🌐 Әлемдегі конституциялық сот төрелігі жаңалықтары

Францияның Конституциялық кеңесі 15 жасқа толмаған адамдарға әлеуметтік желілерді пайдалануға жалпы тыйым салуды конституцияға қайшы деп таныды

Францияның Конституциялық кеңесі 2026 жылғы 14 тамыздағы № 2026-911 DC шешімімен 15 жасқа толмаған адамдардың әлеуметтік желілерге қол жеткізуіне жалпы тыйым салуды белгілейтін заң ережесін конституцияға қайшы деп таныды. Шешім парламентшілердің екі тобының өтініштері бойынша қабылданды.

Кеңес кәмелетке толмағандарды әлеуметтік желілерді пайдалануға байланысты тәуекелдерден қорғау конституциялық маңызы бар мақсат екенін атап өтті. Сонымен қатар белгіленген тыйым онлайн-сервистердің мазмұны, функционалдық ерекшеліктері және олармен байланысты тәуекелдердің сипаты ескерілместен, олардың кең ауқымына қолданылған.

Бұдан бөлек, заң пайдаланушылардың, оның ішінде кәмелетке толған адамдардың да жасын растауды көздеген, алайда жеке өмірге қол сұғылмаушылықты қорғаудың жеткілікті кепілдіктерін белгілемеген.

Конституциялық кеңес заңда көзделген шектеу кәмелетке толмағандарды қорғау мен Конституция кепілдік берген құқықтар мен бостандықтар арасындағы қажетті теңгерімді қамтамасыз етпейді деген қорытындыға келіп, заңның тиісті ережесін Конституцияға қайшы деп таныды.

Дереккөз: Францияның Конституциялық кеңесі, 2026 жылғы 14 тамыздағы № 2026-911 DC шешімі https://www.conseil-constitutionnel.fr/decision/2026/2026911DC.htm

#КонституциялықСот #Конституция #АдамҚұқықтары #ҚұқықҮстемдігі

🌐 Новости мира конституционного правосудия

Конституционный совет Франции признал неконституционным общий запрет социальных сетей для лиц младше 15 лет

Конституционный совет Франции решением № 2026-911 DC от 14 августа 2026 года признал неконституционным положение закона, устанавливавшее общий запрет доступа к социальным сетям для лиц младше 15 лет. Решение принято по обращениям двух групп парламентариев. (Конституционный Совет⁠)

Совет отметил, что защита несовершеннолетних от рисков, связанных с использованием социальных сетей, является конституционно значимой целью. Вместе с тем установленный запрет распространялся на широкий круг онлайн-сервисов без учета их содержания, функциональных особенностей и характера связанных с ними рисков.

Кроме того, закон предусматривал подтверждение возраста пользователей, включая совершеннолетних, при этом не устанавливая достаточных гарантий защиты частной жизни.

Конституционный совет пришел к выводу, что предусмотренное законом ограничение не обеспечивало необходимого баланса между защитой несовершеннолетних и конституционно гарантированными правами и свободами, и признал соответствующее положение закона противоречащим Конституции. (Конституционный Совет⁠)

Источник: Конституционный совет Франции, решение № 2026-911 DC от 14 августа 2026 года https://www.conseil-constitutionnel.fr/decision/2026/2026911DC.htm

#КонституционныйСуд #Конституция #ПраваЧеловека #ВерховенствоПрава

🌐 Әлемдегі конституциялық сот төрелігі жаңалықтары

Францияның Конституциялық кеңесі өмірден кетуге көмек алу құқығы туралы заңның негізгі ережелерін Конституцияға сәйкес деп таныды

Францияның Конституциялық кеңесі 2026 жылғы 14 тамыздағы № 2026-910 DC шешімімен өмірден кетуге көмек алу құқығы туралы заңның негізгі ережелерін Конституцияға сәйкес деп танып, оларды қолдануға қатысты бірқатар талаптарды белгіледі.

Заңға сәйкес, кәмелетке толған науқас белгіленген талаптар сақталған жағдайда өмірді тоқтатуға арналған препаратты алып, оны өз бетінше қабылдай алады. Ал денсаулық жағдайына байланысты препаратты өздігінен қабылдай алмаған жағдайда дәрігердің немесе медицина қызметкерінің көмегіне жүгіне алады. Бұл құқық, атап айтқанда, ауыр әрі жазылмайтын дертке шалдыққан, ауруы асқынған немесе терминалдық сатыдағы, өз еркін әрі саналы түрде білдіре алатын адамдарға беріледі.

