КХО ГАЗА-ГУЬЗАЛГ
Кхо газа-гуьзалг йахана хилла ломал дехьа, йажа-кажа. Цхьа гай долчо, ша йуьзина йаьлча, ши гай долчуьнга аьлла: хьо д1айог1ий, ша йуьзна.
Вукхо жоп делла:
— Хьан цхьа гай дузарх, сан шиъ ца дуьзина, д1айало, со т1аьхьакхуьур йу хьуна.
Цхьа гай дерг, д1айоьдуш, т1айл дехьа йала йезаш хилла. Цу т1ай т1е х1ара кхочуш т1ай к1елара схьа а йаьлла, борз дуьхьал йаьлла кхунна.
— Хьо стенгара йог1у, ва газа-гуьзалг?
— Ломал дехьара йажа-кажа йаханачара йог1у.
— Хьан коьртахь йерг х1ун йу ?
— Ма1а-т1оьлгаш йу.
— Хьан кочахь йерг х1ун йу?
— Муьсил-мехий ду.
— Х1ан синпха х1унда беттало?
— Хьоьх кхоьруш беттало.
Барзо и д1акхаьллина. Йуха а шен метта д1алечкъина борз. Ши гай долчо ша йуьзна йаьлча, кхо гай долчуьнга хаьттина:
— Хьо д1айог1ий?
— Вукхо жоп делла:
— Хьан ши гай дузарх, сан кхоъ ца дуьзина, д1айало, со т1аьхьакхуьур йу хьуна.
Ши гайдерг новкъа йаьлла ц1а йаха.
Т1ай т1е кхаьчча, вукхунна санна борз дуьхьал а йаьлла, и д1акхаьллина.
Кхано кхо гай дерг ц1а йог1уш, цунна дуьхьал а йаьлла борз. Цо хаттарш дина кхуьнга:
— Хьо стенгара йог1у, ва газа-гуьзалг?
— Йажа-кажа йахана йог1у.
— Хьан коьртахь йерг х1ун йу?
— Хьуна 1итта йахьаш ма1а-т1оьлгаш йу.
— Хьан кочахь йерш х1ун йу?
— Хьуна 1итта дахьаш муьсил-мехий ду.
— Хьан синпха х1унда беттало?
— Хьох лата дог дог1уш беттало.
Чухьаьдда цо берзан гайх ма1аш тоьхна и дат1а а дина, шен ши накъост парг1атйаьккхина.
Борз хи чу а тесна, хьонг-т1онг, сан ши накъост бохуш, д1айахна газа-гуьзалгаш.
#туьйранаш
Кхо газа-гуьзалг йахана хилла ломал дехьа, йажа-кажа. Цхьа гай долчо, ша йуьзина йаьлча, ши гай долчуьнга аьлла: хьо д1айог1ий, ша йуьзна.
Вукхо жоп делла:
— Хьан цхьа гай дузарх, сан шиъ ца дуьзина, д1айало, со т1аьхьакхуьур йу хьуна.
Цхьа гай дерг, д1айоьдуш, т1айл дехьа йала йезаш хилла. Цу т1ай т1е х1ара кхочуш т1ай к1елара схьа а йаьлла, борз дуьхьал йаьлла кхунна.
— Хьо стенгара йог1у, ва газа-гуьзалг?
— Ломал дехьара йажа-кажа йаханачара йог1у.
— Хьан коьртахь йерг х1ун йу ?
— Ма1а-т1оьлгаш йу.
— Хьан кочахь йерг х1ун йу?
— Муьсил-мехий ду.
— Х1ан синпха х1унда беттало?
— Хьоьх кхоьруш беттало.
Барзо и д1акхаьллина. Йуха а шен метта д1алечкъина борз. Ши гай долчо ша йуьзна йаьлча, кхо гай долчуьнга хаьттина:
— Хьо д1айог1ий?
— Вукхо жоп делла:
— Хьан ши гай дузарх, сан кхоъ ца дуьзина, д1айало, со т1аьхьакхуьур йу хьуна.
Ши гайдерг новкъа йаьлла ц1а йаха.
