اپرا، گفته شده که گردآوری‌ای مهیب، هیولا و هوس‌آلود از فرم‌های گوناگون همهٔ هنرها است، که نتیجه و حاصلش، چیزی بسیار دور از یک کار هنری است. عدهٔ دیگر نیز چنین گفته‌اند که اپرا، فرمی بی‌نهایت کامل است، زیرا توانسته است تمام هنرهای گوناگون را پیروزمندانه در کنار هم بگذارد.
دعوت به شنیدن، وینک، ویلیامز

همچنین باید اضافه کنم که این ضبط از اپرای فلوت‌سحرآمیزِ موتسارت، از نظر من، بهترین اجرایی از این اپراست که می‌توانست رخ دهد. طرز قرارگیری گفتار (با لحنِ صحیح) و موسیقی در این اجرا، قابل پرستش است!
و امّا سؤالی که از شنیدن این اپرا مرا سرگشته ساخته، این است که:
(۲۴) چه مقدار آهنگساز، باید بر ادبیات مسلط باشد تا چنین قطعه‌ای را به تحریر برساند؟

تبریز، خانه، ۲۶ آبان‌ماه ۱۴۰۴

امروز مشغول به شنیدنِ پرلود و فوگ شمارهٔ دوازده از کتاب دوّم باخ بودم و لحنِ فریدریخ گولدا را با لحن گلن‌ گولد، در بیان این قطعه مقایسه‌ایدم و چندین سؤال در ذهنم ایجاد شد که:
(۲۵) آیا نباید به مخاطب، در شنیدنِ باخ فرصت بدهیم؟
(۲۶) موسیقی باخ، (به‌سرعت) گذراست یا باید نوازنده در امر فرستندگیِ پیام، به مخاطب، فرصت اندیشیدن بدهد؟
(۲۷) چه‌چیزی گولدا را وادار به چنین آرام نواختنِ باخ (در برابر فرّار بودنِ بیان گولد) کرده؟

تبریز، خانه، اتاق، ۲۷ آبان‌ماه ۱۴۰۴، ۲۲:۰۶

پی‌نوشت: در ضمیمه، اجرا گلن گولد را نیز از این قطعه، ارسال خواهم کرد.

(۲۸) تأثیرپذیری هنرمندان این اثر، از موسیقی باروک، چه مقدار موفق بوده؟

تبریز، خانه، ۳۰ آبان‌ماه ۱۴۰۴

دی‌شب، سوارِ بر ماشین، درآن هنگام که فضای مه‌گونِ مالیخولیایی شهر را نظاره‌گر بودم، متوجه شکوهِ این قطعهٔ در پخش شدم!
و انقباض و انبساطِ منظمِ بدن، در همراهی با اصواتِ ارگ.
تبریز، خانه، اتاق، ۰۳ آذرماه ۱۴۰۴، ۱۷:۰۴

(۲۹) آیا موسیقی دورهٔ کلاسیک و رومانتیک را می‌توان «واقع‌گرا» نامید؟

از دفترچهٔ شمارهٔ ۰۶، تبریز، خانه، اتاق، ۰۹ آذرماه ۱۴۰۴، ۱۲:۰۰

مدتی‌ است که به شدّت درگیر تأثیر واژه بر موسیقی و لحنِ خوانش موسیقی هستم و از این شکوهِ حاصل، در حیرتم! به‌ چه میزان باید درک نگارندهٔ موسیقی از واژه و همچنین، سراینده از اثر نگاشته‌شده، عمیق باشد که چنین نتیجه‌ای حاصل شود؟

تبریز، خانه، آشپزخانه، ۱۳ آذرماه ۱۴۰۴، ۱۲:۰۱

البته پرسل، در اپرای دیدو و آینیاس خود نیز، مهارتش را در این امر به رخ کشیده که در ادامه، بخشی از آن‌را ضمیمه‌ خواهم کرد.

چه نیرویی هستی تو، ای که از ژرفا
مرا برخیزانده‌ای، ناخواسته و آهسته،
از بسترهای برفِ جاودان؟

نمی‌بینی که چه خشک‌وامانده‌ام،
چگونه خشک، چگونه شگفتْ سالخورده،
و چه بسیار ناتوان از تحملِ این سرمای گزنده؟

به‌سختی می‌توانم بجنبم یا نفس بکشم،
به‌سختی می‌توانم بجنبم یا نفس بکشم.
بگذار… بگذار… بگذار دوباره یخ بزنم،
بگذار… بگذار تا مرگ، یخ ببندم،
بگذار… بگذار… بگذار تا مرگ، یخ ببندم.

(۳۰) می‌توان مترادفِ آهنگساز را، چینش‌گر اصوات دانست؟ (چون به‌هرحال خلق صوت، به‌وسیلهٔ آهنگساز، صورت نمی‌گیرد.)

تبریز، خانه، اتاق، ۱۵ آذرماه ۱۴۰۴، ۱۴:۳۹

آیا فقط از طریق گوش‌هامون می‌شنویم یا اجازه می‌دیم کل بدن-حتی پوست- هم بشنوه؟

یقیناً خداوند، ذره‌ای از آوازش را بر موسیقیِ باخ تپانده!

رنه‌جیکوبس (رهبر این اجرا که سرایندگی از پیشینهٔ ایشان نیز بوده) که چند روز قبل، شاهد رهبری بی‌نظیرش از فلوت‌سحرآمیز موتسارت بودم و انتخاب درستِ سرایندهٔ ایشان مرا به شدت حیرت‌زدت کرده بود، در این ضبط نیز از BWV4 باخ، شاهد چنین شکوهی شدم و خواستم تا بخشی از آن‌ را با شما به‌اشتراک بگذارم.

هیچ‌کس، در سراسر نوعِ بشر،
توانِ چیرگی بر مرگ نداشت؛
زیرا گناهانِ ما،
جهان را از هر بی‌گناهی تهی ساخته بود.
از این‌رو مرگ شتابان فرارسید
و بر ما فرمان راند
و آدمیان را در قلمروِ تاریکِ خویش به بند کشید.
خدا را شکر! (هَله‌لویا)

تبریز، خانه، ۲۰ آذرماه ۱۴۰۴