آشيق اويناماق (قاپ بازي)

یكي از بازيهاي رايج در بين كودكان آذربايجان قاپ بـازي بـود و اكنـون در بيـشتر روستاها رايج است. اين بازي انواع مختلف دارد. شهريار با اشاره به اصطلاحات خاص اين بازي، آن را به زيبايي تمام بازگو ميكند :

بو داملاردا چوخلو جيزيق آتميشام

اوشاقلارين آشيقلارين اوتموشام

قورقوشوملي سققه آليب ـ ساتميشام

اوشاق نئجه هِچ زادينان شاد اولار

ايندي بيزيم غمي توتمور دونيالار

حيدربابا، بند 92

عناصر فولکلور آذربایجان در دیوان شهریار - دکترح. سفیدگر شهانقی

@dashlibulaq

آشیق
@dasbulaq

بو نئچه اوخشاما(آغی) قوشابولاقدا اوچ بالاجا گولون سولماسی مناسبتیله گلیر🌹🌹🌹🌹🌹🌹

كوچه ده خونچا گئدر
ایچینده نیمچه گئدر
عالمین گولو گئتسه
بیزیمكی قونچا گئدر.

⚫️⚫️⚫️⚫️⚫️⚫️⚫️

🌷🌷🌷🌷🌷🌷
گٶرونن داغلار ایمیش
اوستونده باغلار ایمیش
آنا بالادان آیری
نه یامان آغلارایمیش

🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹🌹

داغلار، داغیمدیر منیم
غم اویناغیمدیر منیم
دیندیرمه قان آغلارام
یامان چاغیمدیر منیم.

🥀🥀🥀🥀🥀🥀🥀🥀🥀

قیزیل گول كولدا قالدی
درمه‌دیم كولدا قالدی
عزیز بالام گلمه‌دی
گوًزلریم یولدا قالدی.

نئچه تورکجه سوجوک و فارسجا آنلامی:

