهار محدودیت تحلیل نئولیبرال:
تعریف مسئله‌دار از مفهوم «بازار» و «مداخله»؛ مثال کار کودکان و برده‌داری
تعریف مبهم «شکست بازار»؛ ناکامی بازار یا موفقیت سازمانی؟
فرض برتری و تقدم تاریخی و منطقی بازار بر سایر نهادها؛ دگرگونی بزرگ
سوءبرداشت از سپهر «سیاست»؛ انحراف از عقلانیت

- اقتصاد سیاسی نهادی: چارچوبی بدیل برای نظریۀ نئولیبرالی و نهادگرایی جدید از بازار و دولت

- نهادها و بازار؛ بازارها، سازه‌هایی سیاسی هستند.
- نقش انگیزه‌های غیرخودخواهانه در بخش عمومی
- سپهر «سیاست»: ادراک منافع و دامنۀ مشروع کنش سیاسی
- غیرسیاسی کردن بازار؛ امکان و پیامدها


🆔 @development_studies
هستۀ مطالعات توسعه
شمارهٔ ۱۸- جامعه‌شناسی توسعه.pdf
شمارهٔ ۱۹- تأملات پایانی بر توسعه.pdf
939.9 KB
📢 #اطلاعیه

🎉 شمارۀ ۱۹ #نشریهٔ «مدار توسعه»

💠 تأملات پایانی بر توسعه (پایان فصل سوم)

🔍 در این شماره می‌خوانید:

🔸 توسعه؛ متفکران و اندیشه‌هایشان
🔸 توافق توسعه: چارچوبی برای فهم موفقیت رشد و توسعه
🔸 چشم‌انداز در حال تحول فقر و توسعۀ جهانی

🔊 گزارش صوتی جلسۀ ۱۹: تأملات پایانی بر توسعه

📥 برای دریافت محتوای فصل سوم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

💬 ارتباط با ما: @hoseins8


🆔 @development_studies
📢 هشت شماره از #نشریه مدار توسعه که به مباحث فصل سوم (رهیافت‌های کلیدی توسعه) اختصاص داشت، به‌صورت یکجا در دسترس شماست!

🔎 برای دریافت و مطالعه، روی لینک‌های زیر کلیک کنید:

2️⃣1️⃣ رهیافت‌های سیاسی به توسعه

3️⃣1️⃣ رهیافت قابلیت و توسعۀ انسانی

4️⃣1️⃣ اخلاق توسعه

5️⃣1️⃣ رهیافت ژئوپلیتیک

6️⃣1️⃣ رهیافت اقتصاد رفتاری

7️⃣1️⃣ رهیافت توانمندی دولت

8️⃣1️⃣ جامعه‌شناسی توسعه

9️⃣1️⃣ تأملات پایانی بر توسعه

💬 راه ارتباطی از طریق شناسهٔ زیر:
@hoseins8


🆔 @development_studies
👏41