Конституциялық кеңес науқастардың құқықтары мен бостандықтарын қамтамасыз етуге бағытталған бірқатар кепілдіктерді белгіледі. Атап айтқанда, құқықтық қорғаудағы адамның өтінішін қарау кезінде дәрігер оның өкілінің пікірін ескеруге тиіс.

Сонымен қатар, Кеңес егер өмірді тоқтатуға арналған препаратты дайындауға және беруге қатысу фармацевтердің ар-ождан бостандығына қайшы келсе, оларды мұндай әрекетке қатысуға міндеттеуге болмайтынын атап өтті.

Осылайша, Конституциялық кеңес заңды қолдануға қатысты өзі белгілеген талаптар мен ескертпелерді ескере отырып, оның негізгі ережелерін Конституцияға сәйкес деп таныды.

Дереккөз: Францияның Конституциялық кеңесі, 2026 жылғы 14 тамыздағы № 2026-910 DC шешімі https://www.conseil-constitutionnel.fr/decision/2026/2026910DC.htm?utm_source=

#КонституциялықСот #Конституция #АдамҚұқықтары #ҚұқықҮстемдігі

🌐 Новости мира конституционного правосудия

Конституционный совет Франции признал конституционными основные положения закона о праве на помощь в уходе из жизни

Конституционный совет Франции решением № 2026-910 DC от 14 августа 2026 года признал соответствующими Конституции основные положения закона о праве на помощь в уходе из жизни, установив ряд требований к его применению.

Закон предусматривает возможность для совершеннолетнего пациента при соблюдении установленных условий получить летальный препарат и самостоятельно принять его либо, при физической невозможности, получить помощь врача или медицинского работника. Право предоставляется, в частности, лицам, страдающим тяжелым и неизлечимым заболеванием, находящимся на продвинутой или терминальной стадии, при наличии свободного и осознанного волеизъявления.

Конституционный совет установил ряд гарантий, направленных на обеспечение прав и свобод пациентов. В частности, при рассмотрении заявления лица, находящегося под правовой защитой, врач должен учитывать мнение его представителя.

Кроме того, Совет указал, что фармацевты не могут быть обязаны участвовать в приготовлении и выдаче летального препарата, если такое участие противоречит их свободе совести.

Таким образом, Конституционный совет признал основные положения закона соответствующими Конституции с учетом установленных им требований и оговорок относительно их применения.

Источник: Конституционный совет Франции, решение № 2026-910 DC от 14 августа 2026 года https://www.conseil-constitutionnel.fr/decision/2026/2026910DC.htm?utm_source=

#КонституционныйСуд #Конституция #ПраваЧеловека #ВерховенствоПрава

🌐 Әлемдегі конституциялық сот төрелігі жаңалықтары

Әзербайжанның Конституциялық соты қылмыстық заңды түсіндіру өзгерген жағдайда үкімдерді қайта қарау мүмкіндігін қарастыруды ұсынды

Әзербайжан Республикасының Конституциялық соты қылмыстық заң нормасына Сот берген түсіндірме сотталған адамның құқықтық жағдайын жақсартатын жағдайда заңды күшіне енген сот актілерін қайта қарау мүмкіндігін заңнамада көздеуді ұсынды.

Мәселені қарауға Адам құқықтары жөніндегі уәкілдің сауалы негіз болды. Қолданыстағы қылмыстық-процестік заңнамада сот актілерін жаңа мән-жайлар бойынша қайта қарау көзделген. Атап айтқанда, Конституциялық сот сот қолданған норманы конституциялық емес деп таныған жағдайда сот актісі қайта қаралуы мүмкін. Алайда Конституциялық соттың Конституцияға немесе заңға түсіндірме беру туралы шешімі өздігінен мұндай қайта қарауға негіз болып табылмайды.

Конституциялық сот қолданыстағы құқықтық реттеуді Конституцияға сәйкес деп таныды. Сонымен бірге Сот қылмыстық-құқықтық норманы Конституцияға қайшы келетіндей түсіндіру сотталған адамның құқықтарына тікелей әсер етуі және конституциялық емес норманы қолданумен салыстыруға болатын салдарға әкеп соғуы мүмкін екенін атап өтті.

