🍎🏃📚✏️
 
🍎 بیلیک (کۆلتور) قوْرخودوجودور،
کۆلتور دیکتاتوْرلارا اَن قوْرخولو اوْلای‌دیر!
چۆنکی مطالعه ائدن خالق...،
هئچ زامان کؤله اوْلماز.
 
 
 #آنتونیو_لوبو_آنتونس
 
 
🔹 فرهنگ ترسناک است
و ترسناک‌ترین رویداد برای دیکتاتورها!
زیرا مردمی که می‌خوانند...
هرگز بنده نمی‌شوند.
 
#آنتونیو_لوبو_آنتونس
 
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
                                                 #تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش                                                                                    
                                                  #تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق                                                                             
                                                  #کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯

🔴 ما آریایی نیستیم!

▪️ علیرغم القائات غرب که تمدن‌های دیگر مناطق جهان را به علت مهاجرت اجدادشان به آن مناطق تبلیغ میکنند، ایران قبل از مهاجرت/مهاجمت اقوام آریایی جزو متمدن‌ترین مناطق جهان بوده است. پانفارسیسم از دو مساله فراری است: یکم ایران قبل آریایی‌ها، دوم آریایی‌ها قبل ایران.

▪️ ایرانِ قبل آریایی‌ها صاحب خط، قانون، دین، موسیقی، هنر، طب و حکومت است. حکومت هخامنشیان بر پایه تمدنی بومیانی همچون ایلامیان بنا شد. اغلب کتیبه‌های هخامنشی به زبان و خط بومیان فلات ایران است. معماری و نمادهای منسوب به ایشان نیز به جد متاثر از آشور و بابل است. تقسیم سال به دوازده ماه و جشن گرفتن روز اول سال جدید و... جملگی رسوم بومی فلات ایران‌اند.

▪️ پژوهش‌های ژنتیکی حاکی است که ایرانیان امروزی ادامه نسل بومیان چند هزار ساله این فلات‌اند، نه آریایی‌هایی که ایشان را به خاک و خون کشیده و زبانشان را به بعضی مناطق تحمیل کردند.

▪️ بخوانید:
یأجوج و مأجوج
پاسخ به سوالات ژنتیکی!
مردمی که هرگز وجود نداشتند
آریایی‌ها و باستان‌شناسی ایران
آیا ریشه ما ایرانی‌ها، آریایی‌ها هستند؟
تاریخ‌نویسی پانفارسیسم؛ دکتر زرشناس

🆔 @anti_panfarsism

لوازم تحریر در تورکی:

دفتر: یازیلیق Yazılıq

مداد: قارانداش Qarandaş

خودکار: اؤز-یازان Öz-yazan

پاک کن: سیلگی Silgi

تراش: قاتلایان Qatlayan

کوله پشتی: چانتا Çanta/ بئل-چانتاسی Bel-çantası

جامدادی: قارانداش قابی Qarandaş qabı

خط کش: چیزگی چکن Cizgiçəkən/ جیزماجی Cızmacı

کاغذ: بیتیک Bitik/ پیتین Pitin



👩‍💻🎙️🎥 @nesim_mediaa 🍃 🌺🌹

🍎🏃📚✏️
دوْغانین (طبیعتین) تۆرکجه آدلارین اؤیرنک:
 
دریا: دنیز (Dəniz)
دریاچه: گؤل (Göl)
جزیره: آدا (Ada)
شبه جزیره: یارێم آدا (Yarımada)
خلیج: کؤرفز (Körfəz)
تالاب: گؤلمچه (Gölməçə)
مرداب: باتاقلیق (Bataqlıq)
باتلاق: باتلاق (کلمه تورکی) (Batlaq)
 
موج: دالغا (Dalğa)
موج کوچک: لپه (Ləpə. شَپهşəpə
استخر : چیمرلیک Çimərlik
ساحل: ساحیل (Sahil) قییی. . Deniz kıyısı
ساحل صخره ای : یالی یار.
چشمه: بولاق (Bulaq)
سرچشمه: پینار (Pınar)
رودخانه:‌ چای٬ اێرماق (Çay, Irmaq)
نهر: آرخ (Arx)
جوی آب: ٬ قنوو (Qənov)
قنات Qənat : کهریز. ائرمق. اوْغون.
چاه: قویو (Quyu)
آب‌ریز: آخارقا axarqa
جایی که آب آنجا را گود کرده باشد: چاپاغان (Çapağan)
زمینی که همیشه از خود آب پس بدهد : گؤزه (Gözə). زینه (Zinə)
آب نشتی: سێزقێن (Sızğın)
درختی که وسطش کنده شده و داخلش آب باشد: نوْو (Novo)
ناودان: نوْوچا، نوْودان (Novça, Novdan)
زلال: دورو (Duru)
 
