Мискачу стеган к1ант

Цхьана мискачу стеган цхьа к1ант хилла. Ша валале дас весет дина к1анте:
— Варий, варий, аса ца аьлла олийла дац хьуна, куьйсачу стагана балха ма х1отталахь, куьйса стаг сутара а, тешам боцуш а хуьлу хьуна, — аьлла.
Да веллачул т1аьхьа, кхин дан х1ума а ца хилла, чух1отта цхьана юьрта вахана к1ант.
Дуьхьалаваьлла кхунна цхьа куьйса стаг.
— Ахьа х1ун леладо, жима к1ант? — аьлла, хаьттина цо.
— Со-м цхьанна чух1отта бохуш веънера, — аьлла к1анта.
— Со ву-кх балха х1отта стаг лоьхуш, — аьлла куьйсачу стага.
— Х1ан-х1а, куьйсачу стагана балха ма х1отта аьлла весет дина соьга сан дас,¬¬¬¬ — аьлла к1ант.
T1e кхин бедар а йуьйхина, дехьахула хьаьвзина веанчу тохарлеррачу куьйсачу стага хаьттина кхуьнга:
— Ахьа х1ун леладо, жима к1ант? Хьо ма лела? — аьлла.
— Со-м болх лоьхуш ма лелара, — аьлла жоп делла, х1умма а шек воцуш к1анта.
— Со ву-кха балха xloттa стаг лоьхуш, — аьлла куьйсачу стага.
— Х1ан-х1а, куьйсачу стагана балха ма х1отта аьлла, весет дина соьга сан дас, — аьлла к1анта.
Дехьо ваьлла xlapa воьдуш, кхин духар а дуьйхина, веана дуьхьал а ваьлла, йуха а тохарлеррачу куьйсачу стага хаьттина:
— Ахьа х1ун леладо, к1ант? — аьлла.
— Болх лоьхуш лелара со-м, — аьлла к1анта.
— Со ву-кх балха х1отта стаг лоьхуш, — аьлла куьйсачу стага.
— Ванах, шу дерриге а куьйса-м дац х1окху юьртахь мел дерш а? — аьлла, цецваьллачу к1анта.
— Ду дера, — аьлла куьйсачу стага.
— Делахь, со хьуна балха х1оттаза вер вац-кх. Бинчу балхана ял мел лур ю ахьа? — аьлла к1анта.
— Вайшиннах хьалхе дохковаьллачо лур ю ял: атйокх еккалц даош-малош кхобур ву ас хьо. Реза вуй хьо? — аьлла куьйсачу стага.
Оцу т1ехь барт а хилла, к1ант кхунна балха х1оьттина. Ц1а ма-кхеччи, къуйсачу стага аьлла к1анте:
— XIapa ворда а йожий, хьайца xlapa эр а эций, дечиге гlуo вайна. Эр оьккха-оьккхучу оьккхур ву хьо хьайн ворданца.
— Дика ду, — аьлла, вахана, дечиг а дахьаш, эр лелх-лелхачу а лелхаш, ц1а вог1уш хилла к1ант. Шайн кет1а ма кхеччи, дахана, эр, кет1арчу утармин 1уьргах чекхъиккхина.
— Х1ей, дела диса хьо хьайн да велла! — аьлла, вахана, шен ворда д1а а хецна, хьаьккхина и вовшах а йоккхуш, утармин 1уьргах чекхъяьккхина к1анта.
Т1аккха т1евоьллачу к1анта, тоьхна цхьа сту а бийна, цунах кегийра дакъош а дина, и дакъош утармин 1уьргах чекхдохуш xlapa воллуш, веана ц1а кхаьчначу дас, куьйсачу стага, хаьттина:
— Хьо х1ун деш ву? Хьера-х ца ваьллий хьо? — аьлла.
— Со-м xlapa не1алт хилла йовсар чекхдаьллачухула, чекхвала г1ерташ ма воллура. Ворда а, цхьа сту а чекхбаьккхина волуш воллу со. Х1инца цхьа сту бен бисна а бац, — аьлла, жоп делла к1анта.
— Д1авала, хьаштдоцург ма леладе! — аьлла, воьхна хьаьвзина куьйса стаг.
— Дохковолий хьо? — аьлла, хаьттина к1анта.
— Дохковала а, ца вала а, х1ума дацара и-м. Х1ан, валал, дитал и, — олуш, куьйсачу стеган керта бахана xlopш.
— Хьадал, оцу вайн бешана керт ел! — аьлла, вахийтина куьйсачу стага xlapa к1ант.
Кхано, керт йина ваьллий-те xlapa, аьлла, вахана куьйса стаг. Бешана гобаьккхина кегаш а йоьхкина, Iaш карийна кхунна к1ант.
— Xlapa х1ун ду ахь динарг? Иштта йо керт? Аса даьхний чекх ца доьвриг керт йе ца аьллера хьоьга? — аьлла, карзахваьлла куьйса стаг.
— Дера дац х1окхунах чекх-м, цхьа а бежана а йа стаг а! Хьажал, хьо валалой, хьо ца тешахь, — аьлла к1анта.
— Хьажахь, цо дуьйцучуьнга! — аьлла, кегаш т1оьхула ког дехьабоккхуш xlapa воллуш, дика лачбоккхуш хьокха тоьхна, ност а йош, куьйса стаг охьа а виллина, хаьттина к1анта:
— Валалур вуй? — аьлла.
Цул т1аьхьа, цхьана буьйсанна шен нене аьлла куьйсачу стага:
— И к1ант вай аттачу балхах дита ца воллу. Д1авахийтаза вер вац иза. Тховса оцу вайн 1ожа т1е а ялий, атйокхах йека хьо. Шен ял а елла, д1авохуьйтур ву вай и к1ант, — аьлла.
Т1еяьлла, «ат-йокх», «ат-йокх», аьлла, атйокхах екна нана.
— Не1алт хуьлда хьуна! Стенна ека хьо, хьайн хан йоцуш? — аьлла, арахь вижина 1уьллучу к1анта топ тоьхна, охьаяхийтина куьйсачу стеган нана, атйокх йу моьттуш.
Т1аккха ойлаян хоьвшина xlopш: мар а, цуьнан зуда а:
— Вай х1инца довда деза, ца довдахь, г1уллакх хир дац, цо дерриге дойур ду вай, цхьацца х1илланашца, — бохуш.

