2017 ایلینده داشلی بولاق کانالی‌نین آچیلیشی‌نین ایلک گۆنلرینده، چوخ گٶزل و منظوم ، آذربایجانین شیفاهی ادبیاتی‌نین خزینه‌لریندن ساییلان قاراچواخا آدلی بیر ناغیل بو کانالدا پایلاشیلدی، ناغیل،" یانبلاغ گۆن یاماجی" وبلاگیندان گٶتورولوب، بو وبلاگ ائل شاعیریمیز رحمتلیک هوشنگ باقری‌یه آیید‌ ایدی، پایلاشیلان ناغیل منظوم اولدوغونا گوره، بونو نظمه سالیب و شعر قالیبینه گتیرن شخص بیزه بللی دییل.

بو ناغیل دٶرد بٶلومده خدمتیزه تقدیم اولونوب

2👆

3👆

4👆

وطن

وطن باشا چوخ ایش گلر
باش اَیمه، باشین ساغ اولسون
بیز اؤلمه‌یه دوغولوروق
تورپاغین-داشین ساغ اولسون.

نئچه جفا کشین قالیر
بیر ائودن بیر قوشون قالیر
بئشین اؤلور، بئشین قالیر
او قالان بئشین ساغ اولسون.

چات وئریر چاتداییر دؤزوم،
سن چاتداما جانیم-گؤزوم
بیزه آغلاماغا گؤزون
بیرده گؤز یاشین ساغ اولسون
آی وطن باشین ساغ اولسون.

✍ ممد ایلقار

سۆسَری خالا
#ائل_ناغیلی

بیری وار ایدی، بیری یوْخ ایدی، سۆسری آدلی بیر آرواد وار ایدی. بۇنو ائله‌جه سۆسری خالا چاغؽریردیلار. بیر دفعه اوْ، بۆتون دوْستلارینا، تانؽشلارینا، گئدیب باش چکمک ایسته‌دی کی، گؤرسون اوْنلار نئجه دوْلانیرلار. هم‌ده اؤزونه یاخشؽ بیر یوْلداش - اَر آختاریب تاپماق فیکرینه دۆشموشدو کی، عمرۆنو اوْنونلا باشا وۇرسون.
او، اؤزونه سوْغان قابؽغیندان پالتار تیکدی، گئییندی، باشؽنا بادیمجان قابیغیندان چادرا اؤرتدو، پۆسته قابیغیندان اؤزونه آیاق‌قابی دۆزلدیب گئیدی و یوْلا دۆزلدی.
او گئتدی، گئتدی، گلیب گؤیرتی‌ ساتانین دۆکانینا چاتدی، گؤیرتی ساتان گؤردو کی، سۆسری بیر گئیینیب-کئچینیب کی، گل گؤره‌سن، اوْندان سوْروشدو:
- سۆسری خالا، هارا گئدیرسن؟
- سۆسری خالا سن اؤزونسن! من گۆل کیمی گؤزه‌لم، گؤزللیکده منه تای تاپؽلماز، سن منه دئییرسن کی، سۆسری خالا!
- بس سنه نه دئیک؟
- دئگینن کی، آی قارداشیم قیزی، دوْنو قؽرمیزی، تزه باشماقلی، یاخشی یوْل!
گٶیرتی ساتان اوْنا دئدی:
- آی قارداشیم قیزی، دوْنو قیرمیزی، تزه باشماقلی، یاخشی یوْل! سن هارا گئدیرسن؟
سۆسری خالا اوْندا بئله جاواب وئردی:
- گلن آی رمضاندؽر، من گئدن شهر همدان‌دؽر، گئدیرم اؤزومه یوْلداش تاپیم، تک قالؽب دارؽخماییم!
- منه گلرسن‌می؟ - دئیه گؤیرتی‌ساتان سوْروشدو.
- گلرم. آنجاق دئه گؤروم کی، ایشدیر، بیردن دالاشدؽق، اوْندا منی نه ایله دؤیه‌جکسن؟
- چکی داشلاری‌لا سنی شیل-کۆت ائده‌رم...
- آه، یوْخ، من سنه اَره گئتمرم...