گل‌آلود: بولانیق (Bulanıq)
عمیق: درین (Dərin)
کم‌عمق: دایاز (Dayaz)
خاک: توْپراق (Topraq)
خشکی: قورولوق (Quruluq)
خشک: قورو (Quru)
کوه: داغ (Dağ)
قلّه: تپه٬ زیروه (Təpə, Zirvə)
صخره: قایا (Qaya)
سنگ: داش (Daş)
 
آسمان: گؤی (Göy)
شب: گئجه (Gecə)
روز: گۆندۆز (Gündüz)
خورشید: گۆنش (Günəş)
ماه: آی (Ay)
ستاره: اولدوز (Ulduz)
 
ابر: بولود (Bulud)
مه: چن (Çən)
غبار: دومان (Duman)
 
شبنم: چیی٬ گئجه شئهی (Çiğ, Gecə Şehi)
آبشار: شلاله٬ شیرران. (Şəlalə, Şırran). آخماجاaxmaca.
 
گل: گۆل٬ چیچک (Gül, Çiçək)
نهال: فیدان (Fidan)
درخت: آغاج (Ağac)
جنگل: مئشه٬ اوْرمان (Meşə, Orman)
دشت: چؤل (Çöl)
باغ: باغ (کلمه تورکی) (Bağ)
 
زمین: یئر (Yer)
شرق: دوْغو (Doğu)
غرب: باتێ (Batı)
شمال: قوٌزئی (Quzey)
جنوب: گۆنئی (Güney)
 
باد: یئل (Yel)
طوفان: فئرتئنا٬ فیرتینا، قاسێرغا (Fırtına, Qasırğa)
گردباد: بورولغان (Burulğan)
گرد و خاک: توْز توْپراق (Toz Topraq)
 
آب: سو (Su)
باران: یاغێش٬ یاغمور (Yağış, Yağmur)
بارندگی: یاغینتی (Yağınt)
قطره: دامجی٬ داملا (Damcı, Damla)
رنگین‌کمان: گؤی قورشاغی (Göy Qurşağı) تانری قیلینجی(Tanrı Qılıncı)
 
تگرگ: دوْلو (Dolu)
برف: قار (Qar)
بهمن: شپه  (Şəpə). اوچقون. قار توپاسی. چپه. چیغ. قار اوچغونو..
یخ: بوز (Buz)
یخ‌زده: دوْن (Don)
 
آتش: اوْد (Od)
آتش‌سوزی: یانقین (Yanqın)
ملایم: اێلێق (Ilıq)
گرم: ایستی (isti)
سرد: سوْیوق (Soyuq)
خنک: سرین (Sərin)
جوش: قاینار (Qaynar)
بخار: بوغ (Buğ)
آب‌پز: پؤشلمه (Pöşləmə)
بخارپز: پؤتلمه (Pötləmə)
📚
خوراسان تورکلری‌نین دیل و ادبیاتی
@xorasanturk
 
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
                                                 #تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش                                                                                    
                                                  #تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق                                                                             
                                                  #کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯

🍎🏃📚✏️
 
73-جو درس
فعل (2)
معاصير آذربايجان توٌركجه سينده فعللر قورولوشلارينا گؤره اوٌچ چئشيددير:
1. ساده فعللر
2. دوٌزلتمه فعللر
3. مركب فعللر
 
