آلبوم شین میم سین (شمس)

آهنگساز: کیخسرو پورناظری
خواننده: همایون شجریان

▪︎آلبوم شمس جدیدترین همکاری همایون شجریان و کیخسرو پورناظریه که با سروده‌هایی از مولانا و حافظ ساخته شده 🎵

انتشار: ۳۰ شهریور ۱۴۰۳
تعداد آهنگ‌ها: ۹
• • •
#⃣ #موسیقی
🔗 @daneshvar402

شب یلدا: ریشه‌ها، تاریخ و آیین‌ها

▪️شب یلدا که به عنوان یکی از کهن‌ترین جشن‌های ایرانی شناخته می‌شود، طولانی‌ترین شب سال را گرامی می‌دارد و با آیین‌هایی همراه است که ریشه در تاریخ و فرهنگ ایران دارد. این جشن باستانی پیوندی عمیق با خورشید و ایزد مهر دارد و در گذر زمان، مفاهیمی چون امید، بازگشت نور و روشنایی را در دل ایرانیان زنده نگه داشته است.

ریشه‌ی جشن یلدا

▪️جشن یلدا به باورهای خورشیدمحور ایرانیان بازمی‌گردد. در دوران باستان، این شب به تولد خورشید (یا ایزد مهر) نسبت داده می‌شد. کوتاه‌ترین روز و بلندترین شب سال، نشانه‌ای از پیروزی نور بر تاریکی بود. با گذشت این شب، روزها بلندتر شده و امید به روشنایی در دل مردم جوانه می‌زد. این باورها در پیوند با گاهشماری ایرانی و تقارن آن با انقلاب زمستانی (نقطه‌ای نجومی که خورشید به بیشترین فاصله خود از استوا می‌رسد) شکل گرفته‌اند.

جشن یلدا در تاریخ

▪️ایران با گاهشماری منحصربه‌فرد خود، مسیر طولانی‌ای را طی کرده است. در ابتدا، تقویم‌ها بر مبنای ماه و حرکت ماه تنظیم می‌شدند، اما با گذر زمان و توجه به خورشید، گاهشماری خورشیدی نیز شکل گرفت. در دوران هخامنشیان و سپس اشکانیان و ساسانیان، گاهشماری زرتشتی با تقسیم‌بندی‌های دقیق‌تری مورد استفاده قرار گرفت. در این تقویم‌ها، ماه دی (آغاز زمستان) و روزهای نام‌گذاری‌شده به ایزدان، جایگاه ویژه‌ای داشتند.

▪️ماه دی، که آغاز سخت‌ترین فصل سال محسوب می‌شود، با لقب "دی" یا "دادار" که به معنی آفریدگار است، پیوند خورده است. این ماه نماد امید به روشنایی در میان سرمای سخت بود. جشن یلدا یا "خرم روز"، یکی از مهم‌ترین آیین‌های مرتبط با این تقویم است، زیرا نام روز و ماه در اولین روز دی با هم تطابق دارد و جشن گرفته می‌شود.

ریشه‌شناسی واژه یلدا و معنی آن

▪️واژه یلدا ریشه‌ای سریانی دارد و به معنای "زایش" یا "تولد" است. این واژه در دوره ساسانیان و با نفوذ مسیحیت وارد فرهنگ ایران شد و به تولد خورشید نسبت داده شد. با گذشت زمان، این معنا در فرهنگ ایرانی تثبیت شد و شب یلدا به عنوان شب تولد نور و روشنایی شناخته شد.

آیین‌های شب یلدا

▪️آیین‌های یلدا در مناطق مختلف ایران با سنت‌های متنوعی برگزار می‌شود. مردم در این شب دور هم جمع می‌شوند، حافظ می‌خوانند و با خوردن میوه‌های زمستانی همچون انار و هندوانه، روشنایی را به زندگی خود دعوت می‌کنند.

▪️از دیگر رسوم این شب، قصه‌گویی است که ریشه در فرهنگ شفاهی ایرانیان دارد. نقل داستان‌های کهن، بازگویی افسانه‌ها و یادآوری حکمت‌های گذشتگان در این شب جایگاهی ویژه دارد. علاوه بر این، برخی آیین‌های سنتی مانند تقسیم‌بندی زمستان به چله بزرگ و چله کوچک نیز از گاهشماری زرتشتی به یادگار مانده است.

