📂 #گزارش

💠 بخش اول: نیاز به اجماع سیاسی و روایتی منسجم از سیاست صنعتی

🔸 یکی از مهم‌ترین نکات این گفت‌وگوها آن بود که سیاست صنعتی نوعی حرکت «متوازن» است؛ باید همزمان از نوسازی صنایع موجود پشتیبانی کند، در فناوری‌های نوین سرمایه‌گذاری کند و از تثبیت الگوهای ناکارآمد و ناسازگار با تحولات آینده بپرهیزد. تحقق این اهداف نه‌تنها به تخصص فنی نیاز دارد، بلکه مستلزم اجماع سیاسی بر سر اهداف کلان این سیاست‌هاست. مشارکت فعال بازیگران مختلف، از بخش خصوصی و نهادهای کارگری گرفته تا جامعه مدنی، برای تقویت مشروعیت سیاست‌ها و تضمین تداوم آن‌ها ضروری دانسته شد. همچنین، جلب اعتماد عمومی به اینکه این گذار صنعتی در نهایت منافع ملموسی برای جامعه به همراه خواهد داشت، اهمیت فراوانی دارد. در این راستا، تأکید ویژه‌ای بر سیاست‌های مبتنی بر ویژگی‌های محلی شد؛ به این معنا که سیاست صنعتی زمانی می‌تواند از پشتیبانی عمومی برخوردار شود که با واقعیت‌های مناطق و جوامع محلی هم‌راستا باشد، نه اینکه صرفاً بر اساس اهداف سطح ملی طراحی شده باشد.

🔸 سخنرانان همچنین بر این نکته تأکید کردند که سیاست صنعتی ذاتاً با ریسک همراه است. شکست برخی پروژه‌ها اجتناب‌ناپذیر است و باید آن را بخشی طبیعی از فرایند تحول دانست. آنچه اهمیت دارد، نحوه مواجهه با این ریسک‌ها و شیوه انتقال آن به افکار عمومی است. داشتن روایتی منسجم، متقاعدکننده و مبتنی بر داده‌های معتبر، برای حفظ اعتماد مردم امری حیاتی تلقی شد. در این میان، نقش همکاری‌های بین‌المللی نیز محل توجه بود. هرچند شراکت با قدرت‌های فناوری جهانی مانند شرکت‌های تایوانی در صنعت نیمه‌رسانا یا شرکت‌های چینی و کره‌ای در حوزه باتری می‌تواند فرایند یادگیری را تسریع کند و ریسک‌ها را کاهش دهد، اما این همکاری‌ها لزوماً منجر به انتقال دانش نخواهند شد. پرسش کلیدی آن است که این مشارکت‌ها تحت چه شرایطی و با چه سازوکاری می‌توانند منافع راهبردیِ متقابل و هم‌راستا را تضمین کنند.

‌
➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📂 #گزارش

💠 بخش دوم: ارزیابی، هماهنگی و و توازن در ابزارهای سیاست صنعتی

🔸 یکی دیگر از محورهای اصلی بحث، جایگاه «ارزیابی» در سیاست‌گذاری صنعتی بود. در بسیاری موارد، ارزیابی صرفاً به‌عنوان اقدامی پسینی و صوری تلقی می‌شود؛ به‌ویژه در پروژه‌های بزرگ و شاخص. اما سخنرانان خواهان نگاهی ساختاریافته و پیش‌دستانه بودند؛ به این معنا که ارزیابی‌های پیشینی (تحلیل‌های هزینه-فایده)، مرورهای میان‌دوره‌ای و ارزیابی‌های نهایی باید از آغاز در طراحی سیاست گنجانده شوند.