1. ساده فعللر:
بير كؤكدن عيبارت اوْلان و بير حرفى دَييشديكده معناسى ايتن و يا دَييشن فعللره ساده فعللر دئييلير.
ساده فعللر ديليميزين ان قديم فعللرى حئساب اوْلور: آت, سات, اوْخو, ياز, وور, ...
بوٌتون فعللر كيمى ساده فعللر ده "نه ائت؟ نه ائله؟ سواللاريندان بيرينه جاواب وئرر. ديليميزده 600 حدودوندا ساده فعل واردير.
2. دوٌزلتمه فعللر:
موختليف سؤزلره معين شكيلچيلر آرتيرماقلا دوٌزلن فعللره دوٌزلتمه فعللر دئييلير. بو فعللر, ساده فعللردن سوْنرا يارانيبلار.
ديليميزده ايسيم, ساى, صيفت و عوضلیکدن(تایلیق) دوٌزلتمه فعللر يارادان اکلر بونلاردير:
الف) لا-له: بو اکلر ايسيم, صيفت و سايدان فعللر يارادار:
1. ايسيمدن: دوزلا, ايشله, ديشله, باغلا, ايزله, ..
2. صيفتدن; خوْشلا, بوْشلا, قارالا, گيرده له, ...
3. سايدان: ايكيله, اوٌچله, دؤردله, ياريلا, ...
بعضى فعللر واردير كى, اوْنلارداكى "لا-له" اکی دئييل, فعلين كؤكوندن دير: آغلا, دانلا, سؤيله, دينله, ...
74-جو درس
فعل (3)
فعللرين قورولوشجا نوعلارى
دوٌزلتمه فعللر
ب) لاش-لش: اکلرى ده ايسيم, صيفت و سايلاردان دوٌزلتمه فعللر يارادار: آياقلاش, بيرلش, فيكيرلش, شيرينلش, اوٌزلش, سؤزلش, جاوانلاش, ...
ج) لان-لن: اکلرى ده ايسيم و صيفتلردن دوٌزلتمه فعللر يارادار: يوْللان, گوٌجلن, ائولن, خومارلان, تميزلن, سوٌسلن, يئللن, ...
د) آل-أل, ل: اکلرى واسیطه سيله صيفتلر و سايلاردان دوٌزلتمه فعللر عمله گلر: بوْشال, دوٌزل, چوْخال, قوْجال, سارال, دينجل, آزال, ...
ه) آر-أر: اکلرى ايسيملر و صيفتلردن فعل دوٌزلدر: اوْتار, آغار, گؤير, بوزار, قيزار, ياشار, ...
و) آ-ه: اکلرى ايسيملر و صيفتلردن فعل دوٌزلدر: ياشا, بوْشا, اله, ديله, ...
ز) ى (i), ي (ı), و (u), و` (ü): اکلرى فقط صيفتلردن دوٌزلتمه فعللر يارادار: بركى, تورشو, آجى, تنى, ...
ح) وار: بو شكيلچيله آزاراق ايسيملردن دوٌزلتمه فعللر دوٌزلر: سووارماق.
ط) سا: بو اک واسیطه سيله ده يالنيز نادير ايسيملردن دوٌزلتمه فعللر يارانار: سوسا, ..
ى) ايمسه, اومسه: بعضى فعللر و تایلیقلاردان بو اکلر واسیطه سيله دوٌزلتمه فعللر يارانار: منيمسه مك, گوٌلومسه مك, اؤزومسه مك, ...
ك) يلدا (ılda), يلده (ilde), ولدا (ulda), ولده (ülde)
بو اکلرله نيدا سؤزلرى, هابئله طبيعت سسلريندن دوٌزلتمه فعللر يارانار: پيچيلدا, زاريلدا, شيريلدا, اينيلده, شاققيلدا, جينگيلده, تاققيلدا, جوٌرولده, ...
ل) يق (iq), يخ (ıx), يك (ik), وق (uq), وخ (ux):
بو اکلرله ايسيم, صيفت و ظرفلردن فعل دوٌزلدر: داريخماق, گئجيكمك, دوروخماق, ...
قایناق : سس ، صرف کیتابی پروفسور زهتابی-تخلیص ائدن ، سارای خانیم
 
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
                                                 #تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش                                                                                    
                                                  #تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق                                                                             
                                                  #کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯

بۇ گۆن: اوْد گۆنۆ
چهارشنبه ۱۸ سنبله, شهریور ۱۴۰۵
اوْد گۆنۆ ۱۸ زۇمار آیؽ ۱۴۰۵
(زۇمار آیؽ=ماه جمع آوری آذوقه زمستانی)