ائتنوس: قوم
ائتيکا: اخلاق
ائتکي: تاثير
اؤرنک: مثال
اوره‌تيم: توليد
اؤزگور: آزاد
اؤزلم: حسرت
اؤزنه: سوژه، ذهن
اؤزه‌لليک: خصوصيت
ائموسيا: عاطفه
اؤنده‌ر: رهبر
ائنسيکلوپئديا: دايره المعارف
اؤنم: اهميت
اؤنمسه‌مک: اهميت دادن
اؤيره‌تيم: آموزش
اوغارلیق: تمدن
اؤيمک: تعريف‌کردن، ستايش‌کردن
اؤيود: نصيحت
اؤيکو: داستانِ کوتاه
آبسورد : بي‌معني
آپاريجي عاميل: عامل موثر، عامل اصلي
آچي: زاويه، بوجاق
آخیم: جریان
آخين: جريان، هجوم
آراج: وسيله
آراجيليق: واسطه‌گي
آراشديرماق: تحليل ائتمک
آرديجيل: پي در پي
استيل: سبک، اسلوب، روش
آسيلي: وابسته
اسکي: قديم
آشيري: افراطي
آشيريم: معلق
آلان: ميدان
آلقيش: تشويق
آليشقانليق: عادت
آماج: هدف
آنلاشيلماز: نامعلوم
آنلام: معني
قاورام: مفهوم
آوانگارد: پيشرو
اوخشاماق: نوازش ائتمک
اورتاچاغ: قرون وسطي
اورتاق: مشترک
اوره¬تيم: توليد
اؤزول: پایه
اؤزه¬ک: اساس
اوستون: مسلط
اولغو: فاکت
اوماجاق: توقع
اومارسيز: بي توقع
اؤنملي: مهم
اويغارليق: تمدن
اويغون: مناسب
اويوشماز: ناسازگار
آياق‌يولو: توالت
ايجتيماعي قات: طبقه اجتماعي
ايراق: آيري
ايره‌لي‌له‌يیش: پيشرفت
ايز: ردّ
ايشلک: پر کارکرد
ايشيق گرگينلييي: شدت جريان برق
ايلگي: رابطه
أيلنمک: تفريح کردن
ايلکين: اوليه
اينام: باور
اينجي: مرواريد
آکسيا: عمل
باسقي: تحميل
باشلانغيج: شروع
باغيمسيز: مستقل
باغيمسيزليق: استقلال
بایاغی: مبتذل، از مد افتاده
باياغي‌لاشديرماق: تا حد ابتذال ساده و کهنه کردن
بللي: معلوم
بيچيم: فرم
بيلينج آلتي: ناخود آگاه
پراگماتيک: عمل‌گرا، فعال
پروبلئم: مشکل، مسئله
پروپاگاندا: تبليغ
پروسئس: گئدیش، سوره‌ج، روند، پروسه
پوئتيک: شاعيرانه
تئرمين: اصطلاح
تاپنيماق: پرستش کردن
تانريجيق، تانريچا: الهه
تاوان: سقف
تپکي: عکس العمل
تَمَل: بن، اساس
توپلو: مجموعه
توپلوم: جامعه
توتالغا: ابزار
توتالغاشماق: ابزاري شدن
توتاليتاريزم: تمامت¬خواهي
توکه‌نن: بيتن- قورتاران
تکي: کاش
جيندير: کؤهنه
چئشيد: نوع /چئشيدلي: متنوع
چئوره: اطراف
چاغداش: معاصر
چرله‌دن: درده سالان
چيخيلماز: بُن‌بست
چکيردک بومباسي: بمب هسته‌اي
خريستيان: مسيحي
دئوريم: اينقلاب
داغارجيق: کيسه
دالاشماق: ساواشماق
دامغا: مُهر، داغ
داورانيش: رفتار
داياز: سطحي
داياناجاق: ايستگاه
درگي: مجله
دَيَر: ارزش
دوز يازي: نثر
دوزه‌نليک: ساحه
دوشونر: انديشمند
دوغال: طبيعي
دويارليق: حساسيت
دويغو: احساس
دؤنم: دوره، مرحله
دؤنه: دفعه
ديره‌نيش: مقاومت
ديش dış: خارج، بيرون
دينله‌ييجي: مخاطب
رف: قفسه
زنگين: غني
زيروه: قله، اوج
سئچکي: انتخابات
سئچيم: انتخاب
سؤزجوک: واژه
سئمئنت: سيمان، بئتون
سؤيلم: گفتمان
ساتيرا: طنز
سارسينتي: تزلزل
سالديرغان: حمله ائديجي
ساواش: جنگ
ساييقلاماق: هذيان گفتن، خواب¬نما شدن
سرت: محکم
سرگي: نمايشگاه
سوچ: گناه
سوره‌ج: روند، پروسه
سوزگج: فيلتر، صافي
سؤمورگه: استعمار
سونوج: نتيجه
سويوت: مطلق
سيئرک: داغينيق، پراکنده
سيرا: رديف
سيمگه: سمبل، نماد
سينير sinir: عصب
سينير sınır: مرز
سيويليزاسيا: تمدن
شام آغاجي: سرو، چنار
غايه: هدف
فاکولته: دانشکده
قاباريق: برجسته
قاباقجيل: پيشرفته
قات: درجه، لايه، طبقه
قات: طبقه، لايه
قاداغانليق: ممنوعيت
قارشيليقلي: متقابل
قارغي: نئي
قالاباليق: ازدحام
قاليق: باقي مانده
قانديرماق: آلداتماق
قايغي: تيمار
قايناق: منبع
قوتسال: مقدس
قورساق: معده
قوروجو: موسس
قولاي: آسان
قونو: موضوع
قونوم: جايگاه
قيتليق: قحطي
قيل کؤرپوسو: پل صراط
کؤک: ريشه
کينو: سينما، فيلم
کوت: کوله باتميش خمير
کوتله: توده، عوام، مردم
کوتله‌وي اوره‌تيم: توليد انبوه
کيمليک: هويت
گئديش: روند، پروسه
گئرچک: حقيقي /گئرچکليک: حقيقت
گؤزلوک: عينک
گؤوده: بدن
گرگين: بحراني
گرگينليک: بحران
گره‌کلي: لازم (واجب)
گله‌نک: سنت
گوره‌و: وظيفه
گورکم: ظاهر
گونده‌مده اولماق: موضوع روز بودن
گيريش: مقدمه
لاغ: تمسخر
ليتراتورا: ادبييات
ماراق: علاقه
ماراقلي: جالب
موتلولوق: سعادت
موتيو: محرک، انگيزه
نئجه‌ليک: سازگار
نسنه: اوبژه، عين، شئي
نسنه: شئي
وارماق: يئتيشمک، رسيدن
وورغو: تاکيد
يئني يئتمه: نوجوان
يابانجي: بيگانه
يادداش: حافيظه
يارارلانماق: فايدالانماق
يارديم: کمک
ياساق: ممنوع
يالين: برهنه /آياق‌يالين: پابرهنه
يانليش: اشتباه
يوْزوم: تأويل
يؤن: جهت
ييه‌ليک: مالکیت