Осыған байланысты Сот әділ сот талқылауына құқықты және заңсыз жазалаудан қорғауды қамтамасыз ететін қосымша кепілдіктердің қажеттігін көрсетті.

Қарау қорытындысы бойынша Конституциялық сот Милли Меджлиске заңды күшіне енген сот актілерін қайта қараудың арнайы негізін көздеуді ұсынды. Атап айтқанда, егер Конституциялық соттың қылмыстық заң нормасына берген түсіндірмесі сотталған адамның жағдайын жақсартатын болса, Соттың осындай шешімі сот актісін қайта қарауға негіз болуы тиіс.

Дереккөз: Әзербайжан Республикасының Конституциялық соты, Пленумның 2026 жылғы 10 наурыздағы шешімі https://constcourt.gov.az/az/decision/1508?utm_source

#КонституциялықСот #Конституция #АдамҚұқықтары #ҚұқықҮстемдігі

🌐 Новости мира конституционного правосудия

Конституционный суд Азербайджана рекомендовал предусмотреть пересмотр приговоров при изменении толкования уголовного закона

Конституционный суд Азербайджанской Республики рекомендовал законодательно предусмотреть возможность пересмотра вступивших в законную силу судебных актов в случаях, когда данное Судом толкование нормы уголовного закона улучшает правовое положение осужденного.

Основанием для рассмотрения вопроса стал запрос Уполномоченного по правам человека. Действующее уголовно-процессуальное законодательство предусматривает пересмотр судебных актов по новым обстоятельствам, в частности, если Конституционный суд признает примененную судом норму неконституционной. При этом решение Конституционного суда о толковании Конституции или закона само по себе не является основанием для такого пересмотра.

Конституционный суд признал действующее регулирование соответствующим Конституции. Вместе с тем Суд отметил, что толкование уголовно-правовой нормы, противоречащее Конституции, может непосредственно затрагивать права осужденного и иметь последствия, сопоставимые с применением неконституционной нормы.

В связи с этим Суд указал на необходимость обеспечения дополнительных гарантий права на справедливое судебное разбирательство и защиты от незаконного наказания.

По итогам рассмотрения Конституционный суд рекомендовал Милли Меджлису предусмотреть специальное основание для пересмотра вступивших в силу судебных актов - решение Конституционного суда о толковании нормы уголовного закона, если такое толкование улучшает положение осужденного.

Источник: Конституционный суд Азербайджанской Республики, решение Пленума от 10 марта 2026 года https://constcourt.gov.az/az/decision/1508?utm_source

#КонституционныйСуд #Конституция #ПраваЧеловека #ВерховенствоПрава

🌐 Әлемдегі конституциялық сот төрелігі жаңалықтары

Германияның Федералдық Конституциялық соты ананың балаларымен қарым-қатынас жасау тәртібі туралы істі қарады

Германияның Федералдық Конституциялық соты кәмелетке толмаған үш баланың анасының балаларымен қарым-қатынас жасау тәртібін белгілеген сот шешіміне қатысты конституциялық шағымын қарады.

Балалар қамқоршылыққа алынып, патронаттық отбасына орналастырылған. Отбасы істері жөніндегі сот ананың балаларымен сарапшының қатысуымен кездесу тәртібін белгілеп, мұндай кездесулерді оның ата-аналық міндеттерді атқару қабілетін бағалаумен байланыстырған.

Өтініш беруші мұндай шарт оны іс жүзінде сараптамалық бағалауға қатысуға міндеттейді және оның негізгі құқықтарын қозғайды деп есептеген.

Федералдық Конституциялық сот шағым жасалған шешімнің қолданылуын уақытша тоқтатты. Сот ананың балаларды тәрбиелеу қабілетін бағалау мақсатында сарапшының қатысуымен балаларымен кездесуге міндетті түрде қатысуы Негізгі заңмен кепілдік берілген жеке басына қол сұғылмаушылық жөніндегі жалпы құқықты қозғауы мүмкін екенін көрсетті. Бұл ретте Сот мұндай араласу үшін жеткілікті құқықтық негіздің бар-жоғын қосымша тексеру қажеттігін атап өтті.