اهمیت نجومی یلدا

▪️از دید نجومی، شب یلدا به انقلاب زمستانی مرتبط است. در این زمان، خورشید به منتهای فاصله خود از استوای فلکی می‌رسد و پس از چند روز ثابت ماندن، حرکت بازگشتی خود را آغاز می‌کند. از این منظر، یلدا جشن بازگشت خورشید است؛ مفهومی که در باورهای ایرانی با تولد امید و روشنایی پیوند خورده است.

تطابق یلدا با دیگر فرهنگ‌ها

▪️یکی از نکات جالب درباره شب یلدا، تقارن آن با کریسمس در تقویم میلادی است. برخی بر این باورند که تغییرات تقویمی باعث نزدیکی تاریخ تولد عیسی مسیح با سنت ایرانی زایش مهر شده است. به عنوان مثال، بیست و پنجم دسامبر در تقویم میلادی جدید برابر با یازدهم دی‌ماه سنتی در ایران است که روز خورشید نامیده می‌شود.

• • •
#⃣ #تاریخ #دین #جامعه_شناسی
🔗 @daneshvar402
📋 بن‌مایه‌ها:

۱. جستارهای تاریخی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، دو فصل نامه علمی (مقاله علمی - پژوهشی) سال دهم، شماره اول، بهار و تابستان ۱۳۹۸، ۵۹-۷۶، يلدا، دکتر پدرام جم

۲. یلدا، روز اورمزد از ماه دی، دکتر ژاله آموزگار

بیایید به حکومت آل مظفر سفر کنیم 📖✨

قسمت چهاردهم پادکست ما با نام "ویژه‌برنامه: نخستین غزل دیوان حافظ" منتشر شد!🎉

شب یلداتون خجسته 🍉
با پادکست دانشور همراه باشید..💫

▪︎به مناسبت شب یلدا، قراره به حکومت آل مظفر سفر کنیم، حکومتی که میان ایلخانان و تیموریان در ایران وجود داشت و حافظ شیرازی در اون دوره زندگی می‌کرد. در این قسمت نخستین غزل دیوان حافظ رو می‌خونیم و بررسی می‌کنیم که منظور حافظ چی بوده.

[لینک قسمت چهاردهم در کست باکس]
[لینک قسمت چهاردهم وب]
[لینک قسمت چهاردهم پادبین]

منتظر دیدگاه‌ها و پیشنهادهای شما هستیم! حتماً پس از گوش دادن، دیدگاهتون رو با ما به اشتراک بگذارید. 📩

با سپاس از حمایت شما،
انجمن دانشور 🎧📜
• • •
#⃣ #ادبیات #پادکست
🔗 @daneshvar402

اَلا یا اَیُّهَا السّاقی اَدِرْ کَأسَاً و ناوِلْها
که عشق آسان نُمود اوّل ولی افتاد مشکل‌ها

به بویِ نافه‌ای کآخر صبا زان طُرّه بُگشاید
ز تابِ جَعدِ مشکینش چه خون افتاد در دل‌ها

مرا در منزلِ جانان چه امنِ عیش، چون هر دَم
جَرَس فریاد می‌دارد که بَربندید مَحمِل‌ها

به مِی سجّاده رنگین کُن گَرَت پیرِ مُغان گوید
که سالِک بی‌خبر نَبْوَد ز راه و رسمِ منزل‌ها

شبِ تاریک و بیمِ موج و گِردابی چنین هایل
کجا دانند حالِ ما سبک‌بارانِ ساحل‌ها؟

همهْ کارم ز خودکامی به بدنامی کشید آخر
نهان کِی مانَد آن رازی کَزو سازند مَحفل‌ها؟

حضوری گر همی خواهی از او غایب مشو حافظ
مَتیٰ ما تَلْقَ مَنْ تَهْویٰ دَعِ الدُّنْیا وَ اَهْمِلْها

-حافظ شیرازی
• • •
#⃣ #شب_سروده
🔗 @daneshvar402

همچنین به اجرای ‌گروه عارف از این سروده‌ی حافظ گوش بسپارید 🎶

آواز: محمدرضا شجریان
سنتور: پرویز مشکاتیان
تار: داریوش پیرنیاکان
نی: جمشید عندلیبی
عود: محمد فیروزی
کمانچه: اردشیر کامکار
تنبک: ارژنگ کامکار
دف: بیژن کامکار‌

• • •
#⃣ #موسیقی #ادبیات
🔗 @daneshvar402

نبرد اورمزد و اهریمن🤔

▪️نوشته‌ی زیر با زبانی استعاری به یکی از مفاهیم بنیادین کیهان‌شناسی مزدیسنی (زرتشتی) می‌پردازد: نبرد میان اهورامزدا (خدای خرد و نیکی) و انگره مینو (اهریمن، نماد شر و تباهی).