آنا دیلیم↙️

@ana_dilim2

داشلی بولاق↙️
@dashlibulaq

گؤی گۆرولده‌ینده گؤبه‌لک دئیَر : آی خانیم منیم بؤرکۆمو وئر چیخیم گؤرۆم نه خبردی؟

توْپراق آلتیندان چیخار آنجاق بؤرکۆ قوْیماز دای قاییدا!!



@dasbulaq

گولنار
#ائل_ناغیلی
بیرینجی بولوم

قندهار پادشاهی‌نین ملیک ممد آدیندا بیر اوغلو وار ایدی.
گؤزللیکده ائله بیر آفتی-زامان ایدی کی، یوسیف کنعان اونون الینه سو تؤکه بیلمزدی. اؤزو ده قندهار پادشاهی‌نین آمان-زامان بیر دنه اوغلو ایدی.
ملیک ممدی هامیدان چوخ ایسته‌ین قوجا بیر له‌‌له‌سی واریدی.

بیر گون له‌له بوتون مونججیملری توپلا‌ییب، تاس قوردوروب، رمل
آتدیریب ملیک ممدین باختینا باخدیردی. هامی مونججیملر دئدی کی،ملیک ممد اون دؤرد یاشینا چاتاندا ایته‌جک، اؤزو ده کی، تاپیلماغی چوخ چتین اولاجاق.

بلی، بیر-ایکی دسته قوشون حاضرلاندی کی، ملیک ممدی قوروسون.
یازیق اوشاغی تک هئچ یئره قویمازدیلار. آمما اولاجاغا چاره یوخدو.
ملیک ممدین دوز اون دؤرد یاشی تامام اولان گئجه او اوتاقدا کی یاتمیشدی،ائله او اوتاقدا بیر اپپک اولدو، اوچدو گؤیه. نه قدر آختاردیلار، نه قدر جار سالدیلار، قاصیدلر گؤندردیلرسه اوشاق تاپیلمادی کی، تاپیلمادی.

بیر ایل کئچدی، ایکی ایل کئچدی، هر یئردن اومید الی اوزولدو، هامی قاراگئییب ماتَمه باتدی.

قوجا له‌له بو ایشه تاب گتیرمه‌ییب تغییر-لباس ائله‌دی، چیخدی ملیک
ممدی آختارماغا.
له‌له ملیک ممدی آختارا-آختارا گلیب چیخدی ایستانبولا. شهری گزدی، دولاندی، دولانا-دولانا گلیب چیخدی ایستانبول پادشاهی‌نین سارایی‌نین قاباغینا. برک قیش ایدی. چوخ دا قار یاغمیشدی. قارین اوستونده بیر یئره قان تؤکولموشدو. له‌له بونو گؤرجک، ییخیلیب اؤزوندن گئتدی.