🔸 همچنین سیاست صنعتی باید نه به‌مثابه مجموعه‌ای از پروژه‌های منفرد، بلکه به‌عنوان «سبدی از ابزارها» در نظر گرفته شود؛ ابزارهایی که برخی پرهزینه‌اند و برخی کم‌هزینه، اما در مجموع باید با دقت و توازن کنار یکدیگر قرار گیرند. در حالی که معمولاً یارانه‌های سنگین و پروژه‌های بزرگ توجه رسانه‌ها را جلب می‌کنند، مداخلات مؤثر بسیاری وجود دارند؛ مانند سیاست‌های خرید دولتی، هماهنگی‌های مقرراتی یا حمایت از زیست‌بوم‌های منطقه‌ای که با هزینه‌ای کمتر می‌توانند نقش‌آفرین باشند. اگر این ابزارهای کم‌هزینه به‌شکل هوشمندانه هماهنگ شوند، می‌توانند اثرگذاری بالایی داشته باشند. بااین‌حال، این سطح از هماهنگی نیازمند حکمرانی قوی و نهادهای توانمند است. مداخلات عمودی مانند سیاست‌هایی که بر صنایع یا شرکت‌های خاص متمرکز می‌شوند، گرچه پرهزینه‌تر و پرریسک‌ترند، اما در برخی شرایط قابل‌دفاع‌اند، به‌ویژه اگر با سیاست‌های افقی و فراگیر در سطح کل اقتصاد تکمیل شوند تا از ایجاد اختلال‌های ساختاری جلوگیری شود و پویایی بلندمدت حفظ گردد.

🔸 در نهایت، شاید چالش‌برانگیزترین مسئله‌ای که بارها مطرح شد، موضوع «هماهنگی» بود؛ چه میان وزارتخانه‌ها، چه بین سطوح مختلف حکمرانی و چه بین نهادهای دولتی و بخش خصوصی. پیچیدگی حکمرانی چندلایه، به‌ویژه در نظام‌های فدرال یا در چارچوب اتحادیه اروپا، همزمان می‌تواند نقطه قوت و منشأ اصطکاک باشد. بدون تعیین دقیق مسئولیت‌ها، تعریف اهداف مشترک و برخورداری از ظرفیت نهادی مناسب، حتی بهترین طراحی‌ها نیز در اجرا با مشکل مواجه خواهند شد. یکی از ایده‌های پیشنهادی در این نشست، بازنگری در نقش «برنامه‌ریزی» بود. اگر بپذیریم که سیاست صنعتی نقشی کلیدی در مدیریت گذارهای عظیم مانند کربن‌زدایی یا دستیابی به استقلال فناورانه دارد، آنگاه باید نوعی هماهنگی بین‌بخشی و هدفمند شکل گیرد. این لزوماً به معنای بازگشت به نظام‌های متمرکز نیست، بلکه ناظر بر نوعی برنامه‌ریزی راهبردی، همسو با اصول دموکراتیک است که بتواند سیاست‌های صنعتی، اقلیمی، نوآوری و رقابت را در چارچوبی منسجم به یکدیگر متصل کند.
‌
➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📢 #اطلاعیه

🎉 شمارۀ ۱۵ #نشریهٔ «مدار توسعه» منتشر شد!

💠 رهیافت ژئوپلیتیک

🔍 در این شماره می‌خوانید:

🔸 بازنگری در نظریه‌های ژئوپلیتیک در چشم‌انداز جهانی پس از ۲۰۲۳
🔸 از توسعه تا امنیت: تغییر اولویت‌ها در نظم جهانی نوظهور
🔸 تکه‌تکه شدن اقتصاد جهانی: بازگشت مرزها در عصر وابستگی متقابل

🔊 گزارش صوتی جلسۀ ۱۵: رهیافت ژئوپلیتیک

📥 برای دریافت محتوای فصل سوم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

💬 ارتباط با ما: @am_irhossein00

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

🗞 #گزیده_نشریه | #عکس_نوشت

🗳 نشریه شمارهٔ ۱۵ با موضوع «رهیافت ژئوپلیتیک» را از اینجا بخوانید.

📥 برای دریافت محتوای فصل سوم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

🗞 #گزیده_نشریه | #عکس_نوشت

🗳 نشریه شمارهٔ ۱۵ با موضوع «رهیافت ژئوپلیتیک» را از اینجا بخوانید.

📥 برای دریافت محتوای فصل سوم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

🗞 #گزیده_نشریه | #عکس_نوشت

🗳 نشریه شمارهٔ ۱۵ با موضوع «رهیافت ژئوپلیتیک» را از اینجا بخوانید.

📥 برای دریافت محتوای فصل سوم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

🗞 #گزیده_نشریه | #عکس_نوشت

🗳 نشریه شمارهٔ ۱۵ با موضوع «رهیافت ژئوپلیتیک» را از اینجا بخوانید.

