📕کتاب: «علیه قانون اساسی‌گرایی»
‌
“Against Constitutionalism”


📍مطلبی از دکتر حسن وکیلیان عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی درباره‌ کتاب علیه مشروطه گرایی:

🔻کتاب "علیه مشروطه گرایی" اثر ارزنده مارتین لاگلین دانشمند نامدار حقوق عمومی است. او در این کتاب برداشت رایج اما سطحی از "مشروطه گرایی" را به چالش می کشد؛ برداشتی که بر اساس آن قوانین اساسی مکتوب و مدون را برای حفاظت از حکمرانی دموکراتیک و حقوق بشر کافی می داند. اما لاگلین به مدد رهیافتی انتقادی، این برداشت از مشروطه گرایی را نقد می کند. لاگلین اتکای بیش از حد به متون قوانین اساسی برای تغییر واقعیت اجتماعی را نقد می کند و معتقد است قوانین اساسی انعطاف ناپذیر و مدون دچار کاستی ها و خطراتی هستند که باید از آن احتراز کرد. از نظر او این نوع قوانین اساسی جریان تحول سیاسی را سد می کنند و توانایی جامعه را برای انطباق با اوضاع و احوال دائما متغیر تضعیف می کنند. او از این جهت انعطاف پذیری و انطباق پذیری ترتیبات حقوق اساسی انگلستان را با تعداد زیادی از قوانین اساسی مکتوب و مدون سایر کشورها مقایسه می کند و معتقد است بسیاری از کشورهایی که واجد نوع اخیر قوانین اساسی هستند تنها نام دموکراسی مشروطه (nominally constitutional democracy) را یدک می کشند. تصلب و دشواری تغییر قوانین اساسی مکتوب و مدون باعث می شود این نقش لاجرم به دادگاهها به ویژه دادگاههای قانون اساسی و در واقع قضات واگذار شود و این امر به نوبه خود منجر به قضات سالاری (Juristocracy) میشود که به تدریج به فاصله گرفتن اداره جامعه سیاسی از اراده عمومی منتهی می شود. در واقع از نظر لاگلین واگذاری چنین نقشی به قضات آنها را از نگهبانان (Guardians)  قانون اساسی به اربابان و اولیای (masters) قانون اساسی تبدیل می کند. به  نظر لاگلین از منظر تاریخی، مقصود اصلی از مشروطه گرایی حفاظت از حقوق بشر و تحکیم دموکراسی بوده است. آنگاه لاگلین ایده اصلی کتاب خود را با طرح این پرسش مطرح می کند که آیا قوانین اساسی مکتوب و مدون تنها راه یا بهترین راه دستیابی به این مقصود هستند؟ در پاسخ او معتقد است ضرورتا چنین نیست بلکه تمرکز بر "حکومت قانون"، "رویه های عرفی" و "فرهنگ سیاسی"، به همان اندازه تدوین قانون اساسی و حتی بیشتر از آن می توانند در ارتقای حقوق بشر و حکمرانی دموکراتیک موثر باشند.  منظور از حکومت قانون تاکید بر اجرای منصفانه و سازگار قوانین و اصول حقوقی و پاسخگویی افراد و به ویژه حکومت در مقابل قانون است. لاگلین همچنین بر جایگاه مهم رویه ها و سنت هایی که ریشه های محکمی در دل جامعه دارند و مبنای قابل اتکایی برای نظم مطلوب هستند تاکید می کند. او فرهنگ سیاسی  به معنای مجموعه ای از باورها، ارزش ها و رفتارهای سیاسی را نیز عامل بسیاری مهمی در شکل گیری و تداوم یک نظام حکمرانی مطلوب می داند.  
مطالعه کتاب لاگلین به درک بهتر از مفهوم مشروطه گرایی و جایگاه قوانین اساسی مکتوب و مدون کمک می کند. در واقع قوانین اساسی وقتی به مشتی لفاظی های بی حاصل یا ظاهرسازی های ریاکارانه بدل میشود می تواند به دشمن اصلی غایت نهایی "جنبش مشروطه گرایی" یعنی حفظ کرامت انسان از طریق تضمین حقوق بنیادین به وسیله سازماندهی قوای حکومت به نحو خاص بدل شود. مطالعه این کتاب به کلیه علاقمندان به ویژه دانشجویان رشته حقوق عمومی و علوم سیاسی توصیه می شود.

✍نویسنده: مارتین لاگلین
🖌مترجمان: هادی صالحی و سید حسین شریفی

ناشر: میزان
#معرفی_کتاب


🏛 در کانال انجمن علمی حقوق عمومی با ما همراه باشید…
| @PublicLaw_Association |

🇵🇰⚖️🇵🇰⚖️🇵🇰⚖️🇵🇰⚖️🇵🇰

❇️ جمهوری اسلامی پاکستان با اصلاح قانون اساسی، نهاد دیوان قانون اساسی فدرال تاسیس کرد.