Çarşamba 9 Eylül 2026
Wednesday 9 September 2026
الارباء ۲۷ ربیع الاول ۱۴۴۸

گۆن بخئیر 🌸
گۆن آیدؽن 🌺

مروی شکیبان دا ،مروی ممیزک ده ،هرات دا و مشهد ده یاشایان مروی تۆرک قوْوم لار بیز بئلن مصاحبه و تصویری گزارش
مروی لر تی وی ده
یوتیوب ده 👇
https://youtu.be/nhkRcGPuKHs?is=zZMhBg7z8lRUKQH3

🍎🏃📚✏️
 
زینه ندیر :
 
دئمه لییم توٌرکجه ده «ز» ایله باشلانان سؤزجوک یوْخدور بارماق سایی دا اوْلسا طبیعتدن تقلید اوْلونموشدور. یعنی توٌرکجه ده ز  ایله باشلانان سؤزلر آلینمیش سؤزلردیر یوْخسا طبیعتدن تقلید اوْلونموش، داها دَییشگه(واریانت) سؤزلردیر. یعنی مثلا س  ز اوْلوب یا باشقا ایلک حرف  دوٌشوب سوْنراکی  ز حرفی اولده ایشله نیبدیر.
 
سؤزلوکلرده زینه سؤزجوکونه گؤره ایکی آنلام یازیلیبدیر :
۱-زینه : فارسجا پیلله، پیله کان، نردبان آنلامیندادیر.
بو سؤز توٌرکجه ده دئییلن زینه سؤزو ایله ایلگیسی یوْخدور.
۲-زینه توٌرکجه ده یئر آلتیندان ائشیگه چیخان ایشگه سو دئمکدیر. سو سیزقینتیسی.سو سیزینتیسی. سو سیزیسی.
 خوراساندا دئییلن زینه، پیلله آنلامیندادیر و آذربایجاندا سو اوٌچون ایشله نن زینه سؤزو ایله ایلگیسی یوْخدور.
توٌرکجه یازیلان سؤزلوکلرده سیزقوْو سویو اوْلان زینه یه فارسجادان یوْخسا باشقا دیللردن آلینمیشینا اشاره اوْلونماییبدیر.
رحمتلیک اسماعیل هادی زینه وئرمک، زینه بولاق، زینه سو، زینه زینه سؤزلرینین آنلاملارین یازاندان سوْنرا یازیر : ظاهرا کلمه تقلیدی است  که از صدای کم جان جریان آب باریک اخذ شده است.
اسماعیل جفرلی جنابلاری اوٌچ جیلدلیک آذربایجان سؤزلوگونده یازیز :
زينه zinə ]آد]سيزينتي كيمي اوْلان سو، چوْخ آزاجيق سويو اوْلان بولاق (فا: چشمه) {سيْزي و سيزينتي سؤزوندن}یازیب آنجاق آچیقلاماییبدیر.
و....حتتا مرحوم بهزادی و پروفسور گلکاریان دا فرهنگ لغات آذربایجانی-فارسی محقّ سؤزلوگونده بو سؤزون توٌرکجه اوْلماسینی یازیبدیلار.
آنجاق دئمک اوْلار بو سؤز سیزقوْو، سیزینتی، سیزی سؤزونون دَییشگه سیدیر.
بو سؤزجوک اسکی زامانلارین سؤزلوکلرینده گؤرونمور. ایضاحلی لوغت ده ده گؤرمه دیم. توٌرکییه سؤزلوکلرینده ده سؤزجوکلرین ایچینده گؤرونمور.
بو آنلامدا:
یئنی ایشلک اوْلان بیر سؤزجوکدور. اما نه جور و نه زامان زینه سؤزونه چئوریلیبدیر؟ منه بللی دَییل.  ...
 منجه بو سؤز «سیزی نوْو» سؤزونون قیسالمیشیدیر.
سیزی/سیزینتی ندیر:
سیزی/سیٌزقا/سیزقوْو/ سیزینتی  : اؤناد. سویو چوْخ آز سیزیلاراق آخان. فا : نشت.
نوْو ندیر :
 باشقا کیچیک چایلارین یوْخسا ایشکه سولارین سویو بیله سینه تؤکولن چای. داها :  نوْو ایشگه سولاردان دوٌزلن آخارلی سو دئمکدیر.
منجه سیزقوْو سو اوْلان یئرده «نوْو» یارانماغینین دا احتمالی واردیر.
بئله لیکله سیزی نوْو سؤزونون دوٌزه لمه یی و دیللره دوٌشمه یی اوْلاسیدیر. سوْنرالار  گئتدیکجه سیزی نوْو سؤزو زینه سؤزونه دَییشیلیبدیر.
سیزی نوْو> سیزنوْو>زینوو> زینه.    
 بورادادا اوٌستده کی یوزوم قبول اولماسا  اسماعیل هادی ایله سؤز بیر اوْلوب سس یامسیماسینی قبول ائتمه لییک.
بونوندا دئمه یینین ضرری یوْخدور
تبریز کندلرینین آراسیندا بیر کند واردیر قوْندارما اوٌزده «زینجَناب» یازیبدیلار. معنا ائدنده اوْلور زینِ جناب = جناب یَهَری. منیم باخیشیمدا بو آنلامدا اوْلان بئله بیر سؤز گوٌلمه لی بیر سؤزدور اؤزه للیکده توٌرک کندلرینی فارس دیلینده یوْرماغی عاغیلا باتان سؤز دَییل. بو کندین آدی منجه «زینه نوْو»ایمیش سوْنرالار نئجه کی «بین ائوی» بناب یازیبلار «زینه نوْو»و دا زینجناب ائله ییبدیرلر. ساغ داها باش اوجالیقلا.
 