Т1ай т1е кхаьчча, вукхунна санна борз дуьхьал а йаьлла, и д1акхаьллина.
Кхано кхо гай дерг ц1а йог1уш, цунна дуьхьал а йаьлла борз. Цо хаттарш дина кхуьнга:
— Хьо стенгара йог1у, ва газа-гуьзалг?
— Йажа-кажа йахана йог1у.
— Хьан коьртахь йерг х1ун йу?
— Хьуна 1итта йахьаш ма1а-т1оьлгаш йу.
— Хьан кочахь йерш х1ун йу?
— Хьуна 1итта дахьаш муьсил-мехий ду.
— Хьан синпха х1унда беттало?
— Хьох лата дог дог1уш беттало.
Чухьаьдда цо берзан гайх ма1аш тоьхна и дат1а а дина, шен ши накъост парг1атйаьккхина.
Борз хи чу а тесна, хьонг-т1онг, сан ши накъост бохуш, д1айахна газа-гуьзалгаш.
#туьйранаш
👍4❤1
👍3
Цхьа стаг хилла ц1еной дакъа духкуш. Схьаэца веанчу стеге ,шен декъан кхузткъе итт туьма мах бу аьлла цо. Эцархо цецваьлла: «Ма деза ду хьан ц1енош?» -аьлла.
-Сан ц1енош деза дац, оцу ценошца аса хьуна буьту лулахой бу беза. Ц1енойх ткъе итт туьма, аса хьуна буьтучу лулахойх –ткъе итт туьма долу хьуна.
Эцархо реза а хилла, схьаэцна ц1енош.
-Сан ц1енош деза дац, оцу ценошца аса хьуна буьту лулахой бу беза. Ц1енойх ткъе итт туьма, аса хьуна буьтучу лулахойх –ткъе итт туьма долу хьуна.
Эцархо реза а хилла, схьаэцна ц1енош.
1👍3
Борз а, къена ка а
Жа йуккъера нацкъар а баьлла, уьдуш, ловзуш хилла цхьа-ши Iaxap. Жа гена даьлча, уьш тергалдеш 1аш йолчу мецачу барзо, ара а иккхина, ши Iaxap схьа а лаьцна, биъна. Жижиг а диина, довха ц1ий т1е а мелла, хьун луьста йолчу д1ата1а йоьдуш хилла борз. Хьуьнан йистехь, бай т1ехь бежаш цхьа къена ка гина цунна. Цунна т1е а йахана, барзо аьлла:
— Хе-е-е, ка, xlapa бай сан буйла ца хаьа хьуна, кхузахь бажа бакъо хьан йелла хьуна?
— Xlapa бай хьан бац, сан жа1ун бу, — меллаша жоп делира кано.
— Хьо харц лоь! — чуьрайаьлла мохь хьаькхира барзо. — Хьан жа1у дуьнен т1е а валаза вара, xlapa бай сан долахь болуш.
— И бакъ дац, — сих а ца луш, йуха а меллаша элира кано. — Суна дика хаьа xlapa бай сан жа1ун буй!
Дукха оьг1азйаханчу барзана б1аьрга ц1ий хьоьвзира, катоьхна и бел, делахь а, ша юьзина йолу дела, и а ца деш, мохь-ц1ог1а а тоьхна, 1ад1ийра борз, кханналц буьтур аса xlapa, ткъа кхана, со мацйелча, бе а бийна, буур бу, аьлла, сацам бира цо.
— Вайшимма х1ун дийр дуй, ка, — элира барзо, — Вайшиммо къийсарх, цкъа а къаьстар дац, xlapa бай хьенан бу: ахьа и жа1ун бу, бохур ду, аса и сайн бу, бохур ду, — цулла а кхана 1уьйранна кхуззахь вовшах а кхетта, хьуьллахь йолчу коьллашна уллохь и бай шен бу, аьлла, дуй биинчуьннан, хир бу-кх и. Реза буй хьо?
— Реза бу, — меллаша жоп делира кано.
Т1аккха и шиъ д1асакъаьстира: борз хьуьнах йахара, ткъа ка шен эвла д1айахара.