▪️این نوشته، به تحلیل قدرت شر و مدت‌زمان فعالیت آن پرداخته و نشان می‌دهد که چگونه در نهایت، شر با ناتوانی روبه‌رو شده و نیکی پیروز می‌شود. این روایت نه‌تنها بیانگر قدرت خرد و هوش در برابر تباهی است، بلکه بر اهمیت صبر و استقامت در برابر سختی‌ها تأکید دارد.

شک و گمان گزار، بخش چهارم، بندهای ۶۳-۸۰:

▪️او مانند باغبانی دانا و سرور باغی است که جانوران و پرندگان نابودگر و زیان‌بار با نابود کردن میوه‌های درختان، قصد آسیب رساندن به باغ را دارند. باغبان دانا، برای کاهش زحمت خود و جلوگیری از ورود این جانوران زیان‌بار به باغ، ابزارهایی تهیه می‌کند تا بتواند این جانوران را به دام بیندازد، مانند تله، دام و طعمه. به گونه‌ای که وقتی جانور، طعمه را می‌بیند و با حرص و طمع می‌خواهد آن را بگیرد، در دام گرفتار می‌شود، بی‌آنکه از وجود تله یا دام آگاه باشد.

▪️روشن است که اگر جانور در دام بیفتد، این رویداد پیروزی دام نیست، بلکه پیروزی طراح دام است. جانور به این دلیل در دام می‌افتد که صاحب باغ و طراح دام با هوشیاری می‌داند که جانور چقدر قدرت دارد و این قدرت برای چه مدت ادامه خواهد داشت. نیروی جسمانی و توان آن جانور با تلاش برای رهایی از دام به تدریج تحلیل می‌رود و در حالی که تمام توان خود را برای نابودی دام و شکستن تله به کار می‌گیرد، ناتوان و ضعیف می‌شود. وقتی قدرت تلاش از میان برود و جانور ناتوان شود، باغبان دانا، با موفقیت میوه‌های خود را تصاحب می‌کند و سپس جانور زخمی و ناتوان را از دام بیرون می‌اندازد و دام و تله سالم و بازآرایی‌شده را دوباره به انبار خود بازمی‌گرداند.

▪️مشابه این وضعیت، اهورامزدا، آفریدگار و نجات‌بخش آفریده‌ها و سامان‌دهنده موجودات است که اصل شر را ناتوان می‌کند، همان‌گونه که باغبان از باغ خود در برابر آسیب‌رسانان محافظت می‌کند. جانور زیان‌بار که باغ را ویران می‌کند، مشابه انگره‌مینوی (اهریمن) نفرین‌شده است که بر آفریده‌ها ستم می‌کند و با آفرینش نیک در ستیز است. تله و دامی که جانور زیان‌بار را از دستیابی به خواسته‌اش ناتوان می‌کند، مشابه آسمان است که آفریده‌های نیک در آن جای دارند و در آن، روح زیان‌بار و آفریده‌های او گرفتار می‌شوند.

▪️مدت زمان نبرد انگره مینو و نیروها و ابزارهای او، مشابه مدت زمانی است که جانور در دام و تله می‌کوشد تا قدرتش تحلیل رود. رهایی آفریده‌ها از سختی‌ها و برقراری شادی جاودان، مشابه بازآرایی تله و دام توسط صاحب باغ است.

• • •
#⃣ #استوره #دین #تحلیل
🔗@daneshvar402
✍🏼 ترجمه‌‌ی پارسی از انجمن دانشور از روی ترجمه‌ی انگلیسی استاد رهام اشه

بازه‌ی شنیداری و گفتاری موجودات گوناگون👂🏻🗣
• • •
#⃣ #فیزیک #زیست_شناسی
🔗 @daneshvar402

مكتب‌های استوره شناسی

▪️به دنبال شناخت و تحلیل استوره‌ها دیدگاه‌های گوناگونی به وجود آمده که هر کدام به شاخه ای از دانش‌هایی مانند زبان شناسی، جامعه شناسی، روانشناسی و... وابسته اند. در دانشور هرروز، با یکی از این مکتب‌ها آشنا می‌شویم. (مبنای این بخش بندی، کتاب «اسطوره، بیان نمادین» اثر ابوالقاسم اسماعیل پور می‌باشد و همچنین به ندرت از نظرات استاد مهرداد بهار از کتاب «پژوهشی در اساطیر ایران» استفاده خواهد شد.)