#туьйранаш

Дика барт а бина, кечам бан боьлла xlopш, зудчо шайна некъана даа х1ума кечдина, майрачо чу х1умнаш а йухкуш, т1орказ кечдина.
Куьйса стаг ара а валийтина, xlapa к1ант х1умнашна буха, т1орказ чу д1алечкъина. Майра а, зуда а, шайн т1орказ вир т1е а диллина, д1абуьйлабелла. Д1аоьхуш садайна. Т1аккха цхьана берда йистехь, г1ел а, мац а белла, буьйса яккха севцна xlopш. Шайна юург схьаэца, аьлла, т1орказан нег1ар хьалаайина кхара.
— Дукха гена доьвллий-те вай? — аьлла, чуьра схьаваьлла xlapa к1ант.
— Ой, хьо тамашийна 1аламат! — аьлла, цецбоьвлла, вовшашка хьоьвсина xlopш. Т1аккха, кхин дан х1ума а ца хилла, цхьана охьахоьвшина шайна х1ума а йиъна, берда йисте, и к1ант а т1ехь, д1абийшина.
К1антана наб кхетта хир ю аьлла хеттачу хенахь, майрачо зудчуьнга аьлла:
— Ас кхано, х1окхуьнан наб ч1аг1ъеллачу хенахь, суо х1окху берда йистера д1а а ваьлла, xlapa ша вуьтур ву хьуна берда йистехь. Аса хьайна м1ара къовзийна муьшка йича, мийраш тохий, чукхоссалахь иза.
Цара дуьйцург хезначу к1анта, кхарна наб а кхетийтина, ша берда йистера вукху aгlop а ваьлла, м1ара къовзийна муьшка йина зудчунна. Зудчо мийраш тоьхна бердах чувахийтина шен майра — куьйса стаг.
Куьйса стаг а къарвина, шена йог1у къинхьегаман ял а эцна, ц1а вахана мискачу стеган к1ант.