📥 برای دریافت محتوای فصل سوم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📂 #گزارش

💠 نقش «بیگ‌تک» در عصر دیجیتال؛ چالش‌های حکمرانی، وابستگی و قدرت زیرساختی

🔸 در پس‌زمینۀ تنش‌های ژئوپلیتیکی، وابستگی‌های فزایندۀ فناورانه و دگرگونی‌های ژرف اقتصادی، نقش شرکت‌های بزرگ فناوری (بیگ‌تک) به موضوعی محوری در مباحث سیاست‌گذاری بدل شده است. کانون این بحث‌ها بر قدرت ساختاری این شرکت‌های فراملی در بازارهای دیجیتال، تداخل مرزهای میان کنترل اقتصادی و سیاسی و نیز گزینه‌های راهبردی اروپا برای کنش در عصر دیجیتال متمرکز است. حاکمیت دیجیتال صرفاً یک هدف فناورانه نیست، بلکه پروژه‌ای اجتماعی و سیاسی است که بدون ائتلاف‌های تازه میان دولت‌ها، شرکت‌ها، نهادهای علمی و جامعۀ مدنی، تحقق نخواهد یافت. در غیاب چنین هم‌پیمانی‌هایی، اروپا در خطر وابستگی پایدار و ساختاری به پلتفرم‌های جهانی باقی خواهد ماند.
‌
➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📂 #گزارش

💠 بخش اول: وابستگی به مسیر و نیاز به زیرساخت بومی

🔸 بحث در اجلاس برلین ۲۰۲۵ بر وابستگی شدید اروپا به شرکت‌های فناوری آمریکایی و چینی در زیرساخت‌های دیجیتال، از خدمات ابری تا هوش مصنوعی، متمرکز بود. این شرکت‌ها نه‌تنها بازارها را در اختیار دارند، بلکه زنجیره‌های تولید، پژوهش و جریان داده‌ها را نیز کنترل می‌کنند. اجماع بر این بود که حاکمیت دیجیتال اروپا صرفاً با «تنظیم‌گری» محقق نمی‌شود و نیازمند توسعه زیرساخت‌های بومی و هماهنگی اروپایی برای جلوگیری از وابستگی بلندمدت به پلتفرم‌های جهانی است.

🔸 بیگ‌تک‌ها فراتر از سلطۀ بازار، نقش‌های حکمرانی را بر عهده گرفته‌اند و با تعیین قواعد و کنترل منابع، بر آموزش، سلامت، امور عمومی و امنیت تأثیر می‌گذارند. پلتفرم‌های ابری به‌عنوان قلمروهای دیجیتال مستقل عمل می‌کنند که خدمات را توسعه، توزیع و مصرف می‌کنند و با کنترل ارائه‌دهندگان ثالث، شبکه‌ای از وابستگی برای استارت‌آپ‌ها، شرکت‌ها و نهادهای دولتی ایجاد کرده‌اند. در نتیجه، بازیگران اروپایی در ساختاری قدرتمند ادغام شده‌اند که کنترلی بر آن ندارند.

🔸 پاسخ اروپا به این وضعیت دوپهلو بوده است. از یک سو، قوانین تنظیم‌گری مانند «قانون خدمات دیجیتال» و «قانون بازارهای دیجیتال» پیشرفت‌هایی ایجاد کرده‌اند. از سوی دیگر، اروپا در توسعه پایدار و استراتژیک جایگزین‌های بومی ناکام مانده است. پروژه‌های پژوهشی و فناوری نویدبخش اما پراکنده‌اند و فاقد راهبرد روشن و تقاضای بلندمدت هستند. انتقادها به‌ویژه به طرح‌های کلان و از بالا به پایین وارد است که بدون برنامه اجرایی مؤثر، به نتایج ملموس نرسیده‌اند.
‌
➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📂 #گزارش

💠 بخش دوم: بُعد فرهنگی تحول دیجیتال و دو راهکار متفاوت

🔸 در این گفت‌وگو، راهکارهای متفاوتی برای مقابله با وضعیت موجود پیشنهاد شد. برخی بر همکاری کوتاه‌مدت با بازیگران فناوری کنونی (در چارچوب «جهان بهینۀ دوم») تأکید کردند، در حالی که دیگران خواستار توسعه استراتژیک زیرساخت‌های عمومی دیجیتال، پلتفرم‌های باز و حمایت هدفمند از نوآوری‌های هم‌راستا با نیازهای اجتماعی و زیست‌محیطی شدند. «تأمین خرید دولتی» به‌عنوان اهرمی کلیدی برجسته شد؛ زیرا ساختارهای جایگزین تنها با نقش‌آفرینی دولت‌ها به‌عنوان خریداران نهادی می‌توانند شکل بگیرند.

