هدیهٔ امیرمحمد زیرک: از غیب بگو.
جمعه، ۲۳ مردادماه ۱۴۰۵، خانه، اتاق

(۳۹) آیا می‌توان باد را در قالبِ موسیقی درآورد؟
(۴۰) باد -> فیزیک -> ریاضیات -> موسیقی

صبح با صدای زاغی بیدار شدم!

کتابی که از کتاب‌فروشیِ حامد هدیه گرفته بودم، تا زمانی که به دست عزیزی برسانمش پیش من امانت است و امشب از این فرصت استفاده کرده و خواندمش و به پاراگرافی از آن برخوردم که مشابه شرایط کنونیِ من است و دوست داشتم تا دراین‌جا نیز نگهش دارم:

عوامل طبیعی گه‌گاه شکل درخت را دگرگون می‌کنند. ناگهان آسمان تیره می‌شود و توفانی شدید همراه با تگرگ در می‌گیرد. درخت در برابر باد به خود می‌پیچد، برق شدیدی لحظه‌ای آسمان تیره را روشن می‌کند و زیر باران شدید، شاخهٔ بزرگی از درخت جدا شده و بر زمین می‌افتد. سال‌ها بعد، با وجود این‌که درخت تغییر شکل داده و به‌صورت ناقصی درآمده است، شاخه‌های جدیدی می‌دهد. درختان بر اثر عواملی مشابه آن‌چه گفته شد، مانند رعد و برق و برف سنگین یا موریانه و حشرات چوب‌خوار دیگر، تغییر شکل می‌دهند. اما با این همه تغییرات، درخت ساختمان اصلی و اوّلیهٔ خود را حفظ می‌کند.

درخت‌ها، برونو موناری، ترجمهٔ محسن احسانی، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان

(۴۱) دخیل شدنِ محتوا و سلیقهٔ آهنگساز/نوازنده بر کوکِ سازی مثل پیانو که نوازنده، قابل بر لمس مستقیم با جسم مرتعش نیست، به چه میزان می‌تواند بر سهولتِ ارائه محتوای راوی، بیافزاید؟ آیا این امر می‌تواند بر هر پیانیستی لازم و واجب باشد؟

والس گربه‌های کوچولو، معتدل از خانم آنا آرتابالیوسکایا

Isao Takahata: The Tale of the Princess Kaguya, 2013

این شکل درهم‌تنیده، واقعاً از چند قسمت مجزا تشکیل شده؟

این‌که بعد از پایان و گذر چند روزه از کابوسی مانند کنکور، هنوز هم ذهنم بابت اشتباهاتی که کردم از من طلب‌کارست، واقعاً کلافه‌ام و امروز برای آرام‌ کردنِ خودم، به یکی از سؤالاتی که اشتباه کردم پرداختم (که شاید فرجی شد و گذر کردم) و متوجه چیزی شدم:
من فکر می‌کنم این‌که بپرسیم این شکل درهم تنیده از چند قسمت مجزا تشکیل شده، سؤال کاملاً واضحی نیست! چرا؟ باید مشخص شود که مقصود طراح از قسمت، خط است یا سطح، یا ترکیبی از این دو.
این سؤال می‌تواند دو یا حتی سه پاسخ داشته باشد که یک حالت از آن بخاطر تعریف سطح، رد می‌شود.
اولین حالت که رد می‌شود، این است که قسمت مجزا را «سطح» در نظر بگیریم و با این منطق، شکل ما از ۶ قسمت مجزا تشکیل می‌شود که ۵ قسمت از آن با این تعریف که (سطح، به فضای محصور گفته می‌شود.) رد می‌شوند. چون فضای محصوری نداریم.
اگر منظورمان از قسمت، «خط» باشد، این شکل از ۸ قسمت مجزا تشکیل شده که این پاسخ می‌تواند کاملاً صحیح باشد. (که اتفاقاً این گزینه در پاسخنامه نیز هست!)
امّا منظور طراح، چیزی بین دو حالت قبلی بوده! ترکیبی از سطح و خط. که سطح وسط را یک قسمت و خطوطِ اشک مانند را ۵ قسمت (می‌گویم خطوطِ اشک مانند چون از درون آن، قسمتی دیگر خارج شده) و یک خط که شکل را تقریباً محصور کرده. (۵+۱+۱=۷)

و من بابت اشتباه در این سؤال (که تقریباً در اوّل ابتدایی یاد می‌گیریمش.) سه‌روز است که نمی‌توانم درست زندگی کنم! چون به عقلم شک کردم!
تف به آموزشِ و سنجش کل کشور.