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
                                                 #تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش                                                                                    
                                                  #تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق                                                                             
                                                  #کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯

🍎🏃📚✏️
 
بجنورد/ بوْجنوْرد ندیر :
 
بؤیوک خوْراسان آدلانان بؤلگه نین ایچینده یئرلشن شهرلردن بیری بوْجنوْرد اوستانی و شَهَریدیر. بوْجنوْرددا یاشایان توٌرکلر باشقا خوْراسان، گوٌلوٌستان و سمنان توٌرکلری کیمی اوْغوز توٌرکجه سییله دانیشیرلار . بو دیل آذربایجان توٌرکجه سینه چوْخ چوْخ یاخیندیر.
ویکی پدیادا یازیلیبدیر : در زمان قاجاریه نام این شهر بیژن‌گرد ذکر شده است.
[۱] لسان الملک سپهر، محمدتقی (۱۳۷۷). ناسخ التواریخ تاریخ قاجاریه - جلد ۳. تهران: انتشارات اساطیر.
اوستده کی سؤز بلگه اوٌزو ایله (بلگه سل/مستند) اوْلسادا عاغیلا باتان دَییل. نییه؟ شاهنامه ده اوْخویوروق گیو اوْغلو بیژن،  مشهور روستم ین قیز نوه سی ایدی.  معناسی بودور کی بئله نچی شهری بیژن دوٌزه لدیبدیر. بیلیریک بیژن دوْغوردان بیر آدام دَییل، خیالی بیر آدامدیر. بیژن یوْخدورکی بیر شهرده دوٌزه لتمیش اوْلسون.  بیژن آددا سؤز فتحعلیشاه چاغینادک آرادا یوْخویدو.  بیلمه لییک فتحعلیشاهدان سونرا اینگیلیسین تبلیغاتی گوٌجونه بعضی تاجیکلرین ایچینده سفارشی حالدا  یاییملانیبدیر. 
آد دَییشمه اولایی اوجورکی پهلویلر چاغی رسم اوْلدو قاجار چاغیندا  تاریخده ثبت اوْلماییبدیر منجه بیژن آدی انایین(عجیب-غریب) بیرآد اولابیلر. اصالتسیز بیر آد.  
دئمه لییم ایندی معروف اوْلان شاهنامه انگیليسلی سئر ويليام جونس طرفیندن  ۱۷۷۴ هـ۱۱۵۲)–جی ایلده باسیلیب و یاییملانیبدیر. آنجاق بو تاریخده باسیلیب یاییملانان شاهنامه ده   فیردوسی یوخسا باشقا شاعیر ادی گؤرونمور.
آوروپالیلار ۱۸- ۱۹ یوز ایللیکده شاهنامه ایله تانیش اوْلدولار. ایلک دؤنه هیندیستانلا ایلگیسی اوْلماغینا گؤره ۱۸۱۱- هـ ۱۱۸۹-جی ایلده (ایران تاریخی ایله فتحعلیشاه زامانی)اینگیلیسلی مَثيولا مسدن ایدی کی نئچه پارچا شاهنامه دن یاییملادی. اوْندان سونرا –۱۸۲۶ هـ ۱۲۰۴–جی ایلده فرانسه شاهنامه نین یاییمینا ال قوْیدو.  ایلک دؤنه میلادی ۱۸۱۵- هـ۱۱۹۳جی ایلده وستنیک  درگیسینده نئچه پارچا شاهنامه دن چئوریلیب یاییملاندی. بو زامانا دک ایراندا اوْلان کوٌتله لر شاهنامه ایله تانیش ده ییلدیلر.
قیساجا دانیشساق ایرانلیلار یالنیز ۲۰۰ ایلدیر شاهنامه و شاهنامه نین آدلاری ایله تانیشدیلار. بئله نچی آد دا قوْیولموش اوْلسا کوٌتله ایچینده یوْخ یالنیز کاغیز اوٌستونده اوْلموش اوْلار. بورادا یاشایانلار "بیر نورد" "بیر یورد"، یوخسا "بی بی یورد" سؤزلرین بو شهره ایشله دیبدیلر.
سونوج
دئمک بو شهرین قدیم اوْتراق یئرلرینین چیوره لرینده گؤلمه جه لر چوْخ ایدی، بو گؤلمه جه لر اوٌزه رینده بیر بؤجک یاشاییردی توٌرکجه سی «بیجین» فارسجاسی توٌرکجه دن آلینمیش بیر آد=سنجاقک. بیلیریک سانجاق بیر توٌرکجه سؤزجوکدور. بو شهر دوٌزه لنده  بیجین بؤجکین چوْخ اولدوغونا گؤره «بیجین یورد» آد آلیبدیر. چوخلاری دا بیجین یئرینه بیچین سؤزوده ایشله دیبلر.
فارسلاشما چاغی گلنده بیجین یورد/بیچین یورد سونرالار بوْجنوْرد رسمی دیلده یازیلان بجنورد یازیلیشینی تاپیبدیر.
 