🔸 بُعد فرهنگی تحول دیجیتال نیز در گفت‌وگو مورد توجه قرار گرفت. تأکید شد که استفاده از پلتفرم‌های دیجیتال بیش از آنکه فناوری‌محور باشد، به رفتارهای داوطلبانه کاربران وابسته است. کاربران با دسترسی به خدمات رایگان یا آسان، آگاهانه یا ناآگاهانه به این پلتفرم‌ها وابسته می‌شوند. این رابطه متناقض‌نما تنظیم‌گری را دشوار می‌کند؛ زیرا مداخله در الگوریتم‌ها یا کنترل محتوا ممکن است به‌سرعت به‌عنوان سانسور تلقی شود.

🔸 در پایان، پویایی‌های جهانی بررسی شد: ایالات متحده به‌دنبال گسترش ارزهای دیجیتال و آزادسازی بازارهای دیجیتال است، در حالی که چین با استانداردهای باز فناوری، نفوذ ژئوپلیتیکی خود را افزایش می‌دهد. اروپا اما با بازارهای پراکنده، نبود صرفه به مقیاس و کُندی نهادی مواجه است. چالش نه‌تنها جبران عقب‌ماندگی فناوری، بلکه پرسشی سیاسی است: چه کسی در اروپا تصمیمات استراتژیک و بلندمدت را می‌گیرد و اجرا می‌کند؟
‌
➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📢 #اطلاعیه

🎉 شمارۀ ۱۶ #نشریهٔ «مدار توسعه» منتشر شد!

💠 رهیافت اقتصاد رفتاری

🔍 در این شماره می‌خوانید:

🔸 ظهور اقتصاد توسعه رفتاری: کنشگر شبه‌عقلانی و فرهنگ‌پذیر
🔸 طراحی رفتاری به‌عنوان رویکردی جدید به سیاستگذاری توسعه
🔸 تصمیم‌گیری انسانی و سیاست‌گذاری توسعه

🔊 گزارش صوتی جلسۀ ۱۶: رهیافت اقتصاد رفتاری

📥 برای دریافت محتوای فصل سوم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

💬 ارتباط با ما: @hoseins8

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📚 #معرفی_کتاب

💠 کتاب «قمار بر سر توسعه: چرا برخی کشورها موفق می‌شوند و برخی دیگر شکست می‌خورند» نوشتۀ استفان درکان، اثری خواندنی و تأمل‌برانگیز است که در آن نویسنده می‌کوشد نشان دهد چگونه در برخی کشورها، «توافق نخبگان» به «توافق توسعه» بدل می‌شود و زمینه‌ساز جهش اقتصادی و تحولات بنیادین می‌گردد.

🔸 استفان درکان، چهره‌ای نام‌آشنا در عرصۀ سیاست‌گذاری توسعه است: اقتصاددان ارشد پیشین وزارت توسعه بین‌المللی بریتانیا (DFID)، استاد دانشگاه آکسفورد و تا همین اواخر، مشاور سیاست‌گذاری وزیر خارجه بریتانیا. او در بسیاری از اتاق‌های تصمیم‌گیری که آینده کشورها در آن‌ها رقم می‌خورد، حضور داشته و از نزدیک با سازوکار قدرت آشناست.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📚 #معرفی_کتاب

🔸 کتاب‌ها و مقالات زیادی وجود دارد که در آن‌ها اقتصاددان‌ها با شگفتی می‌گویند: «وای، من تازه کشف کرده‌ام چیزی به نام سیاست وجود دارد؛ بگذار آن را برایت توضیح دهم!» اما درکان فراتر از این توضیح‌های سطحی، تلاش صادقانه‌ای می‌کند تا اقتصاد و سیاست را در قالبی منسجم در کنار هم قرار دهد.