Сатосуш, шеца доккха жен ж1аьла а далош, схьабеъна ка. Ж1аьла коьллаш юкъа д1алечкъина, ткъа ка кхуззахь бажа х1оттина.
Барзана хьуьнхара арайаьлча, бежаш ка гина, цуьнан дог ловзадаьлла т1аккха.
— Х1инца-м дийнна к1иранах йуьзина лелар яра со, — аьлла, бай т1е едда борз.
Мичара дели ца хууш, барзана дуьхьал цхьогал даьлла.
— Марша йог1ийла, борз! Хьо стенга йоьду сел сихъелла? — хаьттина цхьогало.
— Маршалла хуьлда, цхьогал, со-м бай болчу йоьдура, — аьлла, ма дарра д1адийцина барзо, ша сийсара каца къовсарх лаьцна.
— Эх1-х1ай, ма дика г1уллакх ду и, — боху цхьогало, — амма, хьуна-хьайна хаьа хир ду-кх, теш ца хилча цхьа а къийсам чекх ца болий, цундела со теш дигахь, со хьоьгахьа хир ду, ткъа ахь суна уьстаг1ан чоко а, когаш-корта а лур бу.
— И дан мегар долуш х1ума ду, схьадола соьца, — аьлла, жоп делла барзо. Борззий, цхьогалий бай болчу кхаьчна, т1аккха барзо кане хаьттина:
— Т1аккха, дийцал, х1инца а хьайн жа1ун бу боху ахьа x1apa бай?!
— Дера боху, — элира кано.
— Э-э-э, ка, эхь ца хета хьуна аьшпаш битта! — бехк боккхуш элира цхьогало, корта а техкош. — Дукха хенахь дуьйна массарна а хууш ма ду x1apa бай, кхин цхьанне а боцуш, берзан буй.
— Хьуна хьаьнгара хезна и? — хаьттина кано.
— Хьаьнгара хезна бохург х1ун ду?! — цецдаьлла, мохь хьаькхира цхьогало. — Хьайна луъучуьнга хатта мегар ду хьуна, и массарна а хууш ду. Суна дагадог1у, дукха хан йу и хилла, со жима долчу хенахь, сан дас-нанас кест-кеста къамел дора кху байх лаьцна. Кхечу меттигашкахьчул, берзан бай т1ехь долу дехкий дерстина датт1а дохкуш хуьлу, олура цара. Т1аккха ца хаьа хьуна, нагахь x1apa бай жа1ун белахьара, цара цунах берзан бай эр ма дацара.
— Дика ду делахь! Дуй буий ахьа, айхьа дуьйцург бакъ ду, аьлла? — хаьттира кано.
— Ой, дера буу, — элира цхьогало.
Дика ду. Оцу коьллаш йуккъе цхьа ког а х1отта бай, ала: аса дуй буу, x1apa бай берзан бу, — аьлла кано.
⏬
#туьйранаш
Жа йуккъера нацкъар а баьлла, уьдуш, ловзуш хилла цхьа-ши Iaxap. Жа гена даьлча, уьш тергалдеш 1аш йолчу мецачу барзо, ара а иккхина, ши Iaxap схьа а лаьцна, биъна. Жижиг а диина, довха ц1ий т1е а мелла, хьун луьста йолчу д1ата1а йоьдуш хилла борз. Хьуьнан йистехь, бай т1ехь бежаш цхьа къена ка гина цунна. Цунна т1е а йахана, барзо аьлла:
— Хе-е-е, ка, xlapa бай сан буйла ца хаьа хьуна, кхузахь бажа бакъо хьан йелла хьуна?
— Xlapa бай хьан бац, сан жа1ун бу, — меллаша жоп делира кано.
— Хьо харц лоь! — чуьрайаьлла мохь хьаькхира барзо. — Хьан жа1у дуьнен т1е а валаза вара, xlapa бай сан долахь болуш.
— И бакъ дац, — сих а ца луш, йуха а меллаша элира кано. — Суна дика хаьа xlapa бай сан жа1ун буй!