سۆسری خالا یوْلونا داوام ائتدی، گلیب قصابین دۆکانینا چاتدی. قصاب اوْنو گئیینیب-کئچینمیش گؤروب سوْروشدو:
- سۆسری خالا، هارا گئدیرسن؟
- سۆسری خالا سن اؤزونسن! من گۆل کیمی قشنگم، گؤزللیکده منه تای تاپؽلماز، سن‌ ده دۇروب منه دئییرسن کی، سۆسری خالا!
- بس نه دئییم؟
- دئگینن کی: آی قارداشؽم قؽزی، دوْنو قؽرمیزی، تزه باشماقلؽ، یاخشؽ یوْل!
قصاب دا اوْنا دئییر:
- آی قارداشؽم قؽزی، دوْنو قؽرمیزی، تزه باشماقلؽ، یاخشؽ یوْل! سن هارا گئدیرسن؟
- گلن آی رمضاندؽر، گئتدیییم شهر همدان‌دؽر، گئدیرم اؤزومه یوْلداش تاپؽم، تک قالؽب دارؽخماییم.
- منه گلرسن‌می؟ - دئیه قصاب سوْروشدو.
- گلرم. آنجاق بیر دئه گؤروم، ایشدیر، بیردن دالاشدؽق، اوْندا منی نه ایله دؤیرسن؟
- باخ، بۇ اَت‌کسَن بؤیوک بؽچاقلا!
- آها، سن بئله ایمیشسن! یوْخ، سنه گئتمه‌رم...
سۆسری خالا قصابؽن دۆکانیندان چؽخدی. جناب سیچان قولو بی قاچا-قاچا گلیب اوْنا چاتدؽ. اوْ، گؤیرتی ساتانین دۆکانیندا ایمیش. سۆسری خالانؽن دۆکانچی ایله اوْلان صؤحبتینی باشدان-آیاغا هامؽسینی ائشیدیبمیش. اوْدور کی، سیچان اوْنون دالؽنجا قاچا-قاچا دئییردی:
- آی قارداشؽم قؽزی، دوْنو قؽرمیزی، تزه باشماقلؽ، یاخشؽ یوْل! هارا گئدیرسن؟
- ائی اصل-نجابت‌لی، اۇزون شالوارلی! گلن آی رمضان‌دؽر، گئتدیییم شهر همدان‌دؽر، گئدیرم اؤزومه یوْلداش تاپؽم، تک قالؽب دارؽخماییم.
- منه گلرسن‌می؟ - دئیه آغای سیچان اوْندان سوْروشدو.
- گلرم. یاخشی، اول بیر دئه گؤروم کی، ایشدیر، بیردن دالاشدؽق، اوْندا منی نه ایله دؤیه‌جکسن؟

- من اؤز نازیک قۇیروغومو سۆرمه‌یه باتؽریب سنین گٶزل قاشلارؽ‌نین اۆستوندن گزدیره‌رم.
- اگر بئله‌دیرسه، اوْندا سنه گئده‌رم. نه اۆچون‌ده گئتمَییم!؟
اوْنلار بیر یئرده یئییب-ایچیب، عؤمور سۆرمه‌یه باشلادؽلار. بیر دفعه  سیچان قولو بی شاه ساراییندان یئمه‌یه شئی گتیرمه‌یه گئتدی، سۆسری خالا دا چیرکلی پالتارلارؽ یؽغیب گؤلمچه‌ده یۇماغا آپاردؽ.
سوسری چۇخورون قؽراغینا گلدی، آیاغؽ سۆروشوب سۇیا یؽخیلدی. سۆسری خالا قوْرخوب اؤزونو ایتیردی. بیردن گؤردو کی، یاخؽنلیقدان بیر آتلی کئچیر. اوْنا بئله دئدی:
- آی آتلؽ، آتی قانادلی! سیچان قولو بی‌یه دئیین کی، اوْنون خانؽمی یؽخیلیب سۇ چۇخورونا دۆشوبدور!

بو آتلؽ دا پادیشاه‌ؽن قوْشونوندان ایدی. سارایا گلیب بۇ گۆلمه‌لی احوالاتؽ پادیشاها و وزیرینه دانؽشدی. اوْنلار بۇنا خیلی گۆلدولر. نه یاخشی کی سیچان دا بۇ یاخؽنلیقدا ایمیش، آتلؽ‌نین دانؽشیغینی ائشیتدی.
اوْ، تئز قاچؽب اؤزونو سۆسری خالایا یئتیردی. چۇخورون باشؽنا هرلنیب هارای-هشیر سالدی:
- آی رفیقیم! آی جانؽم-جییریم! اَلینی تئز منه وئر - سنی چکیب چؽخاردیم!
- یوْخ، یوْخ، منیم اَلیم نازیکدیر، قؽریلار!
- اوْندا آیاغؽنی وئر!
- یوْخ، یوْخ، آیاغؽم نازیکدیر، قؽریلار!
- بس من نه ائدیم؟
- گئت منیم اۆچون نردیوان گتیر، من اؤزوم چؽخارام.
سێچان قولو بی تئز گؤیرتی ساتانین دۆکانینا قاچدؽ، بیر دنه کؤک گؤتوروب تئز ایتی دیشلریله اوْندا دیش-دیش یئر آچدؽ و گتیریب سۆسری خالایا وئردی. یازؽق سۆسری سۇدان چؽخیب یوْرغان-دوشگه دۆشدو، چۆنکی اوْنا برک سوْیوق دَیمیشدی.
اوْ، سیچان قولو بی‌یه تاپشؽردی کی، اوْنون اۆچون شوْربا بیشیرسین. سیچان یئکه بیر قازانؽ اوْجاق اۆسته قوْیوب آلتؽنی آلؽشدیردی. چؤمچه ایله شوْربانی قۇردالاماغا باشلادؽ.
قاریشدیردی، قۇردالادی، آخؽر کی، قازانؽ یؽخیب داغیتدی. شوْربا دؤشه‌مه‌نین اۆستونه تؤکولدو، بۇغو تاوانا قالخدؽ. سۆسری خالا دا بۇغون ایچینده گؤرونمز اوْلدو. سیچان قولو بی اؤزونو ایتیردی. سۆسری خالا ایسه بۇغون ایچین‌دن اوْنا قؽشقیردی:
- عیبی یوْخدور، سیچان قولو بی، منیم صادیق اَریم! شوْربا داغؽلیب بۇغو قالخدی - بۇ یاخشؽدیر. من قؽزینارام، تئز یاخشؽ اوْلارام - لاپ یاخشؽ اوْلدو!
باخ، سۆسری خالانؽن باشؽنا بۇ جۆر احوالاتلار گلمیشدی.