🔸 بخش عمده کتاب بر تحلیل ماهیت «توافق نخبگان» در کشورهایی متمرکز است که درکان به‌خوبی می‌شناسد و بر این نکته تأکید دارد که چرا و چگونه برخی از این توافق‌ها به «توافق توسعه» بدل می‌شوند؛ توافقی که می‌تواند کشور را به‌سوی رشد پایدار سوق دهد.
برای درکان، این موضوع به چگونگی تقسیم قدرت و منافع حکمرانی توسط افراد قدرتمند و زمان و نحوۀ گذار آنان به چشم‌اندازی بلندمدت‌تر مربوط می‌شود؛ یعنی زمانی که آن‌ها خود را به نهادها، حاکمیت قانون و نیازهای اقتصاد کلان متعهد می‌کنند، به‌جای آنکه فقط هرچه می‌توانند بردارند و به نزدیک‌ترین فرودگاه فرار کنند.

🔸 ایدۀ محوری او (که البته چندان جدید نیست) مهم است: توافق توسعه نوع خاصی از توافق نخبگان است، یکی از میان گزینه‌های متعدد ممکن. توافقی است میان صاحبان قدرت مبنی بر اینکه رشد و توسعه باید پیگیری شود، حتی اگر بر سر جزئیات سیاست‌ها اختلاف داشته باشند. کشورهایی که دارای توافق توسعه هستند معمولاً سه ویژگی مشترک دارند: (۱) سیاستِ پشتِ توافق، واقعی و باورپذیر است، نه صرفاً بیانیه‌ای رسمی و مبهم؛ (۲) توانمندی‌های دولت در جهت اهداف توافق به کار گرفته می‌شود، اما در عین حال، دولت از انجام کارهایی فراتر از توانش پرهیز می‌کند؛ و (۳) دولت دارای توانایی سیاسی و فنی برای یادگیری از اشتباهات و اصلاح مسیر است.

🔸 اما پرسش مهم این است که چنین توافق‌هایی چگونه شکل می‌گیرند؟ پاسخ درکان، ترکیبی از سه عامل است: بحران‌ها، تلاش نخبگان برای کسب مشروعیت و سطحی از ثبات که امکان برنامه‌ریزی بلندمدت و انتظار برای بازدهی را فراهم می‌کند.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📂 #گزارش

💠 در یک مجموعه ویژه شش‌ قسمتی از برنامه The Economics Show، مارتین وُلف، مفسر ارشد اقتصادی فایننشال تایمز و پاول کروگمن، اقتصاددان سرشناس و برنده جایزه نوبل، به گفت‌وگو درباره رویدادهایی می‌پردازند که پس از انتخاب دونالد ترامپ، زمینه‌ساز بازآرایی نظم جهانی شده‌اند. این گفت‌وگوها، با نگاهی ژرف و تحلیلی، ابعاد گوناگون این تحول را از منظرهای اقتصادی، سیاسی، اجتماعی، فناورانه، رسانه‌ای و دانشگاهی واکاوی می‌کنند و تصویری چندلایه از روندهای شکل‌دهنده به آینده نظم جهانی ارائه می‌دهند.
‌
🔺 اگر فرصت تماشای این گفت‌وگوها را نداشته‌اید، خلاصه‌ای تحلیلی به زبان فارسی از آن‌ها را در ادامه بخوانید.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📂 #گزارش

1️⃣ قسمت اول: بحران اعتماد
این قسمت بر چگونگی تغییر عمیق و شاید دائمی نظم جهانی پس از جنگ جهانی دوم تمرکز دارد و به هزینه‌های از دست دادن «اعتماد» به‌ویژه در ایالات متحده می‌پردازد.

2️⃣ قسمت دوم: چگونه نظم اقتصادی سابق از رونق افتاد؟
در قسمت دوم، عوامل پیچیده‌ای که به وضعیت آشفتۀ کنونی اقتصاد و سیاست انجامیده‌اند، بررسی می‌شود؛ به‌ویژه با تمرکز بر خیزش جنبش‌های پوپولیستی در دموکراسی‌های غربی. همچنین به تلاقی تحولات اقتصادی، فروکاست قدرت سیاسی، ازهم‌گسیختگی رسانه‌ای و اضطراب‌های اجتماعی پرداخته می‌شود.