Салдарды бағалау кезінде Сот кәмелетке толмаған балалардың мүдделерін де ескерді. Сонымен қатар, ол балалармен қарым-қатынас жасау тәртібін белгілеудің ықтимал уақытша кідіруі өтініш берушінің негізгі құқықтарының қайтымсыз бұзылу қаупімен салыстырғанда анағұрлым аз салдарға әкеледі деген қорытындыға келді.

Дереккөз: Германияның Федералдық Конституциялық соты, 2026 жылғы 23 маусымдағы № 1 BvR 1160/26 шешімі https://www.bundesverfassungsgericht.de/SharedDocs/Entscheidungen/DE/2026/06/rk20260623_1bvr116026.html?nn=68112&utm_source=

#КонституциялықСот #Конституция #АдамҚұқықтары #ҚұқықҮстемдігі

🌐 Новости мира конституционного правосудия

Федеральный конституционный суд Германии рассмотрел дело о порядке общения матери с детьми

Федеральный конституционный суд Германии рассмотрел конституционную жалобу матери троих несовершеннолетних детей на решение суда, установившее порядок ее общения с детьми.

Дети были переданы под опеку и помещены в приемную семью. Семейный суд определил порядок встреч матери с детьми в присутствии эксперта, связав их проведение с оценкой ее родительских способностей.

Заявительница посчитала, что такое условие фактически обязывает ее участвовать в экспертной оценке и затрагивает ее основные права.

Федеральный конституционный суд временно приостановил действие обжалуемого решения. Суд указал, что обязательное участие матери во встречах с детьми в присутствии эксперта для оценки ее способности осуществлять воспитание может затрагивать гарантированное Основным законом общее право на неприкосновенность личности. При этом Суд отметил необходимость дополнительной проверки вопроса о наличии достаточной правовой основы для такого вмешательства.

При оценке последствий Суд учел также интересы несовершеннолетних детей. Вместе с тем он пришел к выводу, что возможная временная задержка в установлении порядка общения имеет менее значительные последствия, чем риск необратимого нарушения основных прав заявительницы.

Источник: Федеральный конституционный суд Германии, решение от 23 июня 2026 года № 1 BvR 1160/26 https://www.bundesverfassungsgericht.de/SharedDocs/Entscheidungen/DE/2026/06/rk20260623_1bvr116026.html?nn=68112&utm_source=

#КонституционныйСуд #Конституция #ПраваЧеловека #ВерховенствоПрава

Конституциялық Сот белгілі бір лауазымдарды атқаруға өмір бойына тыйым салудың конституциялылығын тексереді

📨 Конституциялық Сот Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 50-бабы бірінші бөлігінің Конституцияға сәйкестігін тексеру туралы өтінішті іс жүргізуге қабылдады.

Өтініш беруші мемлекеттік қызметші болып табылмайтын және сыбайлас жемқорлық қылмысының арнаулы субъектісінің белгілеріне ие емес адамға белгілі бір лауазымдарды атқаруға өмір бойына тыйым салуды қолдану әділеттілік, мөлшерлестік және жауаптылықты даралау қағидаттарын бұзуы, сондай-ақ еңбек ету құқығы мен кәсіптік қызметті еркін таңдау құқығын шектеуі мүмкін деп есептейді.

Қарау нәтижелері туралы Конституциялық Соттың ресми сайтында және Telegram-арнасында хабарланатын болады.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | X

Конституционный Суд проверит конституционность пожизненного запрета занимать определенные должности

📨 Конституционный Суд принял к производству обращение о проверке на соответствие Конституции части первой статьи 50 Уголовного кодекса Республики Казахстан.

Заявитель считает, что применение пожизненного запрета к лицу, не являющемуся государственным служащим и не обладающему признаками специального субъекта коррупционного преступления, может нарушать принципы справедливости, соразмерности и индивидуализации ответственности, а также ограничивать трудовые права и право на свободный выбор профессиональной деятельности.

О результатах рассмотрения будет сообщено на официальном сайте и в Telegram-канале Конституционного Суда.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | X

Марапатталған көпбалалы аналарға берілетін жәрдемақы туралы нормаларды Конституциялық Сот тексереді

📨 Конституциялық Сот Қазақстан Республикасы Әлеуметтік кодексінің 93-бабы 1-тармағының бірінші бөлігінің және 94-бабы 1-тармағының Конституцияға сәйкестігін тексеру туралы өтінішті конституциялық іс жүргізуге қабылдады.