سنه خبر وئریم ایستانبول پادشاهی‌نین بیرجه قیزی اولان گولنار خانیمدان.

بو قیز ائله گؤزلدی کی، وصفی عالمی توتموشدو. گولنار خانیم اوتورموشدو اؤز پنجره‌سی‌نین قاباغیندا، گلیب گئده‌نه تاماشا ائدیردی. بیرده له‌له‌نین قیشقیریب اؤزوندن گئتمه‌یین گؤردو. تئز او ساعت آداملارینی گؤندَریب اونو ایچری گتیرتدیردی.

قوجا له‌له ملیک ممدین احوالاتین اونا دانیشدی:
- قارین اوستونده قیرمیزی قان لکه‌سینی گؤرَنده ملیک ممدین
آغ اوزونده‌کی خالی یادیما دوشدو.

گولنار خانیم آتاسی‌نین یانینا گئدیب بوتون قوجا له‌له‌نین دانیشدیقلارینی اونا دانیشدی.
دئدی کی:
- آتا، ایزین وئر، من گئدیم ملیک ممدی آختارماغا.
آتاسی نه قدر دلیل-دلاییل دئدیسه مومکون اولمادی. قیز نیخ دئدیگین
دئدی. آخیردا وزیر زمینی-ادب اؤپوب دئدی:
- پادشاه ساغ اولسون، ایندی کی، بئله‌دی، قوی گئتسین. بیز ده بو قوجا کیشینی بورادا ساخلاریق. اگر گولنار خانیم ایکی ایله گلدی، نه خوب، گلدی، اگر یوخ، گلمه‌دی، اوندا بونو اؤلدورریک.

ادامه‌سی وار..


داشلی بولاق↙️
@dashlibulaq

#کاغازکوناندا_یئییلن_بیتگی‌لر (علف‌لر)

بئله قارارا گلمیشیک ، یاز گونلری گلدیگینه خاطیر، کاغازکونان کٶیشنلرینده گٶیَرن و انسان یئدیگی بیتگی‌لری، بیلدیگمیز قدر سیزه کانالدا یول‌بیر دوسلاریمیزا تانیتدیراق.
البته بونو دئمه‌لییم ، بعضی بیتکی لر وار بعضی کندلرده یئییلیر ، بعضی‌سینده یوخ و یا گاهدان گٶرونور بیر کندده بیر آد دئییرلر ،او بیر کندده باشقا بیر آد .
بو کانالدا گلن‌ بیتگی‌لرین آدی و یا اٶزللیکلری آقکند دئییمی‌له گلیر .

#قوزو_قولاغی

بو بیتگی‌نین آدیندان بللی اولان یارپاقلاری قویون-قوزو یا بنزری اولدوغونا گٶره بو آدا آدلانیب .قوزو قولاغی گئچن ایل یئره تٶکولن دنلریندن گٶیَرر، پاپراقلاری‌نین رنگی زیتون رنگینده‌دیر ، یاخچی یئمه‌لی وقتی یازدان ۴۵ گون گئدنه قدر دیر.
قوزو قولاغین چوخلو چی حالتده یئیرلر.
@dashlibulaq

#تورشک : بو بیتکی چوخلو داغلاردا ، داشلی - قوملو تورپاقلاردا گٶیرَر‌
کٶکوندن گٶیرن و احتمالا دَن ایله آرتان علفدیر. هم یارپاقلاری هم داللارینین(شاخه) تزه قیسملری یئییلیر . قانین دورولماسینا سبب اولور ، تورشکین آدیندان بللی اولان تورش طعمی وار.و چی حالتده یئییلر.

