🔊 #گزارش_صوتی


8️⃣1️⃣ جلسۀ هجدهم: جامعه‌شناسی توسعه

📙 ارائه:
۱. مقدمه‌ای بر جامعه‌شناسی توسعه (۱۹۹۰)؛ اندرو وبستر
۲. جامعه‌شناسی اقتصادی سرمایه‌داری (۲۰۰۵)؛ ریچارد سوئدبرگ

👤 ارائه‌دهنده: آقایان حسین ستاری و امیرحسین شمسی

📆 ۱۰ خرداد ۱۴۰۴
📍 اتاق جلسات انجمن‌ها

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @psa_isu_official
🆔 @development_studies

📌 سرفصل‌های جلسه

1️⃣ مقاله اول: جامعه‌شناسی توسعه

- چرا همچنان فجایع اجتماعی رخ می‌دهد؟
- تعریف جامعه‌شناختی توسعه: توسعه از نظر چه کسی، برای چه کسی و دارای چه پیامدهایی؟
- بهتر کردن جامعه: سنت تاریخی مارکس، وبر و دورکیم.
- عوامل اصلی توسعه از منظر جامعه‌شناسی: تاریخ استعمار، تصور مردم از توسعه و رابطه آن با سنت، ساختار قدرت و طبقه‌های اجتماعی.
- سؤال ایرانیان از توسعه: آیا توسعه ریشه در خلق و خو و ژنتیک مردمان دارد؟
- سؤالات مهم جامعه‌شناسی درباره توسعه:
آیا توسعه فقط رشد اقتصادی است؟
چه کسی باید توسعه را تعریف کند؟
آیا مدل توسعه غربی برای جنوبِ جهانی کار می‌کند؟
توسعه برای چه کسانی مفید است؟

2️⃣ مقاله دوم: جامعه‌شناسی سرمایه‌داری

- چرا باید درباره نظام سرمایه‌داری تأمل کنیم؟
- سرمایه‌داری به مثابه «ساخت اجتماعی»: سرمایه‌داری فقط نظام اقتصادی نیست.
- مروری تاریخی: ارسطو، کارل پولانی، ماکس وبر و جوزف شومپیتر.
- جامعه‌شناسی تولید، توزیع و مصرف
- انگیزه سود؛ محور غالب عملکرد سرمایه‌داری
- مالکیت به مثابه امری اجتماعی (soical)
- چرا تولید مفهومی اجتماعی است؟ اهمیت «هماهنگی اجتماعی»
- نیروی کار و طبقه نیروی‌کار به مثابه امری اجتماعی
- مفهوم «سازمان» در اقتصاد سرمایه‌داری
- چالشی برای ما ایرانیان: سرمایه‌داری چیست؟ اگر مخالفیم؛ با چه مخالفیم؟ بدیل سرمایه‌داری چه چیزی باید باشد؟
- مفهوم «توانمندی تولیدی»: سرمایه‌داری چه دستاوردی داشته است؟
- مثال جوزف شومپیتر: سرمایه‌داری و هستی‌شناسی اجتماعی
- تبدیل ارزش‌ها به کدهای نهادی: مثال اندازه‌گیری سود و حسابداری دو طرفه.
- فرایند یادگیری تمدنی: برات اسلامی یکی از ریشه‌های پول مدرن
- تغییرات سازمان تولیدی-اجتماعی چگونه رخ می‌دهد؟
- تاثیر سازماندهی سرمایه‌داری بر خلق و خو و هیجانات انسان‌ها: روان‌شناسی توسعه

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @psa_isu_official
🆔 @development_studies

📢 #اطلاعیه

🎉 شمارۀ دوازدهم (اولین شماره فصل سوم) #نشریه «مدار توسعه» منتشر شد!

💠 رهیافت‌های سیاسی به توسعه

🔍 در این شماره می‌خوانید:

🔸 اپیزودهای رشد اقتصادی: کلید فهم توسعه
🔸 نهادها، رانت‌ها و پویایی رشد اقتصادی: تأملی بر چارچوب عجم اوغلو،رابینسون و نورث، والیس، وینگاست
🔸 چارچوبی مفهومی برای توضیح ادوار رشد اقتصادی: استقرار سیاسی، فضای رانت و فضای معاملات

📥 برای دریافت محتوای فصل سوم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

💬 ارتباط با ما: @hoseins8

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @psa_isu_official
🆔 @development_studies

📢 #اطلاعیه

💠 حلقۀ مطالعات توسعه

9⃣1️⃣ جلسۀ نوزدهم (آخر فصل سوم): تأملات پایانی بر توسعه

📙 ارائه:
«توسعه؛ متفکران و اندیشه‌هایشان (۲۰۲۲)»؛ فصل اول کتاب «قمار بر روی توسعه» اثر استفان درکان

📆 زمان: شنبه | ۱۷ خرداد ۱۴۰۴
🕖 ساعت ۲۱
📍 اتاق جلسات انجمن‌ها

🌐 طرحِ درس فصل سوم

📱 افزودن جلسه به تقویم گوگل

‌➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @psa_isu_official
🆔 @development_studies

📢 #اطلاعیه

🎉 شمارۀ سیزدهم #نشریهٔ «مدار توسعه» منتشر شد!

💠 رهیافت قابلیت و توسعهٔ انسانی

🔍 در این شماره می‌خوانید:

🔸 رهیافت قابلیت: چارچوبی نوین برای رفاه و عدالت انسانی
🔸 از نظریه به عمل: عملیاتی کردن رویکرد قابلیت در کاهش فقر

📥 برای دریافت محتوای فصل سوم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

💬 ارتباط با ما: @am_irhossein00

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @psa_isu_official
🆔 @development_studies

🔊 #گزارش_صوتی

9️⃣1️⃣ جلسۀ نوزدهم (آخر فصل سوم): تأملات پایانی بر توسعه

📙 ارائه:
«توسعه؛ متفکران و اندیشه‌هایشان (۲۰۲۲)»؛ فصل اول کتاب «قمار بر روی توسعه» اثر استفان درکان

👤 ارائه‌دهنده: آقای امیرحسین مستقل

📆 ۱۷ خرداد ۱۴۰۴
📍 اتاق جلسات انجمن‌ها

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @psa_isu_official
🆔 @development_studies

📌 سرفصل‌های جلسه

- معرفی کتاب «قمار بر روی توسعه» و نویسنده آن
- اهمیت نیاز به مدل‌های ذهنی و چارچوب‌های تصمیم‌گیری
- معرفی مهم‌ترین اندیشمندان مؤثر بر اندیشه توسعه اقتصادی

- ۴ تشخیص رقیب در مسئله توسعه

- گزاره اول: کشورها و افراد فقیرند چون منابع کمی دارند.
تبرئه بازارها و تخطئه فقر و نابرابری اولیه در منابع
توجیهی برای هزینه‌های بزرگ مقیاس توسط دولت‌ها
تشخیص و تجویز ساده: به فقرا پول بدهید!
مخالفین: منتقدین جدی کمک‌های خارجی

- گزاره دوم: شکست بازار برای فقرا پرهزینه است و ممکن است آن‌ها را در تله فقر بیندازد.
بازار تبرئه نمی‌شود؛ چون کارا عمل نمی‌کند.
طراحی رفتاری: مداخلات خاص و محلی به جای ساختن تصویر کلان از مسائل ساختاری (Marginalist View of Development)

- گزاره سوم: تله‌های رشد ناشی از شکست‌های بازار است به طوری که برای کشورهای فقیر پرهزینه است.
معرفی تله رشد به عنوان نتیجه رقابت جهانی
متهم اصلی: فضای بین‌المللی و کشورهای توسعه‌یافته

- گزاره چهارم: تله‌های رشد ناشی از شکست دولت و حکمرانی آن است.
نوع متفاوتی از سرمایه: نهادها و بافت جامعه
شبیه بریتانیای قرن ۱۹ شوید یا منتظر لحظه تاریخی خود بمانید!

- نقطه اشتراک همه گزاره‌ها: در اینکه موفقیت چه شکلی است و همه موارد مذکور (منابع، بازارهای کارا، رقابت‌پذیری و توانمندی دولت) لازم است.
- اختلاف نظر در اینکه: کشورها باید از کجا شروع کنند؟ چه کسی باید اقدام کند و در چه سطحی؟

- درس‌هایی از نویسنده
تغییر ممکن است.
مداخلات خاص و مبتنی بر شواهد در جهت تقویت موقعیت فقرا لازم است.
باید محتاط بود؛ زیرا فرایند توسعه می‌تواند آشوبناک باشد.
تاریخ کشورها مهم است.
راه‌حل جادویی و ساده وجود ندارد.

- جمع‌بندی
چالش اصلی درون کشورهاست.
در هر کشوری برخی افراد و گروه‌ها قدرت «ایجاد تفاوت» دارند: مسئله توسعه اینجاست.
انتخاب‌های امروز نخبگان سیاسی به اندازه تاریخ گذشته، مهم است.
کمک خارجی مسئله اصلی نیست بلکه چالش اینجاست: آیا «معامله توسعه» (Development Bargain) وجود دارد؟
عامل اصلی موفقیت: ظهور «معامله توسعه» است.

- مثال توافق نخبگان در چین و روسیه: چرا شیائوپنگ توانست اما گورباچف نه؟
- اهمیت شبکه اقتصاددانان، تصور نخبگان از وضع موجود، توانمندی دولت و شیوه اصلاحات

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @psa_isu_official
🆔 @development_studies

📢 #اطلاعیه

🎉 شمارۀ چهاردهم #نشریهٔ «مدار توسعه» منتشر شد!

💠 اخلاق توسعه

🔍 در این شماره می‌خوانید:

🔸 اخلاق توسعه: کاوشی در ارزش‌ها و معضلات توسعه ارزشمند
🔸 «انتخاب بی‌رحمانه»: نقش اخلاق در بازسازی نظریه‌های اقتصادی مدرن
🔸 اختراع «توسعه» در برابر «پیشرفت»: داستان نظم‌بخشی به آشوب اروپا

📥 برای دریافت محتوای فصل سوم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

💬 ارتباط با ما: @hoseins8

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 @psa_isu_official

🗞️ #گزیده_نشریه

📌 "بحث‌های مربوط به مسائل اخلاقی در توسعه از این نگرانی ناشی می‌شود که ممکن است پروژه‌ها یا فرایندهای توسعه به بیراهه رفته باشند. این بحث‌ها به‌طورکلی به دو دسته تقسیم می‌شوند: مسائل «ذاتی» که بر ماهیت خودِ توسعه تمرکز دارند (مانند مکاتب ضد توسعه/پساتوسعه و حوزه اخلاق توسعه) و مسائل «ناشی از نحوه اجرای توسعه» شامل معضلات (Dilemmas) و مسئولیت‌ها."

🗳️ نشریه شمارهٔ ۱۴ با موضوع «اخلاق توسعه» را از اینجا بخوانید.

📥 برای دریافت محتوای فصل سوم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

💬 ارتباط با ما: @hoseins8

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 @psa_isu_official

🖼 #عکس_نوشت

📜 منشور جدید روابط بین‌الملل
قانون شماره ۱: هیچ قانونی وجود ندارد.


👤 برانکو میلانوویچ، اقتصاددان صرب‌تبار و استاد دانشگاه سیتی نیویورک، از مهم‌ترین پژوهشگران نابرابری در جهان.

🔹 نظم اخلاقی تمدن غرب، مانند کاخی شیشه‌ای، زیر فشار تناقض‌های خودش ترک برداشت.
ادعای عدالت و آزادی، در سایه جنگ‌ها، نابرابری‌ها و معیارهای دوگانه، به حرف‌هایی پوچ و بی‌اثر تبدیل شده است.
این فروپاشی آرام، ذهن را به پرسش‌هایی عمیق درباره آینده ارزش‌های انسانی و جایگاه اخلاق در سیاست جهانی می‌کشاند.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies
🆔 @psa_isu_official

🗞️ #گزیده_نشریه | #عکس_نوشت

🗳️ نشریه شمارهٔ ۱۴ با موضوع «اخلاق توسعه» را از اینجا بخوانید.

📥 برای دریافت محتوای فصل سوم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

💬 ارتباط با ما: @hoseins8

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

🗞️ #گزیده_نشریه | #عکس_نوشت

🗳️ نشریه شمارهٔ ۱۴ با موضوع «اخلاق توسعه» را از اینجا بخوانید.

📥 برای دریافت محتوای فصل سوم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

💬 ارتباط با ما: @hoseins8

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

🗞️ #گزیده_نشریه | #عکس_نوشت

🗳️ نشریه شمارهٔ ۱۴ با موضوع «اخلاق توسعه» را از اینجا بخوانید.

📥 برای دریافت محتوای فصل سوم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

💬 ارتباط با ما: @hoseins8

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📂 #گزارش

💠 سیاست صنعتی در گذار جهانی: روایتی از نشست برلین ۲۰۲۵

🔸 در سایه تحولات ژئوپلیتیکی و دگرگونی‌های بنیادین اقتصادی، *سیاست صنعتی بار دیگر در کانون توجه مباحث اقتصادی قرار گرفته است. هرچند امروز ضرورت دخالت دولت در حوزه صنعت تا حد زیادی پذیرفته شده، اما همچنان پرسش‌هایی اساسی درباره چگونگی طراحی، اجرا و ارزیابی این سیاست‌ها مطرح است. با افزایش بلندپروازی‌های صنعتی دولت‌ها در اروپا و فراتر از آن و با رشد روزافزون هزینه‌های عمومی در این عرصه، نیاز به تدوین راهبردهایی روشن، مؤثر و مبتنی بر تجربیات موفق بیش از هر زمان احساس می‌شود. در نشست برلین، جمعی از صاحب‌نظران برجسته گرد هم آمدند تا تحولات اخیر در اروپا و ایالات متحده را بررسی کرده و درس‌هایی برای طراحی سیاست‌های آینده ارائه دهند.
‌
➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📂 #گزارش

💠 بخش اول: نیاز به اجماع سیاسی و روایتی منسجم از سیاست صنعتی

🔸 یکی از مهم‌ترین نکات این گفت‌وگوها آن بود که سیاست صنعتی نوعی حرکت «متوازن» است؛ باید همزمان از نوسازی صنایع موجود پشتیبانی کند، در فناوری‌های نوین سرمایه‌گذاری کند و از تثبیت الگوهای ناکارآمد و ناسازگار با تحولات آینده بپرهیزد. تحقق این اهداف نه‌تنها به تخصص فنی نیاز دارد، بلکه مستلزم اجماع سیاسی بر سر اهداف کلان این سیاست‌هاست. مشارکت فعال بازیگران مختلف، از بخش خصوصی و نهادهای کارگری گرفته تا جامعه مدنی، برای تقویت مشروعیت سیاست‌ها و تضمین تداوم آن‌ها ضروری دانسته شد. همچنین، جلب اعتماد عمومی به اینکه این گذار صنعتی در نهایت منافع ملموسی برای جامعه به همراه خواهد داشت، اهمیت فراوانی دارد. در این راستا، تأکید ویژه‌ای بر سیاست‌های مبتنی بر ویژگی‌های محلی شد؛ به این معنا که سیاست صنعتی زمانی می‌تواند از پشتیبانی عمومی برخوردار شود که با واقعیت‌های مناطق و جوامع محلی هم‌راستا باشد، نه اینکه صرفاً بر اساس اهداف سطح ملی طراحی شده باشد.

🔸 سخنرانان همچنین بر این نکته تأکید کردند که سیاست صنعتی ذاتاً با ریسک همراه است. شکست برخی پروژه‌ها اجتناب‌ناپذیر است و باید آن را بخشی طبیعی از فرایند تحول دانست. آنچه اهمیت دارد، نحوه مواجهه با این ریسک‌ها و شیوه انتقال آن به افکار عمومی است. داشتن روایتی منسجم، متقاعدکننده و مبتنی بر داده‌های معتبر، برای حفظ اعتماد مردم امری حیاتی تلقی شد. در این میان، نقش همکاری‌های بین‌المللی نیز محل توجه بود. هرچند شراکت با قدرت‌های فناوری جهانی مانند شرکت‌های تایوانی در صنعت نیمه‌رسانا یا شرکت‌های چینی و کره‌ای در حوزه باتری می‌تواند فرایند یادگیری را تسریع کند و ریسک‌ها را کاهش دهد، اما این همکاری‌ها لزوماً منجر به انتقال دانش نخواهند شد. پرسش کلیدی آن است که این مشارکت‌ها تحت چه شرایطی و با چه سازوکاری می‌توانند منافع راهبردیِ متقابل و هم‌راستا را تضمین کنند.

‌
➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📂 #گزارش

💠 بخش دوم: ارزیابی، هماهنگی و و توازن در ابزارهای سیاست صنعتی

🔸 یکی دیگر از محورهای اصلی بحث، جایگاه «ارزیابی» در سیاست‌گذاری صنعتی بود. در بسیاری موارد، ارزیابی صرفاً به‌عنوان اقدامی پسینی و صوری تلقی می‌شود؛ به‌ویژه در پروژه‌های بزرگ و شاخص. اما سخنرانان خواهان نگاهی ساختاریافته و پیش‌دستانه بودند؛ به این معنا که ارزیابی‌های پیشینی (تحلیل‌های هزینه-فایده)، مرورهای میان‌دوره‌ای و ارزیابی‌های نهایی باید از آغاز در طراحی سیاست گنجانده شوند.

🔸 همچنین سیاست صنعتی باید نه به‌مثابه مجموعه‌ای از پروژه‌های منفرد، بلکه به‌عنوان «سبدی از ابزارها» در نظر گرفته شود؛ ابزارهایی که برخی پرهزینه‌اند و برخی کم‌هزینه، اما در مجموع باید با دقت و توازن کنار یکدیگر قرار گیرند. در حالی که معمولاً یارانه‌های سنگین و پروژه‌های بزرگ توجه رسانه‌ها را جلب می‌کنند، مداخلات مؤثر بسیاری وجود دارند؛ مانند سیاست‌های خرید دولتی، هماهنگی‌های مقرراتی یا حمایت از زیست‌بوم‌های منطقه‌ای که با هزینه‌ای کمتر می‌توانند نقش‌آفرین باشند. اگر این ابزارهای کم‌هزینه به‌شکل هوشمندانه هماهنگ شوند، می‌توانند اثرگذاری بالایی داشته باشند. بااین‌حال، این سطح از هماهنگی نیازمند حکمرانی قوی و نهادهای توانمند است. مداخلات عمودی مانند سیاست‌هایی که بر صنایع یا شرکت‌های خاص متمرکز می‌شوند، گرچه پرهزینه‌تر و پرریسک‌ترند، اما در برخی شرایط قابل‌دفاع‌اند، به‌ویژه اگر با سیاست‌های افقی و فراگیر در سطح کل اقتصاد تکمیل شوند تا از ایجاد اختلال‌های ساختاری جلوگیری شود و پویایی بلندمدت حفظ گردد.

🔸 در نهایت، شاید چالش‌برانگیزترین مسئله‌ای که بارها مطرح شد، موضوع «هماهنگی» بود؛ چه میان وزارتخانه‌ها، چه بین سطوح مختلف حکمرانی و چه بین نهادهای دولتی و بخش خصوصی. پیچیدگی حکمرانی چندلایه، به‌ویژه در نظام‌های فدرال یا در چارچوب اتحادیه اروپا، همزمان می‌تواند نقطه قوت و منشأ اصطکاک باشد. بدون تعیین دقیق مسئولیت‌ها، تعریف اهداف مشترک و برخورداری از ظرفیت نهادی مناسب، حتی بهترین طراحی‌ها نیز در اجرا با مشکل مواجه خواهند شد. یکی از ایده‌های پیشنهادی در این نشست، بازنگری در نقش «برنامه‌ریزی» بود. اگر بپذیریم که سیاست صنعتی نقشی کلیدی در مدیریت گذارهای عظیم مانند کربن‌زدایی یا دستیابی به استقلال فناورانه دارد، آنگاه باید نوعی هماهنگی بین‌بخشی و هدفمند شکل گیرد. این لزوماً به معنای بازگشت به نظام‌های متمرکز نیست، بلکه ناظر بر نوعی برنامه‌ریزی راهبردی، همسو با اصول دموکراتیک است که بتواند سیاست‌های صنعتی، اقلیمی، نوآوری و رقابت را در چارچوبی منسجم به یکدیگر متصل کند.
‌
➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

📢 #اطلاعیه

🎉 شمارۀ ۱۵ #نشریهٔ «مدار توسعه» منتشر شد!

💠 رهیافت ژئوپلیتیک

🔍 در این شماره می‌خوانید:

🔸 بازنگری در نظریه‌های ژئوپلیتیک در چشم‌انداز جهانی پس از ۲۰۲۳
🔸 از توسعه تا امنیت: تغییر اولویت‌ها در نظم جهانی نوظهور
🔸 تکه‌تکه شدن اقتصاد جهانی: بازگشت مرزها در عصر وابستگی متقابل

🔊 گزارش صوتی جلسۀ ۱۵: رهیافت ژئوپلیتیک

📥 برای دریافت محتوای فصل سوم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

💬 ارتباط با ما: @am_irhossein00

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

🗞 #گزیده_نشریه | #عکس_نوشت

🗳 نشریه شمارهٔ ۱۵ با موضوع «رهیافت ژئوپلیتیک» را از اینجا بخوانید.

📥 برای دریافت محتوای فصل سوم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

🗞 #گزیده_نشریه | #عکس_نوشت

🗳 نشریه شمارهٔ ۱۵ با موضوع «رهیافت ژئوپلیتیک» را از اینجا بخوانید.

📥 برای دریافت محتوای فصل سوم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

🗞 #گزیده_نشریه | #عکس_نوشت

🗳 نشریه شمارهٔ ۱۵ با موضوع «رهیافت ژئوپلیتیک» را از اینجا بخوانید.

📥 برای دریافت محتوای فصل سوم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies

🗞 #گزیده_نشریه | #عکس_نوشت

🗳 نشریه شمارهٔ ۱۵ با موضوع «رهیافت ژئوپلیتیک» را از اینجا بخوانید.

📥 برای دریافت محتوای فصل سوم شامل طرح‌درس، منابع و فایل‌های صوتی کلیک کنید.

➖➖➖➖➖➖➖
🆔 @development_studies