Дукха оьг1азйаханчу барзана б1аьрга ц1ий хьоьвзира, катоьхна и бел, делахь а, ша юьзина йолу дела, и а ца деш, мохь-ц1ог1а а тоьхна, 1ад1ийра борз, кханналц буьтур аса xlapa, ткъа кхана, со мацйелча, бе а бийна, буур бу, аьлла, сацам бира цо.
— Вайшимма х1ун дийр дуй, ка, — элира барзо, — Вайшиммо къийсарх, цкъа а къаьстар дац, xlapa бай хьенан бу: ахьа и жа1ун бу, бохур ду, аса и сайн бу, бохур ду, — цулла а кхана 1уьйранна кхуззахь вовшах а кхетта, хьуьллахь йолчу коьллашна уллохь и бай шен бу, аьлла, дуй биинчуьннан, хир бу-кх и. Реза буй хьо?
— Реза бу, — меллаша жоп делира кано.
Т1аккха и шиъ д1асакъаьстира: борз хьуьнах йахара, ткъа ка шен эвла д1айахара.
Сатосуш, шеца доккха жен ж1аьла а далош, схьабеъна ка. Ж1аьла коьллаш юкъа д1алечкъина, ткъа ка кхуззахь бажа х1оттина.
Барзана хьуьнхара арайаьлча, бежаш ка гина, цуьнан дог ловзадаьлла т1аккха.
— Х1инца-м дийнна к1иранах йуьзина лелар яра со, — аьлла, бай т1е едда борз.
Мичара дели ца хууш, барзана дуьхьал цхьогал даьлла.
— Марша йог1ийла, борз! Хьо стенга йоьду сел сихъелла? — хаьттина цхьогало.
— Маршалла хуьлда, цхьогал, со-м бай болчу йоьдура, — аьлла, ма дарра д1адийцина барзо, ша сийсара каца къовсарх лаьцна.
— Эх1-х1ай, ма дика г1уллакх ду и, — боху цхьогало, — амма, хьуна-хьайна хаьа хир ду-кх, теш ца хилча цхьа а къийсам чекх ца болий, цундела со теш дигахь, со хьоьгахьа хир ду, ткъа ахь суна уьстаг1ан чоко а, когаш-корта а лур бу.
— И дан мегар долуш х1ума ду, схьадола соьца, — аьлла, жоп делла барзо. Борззий, цхьогалий бай болчу кхаьчна, т1аккха барзо кане хаьттина:
— Т1аккха, дийцал, х1инца а хьайн жа1ун бу боху ахьа x1apa бай?!
— Дера боху, — элира кано.
— Э-э-э, ка, эхь ца хета хьуна аьшпаш битта! — бехк боккхуш элира цхьогало, корта а техкош. — Дукха хенахь дуьйна массарна а хууш ма ду x1apa бай, кхин цхьанне а боцуш, берзан буй.
— Хьуна хьаьнгара хезна и? — хаьттина кано.
— Хьаьнгара хезна бохург х1ун ду?! — цецдаьлла, мохь хьаькхира цхьогало. — Хьайна луъучуьнга хатта мегар ду хьуна, и массарна а хууш ду. Суна дагадог1у, дукха хан йу и хилла, со жима долчу хенахь, сан дас-нанас кест-кеста къамел дора кху байх лаьцна. Кхечу меттигашкахьчул, берзан бай т1ехь долу дехкий дерстина датт1а дохкуш хуьлу, олура цара. Т1аккха ца хаьа хьуна, нагахь x1apa бай жа1ун белахьара, цара цунах берзан бай эр ма дацара.
— Дика ду делахь! Дуй буий ахьа, айхьа дуьйцург бакъ ду, аьлла? — хаьттира кано.
— Ой, дера буу, — элира цхьогало.
Дика ду. Оцу коьллаш йуккъе цхьа ког а х1отта бай, ала: аса дуй буу, x1apa бай берзан бу, — аьлла кано.
⏬
#туьйранаш
1👍2
Борз а, къена ка а
(Шолг1а дакъа)
Цхьогална, коьллаш т1е йолалушшехь, цу йуккъера къега ши б1аьрг гина, т1аккха сихха йуха а йирзина, гено а йаьлла, йоьхна а хьоьвзина, аьлла цо:
— Бакъ дерг аьлча, суна схьахетарехь, сан дас-нанас цу байх лаьцна дечу шайн къамелехь уьстаг1ах лаьцна а хьахийра… Билггал ала ца хаьа суна, x1apa бай хьенан бу, цундела къа т1е лаца ца лаьа суна, дуй а бууш. Нагахь барзо дуй баахь, аса а буур бу-кх.