داشلی بولاق
@dashlibulaq

بیر اوشاقدان عاغیللی سٶز

بیر اوشاق  قاپاقلی قابدا قونوشویا بیر شئی آپاریرمیش، یولدا بیر کیشی اوندان سوروشور:
- اوغلوم نه آپاریرسان؟
اوشاق دئییر:
- عمی! سن بیلمه‌لی اولسایدی، آغزینا قاپاق قویوب، اٶرتمزدیلر!

🔹#آتالار نه گوزل دئمیشلر:
- سٶزون دۆزونو اوشاقدان سوروش
- سٶز قیلینجدان کسکین‌دیر
- سٶز وار گلر کئچر، سٶز وار دَلَر کئچر
- سٶزون دۆزونو دئه، آتی مین چاپ
- سٶزو، سٶز کسَر


داشلی بولاق
@dashlibulaq

بۆلبولون فغانی
#ائل_ناغیلی

بیری واریمیش بیری یوخ ایمیش، بیر تاجیر واریمیش، گۆن‌لرین بیر گۆنو بو تاجیر مئشه‌دن بیر بۆلبول توتور. اونو ائوینه گتیریر، گٶزل بیر قفس دۆزلتدیریر، قفسی قیزیل- گۆموش‌له، داش- قاش‌لا ائله بزه‌ییر کی باخان حئیران قالیر.
تاجیر بۆلبولو همن قفسه سالیر، اونا باخماق اوچون خیدمتچی توتور، تاجیرین باغچاسی هر جور الوان گۆل- چێچک‌له دولو ایدی.گۆل‌لرین عطری آدامی هوش‌دان آپاریردی، باغچاسی‌نین اورتاسیندا یئددی یئردن فوّاره ووران، آغ مرمردن دۆزلدیلمیش گٶزل بیر حوووض واریدی.
تاجیر بۆلبولون قفسین همین حوووضون یانیندا صفالی بیر یئردن آسلامیشدی. هر گۆن سحر- آخشام گئدیب اونا تماشا ائدردی، بولبول همئشه یانیقلی هاوالار اوخویوب، غم چکردی.
تاجیر قوش دیلی بیلن بیر آدامی تاپیب، بولبولون نه اۆچون بئله آه- فغان ائله‌دییینی اٶیرنمک ایسته‌ییر، قوش دیلی بیلن آدام دئییر:
- تاجیر آغا، بولبول آه- فغان ائله‌ییر کی، منیم عزیز وطنیم، یوردوم، یووام! کاش آزاد اولایدیم اٶز یووامدا یاشایایدیم.

غوربته دوشدو یولوم
دشمن آلیب، ساغ- سولوم
یورددان آیری دوشه‌لی
سێنیب قانادیم- قولوم

من عاشیق، آه و زاردا
جانیم دردده، آزاردا
او گۆندن کی قول اولدوم
ساتیلدیم هر بازاردا