@dashlibulaq

‍ ‍ کاغازکونان کٶیشنلرینده گٶیَرن بیتگی‌لر(علف‌لر)

+قاز آیاغی : بو بیتگی ماحالیمیزدا چوخلو "قَزَیاغی" تلفظ اولونور ، بو بیتگی‌نین یاپراقلاری قاز آیاغینا بنزَری اولدوغونا گٶره بو آدا آدلانیب ، قازآیاغی یازین ایلک گونلریندن ،یازدان ۴۵ گون گئدنه‌دک طراوتلی، یئمه‌لی اولار ،اوندان سورا یاواش-یاواش قارتار (قارتالار). قاز آیاغی‌نین خاص بیر عطری اولدوغونا گٶره آشا توکولدوکده اونا بیر خوش طعم وئرر .بو بیتگی‌نی آشدا یا باشقا غذا لاردا بیشمیش حالتده یئیرلر.

#داشلے_بولاق_کاغذکنان_فولکورو

@dashlibulaq

#یئرلی_دئییملر (اصطلاحات محلی)


🔺قایسار :سویوق دَیمه

🔺 قولای : پیس

🔺 قولئیبانی : (قول‌یابانی) :ناغیللاردا، چٶلده یاشایان چوخ بٶیوک دئو-سٶزده یئکه ،دیل بیلمه‌ین آداما دییرلر

🔺 اَنگوو-لووقا = چوخ دانیشان آدام

🔺پَزگه : هر ندَن اوجو ایتی،نارین شکیلده آیریلان بیر قیسم

🔺سیغارلاماق-سیغارراماق = بیر شئی ساغماق شکلینده، دوتماق و آشاغی یوخاری آپارماق-اوشاغین بوغازیندا بیر شئی قالسایدی اونو اٶرمک اوچون سیغارراردیلار

🔺ساخسی : زیغدان دوزه‌لیب و کوره‌ده بیشمیش قابلار

🔺 یاوانلیق : چٶره‌ک آراسیندا قویولوب ، یئییلن غذالار، اٶرنک اوچون پنیر ، گٶیرتی و یا ...

🔺تاخیل : فارس دیلینده ایشله‌نن غله

🔺 سینسیمک : چوخ اینجیمک، (بو گون، ایستی هاوا بیزی لاپ سینسیتدی)

🔺 کوللوک : قدیم ائولرین هامیسیندا تندیر سالاردیلار، بو تندیرلرین کولون کندین بیر یئرینده توکوب توپلایاردیلار، اورا کوللوک دییردیلر

🔺باسماللیق : کندده هر کیم اٶز مال-داوارینین پئیینین بیر یئره تٶکر ، اورا باسماللیق دئیَرلر

#داشلے_بولاق_کاغذکنان_فولکلورو

@dashlibulaq

قاچاق نبی فیلمی نین بیر بالا حیسسه سی تقدیم اولور عزیزلره🌹
@dashlibulaq

سلام اولسون ....

@dashlibulaq
🌹🌺🌹🌺🌹

‌ايتن گونلريم
:
آي، دادلي گونلريم، دوزلو گونلريم
بس هاردا ايتدينيز، هاردا باتدينيز
چيچکلي گونلريم، يازلي گونلريم
هاردا يوخلادينيز، هاردا ياتدينيز
+
دوْغرولاري لاغا قوْيان گونلريم
خوْخان گلدي‌لره، اويان گونلريم
شنگوله- منگوله، هايان گونلريم
مني کيمه وئرديز، هاردا ساتدينيز
+
قيزلارلا باغچادا قالان گونلريم
قاش گؤز آتيب گولوش آلان گونلريم
آرا بير قال-ماغال سالان گونلريم
آزرائللي-‌نيزي هاردا آتدينيز.
.
منوچهر فضلي‌خلف(آزرائللي)

داشلی بولاق↙️
@DASHLIBULAQ💕💕💕💕
.