۱. اوهمریسم Euhemerism

▪️این مکتب استوره شناسی که کهن ترین مکتب می‌باشد توسط اوهمر، نویسنده یونانی سده سوم پیش از میلاد بنیان گذاشته است. به دنبال او عده ای دیگر از فلاسفه قدیم یونان، راه او را پیمودند.

▪️او باور داشت که ایزدان همان مردان بزرگ و متعالی و قهرمانانی بوده اند که برای ابنای بشر زحمت فراوانی کشیده اند و باعث سعادت مردم زمان خود شده اند. پس از مرگشان انسانها آنها را بزرگ داشتند و این احترام با گذشت زمان به گونه ای پرستش درآمد که باعث شد این قهرمانان به خدایانی بدل شوند و مورد پرستش و ستایش قرار گیرند.

این مکتب چقدر می‌تواند درست باشد؟

▪️این دیدگاه ممکن است درباره عده کمی از ایزدان مصداق داشته باشد، مانند جمشید (یم) در استوره‌های هندی و یا هراکلوس در استوره‌های یونان، ولی عمومیت ندارد و گویی اوهمر با نگاهی که به چنین قهرمانانی داشته است به این نتیجه کلی رسیده است.

▪️حال این که برداشت او خیلی جزئی و فقط شامل عده کمی از ایزدان است و نمی‌توان آن را تعمیم داد. برای نمونه زئوس در استوره‌های یونان و همتایش دئوس (دئو یا دیو) در استوره‌های هندوایرانی به معنای درخشان هستند و در آغاز به آسمان اطلاق می شده اند...

✍🏼دیدگاه شما چیست؟ آیا همه‌ی استوره‌ها می‌توانند مردمی قهرمان باشند که پس از آن به خدایانی تبدیل شده باشند؟🤔
• • •
#⃣ #استوره #تاریخ
🔗 @daneshvar402
📋 بن‌مایه: آفرینش و مرگ در اساطیر، دکتر مهدی رضایی،۱۳۸۳، ص ۳۹-۴۰

مكتب‌های استوره شناسی

۲. تحول و تکامل گرایی Evolutionism

▪️این مکتب بر پایه نظرات «و. وونت» (W. Wundt) روانشناس و فیلسوف آلمانی (۱۹۲۰ - ۱۸۳۲) شکل گرفته است. او مدعی است که باور های ساحرانه و جادویی یا خرافات عامه پسند، می‌توانند در استوره‌ها، نفوذ کنند. به دیدگاه آنان استوره ها، آفریده تخیل هنرمندانه محسوب میشوند. وونت قصه را ابتدایی ترین شکل و صورت استوره می پندارد.

▪️تحول استوره‌ای به گمان او بدین گونه رخ داده که نخست تداعی معانی بسیار ساده ای برقرار می‌شود؛ برای نمونه میان انسانی که میمیرد و ماری که اندکی پس از آن در کلبه می خزد رابطه ایجاد می شود و از آن رابطه تصور تناسخ پدید می آید. سپس افسانه های پیچیده و غامض که موجب سرگرمی پیرزنان و کودکان است و تلاش هایی چند که برای تبیین پدیده های طبیعت صورت میگیرد و آنگاه افسانه های پهلوانان و سرانجام استوره‌ها به معنی ویژه که شرح ماجراهای ایزدان است شکل میگیرند.

این مکتب چقدر می‌تواند درست باشد؟

▪️این دیدگاه نیز باطل است زیرا از دیدگاه کسی برخاسته است که همه گونه روایت، قصه، افسانه، اعتقاد مذهبی، استوره و حماسه را در دسترس داشته است. بدین ترتیب برای این انواع، که بن مایه‌ی «داستان» در همه‌اش وجود دارد، سلسله مراتبی قایل شده و یکی را متکامل تر از دیگری پنداشته است.

▪️ممکن است از نظر فعالیت ها و مراحل ذهنی مغز انسان، مراحل شکل گیری افسانه و فولکلور و استوره همانند باشد اما اهدافی که باعث پیدایش هر کدام از آنها شده است گوناگون است؛ برای نمونه باور به تناسخ ایده ای بسیار جدیدتر از دوران استوره سازی و حاصل اندیشه انسان عاقل و پیشرفته است و نمی توان آن را یک مرحله از افسانه پیرزنان یا فولکلور عقب تر دانست و یا استوره را در پایان این سیر تکاملی قرار داد.