✅ تاسیس نهاد دیوان قانون اساسی فدرال، نتیجه اصلاح قانون اساسی است که ماه گذشته تصویب شد. دیوان قانون اساسی جدید صلاحیت انحصاری در مورد مسائل مربوط به تفسیر قانون اساسی را دارد. همچنین این دیوان اختیار دارد که به درخواست ریاست کشور،‌رئیس جمهور، نظرات مشورتی صادر کند.
امین الدین خان، اولین رئیس دیوان قانون اساسی است.
این نهاد جدید پاسخی به نیازهای روزافزون برای تفکیک تخصصی در مسائل حقوق اساسی در این کشور است. این دادگاه با هدف تمرکز بر تفسیر قانون اساسی و تقویت حاکمیت قانون در پاکستان ایجاد شده است.

#جمهوری_اسلامی_پاکستان #جمهوری_اسلامی #دیوان_قانون_اساسی
#قضات #بازنگری #اصلاح

گاهداد

📢 #Call_for_appliation

✅ Winter/Summer School For Junior Scholars


❇️ 13 May to 22 May 2026
Sydney, Australia


📍ICON•S | The International Society of Public Law invites you to apply for the fourth edition of its winter/summer school for junior scholars scheduled to be held from May 13 to 22, 2026, in Sydney, Australia.

A limited number of travel bursaries may be available to assist in travel to Sydney for those who have not been able to access funding from their home institution, or third-party organizations/foundations. Kindly specify in the relevant box in your application whether you would wish to be considered for a travel bursary and whether your participation in the winter/summer school is contingent on availing a travel bursary. Priority will be given to scholars from the global south.

📢 #Call_for_appliation

✅ Postdoctoral Fellowship in Afghan Law

❇️ Institute for Law and Society in Afghanistan (ILSAF) & Paderborn University (Germany)


📍Interested candidates should submit the following by 12 January 2026:
o Curriculum vitae and publication list
o Research project description (in English)
o Proof of doctoral degree
o Two academic reference letters
o Statement of risk situation (1-2 pages in English with supporting documentation
where available)
Following internal selection, ILSAF intends to nominate one candidate to the Alexander
von Humboldt Foundation. Nomination does not guarantee funding.

🇿🇦⚖️🇿🇦⚖️🇿🇦⚖️🇿🇦⚖️🇿🇦


❇️ دیوان قانون اساسی جمهوری آفریقای جنوبی مقررات قانونی که نابرابری جنسیتی را در چارچوب ازدواج‌های عرفی تثبیت می‌کردند، ابطال نمود.

✅ دیوان مقرر داشت که شناسایی فرهنگی نمی‌تواند قانون‌گذاری را از رسیدگی به اصل برابری مصون سازد. این رأی اهمیت دارد زیرا تأیید می‌کند که حمایت قانون اساسی از فرهنگ در درون چارچوب برابری عمل می‌کند، نه خارج از آن، و محتوای تحول‌گرای حقوق قانون اساسی آفریقای جنوبی را تقویت می‌نماید.

مطالعه کوتاه تطبیقی

اصل نوزدهم-جمهوری اسلامی ایران
«مردم ایران از هر قوم و قبیله که باشند از حقوق مساوی برخوردارند و رنگ، نژاد، زبان و مانند اینها سبب امتیاز نخواهد بود.»

ماده 1133 قانون مدنی: "زوجه در طلاق تابع زوج است"
ماده 1105: حق طلاق از حقوق اصلی شوهر
مواد 942-943: ارث نابرابر

اصل نهم قانون اساسی جمهوری آفریقای جنوبی

9. Equality
Everyone is equal before the law and has the right to equal protection and benefit of the law.

Equality includes the full and equal enjoyment of all rights and freedoms. To promote the achievement of equality, legislative and other measures designed to protect or advance persons, or categories of persons, disadvantaged by unfair discrimination may be taken.

The state may not unfairly discriminate directly or indirectly against anyone on one or more grounds, including race, gender, sex, pregnancy, marital status, ethnic or social origin, colour, sexual orientation, age, disability, religion, conscience, belief, culture, language and birth.

No person may unfairly discriminate directly or indirectly against anyone on one or more grounds in terms of subsection (3). National legislation must be enacted to prevent or prohibit unfair discrimination.

Discrimination on one or more of the grounds listed in subsection (3) is unfair unless it is established that the discrimination is fair.

دیوان: برابری جنسیتی از هویت فرهنگی مهم‌تر است
ازدواج‌های عرفی باید با استانداردهای برابری مطابقت داشته باشند

آفریقای جنوبی:
قانون اساسی و نظارت قضایی ابزار تغییر ساختارهای تبعیض‌آمیز است.
رویکرد پیشرو و آینده‌نگر

جمهوری اسلامی:
رویکرد حفاظتی، حفظ ارزش‌های اسلامی و هویت دینی

#دیوان_قانون_اساسی #جمهوری_آفریقای_جنوبی #ابطال #نظارت_پسینی #نظارت_قضایی
#اصل_برابری


گاهداد

🇮🇳⚖️🇮🇳⚖️🇮🇳⚖️🇮🇳⚖️🇮🇳

❇️ فقدان امکانات بهداشت قاعدگی در مدارس، ناقض مواد 14، 21 و 21-الف قانون اساسی است.