عزیزیم وطن یاخشی
کٶینگی کتان یاخشی
غوربت یئر جنت اولـــسا
یئنه‌ده وطــن یـــاخشی

تاجیر گٶرور کی بۆلبول آه- فغان ائله‌مکدن گۆندن گۆنه اۆزولور، اودو کی اونو آچیب قفس‌دن بوراخیر، قوش دیلی بیلن آداملا هره‌سی بیر آت مینیب بولبولو ایزله‌ییرلر، بولبول داغلار آشیب، دره‌لر کئچیر، چای‌لاردا چێمیر، بولاق‌لاردان سو ایچیر. آز گئدیر، اۆز گئدیر، دره- تپه دۆز گئدیر. گلیب مئشه‌ده کی آغاجدا یوواسینا گیریب دئییر:
- آه وطن، سن نه گٶزلسن!
تاجیر دئییر:
- چوخ غریبه بیر ایشدی، من اونو او گٶزللیکده قیزیل قفسده، گۆلون- چیچگین ایچینده بسله‌ییردیم، ایندی بیر آغاجین دلیگین او قیزیل قفسدن اۆستون توتور؟!
قوش دیلی بیلن آدام دئییر:
- سن بونا تعجب ائتمه، هر کسین وطنی، ائوی- ائشییی، اٶزونه خوشدو، بۆلبول بورادا آزاددی، آزادلیق هر شئی‌دن اۆستوندو.


داشلی بولاق
@dashlibulaq

#ماللا_نصرالدین
سون اومید

گونلرین بیر گۆنو، ماللا نصرالدین‌ین  تکجه بیر وارلیغی اولان، ایستکلی ائششگی ایتمیشدی. بیلمیردی کی اوْ، اؤز باشینا چیخیب گئدیب، یوخسا کیمسه حیوانی اوْغورلاییب.

طبیعی کی، آختارماغا باشلادی. کندده یولا دوشموشدو تیرینگی اوخویا- اوخویا یول گئدیب ائششه‌یینی آختاریردی، بیر مدّت سونرا، یولدا بیر تانیش‌لا قارشؽلاشدی.

تانیش سوْروشدو:
- ماللا، هارا گئدیرسن، بئله اوجا سسله اوْخویورسان؟

ماللا جاواب وئردی:
- ائششگیمی ایتیریب، اوْنو آختاریرام.
تانیش دئدی:
- بۇ نئجه ائششک آختارماقدی خوجا؟ من بونو بیلیرم کی، اینسان ائششه‌یینی ایتیرنده آغلایار، فریاد چکر، پریشان اولار، آمّا سن تیرینگی اوْخویورسان!"

ماللا قارشؽسینداکی تپه‌نی گؤستریب دئدی:
- "بیر اۆمیدیم اوْ داغین آرخاسینا قالیب. ائششه‌ییمی اوْرادا تاپا بیلمه‌سم، اوندا گل فریادیما قولاق وئر !


داشلی بولاق
@dashlibulaq

#آتالار_سٶزو

🔹 بٶیوک تیکه بوغاز یێرتار

🔹اَر توتانی، ائل توتار٭

🔹سو گلن آرخا، بیر ده گلر

🔹دیل عاغیل خزینه‌سی‌نین آچاری‌دی

🔹دوه‌چی‌نن دوست اولانین دروازاسی گن گرَک

🔹عاشیغی داستاندا، بوستانچی‌نی بوستاندا سینارلار

🔹مالین مال اولونجا، بازارین بازار اولسون

🔹بۆلبول ویرانه‌ده اٶتمز، بایقوش ویرانه‌دن گئتمز


داشلی بولاق
@dashlibulaq

سامان احوالاتی
#ائل_ناغیلی

بیر ایل قۇراقلیق اوْلدوغو اۆچون "گۆللو بولاغین" جماعتی لازیم اوْلدوغو قدر اوْت-علف تداروک گؤره بیلمه‌میشدی. قیش اۇزانیر، یاز گلمک بیلمیردی. گاه هاوا دۆزه‌لیر، گاه الاچالپوْ قار یاغؽردی.
بعضی ائولرده اوْت- سامان تۆکنیردی. همیشه اوْلدوغو کیمی، مشدی میرزه‌نین آنباریندان سامان قۇرتارمازدی

قونشوسو مشَدی هاشیمین تایاسؽندان سامان آزالماسؽنا باخمایاراق قۇرتارمیردی. اصلینده‌، مشدی هاشیم تایاداکی سامانی هئچ ایشلتمیر، قوْهوم-قونشونون گؤزوندن پرده آسماق اۆچون ساخلامؽشدی. هر گئجه گێزلینجه، سامان سبدینی گؤتوروب قوْنشوسو مشَدی میرزه‌نین آنبارینا گلر و دئیرمیش:
- السلام علیکوم، ای مشدی میرزه‌، سیزدن ایکی سبد سامان بوْرج آپارماغا گلمیشم.
سوْنرا دا اؤزو-اٶزونه جاواب وئررمیش:
- بۇیور، آی مشدی هاشیم، اوْ نه سؤزدو، نه قدر ایسته‌ییرسن آپار!
بئله‌جه، بیر مدّت مشدی میرزه‌نین آنباریندان سامان آپارؽر.