3️⃣ قسمت سوم: اقتصاد در جهانی نامطمئن
در این قسمت، به مجموعه‌ای از مسائل جهانی اشاره می‌شود که امروز در صدر توجهات قرار دارند: تغییر چشم‌انداز سیاسی در ایالات متحده، ناکارآمدی نهادهای بین‌المللی همچون گروه هفت (G7)، جنگ تجاری جهانی، ریسک‌های ژئوپلیتیک و تداوم عدم تعادل‌های کلان اقتصادی.

4️⃣ قسمت چهارم: هوش مصنوعی؛ واقعیت در برابر هیاهو
در قسمت چهارم، دو اقتصاددان ماهیت هوش مصنوعی، تأثیرات بالقوه آن بر اقتصاد و جامعه و همچنین شباهت‌های آن با انقلاب‌های فناورانه سابق را بررسی می‌کنند. این بحث همچنین به ابهام گسترده‌ای اشاره می‌کند که پیرامون مسیر آینده این فناوری وجود دارد.

5️⃣ قسمت پنجم: آیندۀ نظام پساجنگ
در این بخش، ولف و کروگمن با نگاهی انتقادی به وضعیت کنونی نظم اقتصادی و سیاسی جهانی می‌پردازند و بر چالش‌های ژرفی تأکید می‌کنند که نشانه‌های یک گسست بنیادین از هنجارها و نهادهای دیرپای لیبرال-دموکراتیک را آشکار می‌سازد. آن‌ها همچنین به بررسی چشم‌اندازهای پیش‌رو پرداخته و ایده‌هایی درباره «نظم جهانی منهای یک» مطرح می‌کنند.

6️⃣ قسمت ششم (آخر): پاسخ به سؤالات
قسمت ششم و آخر، به پرسش‌های مخاطبان در خصوص مجموعه‌ای از چالش‌های مهم اقتصاد و سیاست جهانی می‌پردازد؛ از جمله تحولات در چشم‌انداز تجارت جهانی، نقش دلار آمریکا، سیاست مالی، خیزش پوپولیسم، ادغام دارایی‌های رمزارزی در نظام مالی و تعرفه‌های زیست‌محیطی.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📢 #اطلاعیه

🎉 شمارۀ ۱۷ #نشریهٔ «مدار توسعه» منتشر شد!

💠 رهیافت توانمندی دولت (State Capability)

🔍 در این شماره می‌خوانید:

🔸 مقدمه‌ای بر رهیافت توانمندی دولت (State Capability) (حسین منوری)
🔸 رویکرد مسئله‌محور به توسعه چه مختصاتی دارد؟ (امیرحسین مستقل)
🔸 استقرار سیاسی و توسعه در ایران (امیرحسین شمسی)

🔊 گزارش صوتی جلسۀ ۱۷: رهیافت توانمندی دولت

📥 برای دریافت محتوای فصل سوم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

💬 ارتباط با ما: @hoseins8

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📢 #اطلاعیه

💠 حلقۀ مطالعات توسعه

0️⃣2️⃣ جلسۀ بیستم (آغاز فصل چهارم): رهیافت استقرار سیاسی

📙 ارائه: گزیده‌ای از:
استقرار سیاسی و حکمرانی نهادهای تقویت‌کننده رشد (۲۰۱۰)؛ نوشتۀ مشتاق حسین خان

📆 زمان: یک‌شنبه | ۲۹ تیر ۱۴۰۴
🕖 ساعت ۲۱
📍 اتاق مجازی

🌐 طرحِ درس فصل چهارم

📱 افزودن جلسه به تقویم گوگل

‌➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

🔊 #گزارش_صوتی

0️⃣2️⃣ جلسۀ بیستم (آغاز فصل چهارم): رهیافت استقرار سیاسی

📙 ارائه: گزیده‌ای از:
استقرار سیاسی و حکمرانی نهادهای تقویت‌کننده رشد (۲۰۱۰)؛ نوشتۀ مشتاق حسین خان