#туьйранаш

куьйса-голый, лишенный растительности, листьев; безволосый; куьйса кол-голый куст; куьйса стаг -человек лишенный растительности.
ял- налог/процент,балхана мах.
алапа- заработная плата.
атйокх- кукушка
эр-борзая
утарма- опорный столб /ворот, навеса/.
кегаш- Остатки колосьев, стеблей и другие отходы при молотьбе

#гочдар

https://t.me/chechfolk

" Г1арбаш" дешан маь1на хаьий хьуна? Т1аккха г1арбашо йо1ана тешнабехк муха бина?
Тахана кхерзина х1оаш, кхана буьйр болчу уьстаг1ал тоьлу аьлла хетий хьуна?
Вуониг лоьхург вуочух вера ву аьлла?
Хьалхалерачу заманахь нохчийн зударий стенах бахьана а дой гуттаре а тийжара?
Хьуна х1окху хаттаршна жоп хаа лаахь, йа хьай жоп дуста лаахь, йа кхин а пайде х1ума хаа лаахь, телеграмм чохь лелош йолчу «Чеченский фольклор» аьлла ц1е йолу хьоста йукъавола/йола, т1аккха вай массо а кепара толлура йу нохчийн барта кхолларалла.

Было бы хорошо, поделись вы этой ссылкой

Шен лазар лечкъочунна дарба карор дац.

#кицанаш

Шира илли " Зураъ"

#иллеш

Чеченские тайпы

Урс ловзориг цкъа мацца хадаво

#кицанаш

Знаете, кто здесь изображён?

Дагавала гонах цхьа вацахь, куй охьабиллий, цунах дагавала.

#кицанаш

Х1етал-метал хаийла хьуна: шозза дуьненчу яьлларг?

Жоп: котам

#х1еталметалш

Мотт беттачунна а туху мотт.

#кицанаш

Дехкий-доттаг1ий

Дукха хенахь дуьйна схьа гергарло лелош хилла шина дахкано, царах цхьаъ б1ов чохь 1аш хилла, ткъа важа лам т1ехь. Цкъа а вовшийн хьошалг1ахь ца хилла и шиъ.
Лам т1ехь Iaш болчу дахкан дама а, жижиг а, дум а, к1а а хилла, ткъа б1ов чохь 1ачуьнан бахам вуно ледара хилла.
Цхьана дийнахь, са а гаттаделла, лам т1ехь 1аш болчу дахкано ша болчу хьошалг1а кхайкхина хилла б1ов чохь 1ачу дахкане. Ч1ог1а хьошалла дина, яийна, малийна, совг1ат а дина, ц1а баха новкъа а баьккхина, д1абахийтина цо б1ов чуьра дахка. Ц1а а беана, ч1ог1а ойлане бахана и.
Цхьа хан-зама яьлча, б1ов чохь 1ачу дахкано ша йолчу хьошалг1а кхайкхина лам т1ехь Iaш болу дахка. Шен уьйт1ахь доттаг1 гича, х1усамнана-дахкано, могаш-парг1ат а хаьттина, цуьнан дахарх лаьцна хетта йолаелла. Цу хенахь уьйт1ахула цициг хилла д1адоьдуш. Эццахь х1усамненан даг чу ямартло тесна. Хьошалг1а беанчу дахкано хаттина:
— И х1ун экха ду? Цуьнан б1аьргаш сел ч1ог1а х1унда къега? — аьлла.
— И сан марнана йу, яло мараэккха цунна, — аьлла, хьехар дина х1усамнана-дахкано.
И боккъалла а цуьнан марнана ю моьттуш, бахана мараиккхина хьошалг1а беана дахка. Б1аьрган нег1ар тохале, цициго и, хап-аьлла, д1акхаьллина.
Бедда бахана дахка лаьмнашка, цигахь карийна цунна шен доттаг1 хиллачу дехкан х1усам. Цуьнан бисина берриге а бахам цу дахкана кхаьчна. Цу чохь т1ек1ал а баьлла, laш хилла дахка.
Цхьана дийнахь, мацалла дар а делла, хьийзаш хилла цициг. Лелла-лелла уьйт1ахула, кхин кхалла х1ума а ца карийна, лома дахана и. Мерзачу дуьман хьожа а еъна, цициг цу aгlop, тебаш, т1едахара. 1уьрга чу дахча, цунна берстина батт1а боллуш дахка гина 1уьллуш. Т1екхетта схьа а лаьцна, д1акххаьллина цициго шен доттаг1чунна ямартло йина дахка.
Эрна аьлла ма дац: «Нахана даьккхинчу ор чу ша эккха».

#туьйранаш