دئمک بؤیوک خوراساندا اولان چوخلو تورکجه آدلار : توٌرکمن بوْغازی(تنگه ترکمن) یئکه سو، دویدوک، گؤز، یامان داغی، حسن بی داغی، ساری گؤل پارکی، قراول چینگه، چلوداغی,،, آستی باغ، قالاجیق، آلاداغ، زوروم, کوٌپه داغ,اؤچ قارداش,نادرتپه سی,آقداش,دره گز, ساری داغ، قارا بئل کاروانساراسی و بئش قادراش و...بورانین ایللر بوْیو توٌرکلر اولدوغونو گؤرسه دیر.
 
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
                                                 #تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش                                                                                    
                                                  #تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق                                                                             
                                                  #کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯

🍎🏃📚✏️

اولو تانری آدییلا

✋اسنلر سایقیلار یوْل یوْلداشلاریم✋


گون آیدین

🔥 گوٌنگن güngən =(تقویم)

بوگوٌن آینی گوٌنوٌ🌈

☀️ زومار آیی ۲۰ 140۵ جلالی گۆنش قوْیون ایلی☀️

🌙 ربیع الاول ۲۹ 144۸🌙

🌲 سپتامبر ۱۱ 202۶ 🌲

╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
#تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش :
#تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق
#کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯

🍎🏃📚✏️
 
75-جی درس
فعل (4)
فعللرين قورولوشجا نوْعلارى
مرکب فعللر
ديليميزده مركب فعللرين چوْخ اهميتى واردير. بو فعللر حياتين ايسته يى و ديلين طبيعى اينكيشافى ايله باغليدير.
ديليميزده بير ايسيمله بير فعلدن يارانان مركب فعللر اوْلدوقجا چوْخدور. بو جهتدن ديليميز دونيانين ان زنگين ديللريندن بيريدير. ميثال اوٌچون توتماق فعليندن: باش توتدو, ال توتدو, اسير توتدو, ديله توتدو, سؤزه توتدو, سو توتدو, ...
ديليميزده مركب فعللر دؤرد نوْعدور:
1. ايدى-ايميش (دى-ميش):
بوگوٌن ديليميزده اوْلمايان "ايمك" فعليندن قالان بو كؤمكچى فعللر, فعلين امر و ماضى موطلق (شهودى كئچميش) دن باشقا بوٌتون فورمالاريله ايشله نيب, مركب فعللر يارادار: يازميش ايديم, گلميش ايديك, گله سى ايدى, گلير ايدى, گلميش ايميش, ...
2. اول-ائت- ائله:
بو قسما موستقيل اوْلان فعللر, كؤمكچى فعل كيمى, اكثرا آلينما ايسيم و بعضا صيفتلردن سوْنرا گليب, مركب فعللر يارادار: حاضير اوْل, امر ائت, رد ائله, ...
3. بيل: فعلين باجاريق فورماسى آدلانان "بيل" واسيطه سيله دوٌزلن مركب فعللر: يازا بيلديم, يازا بيلَرميشم, ...
4. ايسيم+فعل: ايسيم و فعلدن يارانان مركب فعللرى اوٌچ يئره آييرماق اوْلار:
الف) آدليق حالدا اوْلان ايسيملرله دوٌزلن مركب فعللر: ال چكمك, گؤز قوْيماق, باش وورماق, قولاق آسماق, ديل تؤكمك, ...
ب) يؤنلوك حالدا اوْلان ايسيملرله دوٌزلن مركب فعللر: باشا دوٌشمك, اله سالماق, ديله دوٌشمك, گؤزه گلمك, باشا گلمك, ...
ج) چيخيشليق حالدا اوْلان ايسيملرله دوٌزلن مركب فعللر: يوْلدان آزماق, الدن سالماق, گؤزدن دوٌشمك, باشدان سوْوماق, ...
د) نادير حاللاردا يئرليك حالدا اوْلان ايسيملرله ده مركب فعللر دوٌزلير: گؤزده-قولاقدا اوْلماق, آرخادا سوٌرونمك, ...
 قایناق : سس ، صرف کیتابی پروفسور زهتابی-تخلیص ائدن ، سارای خانیم
 
 
 
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
                                                 #تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش                                                                                    
                                                  #تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق                                                                             
                                                  #کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯

🍎🏃📚✏️
 
اؤزگل سؤزجوکونون آنلامی
 
🕊کانال شاعرانه های فرزندان درگز🕊
 
@abdollgheibishaeraney
اؤزگل ندیر :
اؤزگل سؤزونه گؤره تورکییه سؤزلوکلری بئله یازیبلار :
۱-اؤزگل آدینین آنلامی باشقالارینی دوٌشونن یوْخسا اؤزگه چی کیمسه دئمکدیر. هم قیز هم اوْغلان اوشاقلاری اوٌچوٌن اویقون اوْلان بو آد فداکارلیق تماسینی ایشلر.  اؤزه گلن(اوره یه یاتان)، اؤزدن گلن(اوره کدن گلن)، صمیمیت. کؤنولدن و اورکدن ایسته ین.
۲-کؤنوللو، اوٌره یی ایسته دیکده –زور آلتیندا یوخ- صمیمییتله بیرینی سئون یوْخسا اؤز ایسته دیگی یئره گئدن، اؤز کؤنلو ایسته دیگینه قاتیلان. فا : داوطلب.
 بو سؤز فارسلار ایچینده گیجیک و سؤزبازلیق اثرینده کؤتو آنلامدا ایشله کدیر= هر یئردن قالمیش(از هرجا مانده)، هامی قاپیلاردان قاوالانمیش(از هر دری رانده شده). هابئله  بی سروپا، کم شعور و بی شخصیت 
 
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
                                                 #تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش                                                                                    
                                                  #تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق

اورمیه‌ده اوزوم فستیوالی

@aztabriz

اصطلاحات پرورش انگور
🍇
پته (pətə): موقعی که کشمش یا سبزه خشک شد بعضی دانه‌های آن دیر خشک می‌شود و هنوز کاملا خشک نشده است که به آن پته گفته می‌شود.

پته‌له‌مخ (pətələməx): عمل جدا کردن پته یعنی کشمش یا سبزه خشک نشده از خشک شده.