— Хьуна х1ун моьтту, — аьлла, оьг1азйахана чутасаелира борз, — хьо санна кхоьруш йац со, аса буур бу дуй!
Цхьа ког коьллаш йукъа а бахийтина, барзо «ас дуй буу» оллушехь, цу йуккъера доккха жан-ж1аьла схьаиккхира, цо, борз схьа а лаьцна, д1асаетта йолийра. Хала дела балица ж1аьлин багара а йаьлла, йедда к1елхьараелира борз. Ткъа цхьогал-м, тоххарехь лекхачу гу т1е а даьлла, цигара барзе мохь бетташ дара:
— Аса ца бехира хьоьга, борз, къера дуй ма баа?! Ла ца дуьйг1ира ахьа соьга, цундела хьуна хила деззарг хили-кх!
#туьйранаш
(Шолг1а дакъа)
Цхьогална, коьллаш т1е йолалушшехь, цу йуккъера къега ши б1аьрг гина, т1аккха сихха йуха а йирзина, гено а йаьлла, йоьхна а хьоьвзина, аьлла цо:
— Бакъ дерг аьлча, суна схьахетарехь, сан дас-нанас цу байх лаьцна дечу шайн къамелехь уьстаг1ах лаьцна а хьахийра… Билггал ала ца хаьа суна, x1apa бай хьенан бу, цундела къа т1е лаца ца лаьа суна, дуй а бууш. Нагахь барзо дуй баахь, аса а буур бу-кх.
— Хьуна х1ун моьтту, — аьлла, оьг1азйахана чутасаелира борз, — хьо санна кхоьруш йац со, аса буур бу дуй!
Цхьа ког коьллаш йукъа а бахийтина, барзо «ас дуй буу» оллушехь, цу йуккъера доккха жан-ж1аьла схьаиккхира, цо, борз схьа а лаьцна, д1асаетта йолийра. Хала дела балица ж1аьлин багара а йаьлла, йедда к1елхьараелира борз. Ткъа цхьогал-м, тоххарехь лекхачу гу т1е а даьлла, цигара барзе мохь бетташ дара:
— Аса ца бехира хьоьга, борз, къера дуй ма баа?! Ла ца дуьйг1ира ахьа соьга, цундела хьуна хила деззарг хили-кх!
#туьйранаш
1👍3
Нацкъара - 1. прил. находя́щийся в стороне́; 2. нареч. в стороне́; в сто́рону.
Жа -, – ш (ду) – отара
Луьста – густой; частый*Луьста хьун – густой лес
Коьллаш - (йу) – кустарник
Жен ж1аьла – кавказская овчарка
Къера - , Къераниг – ложный, неверный
#гочдар
Жа -, – ш (ду) – отара
Луьста – густой; частый*Луьста хьун – густой лес
Коьллаш - (йу) – кустарник
Жен ж1аьла – кавказская овчарка
Къера - , Къераниг – ложный, неверный
#гочдар
❤4
чеченский фольклор pinned «Борз а, къена ка а Жа йуккъера нацкъар а баьлла, уьдуш, ловзуш хилла цхьа-ши Iaxap. Жа гена даьлча, уьш тергалдеш 1аш йолчу мецачу барзо, ара а иккхина, ши Iaxap схьа а лаьцна, биъна. Жижиг а диина, довха ц1ий т1е а мелла, хьун луьста йолчу д1ата1а йоьдуш…»
Маршалла хуьлда!
Вы можете в комментариях оставить считалки и скороговорки, которые знаете?
Вы можете в комментариях оставить считалки и скороговорки, которые знаете?
❤4
Forwarded from Chechen Visuals
Несколько народных песен наших любимых кавказских братьев и сестер, в которых упоминаются чеченцы или которые им посвящены.
❤7
👍2
👍4