بیر گۆن مشَدی میرزه گٶرور کی، آنبارداکی سامان چوخ آزالؽب. قوْنشو مشدی هاشیمین تایاسؽنداکی سامان ایسه نئجه وار، ائله‌جه دۇرور. شۆبهه‌لنیر. گئجه‌نین بیرینده آنباردا گیزلنیر. بیر واخت گؤرور کی، قوْنشوسو مشدی هاشیم چئینینده بوْش سامان سبدی ایله آنبارا گیردی. اؤز-اوزونه دانؽشماغا باشلادی:
- السلاموعلیکۇم، ائی مشدی میرزه‌، سیزدن ایکی سبد سامان بوْرج آپارماغا گلمیشم. اینشاللاه، اؤلمه‌دن بوْرجونو قایتارماق نصیب اوْلار.
سونرا اؤز-اوزونه جاواب وئریر:
- بۇیور، آی مشدی هاشیم، اوْ نه سؤزدو؟ نه قدر ایسته‌ییرسن آپار.

سبدی دوْلدوروب کۆرَه‌یینه قالدؽرماق ایسته‌ینده مشدی میرزه گیزلندییی قارانلؽقدان چؽخیب، سبدی مشدی هاشیمین کۆرَه‌ییندن ائندیریب اونو بوش یوْلا سالؽر


داشلی بولاق
@dashlibulaq.

له‌له (LƏLƏ) موختلیف روایتلرده


🔹له‌له کیمی داشدان یارانمامیشام کی..
#ائل_ناغیلی

روایته گٶره، بیر کیشی‌له آروادین اٶولادی اولمورموش، اوزاق سفردن گلن قوناقلاری شاد اولسون دئیه، اونلار بیر دێبک داشین بَله‌ییب، بئشیگه قویورلار کی قوناق بئله بیلسین اوشاق‌لاری اولوب، قوناق گلیب چوخ سئوینیر، بئشیگینه هدیه قویماق ایسترکن اوشاق آغلاییر، اَر- آرواد بو ایشه حیران قالیرلار، اوشاغین آدینی "له‌له" قویورلار، له‌له بایاتیلارین بیرینده دئییر:

له‌له‌یم باشدان من
یئمَرم هر آشدان من
نه آتام وار نه آنام
یارانمیشام داشدان من

ایندی هر آدامی، هر هانکی بیر آغیر ایشه بویوراندا دئییر:
- له‌له کیمی داشدان یارانمامیشام کی..

🔹له‌له کٶچۆب، یوردو قالیب!

روایته گٶره، له‌له‌نین " یاخشی" آدلی اٶگئی بیر باجی‌سی واریمیش، له‌له باجی‌لیغی ائوینه قوناق گلرمیش، بونون باجی‌لیغی ائوینه گلیب- گئتمه‌سی، ماحالدا دئدی- قودویا سبب اولموشدو، بوجور تحقیرآمیز سٶزلری ائشیدن یاخشی‌نین اَری، له‌له‌نی ائودن قووماسینا قرار وئریر، له‌له گئدیب بیر هۆندور داغدا یورد سالیر، سونرا دا او داغ " له‌له داغینا" مشهور اولور،
بیر گۆن یاخشی اَری‌نی گٶتوروب له‌له قالدیغی داغا گئدیرلر، گلیب گٶرورلر بورادا هئچ کیم یوخدور، یاخشی، له‌له‌نین تیکدیگی چارداغی گٶروب آغلاییر. اَری دئییر:
- له‌له کی یوخدو، سن نه اۆچون آغلاییرسان؟
یاخشی دئییر:
- له‌له کٶچوب، یوردو قالیب، اونون یوردو دا منیم اوچون عزیزدیر

همین زاماندان یاخشی‌نین بو سٶزو دیل‌لره دوشدو کی:
له‌له کٶچوب یوردو قالیب!


🔹له‌له کیمی تک‌دیر، کیمی وار؟

روایته گٶره، له‌له‌نین هئچ کیمی یوخ‌ایمیش، او کٶرپه یاشلاریندا آجلیق و یوخسوللوق ایچینده قالمیش، محنت‌له بٶیوموشدو، بیر تیکه چٶرک اۆچون هر جور بلالره قاتلاشمیشدی، سونرا بعضی آداملارین اعتبارسیزلیغیندان اونلاردان اوزاق گزمه‌یه باشلامیشدی، گۆندوزلر بعضی زامانلار آداملارین ایچینده اولسادا، گۆنون چوخ زامانین اٶز کوماسیندا تک- تنها قالارمیش، ایندی ده قوهوم- اقرباسی اولمویان آداملارا دئیرلر:
- یازیق له‌له کیمی تک‌دیر، کیمی وار!؟


📚آذربایجان فولکلور و انتولوگیاسی( قاراباغ فولکلورو)


داشلی بولاق
@dashlibulaq

گلین قاینانا دئییشمه‌سی

او زاماندی کی قاینانالار یامان جیددی  اولورموش، گلین‌ین اختیاری نه‌ایدی؟ ائو سۆپورسون، مال- داوار ساغسین، نئهره‌یه قاتیق توکسون...