✅ دیوان عالی جمهوری هند مقرر داشته است که فقدان امکانات بهداشت قاعدگی در مدارس، ناقض مواد 14، 21 و 21-الف قانون اساسی است. دیوان، سلامت قاعدگی با کرامت را جزء لاینفک برابری، کرامت انسانی و دسترسی مؤثر به آموزش شناخت و تکالیف مثبت دولت را برای تأمین محصولات بهداشتی، سرویس‌های بهداشتی تفکیک‌شده جنسیتی و سیستم‌های دفع زباله تحمیل نمود.
این رأی برابری ماهوی را تثبیت می‌کند و ثبت‌نام بدون فراهم کردن شرایط مشارکت را رد می‌نماید.


#دیوان_عالی #جمهوری_هند #دادرسی_اساسی #نظارت_قضایی #نظارت_پسینی
#مطابقت_با_قانون_اساسی #برابری #حقوق_اساسی #کرامت_انسانی #تکلیف_مثبت

گاهداد

🇰🇷🇰🇷🇰🇷🇰🇷🇰🇷🇰🇷

✅ جمهوری کره آنچه را که "نخستین مجموعه جامع مقررات هوش مصنوعی در جهان" می‌نامد، یعنی "قانون اساسی هوش مصنوعی" را به تصویب رساند. هدف این قانون تضمین ایمنی، شفافیت و اعتماد در استفاده از هوش مصنوعی، در عین حمایت از رشد صنعت است.

❇️ استارتاپ‌های این کشور هشدار می‌دهند که بار تکالیف انطباق و معیارهای مبهم می‌توانند مانع نوآوری شوند، حتی با وجود اینکه دولت راهنماهایی ارائه می‌دهد و دوره مهلت قبل از شروع اجرا در نظر گرفته است.

محورهای اصلی قانون
قانون اساسی هوش مصنوعی کره جنوبی، سه هدف کلیدی دارد که در ظاهر ممکن است با هم در تنش باشند. از یک طرف، قانون‌گذاران می‌خواهند مطمئن شوند که فناوری هوش مصنوعی به شکل ایمن و قابل اعتماد استفاده می‌شود - یعنی نمی‌خواهند سیستم‌های هوش مصنوعی تصمیمات تبعیض‌آمیز بگیرند، حریم خصوصی مردم را نقض کنند، یا به شیوه‌های غیرشفاف و مخفیانه عمل کنند. از طرف دیگر، دولت کره جنوبی کاملاً آگاه است که این کشور در رقابت جهانی با چین، ایالات متحده و اروپا برای رهبری در عرصه هوش مصنوعی قرار دارد، و نمی‌خواهد قوانین سختگیرانه باعث شوند که شرکت‌های کره‌ای عقب بیفتند. بنابراین قانون تلاش می‌کند بین حمایت از مردم (از طریق ایمنی و شفافیت) و حمایت از صنعت (از طریق فضای مناسب برای نوآوری) تعادل برقرار کند.

اصل "شفافیت" در این قانون به این معنی است که سیستم‌های هوش مصنوعی نباید جعبه‌های سیاه کاملاً مبهم باشند. کاربران و افرادی که تحت تأثیر تصمیمات هوش مصنوعی قرار می‌گیرند، باید بدانند که چگونه این سیستم‌ها کار می‌کنند، بر اساس چه داده‌هایی تربیت داده شده‌اند، و چه منطقی پشت تصمیماتشان است. مثلاً اگر یک بانک با استفاده از هوش مصنوعی درخواست وام شما را رد می‌کند، شما حق دارید بدانید چرا - آیا به خاطر سن شما بود؟ محل زندگی؟ تاریخچه مالی؟ این شفافیت هم برای جلوگیری از تبعیض مهم است و هم برای اینکه مردم بتوانند به این سیستم‌ها اعتماد کنند.

اصل "ایمنی" نیز محوری است - یعنی سیستم‌های هوش مصنوعی نباید خطرات غیرقابل قبولی برای سلامت، امنیت، یا حقوق بنیادین انسان‌ها ایجاد کنند. این می‌تواند شامل ایمنی فیزیکی (مثلاً خودروهای خودران نباید تصادف کنند)، ایمنی سایبری (سیستم‌های هوش مصنوعی نباید قابل هک و سوءاستفاده باشند)، و ایمنی اجتماعی (نباید باعث تبعیض سیستماتیک شوند) باشد.

مطالعه بیشتر در مورد نگرانی‌های استارت آپ ها و پاسخ دولت



📌 واژگان کلیدی: #جمهوری_کره #هوش_مصنوعی #شفافیت #ایمنی
#تضمین #اعتماد #نوآوری

✔️ گاهداد