یک‌شنبه، ۰۸ شهریورماه ۱۴۰۵، خانه، آشپزخانه

و شاید موسیقی، درخت است. (و یا درخت، موسیقی)
از تئوری مقدماتی موسیقی، اسپاسبین

تقریباً مطمئن بودم که کتاب زندگیِ منِ استراوینسکی که بطرزِ عجیبی از کتابفروشی حامد هدیه گرفته بودم، چیزی برای گفتن به من در این ایام خواهد داشت و چند روز قبل که در راه کتابخانه بودم و مطالعه‌ش می‌کردم به این بخش از کتاب برخوردم.
روند یادگیری موسیقی برای من، همیشه در فقدان معلم بوده و بهترین حالت یادگیری، تماشای ویدیوهای ضبط شده‌ای بود که تونستم از استادی بخرمشون (بدون امکان رفع نقضِ تمرین‌ها).
و راهی که این‌روزها خیلی خوب مفید واقع می‌شه، اینه که از تجربیات آهنگساز‌های دیگه و همچنین مطالعهٔ آثارشون یاد بگیرم و با درونی کردنِ این تجربیات، به‌قول استراوینسکی «مسائلم رو شخصاً حل کنم.»

چهارشنبه، ۱۱ شهریورماه ۱۴۰۵، خانه

سؤالاتِ ۱۱ شهریورماه۱۴۰۵، از دفتر تأملات:

۱) ریاضی چیست؟
۲) فیزیک چیست؟
۳) صوت چیست؟
۴) هارمونی در کیهان‌شناسی چیست؟
۵) هارمونی در موسیقی چیست؟
۶) تفاوت موسیقیِ آهنگسازی که با توانایی innere Hören یا همان «شنیدنِ درونی» موسیقی می‌آفریند. با آن‌که پشت ساز نشسته و می‌نویسد، چیست؟
۷) موسیقی نوشتنی‌ است یا ساختنی؟ می‌نویسیم که ساخته باشیم، یا می‌سازیم که نوشته باشیم؟
۸) آهنگساز کیست؟
۹) آیا آهنگساز، چینش‌گر است؟
۱۰) خالق صوت کیست؟
۱۱) می‌تواند «باد» را نخستین عامل ایجادِ صوت دانست؟
۱۲) به چند شیوه می‌توان صوت را به جریان انداخت؟
۱۳) آیا نوازنده همان صوتگر (مثل تصویرگر) است؟
۱۴) آیا موسیقی، زبان است و صوت، واژه؟
۱۵) آیا می‌توان موسیقی را به زیست‌شناسی پیوند زد؟
۱۶) می‌توان گفت رشد گیاه، رویکردی هارمونیک دارد؟
۱۷) مطالعهٔ رشد گیاه و زاویهٔ برگ‌ها با یک‌دیگر، به چه میزان می‌تواند به مهارت گسترش یک قطعهٔ موسیقایی کمک کند؟
۱۸) موسیقی، از جنبهٔ تئوریک، به‌ چه میزان با انتگرال در ارتباط است؟
۱۹) در موسیقی پیشاتاریخی، هارمونی چه جایگاهی داشت؟ ذهنی؟
۲۰) موسیقی، سطح است یا حجم؟
۲۱) ملودی هارمونایز شده = سطحِ کشیده شده در فضا؟

بعد از به ‌اشتراک‌گذاری سؤالات روزانه‌م راجع به موسیقی با کلاود، قرار بر این شد که با سؤال پرسیدنِ بیشتر (پرسش در برابر پرسش)، به‌طور مستمر بفلسفیم. یعنی سؤالتم رو باهاش به‌اشتراک بذارم و کلاود با محدود کردن اطلاعاتش و صرف تأمل و برخورد مثل یک دانشجوی ریاضی، سؤالات بیشتری راجع بهشون بپرسه. (شاید بشه بهش گفت گفت‌وگوی کندوکاوی؟) و اتفاقات جالبی داره می‌افته.
سؤالاتی که کلاود می‌پرسه رو، با نشانهٔ (*) در پایان سؤالات از این‌ پس، به اشتراک می‌ذارم.