بیر گۆن تزه گلمیش گلیندن قونشو بیر قادین سوروشور کی؛ آی قیزیم، نه وار نه یوخ، نئجه دولانیرسان؟
دئییر:
- آی ننه، دولانیریق دا
دئییر:
- قاین‌آتان‌‌لا، قاین‌ننه‌ن‌له نئجه دولانیرسان؟ اونلار سنه قارشی نئجه داورانیرلار؟ ائله فرض ائله من سنین قوجا ننه‌نم، بونو بیلمه‌لی‌یم.
گلین دئییر:
آی ننه! بیر آیاغینی ساخلا دئییم.
قاین‌ننم دمیر داراق
دێن- دێن اٶتور، من نئینیم؟
بالدیزیم چووالدیزیم
تک- تک باتیر، من نئنیم؟
قاین‌آتام قارا کٶپک
قاپیدا یاتیر، من نئینیم؟
قاینیم سرو آغاجی
قاپیدا بیتیب، من نئینیم؟

اخیردا دا قاین‌آناسین تصویر ائدیب دئییر کی:
دامدا دیرک، قاین‌ننم
آرخادا کۆرک قاین‌ننم
اوغلو ائوه گلنده
هامیدان زیرک قاین‌ننم

گلین قاین‌ننه‌سین پێسله‌ینده، قوجا آرواد یانیب توکولوردو، آخی بو اٶزو ده قاین‌ننه‌یدی، اۆز توتوب گلینه دئییر:
- آی قیزیم اَیلَش، سنین بو سٶزونون مقابلینده بیرینده من دئییم:
گلین گلر خان گلر
ائولری یێخان گلر
الینده اۆلگوچ- بیچاق
باشلاری قێرخان گلر

گلین ده پایینی آلیر، هر کس اٶز یولونو گئدیر.


داشلی بولاق
@dashlibulaq

منیم کور اولدوغومو ایندی بیلدین؟
#ائل_ناغیلی

اللی یاشلی بیر کیشی اٶز آروادی‌ایلا بیر ائوده یاشیردی، بو کیشی وارلی- کارلی بیر آدام ایدی، آمما بونون بیر گٶزو کور ایدی، کیشی هر آخشام  گلنده، یولون بازاردان سالیب اللری، قولتوغو دولو ائوه گلردی. آروادی ایسه الینده دسمال آفتافا  اونون پئشوازینا چێخاردی، سلام- یورولما دئییب وسایل‌لری الیندن آلاردی.

بیر گون کیشی ائوه گلنده، بازاردان بیر شئی آلماغا پولو اولمادی، اونا گٶره الی بوش گلدی، آرواد گوردو کی کیشی‌ الی بوش گلیب، کیشی الی دولو گلن زامانلار، آرواد بونون اللرینه باخاردی آمما بو دفه الی بوش اولدوغو اوچون دقّت‌له اۆزونه باخدی، آفتافا، دسمالی یئره قویوب، سوروشدو:
- آی کیشی! نه وار، نه یوخ؟
کیشی دئدی:
- ساغلیغین
آرواد دئدی:
- بوووی، الله منی اٶلدورسون، آی کیشی!
کیشی تعجّب‌له سوروشدو:
- بس نییه اٶزونه قارغیش ائدیرسن، آرواد؟
آرواد دئدی:
- بس سنین گٶزونه نه اولدو؟
کیشی جوابیندا دئدی:
- آ بئله فیلان اولموشون قیزی! اوتوز ایلدی بیر ائوده یاشیریق، منیم کور اولدوغومو ایندی بیلدین؟


داشلی بولاق
@dashlibulaq

#اینانج‌لار

🔸قارا آغاج، داغداغان اوجاقدی، اونلاری قیرماق و یا کسمک گۆناهدی، هر کیم اونلاری کسسه، آدامی قارغییار، ایشی دۆز گلمز

🔸حاجی قارامانا بیر چَلیک وئریرلر، دئییرلر کی بو چلیگی هاردا یئره سانجسان، اوردا مسکن سالارسان، حاجی قارامان چلیگی گتیریب بوردا یئره سانجیر، چلیگین یئرینده بیر آردیچ آغاجی بیتیر، او آردیچ پیردیر، آپاریب اونون آلتیندا چیراق یاندیرارلار