👤 ارائه‌دهنده: آقایان امیرحسین شمسی و امیرحسین مستقل

📆 ۲۹ تیر ۱۴۰۴
📍 اتاق مجازی

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

💠 فصل چهارم حلقۀ مطالعات توسعه: موضوعات تکمیلی در توسعه

🔸 این فصل بر پایه بنیان‌های مفهومی سه فصل پیشین استوار است؛ فصل‌هایی که به ترتیب به مفهوم توسعه، مکاتب فکریِ اثرگذار و رهیافت‌های میان‌رشته‌ای در مطالعات توسعه پرداختند. در این فصل، با طرح مجموعه‌ای از موضوعات مکمل، تلاش می‌شود زوایای تازه‌ای از مسئله توسعه روشن شود و درک ژرف‌تری از این پدیدۀ چندلایه به دست آید.

‌➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

🔹 در فصل چهارم؛ نخست به رویکردهای نهادی در شکل‌گیری تغییر ساختاری پرداخته می‌شود. «رهیافت استقرار سیاسی» بر نقش توافقات میان نخبگان در تعیین مسیرهای توسعه تأکید دارد، در حالی که «رهیافت شومپیتری» پویایی‌های نوآوری محور در سرمایه‌داری را برجسته می‌سازد. در ادامه، بحث‌هایی در اقتصاد سیاسی توسعه همچون «جدال دولت و بازار» و «سیاست صنعتی» بررسی می‌شوند که به چگونگی مداخلات دولتی و تعامل آن با سازوکارهای بازار در فرایند توسعه می‌پردازند. این مباحث با موضوع «تأمین مالی توسعه» و نقش «فناوری و نوآوری» تکمیل می‌شود.

🔹 در ایستگاه میانی، به «مبانی فلسفی پژوهش» می‌پردازیم که در آن، پرسش‌های هستی‌شناختی، معرفت‌شناختی و روش‌شناختی در مطالعات توسعه طرح و بررسی می‌شوند.

🔹 در نیمۀ دوم فصل، با رویکردی ساختاری و انتقادی، ابعاد کلان سرمایه‌داری جهانی بررسی می‌شود. «ماهیت سرمایه‌داری» بستر مفهومی این مباحث را فراهم می‌کند و به دنبال آن، جلساتی دربارۀ «جهانی‌سازی» و «رهیافت مارکسیستی» به تحلیل‌های نظام‌مند از قدرت، نابرابری و انباشت سرمایه می‌پردازند. بعد از آن، «رهیافت فمینیستی» مورد بررسی قرار می‌گیرد که با تمرکز بر جنسیت، مراقبت و طردشدگی، انتقادی از گفتمان توسعه ارائه می‌دهد. این فصل با «توسعۀ سبز» پایان می‌یابد که از منظری آینده‌نگر، به پیوند توسعه با پایداری زیست‌محیطی نگاه می‌کند.

🌐 طرح درس و منابع فصل چهارم

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📌 سرفصل‌های جلسه

1️⃣ معرفی کتاب «راه باریک آزادی»؛ نوشتۀ آسم اوغلو و جیمز رابینسون

- تعادل قدرت میان دولت و جامعه: لویاتان غائب یا در زنجیر؟
- اهمیت ظرفیت دولت

2️⃣ گزیده‌ای از مقالۀ «استقرار سیاسی و حکمرانی نهادهای تقویت‌کننده رشد»

- تعریف استقرار سیاسی
- قدرت نگهدارنده و عوامل مؤثر بر آن: از منابع اقتصادی تا قدرت سازماندهی و استفاده از نمادهای مشروعیت
- نهادهای رسمی و غیررسمی: سازگاری قدرت و منافع چگونه رخ می‌دهد؟
- شروط یک استقرار سیاسی: سازگاری و ثبات
- دو سطح تحلیل استقرار سیاسی: شکل‌گیری نظم اجتماعی و عملکرد نهادهای خاص

- تمرکز بر نهادهای غیررسمی در کشورهای در حال توسعه
- معرفی مفهوم «تعادل رشد - ثابت» و اهمیت آن در تغییرات نهادی
- گونه‌شناسی انواع استقرار سیاسی و نسبت آن با رشد اقتصادی

- نقد نویسنده به اقتصاد نهادگرایی جدید و دولت وبری
- تعریفی نوین و سازنده از مفهوم «رانت»

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies