Erkak kishi o'zini xuddi poygada yurgandek his qiladi: asosiy maqsad — marraga birinchi yetib borish. Lekin u shuni unutadiki, bu poygada marraga birinchi yetib kelgan emas, aksincha, yo'l-yo'lakay manzaradan zavqlanib, oxirigacha sherigi bilan birga qolgan yutadi.

"Finish"ga hammadan oldin kelib, "Xo'sh, qalay bo'ldi?" deb so'rash — bu g'alaba emas, bu shunchaki "o'yindan tashqari holat". Spidometrni biroz pasaytiring, do'stlar, asosiysi tezlik emas, haydash mahorati!

#Erkaklar

Кутилмаган харажатлар тасодиф эмас — улар бир кун албатта юз беради.

Машина бузилиши, шифохона харажатлари ёки уй билан боғлиқ муаммолар ҳар кимнинг ҳаётида учраши мумкин. Агар сизда молиявий захира бўлмаса, бундай вазиятларда қарз олишга тўғри келади.

Бугунги кунда қарз кўпчилик учун одатий ҳолатга айланиб бормоқда. Марказий банк маълумотларига кўра, Ўзбекистонда 5 миллиондан ортиқ фуқаро камида битта кредитга эга. Бу дегани, ҳар 4 нафар одамдан қарийб 1 нафари кредит тўламоқда. Қарздорларнинг 27 фоизи эса бир вақтнинг ўзида икки ёки ундан ортиқ кредитни тўлаб келмоқда. Энг хавотирлиси, кредит олганларнинг 40 фоизи ойлик даромадининг ярмидан кўпроғини қарз тўловларига сарфламоқда. Бундай шароитда ҳатто кичик кутилмаган харажат ҳам инсонни янада оғир молиявий аҳволга солиб қўйиши мумкин.

Молиявий захираси бор инсон кутилмаган харажатларни ўз маблағи ҳисобидан қоплайди ва ҳаётини давом эттиради. Захираси йўқ инсон эса яна қарз олишга мажбур бўлади. Қарз эса келажакдаги даромадни бугун сарфлаш деганидир.

Кўпчилик яхши ҳаётни янги машина, замонавий таъмир ёки қиммат жиҳозлар билан боғлайди. Аммо агар буларнинг барчаси кредит ҳисобига бўлса, бу бойлик эмас, балки молиявий мажбуриятдир.

Шунинг учун молиявий эркинликнинг биринчи қадами янги кредит эмас, балки захира жамғармасидир. Агар ҳали бошламаган бўлсангиз, биринчи мақсадингиз камида 10.000-20.000 долларлик фавқулодда вазиятлар жамғармаси йиғиш бўлсин. Бу пул iPhone 17, таътил ёки бошқа хоҳишлар учун эмас, балки ҳаётда муқаррар равишда учрайдиган кутилмаган вазиятлар учун керак.

Эсда тутинг: бойлик катта даромаддан эмас, аввал молиявий хавфсизликдан бошланади. Захира жамғармаси — молиявий эркинлик сари қўйилган биринчи қадамдир.

Rivoyat qilinishicha, xorazmlik Abu Ya'qub Sakkokiy temirchilik bilan shug‘ullangan. U o‘ttiz yoshlarida juda ham bejirim va kichkina siyohdon hamda unga mos jajji qulf yasab, bu san'at asarini amirga sovg‘a qilish uchun saroyga boradi. Amir va uning a'yonlari uning ishini ko‘rib, uncha ahamiyat bermaydilar. Sakkokiy rohimahulloh bu holatdan xafa bo‘lib turganida, saroyga bir kishi kirib keladi. Amir uni o‘rnidan turib qarshi olib, o‘z joyiga o‘tkazadi. Hurmat-ehtirom ko‘rsatib, savollarini so‘rab bilib oladi. Mehmon ketgach, Sakkokiy uning kimligini qiziqib so‘raganida:
— "U inson falonchi olim", — deb aytishadi.

Ana shu lahzadan boshlab Sakkokiy olimga bo‘lgan qadr-hurmat san'atkorga bo‘lgan hurmatdan yuqoriligini ko‘rib, ilm olishga qaror qiladi.

Shu qiziqish ortidan Sakkokiy madrasaga boradi, lekin yoshi kattaligi va zehnining zaifligi tufayli darslarni mutlaqo o‘zlashtira olmaydi. Hatto bir oddiy fiqhiy qoidani o‘nlab marta takrorlasa ham, ertasiga esidan chiqib qolaveradi. Sheriklari uning ustidan kula boshlashgach, umidsizlikka tushadi va madrasani tark etib, toqqa chiqib ketadi.

Bir kuni tog‘da dam olib o‘tirsa, uzoqdan bir buloqqa ko‘zi tushadi. Buloqning yuqorisidan tomchilayotgan suv pastdagi toshni teshib qo‘yganini ko‘rgach, Sakkokiy o‘ziga o‘zi shunday deydi:

"Mening qalbim bu toshdan qattiq emas, ilm esa bu suv tomchisidan yumshoq emas. Agar suv tomchisi muntazamlik bilan toshni teshsa, demak, mening tinimsiz harakatim ham ilmni qalbimga singdira oladi."

Sobiq temirchi bu voqeadan so‘ng tinimsiz takrorlash va sabrni o‘ziga shior qilib oladi.
Sakkokiy madrasaga qaytib, tinimsiz mehnat qiladi. Natijada arab tili, grammatikasi, mantiq va balog‘at (notiqlik va uslubiyat) ilmida o‘z davrining peshqadamiga aylanadi. Uning "Miftohul ulum" asari 12 ta ilmni o‘z ichiga olgan qomusiy asar hisoblanadi.

Sakkokiyning hayoti tug‘ma qobiliyatning zaifligini barqaror ko‘nikma orqali yengish mumkinligiga tarixiy misoldir.

Insondagi holatlar uni baxtga eltishi uchun ixtiyoriylik, davomiylik va xolislik shartlariga javob berishi zarurligini ta'kidlaydi Farobiy.

Har bir inson o‘z fitratini ongli ravishda qaysi tomonga yo‘naltirishiga qarab unda yangi ko‘nikmalar hosil bo‘ladi. Demak, inson qanday xulq va zehnda bo‘lishini o‘zi ixtiyor qiladi va shu bilan birinchi shart amalga oshgan bo‘ladi.

Baxtga erishishimiz uchun gohida yoki tasodifan yaxshilik qiladigan qobiliyat emas, balki har doim va har qanday vaziyatda sobit turadigan ko‘nikma zarur bo‘ladi. Tug‘ma fitrat esa bizga bunday kafolatni bera olmaydi, chunki u o‘z tabiatiga ko‘ra egiluvchan va ikki tomondan biriga og‘ib ketish ehtimoli bor.

Ilm-fan tadqiqotlariga ko‘ra, inson miyasida bazal gangliyalar (bazal yadrolari — harakatlarni boshqarish, muvozanatni saqlash, odatlarni shakllantirish va kognitiv jarayonlarda muhim vazifa bajaradi) deb ataluvchi qism mavjud. Kishi yangi ishni o‘rganish jarayonida miyaning asosan old qismi ishlaydi. Bajarilayotgan ish takrorlanib, ko‘nikmaga aylanganida esa boshqaruv old qismdan bazal gangliyalarga o‘tib, inson bu ishni avtopilot rejimida, kuch sarflamasdan bajara boshlaydi. Farobiy aytgan baxtga eltuvchi barqarorlikning fiziologik asosi aynan shu — yaxshilikni avtomatik bajarish darajasiga chiqishdir.
Hikmat

"Biz nimani qayta-qayta qilayotgan bo‘lsak, demak, o‘shamiz."
— Aristotel

"Baxtga yo'llanma"

@jahongirmirzoversiyasi