🔸بیر اوغلان گئدیب بوغوکر پیری‌نین یانینداکی آغاجلارین بیرینی کسیر، آغاجین کسیلن یئریندن قان دامیر، قورخودان اوغلانین دیلی توتولور

🔸اٶلونو تک قویمازلار، یوخسا شیطان گلیب ایمانینی آپارار او دونیایا ایمانسیز گئدر

🔸خسته‌یه نار وئررلر، خسته‌نین درمانی او نارین بیر دنه‌سینده‌دیر، گرک او ناری ائله یئیه کی بیر دنه‌سی ده یئره دۆشمه‌یه، اوندا تئز ساغالار

🔸گلین گلنده بیر قورو چٷره‌یی اوووپ، اونون باشینا توکرلر کی  روزی‌سی بول اولسون، هر کس بو چورک اووونتوسوندان یێغیب یئسه ساغلام اولار هئچ واخت خسته‌لنمز.

📚افسانه‌لر، اساطیرلر و روایت‌لر کتابیندان

داشلی بولاق
@dashlibulaq

آی دٶنه- دٶنه

سَنَگی گٶتدوم آنا
بولاغا گئتدیم آنا
وئران قالمیش بولاقدا
یایلیغیم ایتدی آنا
آی دٶنه- دٶنه
یاریم یاد اولدو یئنه

یایلیغین یودوم، آپار
اێتیرمه آیری‌سی تاپار
منیم بو عشق‌لی کٶنلوم
آختارار سنی تاپار
آی دٶنه- دٶنه
یاریم یاد اولدو یئنه

سَنه‌یی گٶتدوم آنا
بولاغا گئتدیم آنا
بیر یایلیقدان اٶتَری
ناحاق قان ائتدیم آنا
آی دٶنه- دٶنه
یاریم یاد اولدو یئنه


داشلی بولاق
@dashlibulaq

اوغرونون گناهی یوخدو؟
#ماللا_نصرالدین

بیر گۆن ماللانین ائششگینی اوغورلورلار، ماللا ماجرانی بیلمک همن،  محله‌ده قیشقیرماغا باشلاییر.  ماللانین فریادینی ائشیدن قونشولار، اونون ائوی‌نین قاباغینا یێغیشیرلار، مسئله‌نی بیلدیکدن سونرا هر بیری باشلاییر بیر سٶز دئمگه:

- آی ماللا، سن چوخ باشی سویوق‌لوق ائدیبسن، طٶیله‌نین قاپیسینا ندن بیر کیلید وورماییبسان؟

- حیطین دووارین نییه بو قدر آلچاق هٶروبسن، بئله بیر گونون فیکرین ائتمیردین؟

- سنین ائششگین طٶیله‌ده ایکن، نییه اونا تئز- تئز باش یئتیرمیردین؟

- سنین یوخون آغیردیر، یوخو دئییبلر، اٶلوم دئمه‌ییبلر کی، اوغرولار ائششگی طویله‌دن چیخاریرکن سس‌لرینی ائشیتمیردین؟

- بلکه‌ده طٶیله‌نین قاپی‌سینی آچیق قویموشدون، بئله اولسا ائششگین اوغولارنماسی‌نین گوناهی اٶزونده!

هر آغیزدان بیر سس چیخیردی، قونشولار هامیسی ائششگین اوغورلانماق گوناهینی ماللانین بوینونا وئریردیلر، ماللا آرتیق بو سٶزلره دٶزه بیلمه‌ییب، دئدی:

- قونشولار، اینصافیز اولسون، دۆزودو، منیم قصوروم چوخدو، قاپی‌نی کیلیدله‌مه‌میشم، دوواری آلچاق هٶرموشم، یوخوم آغیردی و ....  فقط بونو منه دئیین، بو یئکه‌لیکده ائششه‌یی اوغورلاییب آپاران اوغرونون هئچ گۆناهی یوخدو؟