چالقی (çalqı): وسیله ای مانند جارو که از بستن ترکه های چوب به همدیگر درست شده و جهت پاک کردن کشمش یا سبزه از چوبش استفاده می‌شود.

چالماخ (çalmax):عمل جدا کردن کشمش یا سبزه خشک شده از چوبش با کمک وسیله ای به نام چالقی.

چرز (çərəz): مکانی است که مردم انگور خود را به متصدی آن تحویل می‌دهند و او از آن دوشاب تهیه می‌کند.

چؤوورمخ (çövürməx): وقتی یک طرف خوشه انگور خشک شد طرف دیگر آن را بر می‌گردانند تا خشک شود به این عمل چؤوورمخ می‌گویند.

دوندارما سویو (dondarma suyu): آبی که در آغاز فصل سرما به تاکستان داده می‌شود تا در زمین یخ ببندد و موجب نابودی آفات و حشرات شود.

زینگ باسماخ (zing basmax): آفت زدن انگور

زینگیرته (zingirtə): خوشه کوچک انگور و یا بوته ای از خوشه بزرگتر. چنانکه اگر یک خوشه انگور را که مانند یک درخت دارای بوته‌هایی است تصور کنیم هر شاخه از این خوشه یک زینگیرته نامیده می‌شود.

ساخلیم (saxlım): خوشه

سبزه (səbzə): کشمشی که با اغشتن انگور سفید به ماده شیمیایی به دست می‏آید. اینکار را با ریختن ماده شیمیایی بهمراه آب در پاتیل بزرگی انجام می‌دهند.

سبزه باسماق (basmax  səbzə): عمل فرو بردن سبدهای پر از انگور در ماده مخصوص شیمیایی و سپس پهن کردن انگورها روی ورزن یا پشت بام تا خشک شود و تبدیل به سبزه شود.

سووورماخ (sovurmax): جدا کردن مواد زاید از کشمش یا سبزه با کمک باد را گویند.

قانا (qana): هر کرتی باغ انگور که به شکل حرف یو لاتین است. فکر می‌کنم تنها قعر این کرتی یو شکل را قانا می‌گویند.  

کیشمیش (kişmiş): کشمشی که بدون زدن ماده شیمیایی به انگور تهیه می‌شود.

گزندایی (gəzəndayı): نوعی انگور

گیله (gilə): حبه انگور

مؤوره (mövrə): مو جدا شده از شاخه انگور که خشک شده باشد.

مؤوه‏شه (mövəşə): مو جدا شده از شاخه انگور که خشک نشده باشد.

میلاخ (milax): انگوری که  برای زمستان با طناب از سقف آویزان می‌کنند.

ورزن (vərəzən): محوطه‌ای از باغ که شیبش به طرف آفتاب است. روی آنرا با کاهگل اندوده و انگورها را برای خشک شدن و تهیۀ کشمش یا سبزه روی آن پهن می‌کنند.
🍇
زبان و ادبیات ترکان خراسان
@xorasanturk
🍇🌹🍀🙏🏻

🍎🏃📚✏️
 
عشق
 
عشق دَهرینده اوْلان پادشهه تاجم من 
عشق پیغنمبرینین گئتدیگی معراجم من
 
عشق سؤیلَردی کی یوْخ دَهریده بو درده طبیب 
عشق دیوانه سینین گزدیگی عِللاجم من
 
عشق چوْخ عاشیقی عالمده چکیب زنجیره
عشقه مئیدان اوْخویان بیر یئنی حللاجَم من
 
عشق گلمیشدی اوُدا دوٌنیا قوماریندا منی 
غافیلیدی اؤزو درس وئردیگی لئیلاجَم من
 
عشق بیر خرقه دی هر کیم بوروننمَز تَنینه
عشق اوْلمازسا (کؤنول) تک جسدِ لاجَم من
 
#فاطمه_عبدی_کؤنول
 
╭•••••••••••••••••••••• ••••••••••╮
╰➤@chgrmn
                                                 #تورکجه_دانیش_ائلنن_باریش                                                                                    
                                                  #تورکجه_یازاق_ائلنن_قالاق                                                                             
                                                  #کیملیییمیزه_بیرگه_دالاق
╰••••••••••••••••••••••••••••••••╯