Өтініш иесі кеңестік кезеңде алты және одан да көп баланы дүниеге әкеліп, тәрбиелегені үшін марапатталған көпбалалы аналар Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес марапатталған аналармен жәрдемақы алу құқығы бойынша тең құқықтарға ие болуы тиіс деп есептейді.

Қарау нәтижелері туралы Конституциялық Соттың ресми сайтында және Telegram-арнасында хабарланатын болады.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | X

Конституционный Суд проверит нормы о пособии награжденным многодетным матерям

📨 Конституционный Суд принял к производству обращение о проверке на соответствие Конституции части первой пункта 1 статьи 93 и пункта 1 статьи 94 Социального кодекса Республики Казахстан.

Заявительница считает, что многодетные матери, награжденные в советский период за рождение и воспитание шестерых и более детей, должны иметь равные права на пособие с матерями, награжденными в соответствии с законодательством Республики Казахстан.

О результатах рассмотрения будет сообщено на официальном сайте и в Telegram-канале Конституционного Суда.

📱 @consot_kz

Instagram | Facebook | X

Конституциялық Сот педагогтік қызметпен айналысуға тыйым салудың конституциялылығын тексереді

📨 Конституциялық Сот Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 26-бабы 2-тармағының 3) тармақшасының Конституцияға сәйкестігін тексеру туралы өтінішті іс жүргізуге қабылдады.

Өтініш иесі аталған нормада белгіленген педагогтік қызметпен айналысуға тыйым салу іс жүзінде өмір бойына қолданылатын сипатқа ие және жасалған іс-әрекеттің санаты мен ауырлық дәрежесі ескерілместен қолданылатынын, бұл еңбек ету бостандығына құқық пен теңдік қағидатына нұқсан келтіруі мүмкін деп есептейді.

Қарау нәтижелері туралы Конституциялық Соттың ресми сайтында және Telegram-арнасында хабарланатын болады.

Конституционный Суд проверит конституционность запрета на занятие педагогической деятельностью

📨 Конституционный Суд принял к производству обращение о проверке на соответствие Конституции подпункта 3) пункта 2 статьи 26 Трудового кодекса Республики Казахстан.

Заявитель считает, что установленный нормой запрет на занятие педагогической деятельностью фактически носит пожизненный характер и применяется без учета категории и степени тяжести совершенного деяния, что может затрагивать право на свободу труда и принцип равенства.

О результатах рассмотрения будет сообщено на официальном сайте и в Telegram-канале Конституционного Суда.

Конституциялық Сот нотариаттық қызметтерге ақы төлеуден босату туралы норманың конституциялылығын тексереді

📨 Конституциялық Сот Қазақстан Республикасының «Адвокаттық қызмет және заң көмегі туралы» Заңының 25-бабының 3) тармақшасының Конституцияға сәйкестігін тексеру туралы өтінішті іс жүргізуге қабылдады.

Өтініш иесі жекелеген азаматтарды нотариаттық әрекеттер жасағаны үшін ақы төлеуден босату жекеше нотариустардың тиісті сыйақысыз қызмет көрсетуіне алып келеді және олардың кәсіби қызметін жүзеге асыруы үшін тең емес жағдайлар туғызады деп есептейді. Өтініш иесінің пікірінше, мұндай міндет жекеше нотариустардың конституциялық құқықтарына, оның ішінде теңдікке, жеке бас бостандығы мен қадір-қасиетіне берілетін кепілдіктерге әсер етуі мүмкін.

Қарау нәтижелері туралы Конституциялық Соттың ресми сайтында және Telegram-арнасында хабарланатын болады.

Конституционный Суд проверит конституционность нормы об освобождении от оплаты нотариальных услуг

📨 Конституционный Суд принял к производству обращение о проверке на соответствие Конституции подпункта 3) статьи 25 Закона Республики Казахстан «Об адвокатской деятельности и юридической помощи».

Заявительница считает, что освобождение отдельных граждан от оплаты за совершение нотариальных действий приводит к оказанию частными нотариусами услуг без соответствующего вознаграждения и создает неравные условия для осуществления их профессиональной деятельности. По мнению заявительницы, такая обязанность может затрагивать конституционные права частных нотариусов, включая гарантии равенства, личной свободы и достоинства.

О результатах рассмотрения будет сообщено на официальном сайте и в Telegram-канале Конституционного Суда.