داشلی بولاق
@dashlibulaq

#آتالار_سٶزو

🔹غریبی باخیشیندان تانییارلار

🔹غریبین بوینو اوزون اولار، دیلی قیسسا

🔹یاد اێتین قویروغو قێسیلی اولار

🔹 ائو ساتان بیر ایل دولتلی اولار، ائو آلان بیر ایل کاسیب

🔹 یاردان آیریلان یئددی ایل آغلار، یورددان آیریلان اٶلونجه

🔹اوشاق اولان ائوده، غیبت اولماز

🔹تاوا دَلیک، تاس دَلیک، بو٘رج دا گلدی اۆسته‌لیک

🔹تارلادا اێزی اولمایانین، سوفرادا اۆزو اولماز


داشلی بولاق
@dashlibulaq

خئیره سٶیله‌مز
#ائل_ناغیلی

بعضی آداملاردان هر نه سوروشسان اینسانا پیس خبرلر وئررلر، خئیر سٶز آغیزلاریندان چیخماز، بونلارا خئیر سٶیلمز دئیَرلر .
بیر گۆن بیری مشهددن قاییتمیشدی، کند اهلی پئشوازا گئتمیشدیلر، هامی خوش گلدین دئییب و "زیارات قبول اولسون" دئیه- دئیه اَلینی سیخیردیلار.
بیر زامان گٶردو، بیر مشهور خئیر سٶیلمز شخص‌لردن بیری قاباغا گلیر، اَل وئریب اٶپۆشندن سونرا مشهددن گلن آدام اٶز یانیندا دئدی:
- من بوندان هر کیمی سوروشسام دئیه‌جک اٶلۆب دور، یاخشی‌سی بودور، بیر قارا ایتیمیز وار اونو سوروشوم دئسه ده اٶلوب، جهنمه‌کی، اهمیتی یوخدور. بو منظور ایله دئدی:
- فیلانکس بیزیم قارا ایتیمیز واریدی او نه حالدا دیر ؟
خئیر سٶیلمز غملی قیافه توتاراق جواب وئردی:
- اٶلدو دا..
مشهدی کیشی اۆره‌گینده گۆلومسه‌یرک، یئنه سوروشدو:
- نه جور اولدو اٶلدۆ؟
خئیر سٶیلمز دئدی :
- واللاه او ساری اینَگیز موندار اولاندان سونرا اونون اَتیندن یئمیشدی اودور کی اٶلدو.
مشهدی‌نی بیر آز نیگرانلیق باسدی دوباره سوروشدو :
-اینک نییه اٶلدو بس؟
خئیر سٶیلمز بیر آه چکیب دئدی :
اَه، صاحابسیز مال اوجور اولار دا ... رحمت‌لیک آنان مرحوم اولاندان سونرا داها اینَگه باخان اولمادی، اٶلدۆ ! مشهدی‌نین بدنی سیلکه‌لندی .
- ای وای دئدی ... آنام اٶلوب دور؟ اونون کی بیر زادی دئییلدی .!
خئیره سٶیلمز کدرلی حالدا :
- واللاه نه دئییم ... اوغلان‌لاریزین قویویا دوشوب اٶلمَگینی ائشیدنده بیردن ائله یازیغین باغری چاتدادی .... بئچارا !

مشهدی‌ کیشی ایکی اَللی باشینا ووراراق :
-اوغلانلار قویویا دۆشدولر. اونلار قویو باشیندا نه ایش گٶرودولر؟

خئیره سٶیلمز بیر آز دوروقسوناراق :
-ائی بابا، نه قدر رحتملیک آنالاری ساغ‌ایدی، قویمازدی اوشاقلار ائودن ائشیگه چیخسین‌لار آما ...
مشهدی باشینی ساققالینی یولوب آغلایاراق سوروشدو کی :
- توفاغین داغیلسین بئله، دئه گٶروم بیزیم ائوده ساغ قالان وار یا یوخ؟
خئیر سٶیله‌مز دئدی :
واللاه بوندان آرتیق بیر زاد بیلمیرم ، آنجاق ایندی گلنده گٶردوم کی سیزین کوچه قاپیزی پالچیقلاییب حیَطیزه سامان بوشالدیرلار !!!

📚ادبیات شفاهی آذربایجان
✍ محمد رضا باغبان کریمی

داشلی بولاق
@dashlibulaq

ائششگی ساتماق قصدیم یوخ‌ایدی
#ماللا_نصرالدین

ماللا نصرالدین ائششگی‌نین پیس عادتلی اولدوغونا گٶره، ساتماق قرارینا گلیب، اونو مال بازاریندا معامله باریشدیرانا تحویل وئردی.

بیر مشتری گلیب اونون دیش‌لرینه باخماق ایستدی، ائششک اونون اَلینی دیشلدی.
باشقا مشتری قویروغونا باخماق ایسترکن، تپیک‌لندی.

حیوان هئچ بیر مشتری‌نی یاخینلیغینا قویمادی، معامله باریشدیران ائششگین جیلووونو ماللایا وئریب دئدی:

- سنین بو حیوانین چوخ پیس عادتلی‌دی، بونو هئچ کیم آلماز

ماللا ائششه‌یی ساتا بیلمه‌یه‌جه‌یینی آنلایینجا دئدی:

- اصلینده، من ده بونو ساتماق اۆچون بازارا گتیرمه‌میشم، قصدیم او ایدی کی، منیم کندلی‌لریم، من بو حیوانین اَلیندن نه‌لر چکدیییمی گٶروب باشا دۆشسونلر!


داشلی بولاق
@dashlibulaq