▪️اگر بدین صورت بود میبایست استوره بسیار متأخر تر از دیگر انواع یاد شده شکل گیرد، حال آن که میتوان به جرأت گفت که استوره از دیدگاه قدمت زمانی، بر همه انواع دیگر قصه و افسانه و حماسه مقدم است زیرا حاصل نخستین برخوردهای انسان با طبیعت می‌باشد.

✍🏼دیدگاه شما چیست؟ این دیدگاه را تا چه حدی درست یا نادرست می‌دانید؟🤔
• • •
#⃣ #استوره #روانشناسی
🔗 @daneshvar402
📋 بن‌مایه: آفرینش و مرگ در اساطیر، دکتر مهدی رضایی،۱۳۸۳، ص ۴۰-۴۱

متنی که روی این ایموجی (📝) نوشته شده چیه؟🤔

▪︎این ایموجی، یکی از ایموجی‌های تلگرامه که برای نخستین بار توسط اپل¹ ساخته شد و توی شبکه‌های اجتماعی دیگه هم استفاده شد.

▪︎شاید به خاطر ریز بودنش کسی فکر نکنه که یه متن واقعی روی این ایموجی نوشته شده، اما این متن واقعیه که بزرگنمایی شده‌اش رو توی تصویر بالا می‌بینید.
متنی که روی این ایموجی نوشته شده:

Here's to the crazy ones.
The misfits. The rebels.
The troublemakers. The
round pegs in the square
holes.
The ones who see things
differently they're not
fond of rules.

ترجمه:
اینجا برای دیوانه‌هاست؛ ناسازگارها، یاغی‌ها، مشکلسازها، وصله‌های ناجور. کسانی که همه چیز را جور دیگر می‌بینند، به قوانین اهمیت نمی‌دهند.

▪︎این یکی از مشهورترین گفته‌های استیو جابز²، بنیانگذار شرکت اپل بود که به تفکر متفاوت اشاره داشت؛ همین نوع تفکر باعث شد که جابز به تاثیرگذارترین چهره‌ی قرن ۲۱ تا کنون تبدیل بشه و تاثیرش بر زندگی همه‌ی مردم دنیا دیده بشه.

1: Apple
2: Steve Jobs
• • •
#⃣ #تاریخ
🔗 @daneshvar402

مكتب‌های استوره شناسی

۳. ساختارگرایی Structuralism

▪️این دیدگاه بر پایه قیاس بر زبان نهاده شده است. درست همان گونه که زبان ترکیبی از تقابل های ویژه است، استوره‌ها نیز از تقابل میان اصطلاحات و مفاهیم، به وجود آمده اند. هدف تحلیل ساختارگرا، آشکار کردن منطق استوره است. ساختارگرایان می‌گویند که اندیشه ابتدایی به گونه ای منطقی، نامتناقض است، ولی اصطلاحات این منطق، با فرهنگ نوین آشنا و هماهنگ نیست. در عوض اصطلاحات مزبور به ابعاد زندگی روزمره در فرهنگ ابتدایی مربوط اند.

▪️لوی استروس که پایه گذار این مکتب است استوره را شیوه ای از ارتباط نمادین می‌داند که همانند مبحث علمی نوین، منطقی و قابل فهم است. به گمان او کارکرد استوره این است که تضادهای انسانی را با هم آشتی دهد.

▪️انسان نمی‌تواند از زندگی لذت ببرد مگر آنکه از مرگ در هراس باشد یا از طریق آشتی میان دو جنس مخالف به گونه ای آیینی به یگانگی برسد. به گمان وی تفاوت استوره و علم در کیفیت جریان عقلانی آن نیست؛ بلکه در سرشت شناخت های متفاوت ما است که این جریان ذهنی بر مبنای داده های آن به کار می‌پردازد.

▪️به گمان استروس استوره نمونه ای منطقی فراهم می آورد تا ذهن انسان بدان وسیله بتواند از تناقض های ناخوش‌آیند پرهیز کند؛ برای نمونه میبینیم چه تفاوتی میان لذت بردن از زندگی و رنج بردن از مرگ در انسان وجود دارد. خویشکاری استوره میانجی شدن در این امور است تا آنها را اندکی غیر قطعی تر از آنچه می‌باشند، نشان دهد.

✍🏼دیدگاه شما چیست؟ این دیدگاه را تا چه حدی درست یا نادرست می‌دانید؟🤔
• • •
#⃣ #استوره #جامعه_شناسی
🔗 @daneshvar402
📋 بن‌مایه: آفرینش و مرگ در اساطیر، دکتر مهدی رضایی،۱۳۸۳، ص ۴۱-۴۲